༦. བི་ལཱ༹་ལ་པཱ་ད་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ
མཱ་ཝ་མ་ཉྙེ་ཐ པུ་ཉྙ་སྶཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ བི་ལཱ༹་ལ་པཱ་ད་ཀ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, པ་རཾ ན ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྷོ་ག་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ནོ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནཱ དཱ་ནཾ ན དེ་ཏི, པ་རཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ནོ བྷོ་ག་ས་མྤ་དཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ན དེ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ན ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ནེ་ཝ བྷོ་ག་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ན པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ, ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དེ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྷོ་ག་ས་མྤ་ད་ཉྩེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ད་ཉྩཱ’’ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ ཏཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཧཾ དཱ་ནི ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ཀི་ཏྟ་ཀེ་ཧི པ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྠོ་ཏི? ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སོ་པི གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སོ ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི དེ་ཏུ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི.
ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་པ་ཎ་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ན ས་ཀ་ལ་གཱ་མཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀེ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཨ་དཱ་སི, ཏ་ཐཱ མུ་གྒེ, ཏ་ཐཱ མཱ་སེ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བི་ལཱ༹་ལ་པཱ་ད་ཀ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ, ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟོ་པི ཀ་ར་ཎྜཾ ཀུ་ཊེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀོ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བི་ནྡུཾ བི་ནྡུཾ པ་གྒྷ་རཱ་ཡ་ནྟོ ཐོ་ཀ་ཐོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཧི དི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ དི་ནྣཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. སོ སེ་ཊྛི ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ས མ་ཡཱ དི་ནྣཾ ཝི་སུཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ག་ཙྪ, ཡཾ ཨེ་ས ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ‘‘སེ་ཊྛི་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་པཱུ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཏ་ཎྜུ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་གྒ་མཱ་སེ་པི ཏེ་ལ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་བི་ནྡཱུ་ནི་པི ས་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ པ་ཀྑི་པི. ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀོ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ མེ སོ པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་སྶ་ཏི, མ་མ ནཱ་མེ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ནཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟ་རེ ཚུ་རི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པུ་རི་སོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ད་པི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན བ་ཧཱུ་ནི་པི ཐོ་ཀཱ་ནི་པི ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཨ་དཾ་སུ, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སོ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི དི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི མ་མ ནཱ་མེ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨི་མཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཡེ་ཧི་པི ནཱ་ལི༹་ཨཱ་དཱི་ཧི མི་ནི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ཡེ་ཧི་པི ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ས་བྦེ་སཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན ཁ་མཱ་པེ་སྶཱ་མི, དེ་ཝ་ད་ཎྜོ མ་མ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མཱ་ཧི མེ, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཙ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟེ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི དཱ་ན་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀཾ པུ་ཙྪི. སོ ཨ་ཏཱི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར སེ་ཊྛཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, པུ་ཉྙཾ ནཱ་མ ‘ཨ་པྤ་ཀ’ནྟི ན ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་ཏ་བྦཾ, མཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘ཨ་པྤ་ཀ’ནྟི ན ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་ཏ་བྦཾ. པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཧི པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཝ་ཊ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པུ་ཉྙེ་ན པཱུ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༢༢. ‘‘མཱ་ཝ་མ་ཉྙེ་ཐ པུ་ཉྙ་སྶ, ན མ་ནྡཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི;
ཨུ་ད་བི་ནྡུ་ནི་པཱ་ཏེ་ན, ཨུ་ད་ཀུ་མྦྷོ་པི པཱུ་ར་ཏི;
དྷཱི་རོ པཱུ་ར་ཏི པུ་ཉྙ་སྶ, ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀ་མྤི ཨཱ་ཙི་ན’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཀ་མ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, ན མ་ནྡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཧཾ མཾ ད་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧཾ ཝཱ ཏཾ ཀ་ཧཾ ད་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཀ་དཱ ཨེ་ཏཾ ཝི་པ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙཾ མཱ་ཝ་མ་ཉྙེ་ཐ ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ ཧི ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨུ་ད་བི་ནྡུ་ནི་པཱ་ཏེ་ན ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཀུ་ལཱ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱུ་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྷཱི་རོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀ་མྤི པུ་ཉྙཾ ཨཱ་ཙི་ན་ནྟོ པུ་ཉྙ་སྶ པཱུ་ར་ཏཱིཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ སོ སེ་ཊྛི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི, ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
བི་ལཱ༹་ལ་པཱ་ད་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.