༢. ཁ་ར་པུ་ཏྟ་ཝ་གྒོ
[༣༨༦] ༡. ཁ་ར་པུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཙྩཾ ཀི་རེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི བྷི་ཀྑུཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ ཏེ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་གྒིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ར་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ སེ་ན་ཀེ ནཱ་མ ར་ཉྙེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ སེ་ན་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཨེ་ཀེ་ན ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. སོ ཀི་ར ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐ་ལེ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ དི་སྭཱ ‘‘ས་པྤོ ཨ་ཡ’’ནྟི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏེ དཱ་ར་ཀཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་པྤཾ པ་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཧ་རི་ཏུཾ མཱ དེ་ཐ, པ་ལཱ་པེ་ཐ ནེ’’ཏི པ་ལཱ་པེ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧཱུ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ ར་ཉྙོ ས་ཡ་ན་གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡཱ ཏུ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་སུ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་མེ་སུ ཨ་ཏི་ཏྟཾ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དཱ ཨེ་ཏཾ ན པ་སྶ་སི, ཏ་དཱ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ མ་ནྟཾ ཨ་དཱ་སི.
སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹. ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ག་ཏཱ’’ཏི མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟིཾ དི་སྭཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ཧ་རི. སཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡོ མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟིཾ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རཱི’’ཏི པ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏ་ཐ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, སེ་ན་ཀ་སྶ ས་ཡ་ན་གྷ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནཱ་ས་ཝཱ་ཏེ་ན ཏཾ བྷུ་སཾ ཝི་ཡ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏེ་སཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ རཱ་ཛཱ དེ་ཝིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི ནུ ཁོ བྷ་དྡེ, ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ་ཡ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ སཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཧཾ ‘ཨེ་ཝཾ མཱ ཀ་རཱི’ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ཧ་རིཾ, སཱ ‘ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མེ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟིཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱ’ཏི མེ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ར་ཉྙོ ས་ཡ་ན་གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ མེ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ’’ནྟི ས་བྦ་རུ་ཏ་ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ མ་ནྟཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ན་གྒྷོ མ་ནྟོ, ས་ཙེ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ད་དེ་ཡྻཱ་སི, ད་ཏྭཱ་ཝ ཨ་གྒིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་ན་མྤི ས་དྡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཏ་སྶེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏེ་ཧི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཾ མ་དྷུ་བི་ནྡུ ཙ ཕཱ་ཎི་ཏ་བི་ནྡུ ཙ པཱུ་ཝ་ཁ་ཎྜ་ཉྩ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི. ཨེ་ཀཱ ཀི་པི་ལླི་ཀཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ཏ་ལེ མ་དྷུ་ཙཱ་ཊི བྷི་ནྣཱ, ཕཱ་ཎི་ཏ་ས་ཀ་ཊཾ པཱུ་ཝ་ས་ཀ་ཊཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ, མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཉྩ པཱུ་ཝ་ཉྩ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶཱ ར་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཧ་སི. ར་ཉྙོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ དེ་ཝཱི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཧ་སཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣེ ཨེ་ཀཾ མ་ཀྑི་ཀཾ སཱ་མི་ཀོ ‘‘ཨེ་ཧི བྷ་དྡེ, ཀི་ལེ་ས་ར་ཏི་ཡཱ ར་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧི ཏཱ་ཝ སཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི ར་ཉྙོ ག་ནྡྷེ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྶ ཝི་ལི་མྤ་ནྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཾ པ་ཏི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ སུ་ག་ནྡྷཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏ་ཏོ ར་ཉྙོ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ར་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་མྤི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཧ་སི. དེ་ཝཱི་པི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ དི་སྭཱ ཧ་སཱི’’ཏི པུ་ན ཙི་ནྟེ་སི. པུ་ན ར་ཉྙོ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི. ཀི་པི་ལླི་ཀཱ ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ བྷ་ཏྟ་ས་ཀ་ཊཾ བྷ་གྒཾ, བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ར་ཝི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ པུ་ན་པི ཧ་སི. དེ་ཝཱི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊ་ཙྪུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ས་ནྟཱི ‘‘མཾ ནུ ཁོ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཧ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི.
སཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཡ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ནི་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ དེ་ཝ, ཧ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཀིཾ ཏེ མ་མ ཧ་སི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བ་དྡྷོ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་མ་ནྟཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བ་ནྡྷི. རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶཱ་མི, མ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ར་ནྟོ་པི མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཝ་སི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ མ་ནྟཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཐེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་ཡཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐོ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལ་རཱ་ཛཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘ཨ་གྒིཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཛཾ ཨ་སུ་ར་ཀ་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཛོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཱ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ར་ཉྙོ ར་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ རཱ་ཛཱ ཙེ་ཝ ར་ཐེ ཡུ་ཏྟ་སི་ནྡྷ་ཝཱ ཙ པ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ན པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཛོ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ར་ཐ་པུ་ར་ཏོ ཨ་ཛི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་མེ་ཀོ ར་ཐེ ཡུ་ཏྟ་སི་ནྡྷ་ཝོ དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨ ཨ་ཛ་རཱ་ཛ, མ་ཡཾ པུ་བྦེ ‘ཨ་ཛཱ ཀི་ར བཱ་ལཱ ཨ་ཧི་རི་ཀཱ’ཏི ཨ་སྶུ་མྷ, ན ཙ ཏཾ པ་སྶི་མྷ, ཏྭཾ པ་ན ར་ཧོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཀ་རོ་སི, ན ལ་ཛྫ་སི, ཏཾ ནོ པུ་བྦེ སུ་ཏཾ ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛེ་ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༧. ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་རེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ, ཝ་སྟཾ བཱ་ལོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏཱ;
པ་སྶ བཱ་ལོ ར་ཧོ་ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝི་ཀུ་བྦཾ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སྟནྟི ཨ་ཛཾ. པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ ཏཾ བཱ་ལོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཝ་ད་ནྟི. པ་སྶཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ, པ་སྶ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཏྠོ. ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཛོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༧༨. ‘‘ཏྭཾ ཁོ་པི ས་མྨ བཱ་ལོ་སི, ཁ་ར་པུ་ཏྟ ཝི་ཛཱ་ན་ཧི;
ར་ཛྫུ་ཡཱ ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ, ཝ་ངྐོ་ཊྛོ ཨོ་ཧི་ཏོ་མུ་ཁོ.
༧༩. ‘‘ཨ་པ་ར་མྤི ས་མྨ ཏེ བཱ་ལྱཾ, ཡོ མུ་ཏྟོ ན པ་ལཱ་ཡ་སི;
སོ ཙ བཱ་ལ་ཏ་རོ ས་མྨ, ཡཾ ཏྭཾ ཝ་ཧ་ཏི སེ་ན་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏྭཾ ཁོ་པི ས་མྨཱཏི ས་མྨ སི་ནྡྷ་ཝ མ་ཡཱ་པི ཁོ ཏྭཾ བཱ་ལ་ཏ་རོ. ཁ་ར་པུ་ཏྟཱཏི སོ ཀི་ར ག་དྲ་བྷ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀོ, ཏེ་ན ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝི་ཛཱ་ན་ཧཱིཏི ཨ་ཧ་མེ་ཝ བཱ་ལོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི. པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཡུ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ གཱི་ཝཱ་ཡ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ. ཝ་ངྐོ་ཊྛོཏི ཝ་ངྐ་ཨོ་ཊྛོ. ཨོ་ཧི་ཏོ་མུ་ཁོཏི མུ་ཁ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན པི་ཧི་ཏ་མུ་ཁོ. ཡོ མུ་ཏྟོ ན པ་ལཱ་ཡ་སཱིཏི ཡོ ཏྭཾ ར་ཐ་ཏོ མུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ མུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ན པ་ཝི་ས་སི, ཏཾ ཏེ ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ནཾ ཨ་པ་ར་མྤི བཱ་ལྱཾ, སོ ཙ བཱ་ལ་ཏ་རོཏི ཡཾ ཏྭཾ སེ་ན་ཀཾ ཝ་ཧ་སི, སོ སེ་ན་ཀོ ཏ་ཡཱ་པི བཱ་ལ་ཏ་རོ.
རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཎི་ཀཾ ར་ཐཾ པེ་སེ་སི. སི་ནྡྷ་ཝོ་པི ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༠. ‘‘ཡཾ ནུ ས་མྨ ཨ་ཧཾ བཱ་ལོ, ཨ་ཛ་རཱ་ཛ ཝི་ཛཱ་ན་ཧི;
ཨ་ཐ ཀེ་ན སེ་ན་ཀོ བཱ་ལོ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནཱུཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་མྨ ཨ་ཛ་རཱ་ཛ, ཡེ་ན ཏཱ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ བཱ་ལོ, ཏཾ ཏྭཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི, ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་ཡཱ ཉཱ་ཏུཾ, ཨ་ཧ་ཉྷི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཝ བཱ་ལོ, ཏ་སྨཱ མཾ ཁ་ར་པུ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ སུ་ཊྛུ ཝ་ད་སི, ཨ་ཡཾ པ་ན སེ་ན་ཀོ རཱ་ཛཱ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན བཱ་ལོ, ཏཾ མེ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཀྑཱ་ཧཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཛོ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཉྩ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༡. ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ན, བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཡོ པ་ད་སྶ་ཏི;
ཏེ་ན ཛ་ཧི་སྶ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ, སཱ ཙེ་ཝ་སྶ ན ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠནྟི ས་བྦ་རུ་ཏ་ཛཱ་ན་ན་མ་ནྟཾ. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྶཱ མ་ནྟ་པྤ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཛ་ཧི་སྶ་ཏི, སཱ ཙ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ཏ་ཡཱ་པི བཱ་ལ་ཏ་རོ, ཡོ ལ་དྡྷཾ ཡ་སཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ སོ་ཏྠིཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་སི, ཀ་ཐེ་ཧི ཏཱ་ཝ ནོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཛ་རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙོ པི་ཡ་ཏ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀཾ པི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ ལ་དྡྷ་ཡ་སཾ པ་ཧཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༢. ‘‘ན ཝེ པི་ཡ་མྨེ་ཏི ཛ་ནི་ནྡ ཏཱ་དི་སོ, ཨ་ཏྟཾ ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱ པི་ཡཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི;
ཨ་ཏྟཱ་ཝ སེ་ཡྻོ པ་ར་མཱ ཙ སེ་ཡྻོ, ལ་བྦྷཱ པི་ཡཱ ཨོ་ཙི་ཏ་ཏྠེ་ན པ་ཙྪཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པི་ཡ་མྨེཏི པི་ཡཾ མེ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཛ་ནི་ནྡ, ཏཱ་དི་སོ ཏུ་མྷཱ་དི་སོ ཡ་ས་མ་ཧ་ཏྟེ ཋི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཀཾ པི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཾ པི་ཡཾ མེ’’ཏི ཨ་ཏྟཾ ནི་རཾ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཏཱ་ནི པི་ཡཱ་ནི ན སེ་ཝ་ཏེ་ཝ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་ཏྟཱ་ཝ སེ་ཡྻོ པ་ར་མཱ ཙ སེ་ཡྻོཏི, ཡ་སྨཱ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝ་རོ ཨུ་ཏྟ་མོ, པ་ར་མཱ ཙ སེ་ཡྻོ, པ་ར་མཱ ཨུ་ཏྟ་མཱ་པི ཨ་ཉྙ་སྨཱ པི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ-ཀཱ་རོ པི-ཀཱ་ར་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ལ་བྦྷཱ པི་ཡཱ ཨོ་ཙི་ཏ་ཏྠེ་ན པ་ཙྪཱཏི ཨོ་ཙི་ཏ་ཏྠེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྠེ་ན ཡ་ས་ས་མྤ་ནྣེ་ན པུ་རི་སེ་ན པ་ཙྪཱ པི་ཡཱ ནཱ་མ ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ན ཏ་སྶཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྟཱ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ས་ཀྐོ ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཏཾ མ་ར་ཎཱ མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི་ཏི. དེ་ཝ་རཱ་ཛ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ‘‘མ་ནྟཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཙཾ, ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཝི་ནཱ་སེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ‘སི་པྤ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ཏི་པ་ཡེ པ་ཧཱ་རེ པ་ཧ་རཱ་པེ་ཧི, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ན ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དེ་ཝིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཎྷི་སྶ་སི བྷ་དྡེ, མ་ནྟ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི? ‘‘པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧཱ་ར་ས་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ས་དྡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སཱ མ་ནྟ་ལོ་བྷེ་ན ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. རཱ་ཛཱ ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་སཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ པ་ཧ་རཱ་པེ་སི. སཱ དྭེ ཏ་ཡོ པ་ཧཱ་རེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ན མེ མ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ར་ཝི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཏྭཾ མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ནྟཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་སཱི’’ཏི པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་ཙྩ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝཱི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ, ཨ་སྶོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཁ་ར་པུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༣༨༧] ༢. སཱུ་ཙི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཀ་ཀྐ་སཾ ཨ་ཕ་རུ་སནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ མ་ཧཱ་ཨུ་མ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༥༩༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་དཱ པ་ན ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛེ ཀ་མྨཱ་ར་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤོ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ན་སྶ ད་ལི་དྡཱ, ཏེ་སཾ གཱ་མ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙོ ས་ཧ་སྶ་ཀུ་ཊི་ཀོ ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མོ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཱ་ར་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཀ་མྨཱ་རོ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷོ ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ, ཏ་སྶེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་དྷ་རཱ དེ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. སཱ་མ་ནྟ་གཱ་མེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཕཱ་ལ་པཱ་ཙ་ནཱ་དི་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་སྶཱ རཱུ་པཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒེ་ན བ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ སུ་ཁུ་མཾ གྷ་ནཾ སཱུ་ཙིཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་སེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨུ་པྤི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཀོ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་སེ ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་སྶཱ ས་ཏྟ ཀོ་ས་ཀེ ཨ་ཀཱ་སི, ‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཉཱ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. སོ ཏཾ སཱུ་ཙིཾ ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་ཝཱི་ཐིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ མ་མ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ སཱུ་ཙིཾ མཱུ་ལེ་ན ཀི་ཎི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སཱུ་ཙིཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀ་མྨཱ་ར་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༣. ‘‘ཨ་ཀ་ཀྐ་སཾ ཨ་ཕ་རུ་སཾ, ཁ་ར་དྷོ་ཏཾ སུ་པཱ་སི་ཡཾ;
སུ་ཁུ་མཾ ཏི་ཁི་ཎ་གྒ་ཉྩ, ཀོ སཱུ་ཙིཾ ཀེ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་མ པ་ཊ་ལ་སྶ ཝཱ ཏི་ལ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨོ་དྷི་ནོ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་ཀྐ་སཾ, སུ་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཕ་རུ་སཾ, ཁ་རེ་ན པཱ་སཱ་ཎེ་ན དྷོ་ཏ་ཏྟཱ ཁ་ར་དྷོ་ཏཾ, སུ་ནྡ་རེ་ན སུ་ཝི་དྡྷེ་ན པཱ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སུ་པཱ་སི་ཡཾ, ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མཾ, ཨ་གྒ་སྶ ཏི་ཁི་ཎ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཁི་ཎ་གྒཾ སཱུ་ཙིཾ མ་མ ཧ་ཏྠ་ཏོ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཀོ ཀི་ཎི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཏཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༤. ‘‘སུ་མ་ཛྫ་ཉྩ སུ་པཱ་ས་ཉྩ, ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ སུ་ཝ་ཊྚི་ཏཾ;
གྷ་ན་གྷཱ་ཏི་མཾ པ་ཊི་ཐ་དྡྷཾ, ཀོ སཱུ་ཙིཾ ཀེ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་མ་ཛྫ་ཉྩཱཏི ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ན སུ་ཊྛུ མ་ཛྫི་ཏཾ. སུ་པཱ་ས་ཉྩཱཏི ས་ཎྷེ་ན པཱ་ས་ཝེ་དྷ་ཀེ་ན ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ སུ་ནྡ་ར་པཱ་སཾ. གྷ་ན་གྷཱ་ཏི་མནྟི ཡཱ གྷཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎིཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ‘‘གྷ་ན་གྷཱ་ཏི་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་དི་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཐ་དྡྷནྟི ཐ་དྡྷཾ ཨ་མུ་དུ་ཀཾ.
ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཾ པི་ཏ་རཾ ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཏྠཾ ཙཱུ་ལ༹་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་དྷུ་ར་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ལླ་མཾ་ས་པི་ཎྜེ་ན ཧ་ད་ཡེ པ་ཧ་ཊཱ ཝི་ཡ གྷ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ན ནི་བྦཱ་པི་ཏ་ད་ར་ཐཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨེ་ས ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རེ་ན ས་དྡེ་ན ཀ་མྨཱ་རཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་གཱ་མེ སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཀྐི་ཎཱ་ཏི, ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མྨ བ་ཧི་ཨཱ་ལི༹་ནྡ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི པ་ཏྠི་ཏཾ ནཱ་མ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ཧི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཏོ. སཱ ཙ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི ‘‘མཱ་ཎ་ཝ, ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ སཱུ་ཙི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏྭཾ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མེ སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི, ས་ཙེ་པི དི་ཝ་སཾ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་སྶ་སི, ན ཏེ ཀོ་ཙི ཧ་ཏྠ་ཏོ སཱུ་ཙིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ས་ཙེ ཏྭཾ མཱུ་ལཾ ལ་དྡྷུཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༨༤. ‘‘ཨི་ཏོ་དཱ་ནི པ་ཏཱ་ཡ་ནྟི, སཱུ་ཙི་ཡོ བ་ལི༹་སཱ་ནི ཙ;
ཀོ་ཡཾ ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མ་སྨིཾ, སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཀྐེ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏི.
༨༥. ‘‘ཨི་ཏོ ས་ཏྠཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟི, ཀ་མྨ་ནྟཱ ཝི་ཝི་དྷཱ པུ་ཐཱུ;
ཀོ་ཡཾ ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མ་སྨིཾ, སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཀྐེ་ཏུ་མི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨི་ཏོ་དཱ་ནཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཨི་དཱ་ནི སཱུ་ཙི་ཡོ ཙ བ་ལི༹་སཱ་ནི ཙ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨི་མ་མྷཱ ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མཱ པ་ཏཱ་ཡ་ནྟི ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཏཾ ཏཾ དི་སཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟཱ ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི. ཀོ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀོ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མེ སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྠཱ་ནཱིཏི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ས་ཏྠཱ་ནི ཨི་ཏོ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ཝི་ཝི་དྷཱ པུ་ཐཱུཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ བ་ཧཱུ ཀ་མྨ་ནྟཱ་པི ས་ཀ་ལ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨི་ཏོ ག་ཧི་ཏ་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཏྭཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༨༦. ‘‘སཱུ་ཙིཾ ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མ་སྨིཾ, ཝི་ཀྐེ་ཏ་བྦཱ པ་ཛཱ་ན་ཏཱ;
ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ.
༨༧. ‘‘ཨི་མ་ཉྩེ ཏེ པི་ཏཱ བྷ་དྡེ, སཱུ་ཙིཾ ཛ་ཉྙཱ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ;
ཏ་ཡཱ ཙ མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻ, ཡ་ཉྩ་ཏྠ་ཉྙཾ གྷ་རེ དྷ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ སཱུ་ཙིནྟི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – སཱུ་ཙི ནཱ་མ པ་ཛཱ་ན་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཀ་མྨཱ་ར་གཱ་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀྐེ་ཏ་བྦཱ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊནྟི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སི་པྤེ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ན་ནྟི, སྭཱ་ཧཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ མ་མ སཱུ་ཙི་ཡཱ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན གཱ་མེ མ་མ བ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ཝ་ཎྞེ་སི.
ཏ་ཡཱ ཙ མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱཏི བྷ་དྡེ ས་ཙེ ཏ་ཝ པི་ཏཱ ཨི་མཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ སཱུ་ཙིཾ ‘‘ཨཱི་དི་སཱ ཝཱ ཨེ་སཱ, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ‘‘ཨི་མཾ མེ དྷཱི་ཏ་རཾ ཏ་ཝ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཾ ད་མྨི, ག་ཎྷཱ་ཧི ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡཱ ཙ མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻ. ཡ་ཉྩ་ཏྠ་ཉྙཾ གྷ་རེ དྷ་ནནྟི ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཝཱ གྷ་རེ དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻ. ‘‘ཡ་ཉྩ་སྶ་ཉྙ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཡ་ཉྩ ཨ་སྶ གྷ་རེ ཨ་ཉྙཾ དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ས་བྦཾ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨཱ’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ སཱུ་ཙིཾ ཝི་ཀྐི་ཎཱ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པེ་མཱི་ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཀྐོ་སཱ་ཧི ན’’ནྟི. སཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཀྐོ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ‘‘ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀོ་མྷི ཨ་སུ་ཀ་ཀ་མྨཱ་ར་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི. ‘‘སཱུ་ཙི་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཧ་ར, སཱུ་ཙིཾ ཏེ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ ས་བྦེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ན་ནུ ཨེ་ཀ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཏོ ས་བྦེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཝ་ར་ཏ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ས་བྦེ ཀ་མྨཱ་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར, ཏཱ་ཏ, མ་ཡཾ པ་སྶཱ་མ ཏེ སཱུ་ཙི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་པཱུ་ར་ཉྩ ཀཾ་ས་ཐཱ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་ཏོ སཱུ་ཙི་ནཱ་ལི༹་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཏ་ཏོ སཱུ་ཙིཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡཾ སཱུ་ཙཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ནཱ་ཡཾ སཱུ་ཙི, ཀོ་ས་ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི. སོ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ, ན ཀོ་ཊིཾ ཨ་དྡ་ས. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན ཀོ་ས་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱུ་ཙི, ཨ་ཡཾ ཀོ་ས་ཀོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཱུ་ཙིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཧ་ཏྠེ, ཀོ་ས་ཀཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་སི. པུ་ན ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཉྙེ སཱུ་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཡ་མྤི སཱུ་ཙི་ཀོ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཚ སཱུ་ཙི་ཀོ་ས་ཀེ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱུ་ཙཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ཀ་མྨཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཕོ་ཊེ་སུཾ, ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨི་མཱ་ཡ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཀིཾ བ་ལ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎིཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏིཾ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མཾ སཱུ་ཙིཾ པ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱུ་ཙིཾ ཨ་གྒེ་ན པ་ཧ་རི. སཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎིཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་དྷོ ཝཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་བྦེ ཀ་མྨཱ་རཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ‘ཀ་མྨཱ་རཱ ནཱ་མ ཨེ་དི་སཱ ཧོ་ནྟཱི’ཏི སུ་ཏི་ཝ་སེ་ན་པི ན སུ་ཏ་པུ་བྦ’’ནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཕོ་ཊེ་ཏྭཱ ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཀ་མྨཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱུ་ཙི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༣༨༨] ༣. ཏུ་ཎྜི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་ཚ་ནྣ་ཀེཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ མ་ར་ཎ་བྷཱི་རུ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷཱི་རུ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི སཱ་ཁཱ་ཙ་ལ་ནཾ ད་ཎྜ་ཀ་པ་ཏ་ནཾ ས་ཀུ་ཎ་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ས་དྡཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ སུ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝི་དྡྷ་ས་སོ ཝི་ཡ ཀ་མྤ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ མ་ར་ཎ་བྷཱི་རུ་ཀོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་མེ་ཝ དྷུ་ཝཾ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་དྡྷུ་ཝཾ, ན་ནུ ཏ་དེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ མ་ར་ཎ་བྷཱི་རུ་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས མ་ར་ཎ་བྷཱི་རུ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སཱུ་ཀ་རི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱུ་ཀ་རཱི པ་རི་ཎ་ཏ་ག་བྦྷཱ དྭེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛཱ་ཡི. སཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐེ་ཀཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནཱི མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཀ་པྤཱ་ས་ཁེ་ཏྟ་ཏོ པ་ཙྪི་པུ་ཎྞཾ ཀ་པྤཱ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡ་ཊྛི་ཡཱ བྷཱུ་མིཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟཱི ཨཱ་ག་ཙྪི. སཱུ་ཀ་རཱི ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན པུ་ཏྟ་ཀེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ སཱུ་ཀ་ར་པོ་ཏ་ཀེ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་ཏུ་ཎྜི་ལོ, ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལོ་ཏི ནཱ་མཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ པུ་ཏྟ་ཀེ ཝི་ཡ པོ་སེ་སི. ཏེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ‘‘ཨི་མེ ནོ མཱུ་ལེ་ན དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་པི ‘‘པུ་ཏྟཱ མེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ན དེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཚ་ཎ་ཀཱ་ལེ དྷུ་ཏྟཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟཱ མཾ་སེ ཁཱི་ཎེ ‘‘ཀུ་ཏོ ནུ ཁོ མཾ་སཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧེ སཱུ་ཀ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ནོ སཱུ་ཀ་རཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ ‘‘ཨ་ལཾ, ཏཱ་ཏཱ, པུ་ཏྟཱ མེ ཨེ་ཏེ, པུ་ཏྟཾ ནཱ་མ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀི་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ད་ད་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. དྷུ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་མྨ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཱུ་ཀ་རཱ ནཱ་མ པུ་ཏྟཱ ན ཧོ་ནྟི, དེ་ཧི ནོ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟཱ་པི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཾ སུ་རཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ མ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་མྨ, སཱུ་ཀ་རེ་ཧི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སི, མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦ་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ཧ་ཏྠེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ.
སཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཏུ་ཎྜི་ལཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི. ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལཾ པ་ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ག་ཙྪེ་ཏི, ས་དྡ་མ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཾ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. དྷུ་ཏྟཱ མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པཱ་ཏིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སུཾ. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཋ་པི་ཏཾ སཱུ་ཀ་ར་དོ་ཎིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དོ་ཎི་ས་མཱི་པེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་པི དྷུ་ཏྟཱ པཱ་ས་ཧ་ཏྠཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ, ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཏུ་ཎྜི་ལོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ མ་མ མཱ་ཏ་རཱ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ་སྶ ས་དྡོ ན དི་ནྣ་པུ་བྦོ, མཾ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. སོ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་མ མཱ་ཏཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་ས་ཏི, ག་ཙྪ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་དོ་ཎི་ས་མཱི་པེ ཏེ་སཾ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ མ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཀ་མྤ་མཱ་ནོ བྷཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཐ་མྦྷི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཀ་མྤ་མཱ་ནོ པ་རི་བྦྷ་མི. མ་ཧཱ་ཏུ་ཎྜི་ལོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཨ་ཛྫ པ་ན པ་ཝེ་དྷ་སི པ་རི་བྦྷ་མ་སི, པ་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༨. ‘‘ན་ཝ་ཚ་ནྣ་ཀེ་དཱ་ནི དི་ཡྻ་ཏི, པུ་ཎྞཱ་ཡཾ དོ་ཎི སུ་ཝཱ་མི་ནཱི ཋི་ཏཱ;
བ་ཧུ་ཀེ ཛ་ནེ པཱ་ས་པཱ་ཎི་ཀེ, ནོ ཙ ཁོ མེ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ཚ་ནྣ་ཀེ་དཱ་ནི དི་ཡྻ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཏི་ཀ, པུ་བྦེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ཎྜ་ཀ་ཡཱ་གུ ཝཱ ཛྷཱ་མ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ དི་ཡྻ་ཏི, ཨ་ཛྫ པ་ན ན་ཝ་ཚ་ནྣ་ཀཾ ན་ཝཱ་ཀཱ་རཾ དཱ་ནཾ དི་ཡྻ་ཏི. པུ་ཎྞཱ་ཡཾ དོ་ཎཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་དོ་ཎི སུ་དྡྷ་བྷ་ཏྟ་སྶ པུ་ཎྞཱ. སུ་ཝཱ་མི་ནཱི ཋི་ཏཱཏི ཨ་ཡྻཱ་པི ནོ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏཱ. བ་ཧུ་ཀེ ཛ་ནེཏི ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་ཡྻཱ་ཝ, ཨ་ཉྙོ་པི བ་ཧུ་ཀོ ཛ་ནོ པཱ་ས་པཱ་ཎི་ཀོ ཋི་ཏོ. ནོ ཙ ཁོ མེ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨི་དཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ན པ་ཊི་བྷཱ་ཏི, ན རུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ, མ་མ ཀི་ར མཱ་ཏཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ སཱུ་ཀ་རེ པོ་སེ་ནྟཱི ནཱ་མ ཡ་ད་ཏྠཾ པོ་སེ་ཏི, སྭཱ་སྶཱ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཛྫ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ, ཏྭཾ མཱ ཙི་ནྟ་ཡཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༨༩. ‘‘ཏ་ས་སི བྷ་མ་སི ལེ་ཎ་མི་ཙྪ་སི, ཨ་ཏྟཱ་ཎོ་སི ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་སི;
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ བྷུ་ཉྫ ཏུ་ཎྜི་ལ, མཾ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཧི པོ་སི་ཏཱ་མྷ་སེ.
༩༠. ‘‘ཨོ་ག་ཧ ར་ཧ་དཾ ཨ་ཀ་དྡ་མཾ, ས་བྦཾ སེ་ད་མ་ལཾ པ་ཝཱ་ཧ་ཡ;
ག་ཎྷཱ་ཧི ན་ཝཾ ཝི་ལེ་པ་ནཾ, ཡ་སྶ ག་ནྡྷོ ན ཀ་དཱ་ཙི ཚི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ས་སི བྷ་མ་སཱིཏི མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་ས་སི, ཏེ་ནེ་ཝ ཀི་ལ་མ་ནྟོ བྷ་མ་སི. ལེ་ཎ་མི་ཙྪ་སཱིཏི པ་ཏི་ཊྛཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཏྟཱ་ཎོ་སཱིཏི ཏཱ་ཏ, པུ་བྦེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི, སཱ ཨ་ཛྫ པ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ཨ་མྷེ ཚ་ཌྜེ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་སི. ཨོ་ག་ཧཱཏི ཨོ་གཱ་ཧ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. པ་ཝཱ་ཧ་ཡཱཏི པ་ཝཱ་ཧེ་ཧི, ཧཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཚི་ཛྫ་ཏཱིཏི ན ན་སྶ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཏཱ་ཏ, ས་ཙེ མ་ར་ཎ་ཏོ ཏ་ས་སི, ཨ་ཀ་དྡ་མཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཝ ས་རཱི་རེ ས་བྦཾ སེ་ད་ཉྩ མ་ལ་ཉྩ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཝི་ལི་མྤཱ་ཏི.
ཏ་སྶ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མིཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ པ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་དྡོ ས་ཀ་ལཾ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཏོ. སུ་ཏ་སུ་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛ་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི གེ་ཧེ ཋི་ཏཱ་ཝ སུ་ཎིཾ་སུ. རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ག་ཙྪེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱུ་མིཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རིཾ་སུ. དྷུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་རཱ་མ་དོ ཚི་ཛྫི. པཱ་སེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ་པི སུ་རཱ་མ་དོ ཚི་ཛྫི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཝཾ་སེ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ནཾ, ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་ད་མ་ལ་པ་ཝཱ་ཧ་ནཾ, པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཝི་ལེ་པ་ན་ག་ཧ་ཎ་ཉྩ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ ན་ཏྠི, ཀིཾ ནུ ཁོ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཝ མཱ་ཧཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༡. ‘‘ཀ་ཏ་མོ ར་ཧ་དོ ཨ་ཀ་དྡ་མོ, ཀིཾ་སུ སེ་ད་མ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཀ་ཏ་མ་ཉྩ ན་ཝཾ ཝི་ལེ་པ་ནཾ, ཡ་སྶ ག་ནྡྷོ ན ཀ་དཱ་ཙི ཚི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཀ་ནི་ཊྛ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༩༢. ‘‘དྷ་མྨོ ར་ཧ་དོ ཨ་ཀ་དྡ་མོ, པཱ་པཾ སེ་ད་མ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
སཱི་ལ་ཉྩ ན་ཝཾ ཝི་ལེ་པ་ནཾ, ཏ་སྶ ག་ནྡྷོ ན ཀ་དཱ་ཙི ཚི་ཛྫ་ཏི.
༩༣. ‘‘ན་ནྡ་ནྟི ས་རཱི་ར་གྷཱ་ཏི་ནོ, ན ཙ ན་ནྡ་ནྟི ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནོ;
པུ་ཎྞཱ་ཡ ཙ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ, ར་མ་མཱ་ནཱ་ཝ ཛ་ཧ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ཨ་ཊྛ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ས་བྦོ་པེ་ས དྷ་མྨོ ནཱ་མ. ཨ་ཀ་དྡ་མོཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀི་ལེ་ས་ཀ་དྡ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་དྡ་མོ. ཨི་མི་ནཱ སེ་ས་དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཡ་དི་དཾ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནོ པི་པཱ་ས་ཝི་ན་ཡོ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཝ་ཊྚུ་པ་ཙྪེ་དོ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ, ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ, ཨ་ཧཾ ནི་བྦཱ་ན་ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ‘‘ར་ཧ་དོ’’ཏི ཀ་ཐེ་མི. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཧི ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི, ས་ཙེ མ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀི་ར བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི.
པཱ་པཾ སེ་ད་མ་ལནྟི ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ, པཱ་པཾ སེ་ད་མ་ལ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘སེ་ད་མ་ལ’’ནྟི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ཡ་དི་དཾ མ་ནོ་པ་དོ་སོ, དུ་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ པཱ་པ་ཀ་ཉྩ སཱི་ལཾ, པཱ་པི་ཀཱ ཙ དི་ཊྛི, ཏི་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ཏཱི་ཎི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི, པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ པ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཁི་ལཱ, ཚ་བྦི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ཚ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ, ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ས་ཏྟ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ, ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ཨ་ཊྛ མི་ཙྪ་ཏྟཱ, ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ད་ས་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན པཱ་པཾ རཱ་གོ དོ་སོ མོ་ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨི་ཏི ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ པཱ་པཾ ‘‘ས་རཱི་ར་ནི་སྶི་ཏ་སེ་ད་མ་ལ་ས་དི་ས’’ནྟི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ.
སཱི་ལནྟི པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ད་ས་སཱི་ལཾ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. ‘‘ཨི་དཾ, ཏཱ་ཏ, སཱི་ལཾ ཙ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ས་དི་ས’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ སི་ལ་སྶ ག་ནྡྷོ ཏཱི་སུ ཝ་ཡེ་སུ ཀ་དཱ་ཙི ན ཚི་ཛྫ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི.
‘‘ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི, ན ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་གྒ་ར་མ་ལླི་ཀཱ ཝཱ;
ས་ཏ་ཉྩ ག་ནྡྷོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏ་མེ་ཏི, ས་བྦཱ དི་སཱ ས་པྤུ་རི་སོ པ་ཝཱ་ཡ་ཏི.
‘‘ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་ག་རཾ ཝཱ་པི, ཨུ་པྤ་ལཾ ཨ་ཐ ཝ་སྶི་ཀཱི;
ཨེ་ཏེ་སཾ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ, སཱི་ལ་ག་ནྡྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ.
‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨ་ཡཾ ག་ནྡྷོ, ཡྭཱ་ཡཾ ཏ་ག་ར་ཙ་ནྡ་ནཾ;
ཡོ ཙ སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ག་ནྡྷོ, ཝཱ་ཏི དེ་ཝེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༥༤-༥༦);
ན་ནྡ་ནྟི ས་རཱི་ར་གྷཱ་ཏི་ནོཏི ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ, ཨི་མེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ ‘‘མ་དྷུ་ར་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མ, པུ་ཏྟ་དཱ་ར་མྤི ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན་ནྡ་ནྟི ཏུ་སྶ་ནྟི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི…པེ… པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཡོ ས་བྦ་ལ་ཧུ་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ, སོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ –
‘‘མ་དྷུ་ཝཱ མ་ཉྙ་ཏི བཱ་ལོ, ཡཱ་ཝ པཱ་པཾ ན པ་ཙྩ་ཏི;
ཡ་དཱ ཙ པ་ཙྩ་ཏི པཱ་པཾ, བཱ་ལོ དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༦༩) –
མ་དྷུ་ར་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ –
‘‘ཙ་ར་ནྟི བཱ་ལཱ དུ་མྨེ་དྷཱ, ཨ་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ;
ཀ་རོ་ནྟཱ པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ, ཡཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༦༦) –
ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི.
‘‘ན ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ སཱ་དྷུ, ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏ་པྤ་ཏི;
ཡ་སྶ ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ རོ་དཾ, ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༦༧);
ན ཙ ན་ནྡ་ནྟི ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནོཏི ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ, ཡེ པ་ནེ་ཏེ ས་རཱི་ར་དྷཱ་རི་ནོ ས་ཏྟཱ, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་མི་ག་རཱ་ཛ་ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཡ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
‘‘ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟི ད་ཎྜ་སྶ, ས་བྦེ བྷཱ་ཡ་ནྟི མ་ཙྩུ་ནོ;
ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ, ན ཧ་ནེ་ཡྻ ན གྷཱ་ཏ་ཡེ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༢༩);
པུ་ཎྞཱ་ཡཱཏི གུ་ཎ་པུ་ཎྞཱ་ཡ. པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱཏི པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ, མཱ་སཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཡ. ཏ་དཱ ཀི་ར པུ་ཎྞ་མཱ་སཱི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི. ར་མ་མཱ་ནཱ་ཝ ཛ་ཧ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཏཱ་ཏ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལ, མཱ སོ་ཙི མཱ པ་རི་དེ་ཝི, མ་ར་ཎ་སྶ ནཱ་མ ཏེ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཡེ་སཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ ན་ཏྠི. མ་ཡཾ པ་ན སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་དི་སཱ ས་ཏྟཱ ར་མ་མཱ་ནཱ་ཝ ཛ་ཧ་ནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན བུ་དྡྷ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཕོ་ཊེ་སུཾ, ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ, སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡ་པུ་ཎྞཾ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སི. བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ར་ཛྫེ་ན པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་ཡ ཡ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི ཏེ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ལི་མྤཱ་པེ་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་སུ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ར་ཉྙོ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ས་བྦེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སི་ནོ ཙ ཀཱ་སི་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཙ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ནེ་སཾ པ་ཀྑ་དི་ཝ་སེ་སུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜེ ཏཱི་རེ་སི. ཏ་སྨིཾ དྷ་ར་མཱ་ནེ ཀཱུ་ཊ་ཌྜ་ཀཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ ནཱ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ པོ་ཏྠ་ཀེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པོ་ཏྠ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜཾ ཏཱི་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ རོ་ད་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ པཱ་ཝི་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དོ ས་ཊྛི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ མ་ར་ཎ་བྷཱི་རུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, ཙཱུ་ལ༹་ཏུ་ཎྜི་ལོ མ་ར་ཎ་བྷཱི་རུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, པ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པ་རི་སཱ, མ་ཧཱ་ཏུ་ཎྜི་ལོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཏུ་ཎྜི་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༣༨༩] ༤. སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སི་ངྒཱི་མི་གོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཡཱ་ཝ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཁ་ཎྜ་ཧཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༢.༢༢.༩༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) དྷ་ན་པཱ་ལ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཙཱུ་ལ༹་ཧཾ་ས་མ་ཧཱ་ཧཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡༥.༡༣༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐི་ཏཾ. ཏ་དཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་ན་པཱ་ལ་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཨཱ་ན་ནྡོ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ པུ་བྦ་པ་སྶེ སཱ་ལི་ནྡི་ཡོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཀ་སྶ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ པུ་བྦུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ ཀ་རཱི་ས་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཾ ཀ་སིཾ ཀཱ་རེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཁེ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ ‘‘ཀ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཁེ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ མ་ཧ་ནྟཾ སོ་བྦྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སོ་བྦྷེ ཨེ་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཏཾ སོ་བྦྷཾ ཨོ་ཏ་རི. ཏ་སྶ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀ་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ སོ་བྦྷེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁེ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ ཏཾ སོ་བྦྷཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀ་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཝི་ཙཱ་རེ་སི. ཨི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སྶཱ་སོ ད་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ནི་བ་དྡྷཾ ཁེ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཀྑཱི་སུ ཙ པ་ན་སྶ པ་ཉྩ པ་སཱ་དཱ ཏཱི་ཎི མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཁེ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཏཱ་ལེ ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཀཱ་ཀཱི ཨ་ཀྑཱི་ནི དི་སྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, དོ་ཧ་ལོ༹ མེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ དོ་ཧ་ལོ༹ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘དུ་དྡོ་ཧ་ལོ༹ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཀོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ ན ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི ཨ་ཧ་མྤེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཡོ པ་ནེ་ས ཏཱ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝ་མྨི་ཀོ, ཨེ་ཏྠ ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ཝ་ས་ཏི. ‘‘ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ, སོ ཨེ་ཏཾ ཌཾ་སི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཏྭཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན་པི ཝཱ་པི་ཏ་ས་སྶཱ་ནཾ ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ མ་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་པྤོ ཀཱ་ཀ་མཱ་ཧ ‘‘ས་མྨ, ཏྭཾ ནི་བ་དྡྷཾ མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སི, ཀིཾ ཏེ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་སི་ཡཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཁེ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑཱི་སུ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨུ་པྤ་ཛྫི, སྭཱ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ནི ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’’ཏི. ས་པྤོ ‘‘ཧོ་ཏུ, ན་ཡི་དཾ ག་རུ་ཀཾ, ལ་བྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན དི་ཝ་སེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒེ ཀེ་དཱ་ར་མ་རི་ཡཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཎེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་པ་ཛྫི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ སོ་བྦྷཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ སི་ནེ་ཧཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀ་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཾ པཱ་ཝི་སི. ས་པྤོ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ་ཝ ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པི་ཎྜི་ཀ་མཾ་སེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཝ་མྨི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པ་ཏ་ན་ཉྩ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སྶ སཱ་ཊ་ཀ་ནྟ་ར་ཏོ ལ་ངྒྷ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་རེ ནི་ལཱི་ཡ་ན་ཉྩ ཨ་པ་ཙྪཱ་ཨ་པུ་རི་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཀཱ་ཀོ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཏུ་ཎྜེ་ན པ་ཧ་རི. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ‘‘ཨི་མཾ ཀཱ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏེ ས་པྤོ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཎྜཱ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཀཾ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨ་ལེ༹་ན ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ སི་ཐི་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ཀོ ‘‘ཀི་སྶ མཾ ས་མྨ, ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་སི, ཨེ་ས མཾ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ བྷི་ཡྻོ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, ཡཱ་ཝ ན མ་རཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ས་པྤཾ པ་ཀྐོ་ས་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༤. ‘‘སི་ངྒཱི་མི་གོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནེ་ཏྟོ, ཨ་ཊྛི་ཏྟ་ཙོ ཝཱ་རི་ས་ཡོ ཨ་ལོ་མོ;
ཏེ་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཀ་པ་ཎཾ རུ་དཱ་མི, ཧ་རེ ས་ཁཱ ཀི་སྶ ནུ མཾ ཛ་ཧཱ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ངྒཱི་མི་གོཏི སི་ངྒཱི་སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ལ༹་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ སི་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནེ་ཏྟོཏི དཱི་གྷེ་ཧི ཙ་ཀྑུ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ནེ་ཏྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཊྛི་མེ་ཝ ཏ་ཙོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛི་ཏྟ་ཙོ. ཧ་རེ ས་ཁཱཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་མྦྷོ ས་ཧཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་པྤོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༥. ‘‘སོ པ་སྶ་ས་ནྟོ མ་ཧ་ཏཱ ཕ་ཎེ་ན, བྷུ་ཛ་ངྒ་མོ ཀ་ཀྐ་ཊ་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ཏྟོ;
ས་ཁཱ ས་ཁཱ་རཾ པ་རི་ཏཱ་ཡ་མཱ་ནོ, བྷུ་ཛ་ངྒ་མཾ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ག་ཧེ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཀྐ་ཊ་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ཏྟོཏི ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟོ. ས་ཁཱ ས་ཁཱ་རནྟི ས་ཧཱ་ཡོ ས་ཧཱ་ཡཾ. ‘‘ས་ཀཾ ས་ཁཱ་ར’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཏཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ར་ཀྑ་མཱ་ནོ. ག་ཧེ་སཱིཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ལེ༹་ན གཱི་ཝཱ་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ སི་ཐི་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ས་པྤོ ‘‘ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ ནཱ་མ ནེ་ཝ ཀཱ་ཀ་མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ན ས་པྤ་མཾ་སཾ, ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་མྷེ ག་ཎྷཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༦. ‘‘ན ཝཱ་ཡ་སཾ ནོ པ་ན ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ, གྷཱ་ས་ཏྠི་ཀོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཨ་དེ་ཡྻ;
པུ་ཙྪཱ་མི ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་ནེ་ཏྟ, ཨ་ཐ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ་མྷ ཨུ་བྷོ ག་ཧཱི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ གྷཱ་ས་ཏྠི་ཀོཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་དེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ན-ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ན ག་ཎྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༩༧. ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ མ་མ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ, ཡོ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན ད་ཀཱ་ཡ ནེ་ཏི;
ཏ་སྨིཾ མ་ཏེ དུ་ཀྑ་མ་ན་པྤ་ཀཾ མེ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཨེ་སོ ཙ ཨུ་བྷོ ན ཧོ་མ.
༩༨. ‘‘མ་མ་ཉྩ དི་སྭཱ་ན པ་ཝ་དྡྷ་ཀཱ་ཡཾ, ས་བྦོ ཛ་ནོ ཧིཾ་སི་ཏུ་མེ་ཝ མི་ཙྪེ;
སཱ་དུ་ཉྩ ཐཱུ་ལ་ཉྩ མུ་དུ་ཉྩ མཾ་སཾ, ཀཱ་ཀཱ་པི མཾ དི་སྭ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡེ་ཡྻུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡནྟི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོཏི ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ. ད་ཀཱ་ཡ ནེ་ཏཱིཏི ཡོ མཾ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་སཱ་ཊ་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་ཡ ནེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཀ་སོ་བྦྷཾ པཱ་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ མ་ཏེཏི ས་ཙེ སོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་རི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ མ་ཏེ མ་མ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་བྷོ ན ཧོ་མཱཏི དྭེ་པི ཛ་ནཱ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. མ་མ་ཉྩ དི་སྭཱ་ནཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨི་ད་ཉྩ ཨ་པ་རཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཏེ ཨ་ནཱ་ཐཾ ནི་པྤ་ཙྩ་ཡཾ མཾ པ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ས་བྦོ ཛ་ནོ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སྶ སཱ་དུ་ཉྩ ཐཱུ་ལ་ཉྩ མུ་དུ་ཉྩ མཾ་ས’’ནྟི མཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻ, ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཛ་ནོ མ་ནུ་སྶོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཀཱ་པི མཾ དི་སྭཱ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡེ་ཡྻུཾ ཝི་ཧེ་སེ་ཡྻུཾ མཱ་རེ་ཡྻུཾ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་པྤོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨེ་ཀེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚ་ཊྛཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༩. ‘‘ས་ཙེ་ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་མྷ ཨུ་བྷོ ག་ཧཱི་ཏཱ, ཨུ་ཊྛཱ་ཏུ པོ་སེ ཝི་ས་མཱ་ཝ་མཱ་མི;
མ་མ་ཉྩ ཀཱ་ཀ་ཉྩ པ་མུ་ཉྩ ཁི་པྤཾ, པུ་རེ ཝི་སཾ གཱ་ལ༹ྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ཙྩ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ས་ཙེ་ཏ་སྶ ཧེ་ཏཱུཏི ས་ཙེ ཨེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱུཏི ནི་བྦི་སོ ཧོ་ཏུ. ཝི་ས་མཱ་ཝ་མཱ་མཱིཏི ཨ་ཧ་མ་སྶ ཝི་སཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷཱ་མི, ནི་བྦི་སཾ ནཾ ཀ་རོ་མི. པུ་རེ ཝི་སཾ གཱ་ལ༹ྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ཙྩནྟི ཨི་མ་ཉྷི མ་ཙྩཾ མ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝ་མི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་སཾ གཱ་ལ༹ྷཾ བ་ལ་ཝཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏཾ ཡཱ་ཝ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་མྷེ དྭེ་པི ཛ་ནེ ཁི་པྤཾ མུ་ཉྩཱ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན མཾ དྭེ་པི ཛ་ནེ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧཾ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ས་པྤོ ས་ཉྩ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ལ༹ཾ སི་ཐི་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཀཱ་ཀཾ པ་ན ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༠. ‘‘ས་པྤཾ པ་མོ་ཀྑཱ་མི ན ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཀཾ, པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཀོ ཧོ་ཧི་ཏི ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཀོ;
པུ་རི་ས་ཉྩ དི་སྭཱ་ན སུ་ཁིཾ ཨ་རོ་གཾ, ཀཱ་ཀཾ པ་མོ་ཀྑཱ་མི ཡ་ཐེ་ཝ ས་པྤ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཀོཏི པཱ་ཊི་བྷོ་གོ. ཡ་ཐེ་ཝ ས་པྤནྟི ཡ་ཐཱ བྷ་ཝ་ནྟཾ ས་པྤཾ མུ་ཉྩཱ་མི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཀཾ པ་མོ་ཀྑཱ་མི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏྭཾ ཨི་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ སཱི་གྷཾ ཝི་སཾ ཨཱ་ཝ་མཱ་ཧཱི་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སུ་ཁ་ས་ཉྩཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ལ༹ཾ སི་ཐི་ལ་མ་ཀཱ་སི. ས་པྤོ ཝི་སཾ ཨཱ་ཝ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ས་རཱི་རཾ ནི་བྦི་སཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ ནི་དྡུ་ཀྑོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ‘‘ས་ཙེ ཨི་མེ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཨ་རོ་གཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཌྜྷི ནཱ་མ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མི ནེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ལ་མ་ཀུ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ ཨ་ལེ༹་ཧི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སཱི་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ཀཱ་ཀཱི་པི ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ པ་ལཱ་ཡི. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་པྤ་སྶ ས་རཱི་རཾ ད་ཎྜ་ཀེ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ གུ་མྦ་པི་ཊྛེ ཁི་པི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ སོ་བྦྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ སཱ་ལི་ནྡི་ཡ་གཱ་མ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རོ ཝི་སྶཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ནྟོ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༡. ‘‘ཀཱ་ཀོ ཏ་དཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, མཱ་རོ པ་ན ཀ་ཎྷ་ས་པྤོ ཨ་ཧོ་སི;
ཨཱ་ན་ནྡ་བྷ་དྡོ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཧཾ ཏ་དཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་མི ས་ཏྠཱ’’ཏི.
ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཀཱ་ཀཱི པ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཙི་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༣༩༠] ༥. མ་ཡ྄ཧ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཀུ་ཎོ མ་ཡ྄ཧ་ཀོ ནཱ་མཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཌྜྷོ ཨ་ཧོ་སི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ. སོ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫི, ན པ་རེ་སཾ ཨ་དཱ་སི, ནཱ་ན་གྒ་ར་སེ པ་ཎཱི་ཏེ བྷོ་ཛ་ནེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ཏཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཎཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ཏི, དྷཱུ་པི་ཏ་ཝཱ་སི་ཏེ་སུ ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ཏཱ་ནི ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཡུ་ཏྟེ མ་ཎི་ཀ་ན་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟེ ར་ཐེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ ཏ་མྤི ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་ར་ར་ཐ་ཀེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟེ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟེ་ན དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ན. སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དཱ་ནཱ་དཱི་སུ པུ་ཉྙེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ རོ་རུ་ཝ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ རཱ་ཛ་བ་ལཾ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏྟི་དི་ཝ་སེ་ཧི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་ཝེ་སི་ཏེ རཱ་ཛཱ བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཀ་རོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ནཱ་མ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་དྷ་ནེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ར་ཏྟི་དི་ཝ་སཱ ག་ཏཱ, སོ པ་ན ཨེ་ཏཾ དྷ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ན པ་རེ་སཾ ཨ་དཱ་སི, ར་ཀྑ་ས་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ་སྶ དྷ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ར་སཾ ཨ་ན་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ཝ མ་ར་ཎ་མུ་ཁཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྪ་རཱི ཨ་པུ་ཉྙ་ས་ཏྟོ ཀིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ལ་བྷི, ཀེ་ན ཙ་སྶ བྷོ་གེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ན ར་མཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྷ་ན་ལཱ་བྷོ ཙ, དྷ་ནཾ ལ་དྡྷཱ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སི མ་ཙྪ་རཱི, ན ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི དེ་ཏི, ན ཀ་ཉྩི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ག་ར་སི་ཁིཾ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ ཙ་རཱ་མ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་རི་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ག་ཙྪ, ཨི་མཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་མ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་བྷ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སཱ ནཱ་ན་གྒ་ར་ས་བྷ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནི་ཝེ་ས་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. སེ་ཊྛི རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཏོ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ལ་དྡྷཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. སོ པ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ‘‘ཨི་མཾ མེ བྷ་ཏྟཾ དཱ་སཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དུ་ཀྐ་ར་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཛཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. དཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ཏི་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་བྦེ་ཝ དཱ་ནཱ སུ་མ་ནཱ བྷ་ཝཱ་མ, ད་ད་མྤི ཝེ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ བྷ་ཝཱ་མ;
ད་ཏྭཱ་པི ཝེ ནཱ་ནུ་ཏ་པྤཱ་མ པ་ཙྪཱ, ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་མྷཾ ད་ཧ་རཱ ན་མི་ཡྻ་རེ. (ཛཱ. ༡.༡༠.༩༥);
‘‘པུ་བྦེ་ཝ དཱ་ནཱ སུ་མ་ནོ, ད་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཡེ;
ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཨེ་སཱ ཡ་ཉྙ་སྶ ས་མྤ་དཱ’’. (ཨ. ནི. ༦.༣༧; པེ. ཝ. ༣༠༥);
ཨི་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སེ་ཊྛི ཏ་ག་ར་སི་ཁི་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ལ་བྷི, ད་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ བྷོ་གེ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི་ཏི. ‘‘པུ་ཏྟཾ པ་ན ཀ་སྨཱ ན ལ་བྷི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ས་ཏྠཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ལ་བྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.