༡. ཙཱུ་ལེ༹་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་བྷི་ཏྠ་རེ་ཐ ཀ་ལྱཱ་ཎེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཙཱུ་ལེ༹་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཝི་པ་སྶི་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལ་སྨི་ཉྷི མ་ཧཱ་ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཙཱུ་ལེ༹་ཀ་སཱ་ཊ་ཀོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཧི ཨེ་ཀོ ནི་ཝཱ་ས་ན་སཱ་ཊ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ་པི ཨེ་ཀོ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་རུ་པ་ནཾ, བ་ཧི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཝཱ ཏཾ པཱ་རུ་པ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ གྷོ་སི་ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ་ཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ གྷོ་སི་ཏཾ, ཀིཾ དི་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ག་མི་སྶ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཏྟིཾ. པཱ་རུ་པ་ན་སྶ ཧི ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ནྟུ’’ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི, ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ དི་ཝཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་ཊ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ གེ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ནི་སི་ནྣོ་ཝ དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨི་མཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ད་སྶཱ་མི, ནེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ, ན མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་རུ་པ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཙྪེ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, པུ་ནེ་ཀཾ ས་དྡྷཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཏཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན མ་ཙྪེ་ར་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨི་ཏི་སྶ བ་ལ་ཝ་མ་ཙྪེ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཾ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶ ‘‘ད་སྶཱ་མི, ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མོ ཨ་པ་ག་ཏོ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མོ ས་མྤ་ཏྟོ. ཏ་སྨི་མྤི དཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ས་མྤ་ཏྟེ སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ ས་དྡྷཱ་ཙི་ཏྟེ་ན མ་ཙྪེ་ར་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ དྭེ ཡཱ་མཱ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ, ཨི་དཾ མ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཙྪེ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་པཱ་ཡེ་ཧི སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ད་སྶ་ཏི, ད་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. སོ མ་ཙྪེ་ར་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་ཙི་ཏྟཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཛི་ཏཾ མེ, ཛི་ཏཾ མེ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི.
རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཙྪ་ཐ ནཾ, ཀིཾ ཀི་ར ཏེ་ན ཛི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན, ས་ངྒ་ཧ་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གཾ དཱ་པེ་སི. སོ ཏ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. པུ་ན རཱ་ཛཱ དྭེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཊྛ སོ་ལ༹་སཱ་ཏི དྭི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི. སོ ཏཱ་ནི་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཡུ་གཱ་ནི དཱ་པེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝཱ་ད་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཡུ་གཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨེ་ཀཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ་ཏི དྭེ ཡུ་གཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས ཡུ་གཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ད་ད་ནྟེ པུ་ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀོ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ སཱ་ཊ་ཀ་ཡུ་གེ་སུ དྭེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཨ་ཡཾ པ་ན དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ དྭེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. རཱ་ཛཱ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ བྷ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ནྟེ་པུ་རེ མ་མ དྭེ ཀ་མྦ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ དྭེ ཀ་མྦ་ལེ དཱ་པེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ན ཨི་མེ མ་མ ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶེ་ཝ ཨེ་ཏེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཀ་མྦ་ལཾ ཨ་ནྟོ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ས་ཏྠུ ས་ཡ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ནི་བ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི. རཱ་ཛཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀ་མྦ་ལཾ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན པཱུ་ཛཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ པ་སཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧ་ཏྠཱི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་སྶེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཙ་ཏ་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ དཱ་སི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་རི་སེ ཙ་ཏུ་རོ གཱ་མ་ཝ་རེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་ས་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཨ་སྶ དཱ་པེ་སི.
བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཙཱུ་ལེ༹་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ཀ་མྨཾ, ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ལ་བྷི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཛྫ་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ནྣོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཙཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀོ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑི་སྶ, ས་བྦ་སོ་ལ༹་ས་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་སྶ. ས་ཙེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཨ་ས་ཀྑི་སྶ, ས་བྦ་ཊྛ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་སྶ. བ་ལ་ཝ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ དི་ནྣ་ཏྟཱ པ་ནེ་ས ས་བྦ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ལ་བྷི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ད་ནྡྷཾ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཉྷི ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་ད་མཱ་ནཾ ད་ནྡྷ་མེ་ཝ ད་དཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༡༦. ‘‘ཨ་བྷི་ཏྠ་རེ་ཐ ཀ་ལྱཱ་ཎེ, པཱ་པཱ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ;
ད་ནྡྷ་ཉྷི ཀ་རོ་ཏོ པུ་ཉྙཾ, པཱ་པ་སྨིཾ ར་མ་ཏཱི མ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཏྠ་རེ་ཐཱཏི ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏཾ སཱི་གྷ་སཱི་གྷཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གི་ཧི་ནཱ ཝཱ ཧི ‘‘ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་རེ, ཨ་ཧཾ པུ་རེ’’ཏི ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་རེ, ཨ་ཧཾ པུ་རེ’’ཏི ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པཱ་པཱ ཙི་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཝཱ ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ. ད་ནྡྷ་ཉྷི ཀ་རོ་ཏོཏི ཡོ པ་ན ‘‘ད་སྶཱ་མི, ན ད་སྶཱ་མི ས་མྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ མེ, ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཀྑ་ལླ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ད་ནྡྷཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ མ་ཙྪེ་ར་ས་ཧ་སྶཾ པཱ་པཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པཱ་པ་སྨིཾ ར་མ་ཏཱི མ་ནོ, ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧི ཙི་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལེ ར་མ་ཏི, ཏ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ པཱ་པ་ནི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཙཱུ་ལེ༹་ཀ་སཱ་ཊ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.