༣. ཨ་ཌྜྷ་ཝ་གྒོ
[༣༧༡] ༡. དཱི་གྷཱི་ཏི་ཀོ་ས་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏེ རཱ་ཛཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀོ་ས་མྦ་ཀེ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ས་ཉྷི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཁ་མཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ ཏེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ར་སཱ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ, པུ་ཏྟེ་ཧི ཙ པི་ཏ་རཱ དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏུ་མྷེ པ་ན མ་མ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན ཀ་རི་ཏྠ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཙོ་རེ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ཧ་ཏྠ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱ་ཏི ན མཱ་ར་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཛཱ་ཏ་ཀེ དྭེ་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. སོ པ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྐེ ནི་པ་ནྣཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཙཱུ་ལཱ༹་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ ཙོ་རཾ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སིཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་རི་ཏྭཱ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཙ་ཛ་ནྟོ་པི ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མཾ ཏ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༠. ‘‘ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཏེ རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་སེ མ་མ;
ཨ་ཏྠི ནུ ཀོ་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡོ ཏཾ དུ་ཀྑཱ པ་མོ་ཙ་ཡེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝ་སེ མ་མཱཏི མ་མ ཝ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ. པ་རི་ཡཱ་ཡོཏི ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༡. ‘‘ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ཏཱ་ཏ, ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་སེ ཏ་ཝ;
ན་ཏྠི ནོ ཀོ་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡོ མཾ དུ་ཀྑཱ པ་མོ་ཙ་ཡེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནོཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྠཾ, ན་ཏྠི ཀོ་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡོ མཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑཱ པ་མོ་ཙ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཝ་སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༡༢. ‘‘ནཱ་ཉྙཾ སུ་ཙ་རི་ཏཾ རཱ་ཛ, ནཱ་ཉྙཾ རཱ་ཛ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ;
ཏཱ་ཡ་ཏེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝི་ཏ་རཾ དྷ་ནཾ.
༡༡༣. ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མཾ ཨ་ཝ་དྷི མཾ, ཨ་ཛི་ནི མཾ ཨ་ཧཱ་སི མེ;
ཡེ ཙ ཏཾ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཝེ་རཾ ཏེ་སཾ ན ས་མྨ་ཏི.
༡༡༤. ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མཾ ཨ་ཝ་དྷི མཾ, ཨ་ཛི་ནི མཾ ཨ་ཧཱ་སི མེ;
ཡེ ཙ ཏཾ ནུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཝེ་རཾ ཏེ་སཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.
༡༡༥. ‘‘ན ཧི ཝེ་རེ་ན ཝེ་རཱ་ནི, ས་མྨ་ནྟཱི་དྷ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
ཨ་ཝེ་རེ་ན ཙ ས་མྨ་ནྟི, ཨེ་ས དྷ་མྨོ ས་ན་ནྟ་ནོ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ཉྙཾ སུ་ཙ་རི་ཏནྟི ནཱ་ཉྙཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ ‘‘སུ་ཙ་རི་ཏ’’ནྟི་པི ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཱ སུ་ཙ་རི་ཏ་སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཡི་ཏུཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠི, ཡཾ ཨེ་ཏཾ ཨི་ཏ་རཾ དྷ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏྭ་ཉྷི ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་མྤི དྷ་ནཾ ད་ད་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘དྷ་ན་ཏོ སུ་ཙ་རི་ཏ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར’’ནྟི.
སེ་ས་གཱ་ཐཱ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡེ པུ་རི་སཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཨ་ཀྐོ་སི, ཨ་ཡཾ མཾ པ་ཧ་རི, ཨ་ཡཾ མཾ ཨ་ཛི་ནི, ཨ་ཡཾ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཧཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་རཾ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝེ་རཾ ན ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཡེ ཙ པ་ནེ་ཏཾ ན ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི ཧ་ད་ཡེ ན ཋ་པེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཝེ་རཱ་ནི ཧི ན ཀ་དཱ་ཙི ཝེ་རེ་ན ས་མྨ་ནྟི, ཨ་ཝེ་རེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་མྨ་ནྟི. ཨེ་ས དྷ་མྨོ ས་ན་ནྟ་ནོཏི ཨེ་སོ པོ་རཱ་ཎ་ཀོ དྷ་མྨོ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཡི ན དུ་བྦྷཱ་མི, ཏྭཾ པ་ན མཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་སིཾ ཋ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏ་ཡི དུ་བྦྷཱ་མཱི’’ཏི ས་པ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ཎེ, ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ, ཨི་མི་ནཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ དི་ནྣཾ, ན ལ་བྦྷཱ ཨི་མཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་ཏྭཱ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀེ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་བྷོ་པི ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཀུ་མཱ་རོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
དཱི་གྷཱི་ཏི་ཀོ་ས་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཋ་མཱ.
[༣༧༢] ༢. མི་ག་པོ་ཏ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་གཱ་རཱ པ་ཙྩུ་པེ་ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཀི་རེ་ཀཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀེ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ མ་ཧ་ལླ་ཀོ སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མ་ཧ་ནྟེ་ན ས་དྡེ་ན པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. བྷི་ཀྑཱུ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ མ་ཧ་ལླ་ཀོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་བཱ་ཧི་རོ ཨེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པེ་ས ཨེ་ཏ་སྨིཾ མ་ཏེ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཙ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ ཀཱ་སི་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ཧི ཡཱ་པེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཀཾ མ་ཏ་མཱ་ཏི་ཀཾ མི་ག་པོ་ཏ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨ་སྶ་མཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ གོ་ཙ་རཾ ད་ཏྭཱ པོ་སེ་སི. མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟོ. ཏཱ་པ་སོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མི་ག་པོ་ཏ་ཀོ བ་ཧུཾ ཏི་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱི་ར་ཀེ་ན ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ མ་ཏོ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏ་དཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ལོ་ཀཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏཾ ཏཱ་པ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘སཾ་ཝེ་ཛེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༦. ‘‘ཨ་གཱ་རཱ པ་ཙྩུ་པེ་ཏ་སྶ, ཨ་ན་གཱ་ར་སྶ ཏེ ས་ཏོ;
ས་མ་ཎ་སྶ ན ཏཾ སཱ་དྷུ, ཡཾ པེ་ཏ་མ་ནུ་སོ་ཙ་སཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༧. ‘‘སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཧ་ཝེ ས་ཀྐ, མ་ནུ་སྶ་སྶ མི་ག་སྶ ཝཱ;
ཧ་ད་ཡེ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ན ཏཾ ས་ཀྐཱ ཨ་སོ་ཙི་ཏུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ན ཏཾ ས་ཀྐཱཏི ཏཾ མ་ནུ་སྶཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ ཨ་སོ་ཙི་ཏུཾ, སོ་ཙཱ་མི་ཡེ་ཝཱ་ཧ་ནྟི.
ཏ་ཏོ ས་ཀྐོ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༡༨. ‘‘མ་ཏཾ མ་རི་སྶཾ རོ་ད་ནྟི, ཡེ རུ་ད་ནྟི ལ་པ་ནྟི ཙ;
ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་སི མཱ རོ་དི, རོ་དི་ཏཾ མོ་གྷ་མཱ་ཧུ ས་ནྟོ.
༡༡༩. ‘‘རོ་དི་ཏེ་ན ཧ་ཝེ བྲ་ཧྨེ, མ་ཏོ པེ་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧེ;
ས་བྦེ ས་ངྒ་མྨ རོ་དཱ་མ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ མ་རི་སྶནྟི ཡོ ཨི་དཱ་ནི མ་རི་སྶ་ཏི, ཏཾ. ལ་པ་ནྟི ཙཱཏི ཝི་ལ་པ་ནྟི ཙ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡེ ལོ་ཀེ མ་ཏ་ཉྩ མ་རི་སྶ་ནྟ་ཉྩ རོ་ད་ནྟི, ཏེ རུ་ད་ནྟི ཙེ་ཝ ཝི་ལ་པ་ནྟི ཙ, ཏེ་སཾ ཨ་སྶུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ན་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་དཱ་པི མ་ཏཱ་ན་ཉྩ མ་རི་སྶ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་སི མཱ རོ་དི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? རོ་དི་ཏཾ མོ་གྷ་མཱ་ཧུ ས་ནྟོཏི, བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ རོ་དི་ཏཾ ‘‘མོ་གྷ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཏོ པེ་ཏོཏི ཡོ ཨེ་ས མ་ཏོ པེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་དི སོ རོ་དི་ཏེ་ན ས་མུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ ནི་ཀྐ་མྨཱ ཨ་ཙྪཱ་མ, ས་བྦེ་ཝ ས་མཱ་ག་མྨ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀེ རོ་དཱ་མ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ རོ་དི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ རོ་དི་ཏ་སྶ མོ་གྷ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཏཱ་པ་སོ ‘‘ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ རོ་དི་ཏ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་སྶ ཐུ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༢༠. ‘‘ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཝ་ཏ མཾ ས་ནྟཾ, གྷ་ཏ་སི་ཏྟཾ་ཝ པཱ་ཝ་ཀཾ;
ཝཱ་རི་ནཱ ཝི་ཡ ཨོ་སི་ཉྩཾ, ས་བྦཾ ནི་བྦཱ་པ་ཡེ ད་རཾ.
༡༢༡. ‘‘ཨ་བྦ་ཧི ཝ་ཏ མེ ས་ལླཾ, ཡ་མཱ་སི ཧ་ད་ཡ་སྶི་ཏཾ;
ཡོ མེ སོ་ཀ་པ་རེ་ཏ་སྶ, པུ་ཏྟ་སོ་ཀཾ ཨ་པཱ་ནུ་དི.
༡༢༢. ‘‘སོ་ཧཾ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷ་ས་ལློ་སྨི, ཝཱི་ཏ་སོ་ཀོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ;
ན སོ་ཙཱ་མི ན རོ་དཱ་མི, ཏ་ཝ སུ་ཏྭཱ་ན ཝཱ་ས་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་མཱ་སཱིཏི ཡཾ མེ ཨཱ་སི. ཧ་ད་ཡ་སྶི་ཏནྟི ཧ་ད་ཡེ ནི་སྶི་ཏཾ. ཨ་པཱ་ནུ་དཱིཏི ནཱི་ཧ་རི. ས་ཀྐོ ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ས་ཏྠཱ ཨི་དྷཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ ཏཱ་པ་སོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, མི་གོ སཱ་མ་ཎེ་རོ, ས་ཀྐོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མི་ག་པོ་ཏ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དུ་ཏི་ཡཱ.
[༣༧༣] ༣. མཱུ་སི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ ཀ་ཏྠ ག་ཏཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཧེ་ཊྛཱ ཐུ་ས་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༤.༡༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ས་ཏྠཱ ཏ་ཐེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཀིཾ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཾ ས་ཀིཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ར་ཉྙོ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏཱུ’ཏི ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ ཡ་ཝ་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ད་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཏཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘པུ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་མ་སྶ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་དཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཀོ ཨ་སྶོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ཎོ ཨུ་ཊྛ་ཧི, ཏཾ ཝ་ཎཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶཱ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཐེ་ཀཱ མཱུ་སི་ཀཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་སྶ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏི, ཨ་སྶོ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མཱུ་སི་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏཾ པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་པཱ་ནེ པཱ་ཏེ་སི. ཨ་སྶ་གོ་པ་ཀཱ མཱུ་སི་ཀཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ མཱུ་སི་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘ཀ་ཧཾ མཱུ་སི་ཀཱ ག་ཏཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ པ་ན མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་པཱ་ནེ ཁི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི. སོ ཨ་པ་རཾ ཨུ་པ་མཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་སྶཾ པ་རུ་ལ༹ྷ་ཝ་ཎཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཡ་ཝཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏི་ཙྪི་དྡེ་ན མུ་ཁཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ནེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཡཾ ནྷཱ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཡཱ་ཝ དྷུ་ར་སོ་པཱ་ནཱ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཏ་ཝ ནི་ཝ་ས་ན་པཱ་སཱ་དཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཡཱ་ཝ སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལཱ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཏ་ཏོ ཡཱ་ཝ སོ་པཱ་ན་མ་ཏྠ་ཀཱ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི.
སོ ཀུ་མཱ་རོ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏ་སྶེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཡི. སོ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ར་ཛྫ་ལོ་བྷེ་ན ‘‘པི་ཏ་རཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ཏ་རུ་ཎོ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་སྶ དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞོ, ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ལ་དྡྷེ་ན་པི ར་ཛྫེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘དེ་ཝ, ན ས་ཀྐཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཙོ་ར་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཝ པི་ཏ་རཾ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ར་ཉྙོ སཱ་ཡཾ ནྷཱ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ནཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཁ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ སཱ་ཡཾ མཱུ་སི་ཀཾ ནཱ་མ དཱ་སིཾ ‘‘ག་ནྟྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་པི་ཊྛིཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི, ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སཱ ག་ནྟྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་པི་ཊྛིཾ སོ་དྷེ་ནྟཱི ཀུ་མཱ་རཾ པ་སྶི. ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་བྷ་ཡེ་ན ཏཾ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སི. རཱ་ཛཱ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སེ་ས་ཛ་ནོ ‘‘ཨ་ཛྫཱ་པི མཱུ་སི་ཀཱ དཱ་སཱི ན པུ་ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ ཀ་ཏྠ ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ –
༡༢༣. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ ཀ་ཏྠ ག་ཏཱ, ཨི་ཏི ལཱ་ལ་པྤ་ཏཱི ཛ་ནོ;
ཨ་ཧ་མེ་ཝེ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨུ་ད་པཱ་ནེ མཱུ་སི་ཀཱ ཧ་ཏཱ’’ཏི. –
པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐཾ བྷ་ཎ་ནྟོ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཏཱི་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ ཀ་ཏྠ ག་ཏཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨི་ཏི ལཱ་ལ་པྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ལ་པ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཛ་ནོ མཱུ་སི་ཀཱ དཱ་སཱི ཀུ་ཧིཾ ག་ཏཱ་ཏི ཝི་པྤ་ལ་པ་ཏི, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན དྭི་དྷཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མཱུ་སི་ཀཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ པཱ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི.
ཀུ་མཱ་རོ ‘‘མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏ་རཱ ཉཱ་ཏ’’ནྟི བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ས་ཏྟ་ཊྛ་དི་ཝ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ན ཏཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘དེ་ཝ, ས་ཙེ རཱ་ཛཱ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ན ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཀྐ་གཱ་ཧེ་ན པ་ན ཏེ་ན ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མཱ་རེ་ཧི ན’’ནྟི. སོ པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠོ སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཧ་ར་ཎོ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. རཱ་ཛཱ –
༡༢༤. ‘‘ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཙཱི་ཏི ཙ, ག་དྲ་བྷོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་སི;
ཨུ་ད་པཱ་ནེ མཱུ་སི་ཀཾ ཧ་ནྟྭཱ, ཡ་ཝཾ བྷ་ཀྑེ་ཏུ་མི་ཙྪ་སཱི’’ཏི. –
དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ‘‘ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་ཏི ཙཱི་ཏི ཙ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཧ་ར་ཎོ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ག་དྲ་བྷོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་སི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ‘པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ མཱུ་སི་ཀཾ དཱ་སིཾ ཧ་ནྟྭཱ ཨ་ཛྫ མཾ ཡ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷ་ཀྑེ་ཏུཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སཱི’’’ཏི ར་ཉྙོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི.
ཀུ་མཱ་རོ ‘‘དི་ཊྛོ་མྷི པི་ཏ་རཱ’’ཏི ཨུ་ཏྲ་སྟོ པ་ལཱ་ཡི. སོ པུ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་བྦི་ཡཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀཾ ད་བྦི་པ་ཧ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་ལུ་མྦི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ –
༡༢༥. ‘‘ད་ཧ་རོ ཙཱ་སི དུ་མྨེ་དྷ, པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ སུ་སུ;
དཱི་གྷ་ཉྩེ་ཏཾ ས་མཱ་ས་ཛྫ, ན ཏེ ད་སྶཱ་མི ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. –
ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀོཏི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་པེ་ཏོ, པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་སཱུཏི ཏ་རུ་ཎོ. དཱི་གྷནྟི དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀཾ ད་བྦི་པ་ཧ་ར་ཎཾ. ས་མཱ་ས་ཛྫཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཨོ་ལུ་མྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མྤི གཱ་ཐཱ ‘‘དུ་མྨེ་དྷ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་སི, ན ཏེ དཱ་ནི ནི་ལླ་ཛྫ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་སྶཱ་མི, མཱ་རེ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཱུ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝུ་ཎཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀུ་མཱ་རཾ ས་ནྟ་ཛྫ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི.
སོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཾ མེ དེ་ཧི, དེ་ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙོ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཧི བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨི་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ཨི་མཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ སེ་ས་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༢༦. ‘‘ནཱ་ནྟ་ལི་ཀྑ་བྷ་ཝ་ནེ་ན, ནཱ་ངྒ་པུ་ཏྟ་པི་ནེ་ན ཝཱ;
པུ་ཏྟེ་ན ཧི པ་ཏྠ་ཡི་ཏོ, སི་ལོ་ཀེ་ཧི པ་མོ་ཙི་ཏོ.
༡༢༧. ‘‘ས་བྦཾ སུ་ཏ་མ་དྷཱི་ཡེ་ཐ, ཧཱི་ན་མུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ;
ས་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ན ཙ ས་བྦཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;
ཧོ་ཏི ཏཱ་དི་ས་ཀོ ཀཱ་ལོ, ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ནཱ་ནྟ་ལི་ཀྑ་བྷ་ཝ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་བྷ་ཝ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དི་བྦ་ཝི་མཱ་ནཾ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་བྷ་ཝ་ན་མྤི ན ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་བྷ་ཝ་ནེ་ནཱ་པི ཨ་ཛྫ མ་ར་ཎ་ཏོ ན པ་མོ་ཙི་ཏོ་མྷི. ནཱ་ངྒ་པུ་ཏྟ་པི་ནེ་ན ཝཱཏི ཨ་ངྒ་ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ན ཝཱ པུ་ཏྟ་པི་ནེ་ན་པི ན པ་མོ་ཙི་ཏོ. པུ་ཏྟེ་ན ཧི པ་ཏྠ་ཡི་ཏོཏི ཨ་ཧཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛྫ མཱ་རེ་ཏུཾ པ་ཏྠི་ཏོ. སི་ལོ་ཀེ་ཧི པ་མོ་ཙི་ཏོཏི སོ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི པ་མོ་ཙི་ཏོ.
སུ་ཏནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ. ཨ་དྷཱི་ཡེ་ཐཱཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ སི་ཀྑེ་ཡྻ. ཧཱི་ན་མུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མནྟི ཧཱི་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཨ་དྷཱི་ཡི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ན ཙ ས་བྦཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེཏི ཧཱི་ནཾ མ་ནྟཾ ཝཱ སི་པྤཾ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཝཱ ན པ་ཡོ་ཛ་ཡེ, ཨུ་ཏྟ་མ་མེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཏནྟི ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མ་ཧོ་ས་དྷ་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སི་ཀྑི་ཏ་སི་པྤཾ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ་པི ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ར་ཉྙོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀུ་མཱ་རོ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི – ‘‘ཏ་དཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི.
མཱུ་སི་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ.
[༣༧༤] ༤. ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་བྦཾ བྷ་ཎྜནྟི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་སཱ བྷི་ཀྑུ, ཨི་ཏྠཱི ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་རི་ཀཱ, པུ་བྦེ་པི ཏེ ཨེ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་སི་ནཱ སཱི་སཾ ཚི་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཝཱ་སཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མཱ་ཎ་ཝོ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ ས་བྦ་སི་པྤཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་མྨེ ནི་པྥ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་དི་སཾ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ར་ཎོ ཨེ་ཀཾ པ་དེ་སཾ སུ་ཉྙ་མ་ཀཱ་སི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུཾ ན ཀོ་ཙི ཨུ་སྶ་ཧི. ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ བྷ་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ཊ་ཝི་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ་ར་ཎོ ཨུ་ཊྛ་ཧི, སོ ཏཾ ཀུ་མྦྷེ ས་རེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི. ས་རོ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཝཱ་ར་ཎོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི, དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཁེ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཊ་ཝིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཉྙཱ་ས ཙོ་རཱ མ་གྒཾ ཧ་ན་ནྟི. ཏ་མྤི སོ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཏེ་སཾ ཙོ་རཱ་ནཾ མི་གེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ མ་གྒ་ས་མཱི་པེ མཾ་སཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཏ་དཱ ཏཾ ཙོ་རཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ག་ཎྷི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལོ, སོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏུཾ ནཱ་དཱ་སི. དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཎྜི་ཏོ ‘‘ག་ཙྪ ‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་སཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ བྷ་རི་ཡཾ པེ་སེ་སི. སཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ར མཾ་ས་སཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ‘‘ཨ་ན་གྒྷོ པུ་རི་སོ’’ཏི མཾ་ས་སཱུ་ལཾ དཱ་པེ་སི. ཙོ་རཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཀི་ར པ་ཀྐཾ ཁཱ་དི་ཏ’’ནྟི ཨ་པ་ཀྐ་མཾ་ས་སཱུ་ལཾ ཨ་དཾ་སུ. དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་པ་ཀྐ་མཾ་ས་སཱུ་ལཾ ད་ད་ནྟཱི’’ཏི ཙོ་རཱ་ནཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷི. ཙོ་རཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཀོ པུ་རི་སོ, མ་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ཛ་ནེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཀ་ཎྜེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་སི. ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཀ་ཎྜཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཀ་ཎྜ་ནཱ་ལི༹་ཡཾ ས་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྜཱ་ནི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི, ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཀ་ཎྜེ་ཧི ཙོ་རེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘སཱི་ས་མ་སྶ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. སཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀེ ལོ་བྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཙོ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ ཐ་རུཾ, སཱ་མི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ དྷཱ་རཾ ཋ་པེ་སི. ཙོ་རོ ཐ་རུ་ད་ཎྜཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་སིཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི.
སོ ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཾ པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དྷཱི་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ ཨི་མི་ནཱ ལ་དྡྷཱ’’ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡཱ ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ སི་པྤཾ སི་ཀྑཱི’’ཏི ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ མཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ་ཧཾ ཏ་ཡི སི་ནེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཡཾ སཱ་མི་ཀཾ མཱ་རཱ་པེ་སི་ནྟི. ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ‘‘ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་སཱ སཱ་མི་ཀཾ མཱ་རེ་སི, ཨ་ཉྙཾ པ་ནེ་ཀཾ དི་སྭཱ མ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ནྣ་དིཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏ་ལཾ ཏ་ངྑ་ཎོ་ད་ཀ་པཱུ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མི་སྶཾ ན་དི་ཡཾ སུ་སུ་མཱ་རཱ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹, ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མི, ས་བྦཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜཾ མ་མ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་བྦཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཏ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ར་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱ་མི, ཀིཾ མཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་སི, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སི, ཨེ་ཧི མ་མྤི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟཱི པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༨. ‘‘ས་བྦཾ བྷ་ཎྜཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ, པཱ་རཾ ཏི་ཎྞོ་སི བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ ལ་ཧུཾ ཁི་པྤཾ, མ་མྤི ཏཱ་རེ་ཧི དཱ་ནི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ལ་ཧུཾ ཁི་པྤནྟི ལ་ཧུཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ, ཁི་པྤཾ མ་མྤི ཏཱ་རེ་ཧི དཱ་ནི ཨི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙོ་རོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ར་ཏཱི་རེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༩. ‘‘ཨ་ས་ནྠུ་ཏཾ མཾ ཙི་ར་ས་ནྠུ་ཏེ་ན, ནི་མཱི་ནི བྷོ་ཏཱི ཨ་དྷུ་ཝཾ དྷུ་ཝེ་ན;
མ་ཡཱ་པི བྷོ་ཏཱི ནི་མི་ནེ་ཡྻ ཨ་ཉྙཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ཧཾ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ག་མི་སྶ’’ནྟི.
སཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ –
ཙོ་རོ པ་ན ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ཧཾ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ག་མི་སྶཾ, ཏི་ཊྛ ཏྭ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝི་ར་ཝ་ནྟི་ཡཱ་ཝ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ལཱ་ཏོ. ཏ་ཏོ སཱ བཱ་ལཱ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་ཧ་ཏཾ སཱ་མི་ཀཱ ཙ ཛཱ་རཱ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནཾ རོ་ད་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏ་ལི་ཉྩ པ་ཉྩ་སི་ཁ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ཏ་ལི, ཏྭཾ མ་ཙྪོ བྷ་ཝ, པ་ཉྩ་སི་ཁ ཏྭཾ ས་ཀུ་ཎོ བྷ་ཝ, ཨ་ཧཾ པ་ན སི་ངྒཱ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན མཾ་ས་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ མ་ཡི ཏ་ཏྠ ག་ཏེ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ མ་མ པུ་ར་ཏོ པ་ཏ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཧི་ཏ་མཾ་ས་པི་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཙྪཾ ག་ཧེ་ཏུཾ པ་ཀྑ་ནྡི་སྶཱ་མི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏྭཾ, པ་ཉྩ་སི་ཁ, ཏཾ མཾ་ས་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ, ཏྭཾ མཱ་ཏ་ལི, ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི, མཱ་ཏ་ལི, མ་ཙྪོ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ་སི་ཁོ ས་ཀུ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཀྐོ སི་ངྒཱ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ མཾ་ས་པི་ཎྜཾ མུ་ཁེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཙྪོ ཨུ་ད་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ པ་ཏི. སོ མུ་ཁེ་ན ག་ཧི་ཏ་མཾ་ས་པི་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཙྪ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཀྑ་ནྡི. མ་ཙྪོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི, ས་ཀུ་ཎོ མཾ་ས་པི་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི, སི་ངྒཱ་ལོ ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དུ་མྨུ་ཁོ ནི་སཱི་དི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་ཧ་ཏོ ནེ་ཝ མཾ་སཾ, ན མ་ཙྪཾ ལ་བྷཱི’’ཏི ཀུ་ཊཾ བྷི་ནྡ་ནྟཱི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སི་ངྒཱ་ལོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༠. ‘‘ཀཱ་ཡཾ ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦེ, ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཧུ་ཧཱ་སི་ཡཾ;
ན་ཡཱི་དྷ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཾ ཝཱ, ཏཱ་ལ༹ཾ ཝཱ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ;
ཨ་ན་མྷི་ཀཱ་ལེ སུ་སོ་ཎི, ཀི་ནྣུ ཛ་གྒྷ་སི སོ་བྷ་ནེ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡནྟི ཀཱ ཨ་ཡཾ. ཨེ་ལ༹་ག་ལཱ་གུ་མྦེཏི ཀ་མྦོ་ཛི་གུ་མྦེ. ཨ་ཧུ་ཧཱ་སི་ཡནྟི ད་ནྟ་ཝི་དཾ་ས་ཀཾ མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཀཱ ཨེ་སཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ གུ་མྦེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ན་ཡཱི་དྷ ན་ཙྩ་གཱི་ཏཾ ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་སྶ་ཙི ན་ཙྩ་ནྟ་སྶ ན་ཙྩཾ ཝཱ གཱ་ཡ་ནྟ་སྶ གཱི་ཏཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་དེ་ནྟ་སྶ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ལ༹ཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཀཾ དི་སྭཱ ཏྭཾ ཧ་སེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ན་མྷི་ཀཱ་ལེཏི རོ་ད་ན་ཀཱ་ལེ. སུ་སོ་ཎཱིཏི སུ་ནྡ་ར་སོ་ཎི. ཀིཾ ནུ ཛ་གྒྷ་སཱིཏི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏྭཾ རོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨ་རོ་ད་མཱ་ནཱ་ཝ མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་སི. སོ་བྷ་ནེཏི ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ཨཱ་ལ་པ་ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༡. ‘‘སི་ངྒཱ་ལ བཱ་ལ དུ་མྨེ་དྷ, ཨ་པྤ་པ་ཉྙོ་སི ཛ་མྦུ་ཀ;
ཛཱི་ནོ མ་ཙྪ་ཉྩ པེ་སི་ཉྩ, ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཛཱི་ནོཏི ཛཱ་ནི་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ. པེ་སིནྟི མཾ་ས་པེ་སིཾ. ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སཱིཏི ས་ཧ་སྶ་བྷ་ཎྜི་ཀཾ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཀ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་སི སོ་ཙ་སི ཙི་ནྟེ་སི.
ཏ་ཏོ སི་ངྒཱ་ལོ པ་ཉྩ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༢. ‘‘སུ་ད་སྶཾ ཝ་ཛྫ་མ་ཉྙེ་སཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན དུ་དྡ་སཾ;
ཛཱི་ནཱ པ་ཏི་ཉྩ ཛཱ་ར་ཉྩ, མ་ཉྙེ ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ཛྷཱ་ཡ་སཱིཏི པཱ་པ་དྷ་མྨེ དུ་སྶཱི་ལེ ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ མ་མ གོ་ཙ་རཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ པ་ན ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཧ་ཏཱ ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟ་དི་ཊྛ་ཀེ ཙོ་རེ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩ ཛཱ་རཾ ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཡ་ཉྩ པ་ཏིཾ ཛཱི་ནཱ, མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཏ་གུ་ཎེ་ན ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎེ་ན ཀ་པ་ཎ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ཡ་སི རོ་ད་སི པ་རི་དེ་ཝ་སཱི་ཏི ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པཱ་པེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༣. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ མི་ག་རཱ་ཛ, ཡ་ཐཱ བྷཱ་ས་སི ཛ་མྦུ་ཀ;
སཱ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ, བྷ་ཏྟུ ཧེ་སྶཾ ཝ་སཱ་ནུ་གཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནཱུ་ནཱཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སཱ ཨ་ཧཾ ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཏྟཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ བྷ་ཏྟུ ཝ་སཱ་ནུ་གཱ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶཱ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༤. ‘‘ཡོ ཧ་རེ མ་ཏྟི་ཀཾ ཐཱ་ལཾ, ཀཾ་ས་ཐཱ་ལ་མྤི སོ ཧ་རེ;
ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཡཱ པཱ་པཾ, པུ་ན་པེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨ་ནཱ་ཙཱ་རེ ཀིཾ ཀ་ཐེ་སི, ཡོ མ་ཏྟི་ཀཾ ཐཱ་ལཾ ཧ་ར་ཏི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱ་ལ་ར་ཛ་ཏ་ཐཱ་ལཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཾ ཀཾ་ས་ཐཱ་ལ་མྤི སོ ཧ་ར་ཏེ་ཝ, ཨི་ད་ཉྩ ཏ་ཡཱ པཱ་པཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཏུཾ, སཱ ཏྭཾ པུ་ན་པི ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶ་སི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སོ ཏཾ ལ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
ཏ་དཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, སཱ ཨི་ཏྠཱི པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཙཱུ་ལ༹་དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ.
[༣༧༥] ༥. ཀ་པོ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དཱ་ནི ཁོ་མྷཱིཏི ཨི་དཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ལོ་ལ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ནེ་ཀ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཏཾ པ་ན ས་ཏྠཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ, ལོ་ལོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཁོ བྷི་ཀྑུ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཏྭཾ ལོ་ལོ་སི, ལོ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པཱ་རཱ་ཝ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ མ་ཧཱ་ན་སེ ནཱི་ལ༹་པ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཀཱ་ཀོ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ལུ་དྡྷོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མེ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བ་ཧུཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ ནཱི་ལ༹་པ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཝ་ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཧི, ས་མྨ, གོ་ཙ་རཱ་ཡ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ཨ་ཛཱི་ར་ཀེ་ན ནི་པ་ནྣོ་མྷི, ག་ཙྪ ཏྭ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ག་ཏེ ‘‘ག་ཏོ མེ པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟ་ཀ་ཎྚ་ཀོ, ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ཋ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༥. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཁོ་མྷི སུ་ཁི་ཏོ ཨ་རོ་གོ, ནི་ཀྐ་ཎྚ་ཀོ ནི་པྤ་ཏི་ཏོ ཀ་པོ་ཏོ;
ཀཱ་ཧཱ་མི དཱ་ནཱི ཧ་ད་ཡ་སྶ ཏུ་ཊྛིཾ, ཏ་ཐཱ ཧི མཾ མཾ་ས་སཱ་ཀཾ བ་ལེ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནི་པྤ་ཏི་ཏོཏི ནི་གྒ་ཏོ. ཀ་པོ་ཏོཏི པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་ཧཱ་མི དཱ་ནཱིཏི ཀ་རི་སྶཱ་མི དཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི མཾ མཾ་ས་སཱ་ཀཾ བ་ལེ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ ཧི མཾ་ས་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སཱ་ཀ་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ བ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཁཱ་དཱ་ཏི ཝ་ད་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ མ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀེ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པ་ཙི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ན་སཱ ནི་ཀྑ་མྨ ས་རཱི་ར་ཏོ སེ་དཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ནྟེ པ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ར་ས་ཀ་རོ་ཊི་ཡཾ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་རི ཀི་རཱི’’ཏི ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཏྟཱ་ནི ལུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ལླ་སི་ངྒཱི་ཝེ་ར་ཉྩ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀེ ཙ པི་སི་ཏྭཱ ལ་སུ་ཎཾ པཱུ་ཏི་ཏ་ཀྐེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཋ་ལཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཏ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནཱི་ལ༹་པ་ཙྪི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱ ཨེ་སཱ བ་ལཱ་ཀཱ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྪི་ཡཾ ནི་པ་ནྣཱ, ཙ་ཎྜོ ཧི སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ གྷཱ་ཏེ་ཡྻཱ་པི ན’’ནྟི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༦. ‘‘ཀཱ་ཡཾ བ་ལཱ་ཀཱ སི་ཁི་ནཱི, ཙོ་རཱི ལ་ངྒྷི་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ;
ཨོ་རཾ བ་ལཱ་ཀེ ཨཱ་ག་ཙྪ, ཙ་ཎྜོ མེ ཝཱ་ཡ་སོ ས་ཁཱ’’ཏི.
སཱ ཧེ་ཊྛཱ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༧༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀོ ཏ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༧. ‘‘ཨ་ལ་ཉྷི ཏེ ཛ་གྒྷི་ཏཱ་ཡེ, མ་མཾ དི་སྭཱ་ན ཨེ་དི་སཾ;
ཝི་ལཱུ་ནཾ སཱུ་ད་པུ་ཏྟེ་ན, པི་ཊྛ་མ་ཎྜེ་ན མ་ཀྑི་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ལནྟི པ་ཊི་སེ་དྷ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཛ་གྒྷི་ཏཱ་ཡེཏི ཧ་སི་ཏུཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་དཱ་ནི མཾ ཨེ་དི་སཾ ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་པྤ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཝ ཨ་ལཾ ཧ་སི་ཏུཾ, མཱ ཨེ་དི་སེ ཀཱ་ལེ པ་རི་ཧཱ་ས་ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི.
སོ པ་རི་ཧཱ་ས་ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ པུ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༨. ‘‘སུ་ནྷཱ་ཏོ སུ་ཝི་ལི་ཏྟོ་སི, ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ་ན ཏ་པྤི་ཏོ;
ཀ་ཎྛེ ཙ ཏེ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ, ཨ་ག་མཱ ནུ ཀ་ཛ་ངྒ་ལ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྛེ ཙ ཏེ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ཏེ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་མ་ཎི་པི ཀ་ཎྛེ པི་ལ༹་ནྡྷོ, ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ན ད་སྶེ་སཱི་ཏི ཀ་པཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀ་ཛ་ངྒ་ལནྟི ཨི་དྷ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ཡེ་ཝ ‘‘ཀ་ཛ་ངྒ་ལཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཙྩི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ ག་ཏོ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི.
ཏ་ཏོ ཀཱ་ཀོ པ་ཉྩ་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༣༩. ‘‘མཱ ཏེ མི་ཏྟོ ཨ་མི་ཏྟོ ཝཱ, ཨ་ག་མཱ་སི ཀ་ཛ་ངྒ་ལཾ;
པི་ཉྪཱ་ནི ཏ་ཏྠ ལཱ་ཡི་ཏྭཱ, ཀ་ཎྛེ བ་ནྡྷ་ནྟི ཝ་ཊྚ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པི་ཉྪཱ་ནཱིཏི པ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ལཱ་ཡི་ཏྭཱཏི ཏ་སྨིཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ན་ག་རེ ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ. ཝ་ཊྚ་ནནྟི ཀ་ཋ་ལི་ཀཾ.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་སཱ་ན་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༤༠. ‘‘པུ་ན་པཱ་པ་ཛྫ་སཱི ས་མྨ, སཱི་ལ་ཉྷི ཏ་ཝ ཏཱ་དི་སཾ;
ན ཧི མཱ་ནུ་ས་ཀཱ བྷོ་གཱ, སུ་བྷུ་ཉྫཱ ཧོ་ནྟི པ་ཀྑི་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ པུ་ན་པཱ་པ་ཛྫ་སཱིཏི པུ་ན་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྷི ཏེ སཱི་ལ་ནྟི.
ཨི་ཏི ནཾ སོ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྑེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀཱ་ཀོ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་སི, ས་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཏ་དཱ ཀཱ་ཀོ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་པོ་ཏོ པ་ན ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི.
ཀ་པོ་ཏ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ཉྩ་མཱ.
ཨ་ཌྜྷ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཛཱ་ཏ་ཀུ་དྡཱ་ནཾ –
མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལ སུ་ཛཱ་ཏཱ, ཝེ་ན་སཱ་ཁ་ཉྩ ཨོ་ར་གཾ;
གྷ་ཊཾ ཀོ་ར་ཎྜི ལ་ཊུ་ཀི, དྷ་མྨ་པཱ་ལཾ མི་གཾ ཏ་ཐཱ.
སུ་ཡོ་ན་ནྡཱི ཝ་ཎྞཱ་རོ་ཧ, སཱི་ལཾ ཧི་རཱི ཁ་ཛྫོ་པ་ནཾ;
ཨ་ཧི གུ་མྦི་ཡ སཱ་ལི༹་ཡཾ, ཏ་ཙ་སཱ་རཾ མི་ཏྟ་ཝི་ནྡཾ.
པ་ལཱ་ས་ཉྩེ་ཝ དཱི་གྷི་ཏི, མི་ག་པོ་ཏ་ཀ མཱུ་སི་ཀཾ;