༢. ཝ་ཎྞཱ་རོ་ཧ་ཝ་གྒོ
[༣༦༡] ༡. ཝ་ཎྞཱ་རོ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་ཎྞཱ་རོ་ཧེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཨུ་བྷོ་པི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཎཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཝི་གྷཱ་སཱ་ད་པུ་རི་སོ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཝ་སི. སོ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མ་གྒཱ ཝ་ས་ནྟི, ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻེ་ན མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་རཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, མ་མ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟ་ཀུ་ལ་པ་དེ་སེ་ཧི ཝཱ སུ་ཏ་ག་ནྠ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཨི་དྡྷཱི་ཧི ཝཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀིཾ པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་གུ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི. ཐེ་རོ སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོ ཨ་པ་ར་སྨི་མྤི དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི. སོ་པི ནཾ སི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་སོ ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ཐེ་སི, ཨི་མཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱི་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཐེ་རོ ‘‘མཱ ཨི་དྷ ཝ་སཱི’’ཏི ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ནཱི་ཧ་རི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཁེ་ན ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀོ ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ ཨ་མྷེ བྷི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ལཱ་ཡཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཁོ སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཏུ་མྷེ ‘བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’ཏི བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ལཱ་ཡཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ར་ཉྙེ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ སཱི་ཧོ ཙ བྱ་གྒྷོ ཙ ཨ་ར་ཉྙེ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝ་ས་ནྟི. ཨེ་ཀོ སི་ངྒཱ་ལོ ཏེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཏེ་སཾ ཝི་གྷཱ་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡཱ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་ནཾ མཾ་སཾ ན ཁཱ་དི་ཏ་པུ་བྦཾ, མ་ཡཱ ཨི་མེ དྭེ ཛ་ནེ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཏཱ་ནཾ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ སཱི་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, སཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྱ་གྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་རཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, ས་མྨཱ’’ཏི? ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ, མ་མཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘སཱི་ཧོ ནཱ་མ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏི་བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི ཝཱ མ་མ ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་གུ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སཱི་ཧོ ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, ན སོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྱ་གྒྷ་མྤི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྱ་གྒྷོ་པི སཱི་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ, ཏྭཾ ཀི་ར ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༠. ‘‘ཝ་ཎྞཱ་རོ་ཧེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ, བ་ལ་ནི་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཙ;
སུ་བཱ་ཧུ ན མ་ཡཱ སེ་ཡྻོ, སུ་དཱ་ཋ ཨི་ཏི བྷཱ་ས་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བ་ལ་ནི་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཙཱཏི ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན ཙེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན ཙ. སུ་བཱ་ཧུ ན མ་ཡཱ སེ་ཡྻོཏི ཨ་ཡཾ སུ་བཱ་ཧུ ནཱ་མ བྱ་གྒྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི མ་ཡཱ ནེ་ཝ ས་དི་སོ ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ་ཏི ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ སོ་བྷ་ནཱ་ཧི དཱ་ཋཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ སུ་དཱ་ཋ མི་ག་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སཱི་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སུ་དཱ་ཋོ སེ་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༦༡. ‘‘ཝ་ཎྞཱ་རོ་ཧེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ, བ་ལ་ནི་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཙ;
སུ་དཱ་ཋོ ན མ་ཡཱ སེ་ཡྻོ, སུ་བཱ་ཧུ ཨི་ཏི བྷཱ་ས་སི.
༦༢. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙེ མཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ, སུ་བཱ་ཧུ ས་མྨ དུ་བྦྷ་སི;
ན དཱ་ནཱ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ, སཾ་ཝཱ་ས་མ་བྷི་རོ་ཙ་ཡེ.
༦༣. ‘‘ཡོ པ་རེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ས་དྡ་ཧེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ;
ཁི་པྤཾ བྷི་ཛྫེ་ཐ མི་ཏྟ་སྨིཾ, ཝེ་ར་ཉྩ པ་ས་ཝེ བ་ཧུཾ.
༦༤. ‘‘ན སོ མི་ཏྟོ ཡོ ས་དཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ, བྷེ་དཱ་ས་ངྐཱི ར་ནྡྷ་མེ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱི;
ཡ་སྨི་ཉྩ སེ་ཏཱི ཨུ་ར་སཱི་ཝ པུ་ཏྟོ, ས ཝེ མི་ཏྟོ ཡོ ཨ་བྷེ་ཛྫོ པ་རེ་ཧཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་མྨཱཏི ཝ་ཡ་སྶ. དུ་བྦྷ་སཱིཏི ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟཾ མཾ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏྭཾ དུ་བྦྷ་སི ཧ་ནི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ན ཨ་བྷི་རོ་ཙ་ཡེ. ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐནྟི ཏ་ཐ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཙྪཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀེ་ན ཨ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཡོ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི པ་རེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་དྡ་ཧེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ས་དཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོཏི ཡོ ནི་ཙྩཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ མི་ཏྟ་སྶ ཝི་སྶཱ་སཾ ན དེ་ཏི, སོ མི་ཏྟོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷེ་དཱ་ས་ངྐཱིཏི ‘‘ཨ་ཛྫ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏི, སྭེ བྷི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མི་ཏྟ་སྶ བྷེ་ད་མེ་ཝ ཨཱ་ས་ངྐ་ཏི. ར་ནྡྷ་མེ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ཚི་དྡཾ ཝི་ཝ་ར་མེ་ཝ པ་སྶ་ནྟོ. ཨུ་ར་སཱི་ཝ པུ་ཏྟོཏི ཡ་སྨིཾ མི་ཏྟེ མཱ་ཏུ ཧ་ད་ཡེ པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ནི་རཱ་ས་ངྐོ ནི་བྦྷ་ཡོ སེ་ཏི.
ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི སཱི་ཧེ་ན མི་ཏྟ་གུ་ཎེ ཀ་ཐི་ཏེ བྱ་གྒྷོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ’’ཏི སཱི་ཧཾ ཁ་མཱ་པེ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ. སི་ངྒཱ་ལོ པ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་ཧོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, བྱ་གྒྷོ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ནེ ནི་ཝུ་ཏྠ་རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཝ་ཎྞཱ་རོ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༣༦༢] ༢. སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སཱི་ལཾ སེ་ཡྻོཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ས སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མཾ རཱ་ཛཱ ‘སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ’ཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ‘སུ་ཏ་དྷ་ར་ཡུ་ཏྟོ’ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ སཱི་ལ་སྶ ཝཱ སུ་ཏ་སྶ ཝཱ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཧེ་ར་ཉྙི་ཀ་ཕ་ལ་ཀ་ཏོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ག་ཎྷི. ཧེ་ར་ཉྙི་ཀོ ག་རུ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ན ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ཏཾ ‘‘ཝི་ལོ་པ་ཁཱ་ད་ཀོ’’ཏི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཝི་ལུ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཊུ་མྦཾ ཝི་ལུ་མྤཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ‘སཱི་ལཾ ནུ ཁོ མ་ཧ་ནྟཾ, སུ་ཏཾ ནུ ཁོ’ཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི, སྭཱ་ཧཾ ‘ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ མ་ཧ་ནྟ’ནྟི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ག་ཎྷིཾ, ཏཾ མཾ ཨེ་ས བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི མེ སུ་ཏ་ཏོ སཱི་ལ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ, ན མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན་ཏྠོ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧ’’ནྟི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏ་སྶ ས་ཏྠཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ དཱ་པེ་སི. སོ ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཡ་མེ་ཝ, པུ་བྦེ པ་ཎྜི་ཏཱ་པི སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཾ ཀ་རིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. སོ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑ་ཏི. རཱ་ཛཱ་པི ནཾ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ’’ཏི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶི. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ རཱ་ཛཱ ‘སཱི་ལ་ཝཱ’ཏི མཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ‘སུ་ཏ་དྷ་ར་ཡུ་ཏྟོ’’’ཏི. ས་བྦཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ སུ་ཏ་ཏོ སཱི་ལ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༦༥. ‘‘སཱི་ལཾ སེ་ཡྻོ སུ་ཏཾ སེ་ཡྻོ, ཨི་ཏི མེ སཾ་ས་ཡོ ཨ་ཧུ;
སཱི་ལ་མེ་ཝ སུ་ཏཱ སེ་ཡྻོ, ཨི་ཏི མེ ན་ཏྠི སཾ་ས་ཡོ.
༦༦. ‘‘མོ་གྷཱ ཛཱ་ཏི ཙ ཝ་ཎྞོ ཙ, སཱི་ལ་མེ་ཝ ཀི་རུ་ཏྟ་མཾ;
སཱི་ལེ་ན ཨ་ནུ་པེ་ཏ་སྶ, སུ་ཏེ་ན་ཏྠོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
༦༧. ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཙ ཨ་དྷ་མྨ་ཊྛོ, ཝེ་སྶོ ཙཱ་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏོ;
ཏེ པ་རི་ཙྩ་ཛྫུ་བྷོ ལོ་ཀེ, ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི དུ་གྒ་ཏིཾ.
༦༨. ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝེ་སྶཱ, སུ་དྡཱ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཀྐུ་སཱ;
ཨི་དྷ དྷ་མྨཾ ཙ་རི་ཏྭཱ་ན, བྷ་ཝ་ནྟི ཏི་དི་ཝེ ས་མཱ.
༦༩. ‘‘ན ཝེ་དཱ ས་མྤ་རཱ་ཡཱ་ཡ, ན ཛཱ་ཏི ནཱ་པི བ་ནྡྷ་ཝཱ;
ས་ཀ་ཉྩ སཱི་ལཾ སཾ་སུ་དྡྷཾ, ས་མྤ་རཱ་ཡཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་མེ་ཝ སུ་ཏཱ སེ་ཡྻོཏི སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན སཱི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ སཾ་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན, དུ་ཝི་དྷཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་མཱ་ན་སི་ཀ་ཝ་སེ་ན, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ སཱི་ལ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི.
མོ་གྷཱཏི ཨ་ཕ་ལཱ ཏུ་ཙྪཱ. ཛཱ་ཏཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟི. ཝ་ཎྞོཏི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ. ཡཱ ཧི ཡ་སྨཱ སཱི་ལ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་དཱ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་དཱ ཝཱ ས་གྒ་སུ་ཁཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏཾ ‘‘མོ་གྷ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱི་ལ་མེ་ཝ ཀི་རཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི, ན པ་ན ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནུ་པེ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་སྶ. སུ་ཏེ་ན་ཏྠོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི སཱི་ལ་ར་ཧི་ཏ་སྶ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཝཱ པ་ར་ལོ་ཀེ ཝཱ ཀཱ་ཙི ཝ་ཌྜྷི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཏ་ཏོ པ་རཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ མོ་གྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཏེ པ་རི་ཙྩ་ཛྫུ་བྷོ ལོ་ཀེཏི ཏེ དུ་སྶཱི་ལཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཉྩ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་པི ལོ་ཀེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དུ་གྒ་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཀྐུ་སཱཏི ཚ་ཝ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཙ་ཎྜཱ་ལཱ ཙ པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀ་པུ་ཀྐུ་སཱ ཙ. བྷ་ཝ་ནྟི ཏི་དི་ཝེ ས་མཱཏི ཨེ་ཏེ ས་བྦེ་པི སཱི་ལཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ས་མཱ ཧོ་ནྟི ནི་བྦི་སེ་སཱ, དེ་ཝཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
པ་ཉྩ་མ་གཱ་ཐཱ ས་བྦེ་ས་མྤི སུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ མོ་གྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏེ ཝེ་དཱ་ད་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ ཡ་ས་མ་ཏྟ་དཱ་ནཾ ས་མྤ་རཱ་ཡེ དུ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཝཱ བྷ་ཝེ ཡ་སཾ ཝཱ སུ་ཁཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་མེ་ཝ ཏཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ སཱི་ལ་གུ་ཎེ ཐོ་མེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ སཱི་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱི་ལ་ཝཱི་མཾ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༣༦༣] ༣. ཧི་རི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཧི་རིཾ ཏ་ར་ནྟནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ས་ཧཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དྭེ་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ན་ཝ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཛཱ་ཏ་ཀེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ’’ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ ནཱ་མ པ་ཊི་ཀཱ་ར་ཀེ ན ལ་བྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༧༠. ‘‘ཧི་རིཾ ཏ་ར་ནྟཾ ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནཾ, ཏ་ཝཱ་ཧ་མ་སྨཱི ཨི་ཏི བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ;
སེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟཾ, ནེ་སོ མ་མ་ནྟི ཨི་ཏི ནཾ ཝི་ཛ་ཉྙཱ.
༧༡. ‘‘ཡ་ཉྷི ཀ་ཡི་རཱ ཏ་ཉྷི ཝ་དེ, ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ ན ཏཾ ཝ་དེ;
ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ, པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ.
༧༢. ‘‘ན སོ མི་ཏྟོ ཡོ ས་དཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ, བྷེ་དཱ་ས་ངྐཱི ར་ནྡྷ་མེ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱི;
ཡ་སྨི་ཉྩ སེ་ཏཱི ཨུ་ར་སཱི་ཝ པུ་ཏྟོ, ས ཝེ མི་ཏྟོ ཡོ ཨ་བྷེ་ཛྫོ པ་རེ་ཧི.
༧༣. ‘‘པཱ་མོ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ཋཱ་ནཾ, པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཧ་ནཾ སུ་ཁཾ;
ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སོ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཧ་ནྟོ པོ་རི་སཾ དྷུ་རཾ.
༧༤. ‘‘པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་སཾ པི་ཏྭཱ, ར་སཾ ཨུ་པ་ས་མ་སྶ ཙ;
ནི་དྡ་རོ ཧོ་ཏི ནི་པྤཱ་པོ, དྷ་མྨ་པྤཱི་ཏི་ར་སཾ པི་ཝ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཧི་རིཾ ཏ་ར་ནྟནྟི ལ་ཛྫཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནནྟི མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛི་གུ་ཙྪ་ཡ་མཱ་ནཾ. ཏ་ཝཱ་ཧ་མ་སྨཱིཏི ‘‘ཏ་ཝ ཨ་ཧཾ མི་ཏྟོ’’ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ. སེ་ཡྻཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནིཏི ‘‘ད་སྶཱ་མི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་མ་ཀ་མྨཱ་ནི. ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟནྟི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ. ནེ་སོ མ་མནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལཾ ‘‘ན ཨེ་སོ མ་མ མི་ཏྟོ’’ཏི ཝི་ཛ་ཉྙཱ.
པཱ་མོ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ཋཱ་ནནྟི དཱ་ན་མྤི སཱི་ལ་མྤི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་པི. ཨི་དྷ པ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པཱ་མོ་ཛྫ་མྤི ཀ་རོ་ཏི, པ་སཾ་ས་མྤི ཝ་ཧ་ཏི. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཕ་ལ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པུ་རི་སེ་ཧི ཝ་ཧི་ཏ་བྦཾ དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི པོ་རི་སཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་མོ་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ཋཱ་ནཾ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཧ་ནཾ སུ་ཁཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི, ན པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་སནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ར་སཾ ཏེ ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ སོ་མ་ན་སྶ་ར་སཾ. ཨུ་པ་ས་མ་སྶ ཙཱཏི ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མེ་ན ལ་དྡྷ་སོ་མ་ན་སྶ་སྶ. ནི་དྡ་རོ ཧོ་ཏི ནི་པྤཱ་པོཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡ་རོ, ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་པྤཱ་པོ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་པྤཱི་ཏི་ར་སནྟི དྷ་མྨ་པཱི་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ར་སཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་པཱི་ཏིཾ པི་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པཱ་པ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒ་ཏོ ཨུ་བྦི་གྒོ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་སེ་ན ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ག་ཎྷི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ཡེ་ཝ, ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཧི་རི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༣༦༤] ༤. ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥-༧༩. ཀོ ནུ ས་ནྟ་མྷི པ་ཛྫོ་ཏེ་ཏི ཨ་ཡཾ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀ་པ་ཉྷོ མ་ཧཱ་ཨུ་མ་ངྒེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༣༦༥] ༥. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དྷུ་ཏྟོ་མྷཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ སཱ་ལཱུ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༣.༡༠༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. ཨི་དྷཱ་པི སོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་ཧ་ར་ཏི. དཱ་ར་ཀོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཀཱ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ས་ཧཱ་པི ཝི་ནཱ་པི ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཏ་སྶ དོ་སཾ དི་སྭཱ པུ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪི, སུ་ཧ་ད་ཡོ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས སཱ་མ་ཎེ་རོ སུ་ཧ་ད་ཡོ་ཝ, ས་ཀིཾ དོ་སཾ དི་སྭཱ པུ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དྷ་ཉྙ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ དྷ་ཉྙ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ མ་ཀྐ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཧིཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨུ་སྶ་ཝེ གྷུ་ཊྛེ ཏཾ མ་ཀྐ་ཊཾ དྷ་ཉྙ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཧིཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟོ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝི་ཙ་རི. སོ་པི ཝཱ་ཎི་ཛོ མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨུ་སྶ་ཝ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ མ་ཀྐ་ཊཾ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. མ་ཀྐ་ཊོ བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་མྦཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ ནི་སཱི་དི. སོ པ་བུ་དྡྷོ རུ་ཀྑེ མ་ཀྐ་ཊཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་ཡཱ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༠. ‘‘དྷུ་ཏྟོ་མྷི ས་མྨ སུ་མུ་ཁ, ཛཱུ་ཏེ ཨ་ཀྑ་པ་རཱ་ཛི་ཏོ;
ཧ་རེ་ཧི ཨ་མྦ་པ་ཀྐཱ་ནི, ཝཱི་རི་ཡཾ ཏེ བྷ་ཀྑ་ཡཱ་མ་སེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྑ་པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི ཨ་ཀྑེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏོ. ཧ་རེ་ཧཱིཏི པཱ་ཏེ་ཧི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཀྐ་ཊོ སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༨༡. ‘‘ཨ་ལི་ཀཾ ཝ་ཏ མཾ ས་མྨ, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་སཾ་ས་སི;
ཀོ ཏེ སུ་ཏོ ཝཱ དི་ཊྛོ ཝཱ, སུ་མུ་ཁོ ནཱ་མ མ་ཀྐ་ཊོ.
༨༢. ‘‘ཨ་ཛྫཱ་པི མེ ཏཾ མ་ན་སི, ཡཾ མཾ ཏྭཾ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ;
དྷ་ཉྙཱ་པ་ཎཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, མ་ཏྟོ ཚཱ་ཏཾ ཧ་ནཱ་སི མཾ.
༨༣. ‘‘ཏཱ་ཧཾ ས་རཾ དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཾ, ཨ་པི ར་ཛྫ་མྤི ཀཱ་ར་ཡེ;
ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ད་ཛྫཾ, ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ.
༨༤. ‘‘ཡ་ཉྩ ཛ་ཉྙཱ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏཾ, ག་བྦྷེ ཏི་ཏྟཾ ཨ་མ་ཙྪ་རིཾ;
ཏེ་ན ས་ཁི་ཉྩ མི་ཏྟ་ཉྩ, དྷཱི་རོ ས་ནྡྷཱ་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལི་ཀཾ ཝ་ཏཱཏི མུ་སཱ ཝ་ཏ. ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན. ཀོ ཏེཏི ཀྭ ཏ་ཡཱ. སུ་མུ་ཁོཏི སུ་ནྡ་ར་མུ་ཁོ. ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀཱཏི ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧི་ཀོ་ཎྜི་ཀཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཚཱ་ཏནྟི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་པ་ཎཾ. ཧ་ནཱ་སཱིཏི ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཧ་ར་སི. ཏཱ་ཧནྟི ཏཾ ཨ་ཧཾ. ས་རནྟི ས་ར་ནྟོ. དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻནྟི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཎེ དུ་ཀྑ་ས་ཡ་ནཾ. ཨ་པི ར་ཛྫ་མྤི ཀཱ་ར་ཡེཏི ས་ཙེ་པི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ད་ཏྭཱ མཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཨེ་ཝ་མྤི ཏཾ ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཡཱ་ཙི་ཏོ ད་ཛྫཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ཡཱ་ཙི་ཏོ ན ད་དེ་ཡྻཾ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོཏི, ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་བྦྷེ ཏི་ཏྟནྟི སུ་བྷོ་ཛ་ན་ར་སེ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ ས་ཡ་ན་ག་བྦྷེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ཏྟཾ བྷོ་གཱ་སཱ་ཡ ཨ་ཀ་པ་ཎཾ. ས་ཁི་ཉྩ མི་ཏྟ་ཉྩཱཏི ས་ཁི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏེ་ན ཏི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་པ་ཎེ་ན ཨ་མ་ཙྪ་རི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཎྜི་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ཏུཾ པུ་ན གྷ་ཊེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་ཡཱ པ་ན ཀ་པ་ཎེ་ན ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀོ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ན གྷ་ཊེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་ན་རོ ཝ་ནཾ ས་ཧ་སཱ པཱ་ཝི་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཀྐ་ཊོ སཱ་མ་ཎེ་རོ, དྷ་ཉྙ་ཝཱ་ཎི་ཛོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཨ་ཧི་ཏུ་ཎྜི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
[༣༦༦] ༦. གུ་མྦི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་དྷུ་ཝ་ཎྞཾ མ་དྷུ་ར་སནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཉྷི ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ དི་སྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨི་མེ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀེ་ན གུ་མྦི་ཡེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་གྒེ ཋ་པི་ཏ་མ་དྷུ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཨ་ཊ་ཝི་དྭཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་ཀེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨི་མ་སྨིཾ མ་གྒེ ཝི་ས་པ་ཎྞ་པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠི, ཏུ་མྷེ ཀི་ཉྩི ཨ་ཁཱ་དི་ཏ་པུ་བྦཾ ཁཱ་ད་ནྟཱ མཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ མཱ ཁཱ་དི་ཏྠ, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཝི་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊ་མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི མ་གྒེ ཋ་པེ་ནྟི, ཏཱ་ནི་པི མཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ མཱ ཁཱ་དི་ཏྠཱ’’ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐེ་ཀོ གུ་མྦི་ཡོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ མ་གྒེ པ་ཎྞཱ་ནི ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཧ་ལཱ་ཧ་ལ་ཝི་ས་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི མ་དྷུ་པི་ཎྜཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་གྒ་སཱ་མ་ནྟེ མ་དྷུཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡ རུ་ཀྑེ ཀོ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘པུ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ ཁཱ་ད་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ཏྠ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཁཱ་དིཾ་སུ, པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ‘‘པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏེ དི་སྭཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནི ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི, ཡེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཁཱ་དི་ཏཱ་ནི, ཏེ མ་རིཾ་སུ. ཡེ་ཧི ཨ་ཌྜྷ་ཁཱ་དི་ཏཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝ་མ་ན་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏི ཏེ ཏ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨི་མཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༨༥. ‘‘མ་དྷུ་ཝ་ཎྞཾ མ་དྷུ་ར་སཾ, མ་དྷུ་ག་ནྡྷཾ ཝི་སཾ ཨ་ཧུ;
གུ་མྦི་ཡོ གྷཱ་ས་མེ་སཱ་ནོ, ཨ་ར་ཉྙེ ཨོ་ད་ཧཱི ཝི་སཾ.
༨༦. ‘‘མ་དྷུ ཨི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ, ཡེ ཏཾ ཝི་ས་མ་ཁཱ་དི་སུཾ;
ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ ཨཱ་སི, མ་ར་ཎཾ ཏེ་ནུ་པཱ་ག་མུཾ.
༨༧. ‘‘ཡེ ཙ ཁོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ, ཝི་སཾ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡུཾ;
ཏེ ཨཱ་ཏུ་རེ་སུ སུ་ཁི་ཏཱ, ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ནི་བྦུ་ཏཱ.
༨༨. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཝི་སཾ ཀཱ་མཱ ས་མོ་ཧི་ཏཱ;
ཨཱ་མི་སཾ བ་ནྡྷ་ན་ཉྩེ་ཏཾ, མ་ཙྩུ་ཝེ་སོ གུ་ཧཱ་ས་ཡོ.
༨༩. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ ཀཱ་མེ, ཨཱ་ཏུ་རཱ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀེ;
ཡེ ས་དཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟི, ས་ངྒཾ ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཙྩ་གུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ གུ་མྦི་ཡོཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་གུ་མྦེ ཝི་ཙ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཡ་ཀྑོ. གྷཱ་ས་མེ་སཱ་ནོཏི ‘‘ཏཾ ཝི་སཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མ་ཏེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷཱ་སཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ. ཨོ་ད་ཧཱིཏི ཏཾ མ་དྷུ་ནཱ ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཾ ཝི་སཾ ནི་ཀྑི་པི. ཀ་ཊུ་ཀཾ ཨཱ་སཱིཏི ཏི་ཁི་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. མ་ར་ཎཾ ཏེ་ནུ་པཱ་ག་མུནྟི ཏེ་ན ཝི་སེ་ན ཏེ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ.
ཨཱ་ཏུ་རེ་སཱུཏི ཝི་ས་ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎེ་སུ. ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སཱུཏི ཝི་ས་ཏེ་ཛེ་ནེ་ཝ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ. ཝི་སཾ ཀཱ་མཱ ས་མོ་ཧི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་ནི་མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཝི་སཾ ས་མོ་ཧི་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ་པི ཡེ ཨེ་ཏེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མོ་ཧི་ཏཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏེ ‘‘ཝི་ས’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་མི་སཾ བ་ནྡྷ་ན་ཉྩེ་ཏནྟི ཨེ་ཏེ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ མ་ཙྪ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ མཱ་ར་བཱ་ལི་སི་ཀེ་ན པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཨཱ་མི་ས་ཉྩེ་ཝ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཨ་ནྡུ་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ. མ་ཙྩུ་ཝེ་སོ གུ་ཧཱ་ས་ཡོཏི ས་རཱི་ར་གུ་ཧཱ་ཡ ཝ་ས་ན་ཀོ མ་ར་ཎ་མ་ཙྩུ་ཝེ་སོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མེ ཀཱ་མེཏི ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་ནི་མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཝི་སཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟེ ཨི་མེ ཀཱ་མེ. ཨཱ་ཏུ་རཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཏུ་རཱ ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎཱ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ. པ་རི་ཙཱ་རི་ཀེཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀེ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ཀེ. ཡེ ས་དཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱིཏི ཡེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ ནི་ཙྩཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་མེ ཝ་ཛྫེ་ནྟི. ས་ངྒཾ ལོ་ཀེཏི ལོ་ཀེ ས་ངྒ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ས་ངྒ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ རཱ་གཱ་དི་བྷེ་དཾ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཨུ་པ་ཙྩ་གུནྟི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏྠཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་དཱ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
གུ་མྦི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཚ་ཊྛཱ.
[༣༦༧] ༧. སཱ་ལི༹་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡྭཱ་ཡཾ སཱ་ལི༹་ཡ་ཚཱ་པོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཏཱ་ས་ཀཱ་ར་ཀོ་པི བྷ་ཝི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས མ་མ ཏཱ་ས་ཀཱ་ར་ཀོ་པི བྷ་ཝི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གཱ་མ་ཀེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་རུ་ཎ་ཀཱ་ལེ པཾ་སུ་ཀཱི་ལ༹་ཀེ་ཧི དཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཀཱི་ལ༹་ཏི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ དུ་བྦ་ལ་ཝེ་ཛྫོ གཱ་མེ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་པྤཾ ཝི་ཊ་པ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ན སཱི་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ གཱ་མེ ཀི་ཉྩི ན ལ་དྡྷཾ, ཨི་མེ དཱ་ར་ཀེ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ས་པྤེ་ན ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ སཱ་ལི༹་ཡ་ཚཱ་པཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི, ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ག་ཎྷེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘པ་སྶེ་སོ ཝི་ཊ་པ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡི་ཏོ’’ཏི. སོ ཏ་སྶ ས་པྤ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཏཾ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཁི་པི. སོ ག་ནྟྭཱ ཝེ་ཛྫ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ པ་ཏི་ཏོ གཱི་ཝཾ པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ར ཀ་རཱ’’ཏི ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ.
མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༩༠. ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ སཱ་ལི༹་ཡ་ཚཱ་པོ་ཏི, ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ ཨ་གཱ་ཧ་ཡི;
ཏེ་ན ས་པྤེ་ན་ཡཾ ད་ཊྛོ, ཧ་ཏོ པཱ་པཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ.
༩༡. ‘‘ཨ་ཧ་ནྟཱ་ར་མ་ཧ་ནྟཱ་རཾ, ཡོ ན་རོ ཧ་ནྟུ་མི་ཙྪ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ སོ ནི་ཧ་ཏོ སེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཧ་ཏོ.
༩༢. ‘‘ཨ་ཧ་ནྟཱ་ར་མ་གྷཱ་ཏེ་ནྟཾ, ཡོ ན་རོ ཧ་ནྟུ་མི་ཙྪ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ སོ ནི་ཧ་ཏོ སེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཧ་ཏོ.
༩༣. ‘‘ཡ་ཐཱ པཾ་སུ་མུ་ཊྛིཾ པུ་རི་སོ, པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པེ;
ཏ་མེ་ཝ སོ ར་ཛོ ཧ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཧ་ཏོ.
༩༤. ‘‘ཡོ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ ན་ར་སྶ དུ་སྶ་ཏི, སུ་དྡྷ་སྶ པོ་ས་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སྶ;
ཏ་མེ་ཝ བཱ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏི པཱ་པཾ, སུ་ཁུ་མོ ར་ཛོ པ་ཊི་ཝཱ་ཏཾ་ཝ ཁི་ཏྟོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡནྟི ཡོ ཨ་ཡཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ས་པྤེ་ན་ཡནྟི སོ ཨ་ཡཾ ཏེ་ན ས་པྤེ་ན ད་ཊྛོ. པཱ་པཱ་ནུ་སཱ་ས་ཀོཏི པཱ་པ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ.
ཨ་ཧ་ནྟཱ་རནྟི ཨ་པ་ཧ་ར་ནྟཾ. ཨ་ཧ་ནྟཱ་རནྟི ཨ་མཱ་རེ་ནྟཾ. སེ་ཏཱིཏི མ་ཏ་ས་ཡ་ནཾ ས་ཡ་ཏི. ཨ་གྷཱ་ཏེ་ནྟནྟི ཨ་མཱ་རེ་ནྟཾ. སུ་དྡྷ་སྶཱཏི ནི་ར་པ་རཱ་དྷ་སྶ. པོ་ས་སྶཱཏི ས་ཏྟ་སྶ. ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སྶཱཏི ཨི་ད་མྤི ནི་ར་པ་རཱ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྙེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩེ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཨེ་ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དུ་བྦ་ལ་ཝེ་ཛྫོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཎྜི་ཏ་དཱ་ར་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
སཱ་ལི༹་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་ཏྟ་མཱ.
[༣༦༨] ༨. ཏ་ཙ་སཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་མི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ག་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ གཱ་མ་ཀེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཝེ་ཛྫེ མ་ཏེ གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘མ་ནུ་སྶ་མཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཏེ དཱ་ར་ཀེ ཀུ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ན་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ སེ་ས་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཏུ་མྷེ མཱ བྷཱ་ཡ་ཐ, རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་བྷཱི་ཏཱ ཏུ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ, རཱ་ཛཱ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ ཨ་བྷཱི་ཏེ ཏུ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ‘མ་ནུ་སྶ་མཱ་ར་ཀཱ’ཏི ཀུ་ད་ཎྜ་ཀ་བ་དྡྷཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཏྟཱ་པི ན བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཏུ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་ཡེ་ཝ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་སོ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ནེ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༥. ‘‘ཨ་མི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ག་ཏཱ, ཏ་ཙ་སཱ་ར་ས་མ་པྤི་ཏཱ;
པ་ས་ནྣ་མུ་ཁ་ཝ་ཎྞཱ་ཏྠ, ཀ་སྨཱ ཏུ་མྷེ ན སོ་ཙ་ཐཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་མི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ག་ཏཱཏི ཀུ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི གཱི་ཝཱ་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ. ཏ་ཙ་སཱ་ར་ས་མ་པྤི་ཏཱཏི ཝེ་ལུ༹་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀ་སྨཱཏི ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟཱ་པི ཏུ་མྷེ ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ན སོ་ཙ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༩༦. ‘‘ན སོ་ཙ་ནཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཏྠོ་ཝ ལ་བྦྷོ ཨ་པི ཨ་པྤ་ཀོ་པི;
སོ་ཙ་ནྟ་མེ་ནཾ དུ་ཁི་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ, པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ བྷ་ཝ་ནྟི.
༩༧. ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨཱ་པ་དཱ་སུ, ན ཝེ་དྷ་ཏཱི ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྙཱུ;
པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་སྶ དུ་ཁི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི, དི་སྭཱ མུ་ཁཾ ཨ་ཝི་ཀཱ་རཾ པུ་རཱ་ཎཾ.
༩༨. ‘‘ཛ་པྤེ་ན མ་ནྟེ་ན སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན, ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཝཱ;
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཡ་ཏྠ ལ་བྷེ་ཐ ཨ་ཏྠཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མེ་ཡྻ.
༩༩. ‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻོ, མ་ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨེ་ས ཨ་ཏྠོ;
ཨ་སོ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡེ་ཡྻ, ཀ་མྨཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀི་ནྟི ཀ་རོ་མི དཱ་ནཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོཏི ཝུ་ཌྜྷི. པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱཏི ཨེ་ཏཾ པུ་རི་སཾ སོ་ཙ་ནྟཾ དུ་ཀྑི་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏུ་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཏོཏི ཡ་དཱ. ན ཝེ་དྷ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡེ་ན ན ཀ་མྤ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྙཱུཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ.
ཛ་པྤེ་ནཱཏི མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནེ་ན. མ་ནྟེ་ནཱཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན. སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ནཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ལ་ཉྫ་དཱ་ནེ་ན. པ་ཝེ་ཎི་ཡཱཏི ཀུ་ལ་ཝཾ་སེ་ན. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན ནཱ་མ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་སུ ན སོ་ཙི་ཏ་བྦཾ ན ཀི་ལ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ ཛི་ནི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཧི ས་ཀྐོ་ཏི, མ་ནྟཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ མུ་ཁ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཏེ ཛི་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཛི་ནི་ཏ་བྦཱ, པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པི་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཏེ ཛི་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ་པི ཛི་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་སུ་ཀ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀོ་ཝ པུ་བྦ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཉཱ་ཏི་ཀོ་ཊིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ་པི ཛི་ནི་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཡེ་ན ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཌྜྷིཾ ལ་བྷེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མེ་ཡྻ, པ་ར་ཀྐ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཛི་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་ཏོ ཙ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱཏི ཡ་དཱ པ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ, མ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨེ་ས ཨ་ཏྠོ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་དཱ པ་ཎྜི་ཏོ པུ་རི་སོ ཨ་སོ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་ཀི་ལ་མ་མཱ་ནོ ‘‘མ་ཡཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ད་ལ༹ྷཾ ཐི་རཾ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི.
རཱ་ཛཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ད་ཎྜ་ཀེ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, སེ་ས་དཱ་ར་ཀཱ་ན་མྤི ཡ་སཾ ད་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཱ་ནི ཨ་དཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི ‘‘ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, དཱ་ར་ཀཱ ཐེ་རཱ་ནུ་ཐེ་རཱ, པ་ཎྜི་ཏ་དཱ་ར་ཀོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
ཏ་ཙ་སཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨ་ཊྛ་མཱ.
[༣༦༩] ༩. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀྱཱ་ཧཾ དེ་ཝཱ་ན་མ་ཀ་རནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ དུ་བྦ་ཙ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ མ་ཧཱ་མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༥.༡༠༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ས་མུ་དྡེ ཁི་ཏྟོ ཨ་ཏྲི་ཙྪོ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ན་ག་ར’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ ཨ་སྶཱ་དེ་སི. ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༠. ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ དེ་ཝཱ་ན་མ་ཀ་རཾ, ཀིཾ པཱ་པཾ པ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ;
ཡཾ མེ སི་ར་སྨིཾ ཨོ་ཧ་ཙྩ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀྱཱ་ཧཾ དེ་ཝཱ་ན་མ་ཀ་རནྟི སཱ་མི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ, ཀིཾ ནཱ་མ ཨ་ཧཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཀ་རིཾ, ཀིཾ མཾ དེ་ཝཱ པོ་ཐེ་ནྟཱི་ཏི. ཀིཾ པཱ་པཾ པ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱཏི དུ་ཀྑ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པཱ་པཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཡཾ མེཏི ཡེ་ན པཱ་པེ་ན མ་མ སི་ར་སྨིཾ ཨོ་ཧ་ཙྩ ཨོ་ཧ་ནི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ མ་མ མ་ཏྠ་ཀེ བྷ་མ་ཏི, ཏཾ ཀིཾ ནཱ་མཱ་ཏི?
ཏཾ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༡. ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ར་མ་ཎ་ཀཾ, ས་དཱ་མ་ཏྟ་ཉྩ དཱུ་བྷ་ཀཾ;
བྲ་ཧྨ་ཏྟ་ར་ཉྩ པཱ་སཱ་དཾ, ཀེ་ན་ཏྠེ་ན ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ར་མ་ཎ་ཀནྟི ཕ་ལི་ཀ་པཱ་སཱ་དཾ. ས་དཱ་མ་ཏྟནྟི ར་ཛ་ཏ་པཱ་སཱ་དཾ. དཱུ་བྷ་ཀནྟི མ་ཎི་པཱ་སཱ་དཾ. བྲ་ཧྨ་ཏྟ་ར་ཉྩ པཱ་སཱ་དནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་སཱ་ད་ཉྩ. ཀེ་ན་ཏྠེ་ནཱཏི ཏྭཾ ཨེ་ཏེ་སུ ར་མ་ཎ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ཊྛ སོ་ལ༹་ས དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ པ་ཧཱ་ཡ ཏེ པཱ་སཱ་དེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི.
ཏ་ཏོ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༠༢. ‘‘ཨི་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཱ བྷོ་གཱ, ཨ་ཏྲ མ་ཉྙེ བྷ་ཝི་སྶ་རེ;
ཨི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ, པ་སྶ མཾ བྱ་ས་ནཾ ག་ཏ’’ནྟི.