༦. ཨ་གྒི་ད་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
བ་ཧུཾ ཝེ ས་ར་ཎཾ ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སི་མྷི ནི་སི་ནྣཾ ཨ་གྒི་ད་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ལ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཏ་རི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ‘‘པི་ཏུ མེ པུ་རོ་ཧི་ཏོ’’ཏི གཱ་ར་ཝེ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨི་དྷ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི ས་མཱ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་པེ་སི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ མ་ཡི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ གཱ་ར་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཁོ པ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ. ས་མཱ་ན་ཝ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧི ས་དྡྷིཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ་མྷི མ་ཧ་ལླ་ཀོ, པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ མེ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ད་ས པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. སོ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ་ན་ཉྩ ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཏི, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཡ་སྶ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, སོ ན་དི་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝཱ་ལུ་ཀ་པུ་ཊཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀི་ར་ཏཱུ’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ཨ་ཧི་ཚ་ཏྟོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི. ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཝཱ་སི་ནོ ཙེ་ཝ ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ཙ མཱ་སེ མཱ་སེ ཏེ་སཾ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་གྒི་ད་ཏྟོ ཨི་མཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘པ་བྦ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ཡཱ་ཐ, ཝ་ནཾ ས་ར་ཎཾ ཡཱ་ཐ, ཨཱ་རཱ་མཾ ས་ར་ཎཾ ཡཱ་ཐ, རུ་ཀྑཾ ས་ར་ཎཾ ཡཱ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་པི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི.
བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་གྒི་ད་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་བྦེ་པི ཨི་མེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཀིཾ པ་སྶ་སི ཨ་གྒི་ད་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཏྠེ པ་ཀྑ་ནྡཱ་པེ་ནྟཾ, ག་ཙྪ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. བྷ་ནྟེ, བ་ཧཱུ ཨེ་ཏེ, ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ྄ཧཱ. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ་པི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཐ, ཝི་ས་ཡ྄ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ པུ་ར་ཏོ ཡཱ་ཧཱི་ཏི. ཐེ་རོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཙེ་ཝ བ་ཧཱུ ཙ. ས་ཙེ ས་བྦེ་སཾ ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, ས་བྦེ་པི ཝ་གྒ་ཝ་གྒེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཐཱུ་ལ་ཕུ་སི་ཏ་ཀཾ དེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏེ ཐཱུ་ལ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ་སུ པ་ཏ་ནྟེ་སུ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨ་གྒི་ད་ཏྟ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་གྒི་ད་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཐེ་ར་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘མཾ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ལ་པི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཀོ ནུ ཁོ མཾ ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ན་ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཨི་དྷ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཏྭཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་གྒི་ད་ཏྟ, མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, གཱ་ཝོ གུ་ནྣཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, དེ་ཧི མེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཀ་ཧཾ ཏེ ཁཱ་རི་བྷ་ཎྜཾ, ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི མེ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཝི་སུཾ པ་ན ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ནེ་ཝ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རཱ་མི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྷེ, ཨ་གྒི་ད་ཏྟ, མཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི་མྷི ཀོ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀོ, ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཨེ་ཏཾ མེ དེ་ཧཱི་ཏི. ན ས་ཀྐཱ དཱ་ཏུཾ, བྷཱ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟི. ཧོ་ཏུ, དེ་ཧི མེ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ཨེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི་ཏི.
ཐེ་རོ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི་ཨ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཨི་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི མ་ཉྙེ མ་མ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ, དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏྭཱ ནཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷཱུ་མཱ་ཡི. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི, ཨ་ཉྙེ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’ཏི མ་ཉྙེ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མྤི དྷཱུ་མཱ་ཡི. དྭི་ནྣ་མྤི ས་རཱི་ར་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏཱ དྷཱུ་མཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨུ་བྷོ་པི དྷཱུ་མཱ ཐེ་རཾ ཨ་བཱ་དྷེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ བཱ་དྷེ་ནྟི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ དྷཱུ་མ་ཝེ་གཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ཛྫ་ལི. ཐེ་རོ་པི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཛྫ་ལི. ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨུ་བྷོ་པི ཐེ་རཾ ཨ་བཱ་དྷེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ བཱ་དྷ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཀྐཱ་ཧི པ་དི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་སི་ག་ཎོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ས་མ་ཎཾ ཛྷཱ་པེ་ཏི, བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏ ས་མ་ཎོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཏྭཱ ན་ཊྛོ’’ཏི. ཐེ་རོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི་མྷི ནི་སཱི་དི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སིཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀུ་ཙྪི་པ་མཱ་ཎཾ ཕ་ཎཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི དྷཱ་རེ་སི.
ཨི་སི་ག་ཎཱ པཱ་ཏོ་ཝ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནྟཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་མ་ཎ, ཀ་ཙྩི ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན ན བཱ་དྷི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ན པ་སྶ་ཐ མ་མ ཨུ་པ་རི་ཕ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ’’ནྟི? ཏེ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ས་མ་ཎ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ད་མི་ཏོ’’ཏི ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ཏོ. ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ནྡི. ཨ་ཐ ནཾ ཨི་ས་ཡོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ཏ་ཡཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ’’ཏི. ཨེ་སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀོ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཝཱ་ལུ་ཀ་རཱ་སི་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་སཱི་དི, ཨི་སི་ག་ཎོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི. ས་ཏྠཱ ཨ་གྒི་ད་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་གྒི་ད་ཏྟ, ཏྭཾ ཏ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཀི་ནྟི ཝ་ཏྭཱ དེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་བྦ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཐ, ཝ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མཾ རུ་ཀྑཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཐ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་མྨཱི་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ན ཁོ, ཨ་གྒི་ད་ཏྟ, ཨེ་ཏཱ་ནི ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏི, བུ་དྡྷཾ དྷ་མྨཾ ས་ངྒྷཾ པ་ན ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༡༨༨. ‘‘བ་ཧུཾ ཝེ ས་ར་ཎཾ ཡ་ནྟི, པ་བྦ་ཏཱ་ནི ཝ་ནཱ་ནི ཙ;
ཨཱ་རཱ་མ་རུ་ཀྑ་ཙེ་ཏྱཱ་ནི, མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ.
༡༨༩. ‘‘ནེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ནེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ནེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏི.
༡༩༠. ‘‘ཡོ ཙ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ, ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ;
ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི.
༡༩༡. ‘‘དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཾ;
ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.
༡༩༢. ‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མཾ, ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨ, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ བ་ཧུནྟི བ་ཧུ. པ་བྦ་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་སི་གི་ལི་ཝེ་པུ་ལླ་ཝེ་བྷཱ་རཱ་དི་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཙ མ་ཧཱ་ཝ་ན་གོ་སི་ངྒ་སཱ་ལ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཝ་ནཱ་ནི ཙ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ ཨཱ་རཱ་མེ ཙ ཨུ་དེ་ན་ཙེ་ཏི་ཡ་གོ་ཏ་མ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི རུ་ཀྑ་ཙེ་ཏྱཱ་ནི ཙ ཏེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་ན ཏེ་ན བྷ་ཡེ་ན ཏ་ཛྫི་ཏཱ བྷ་ཡ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ པུ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ནི ཝཱ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ར་ཎཾ ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཏཾ ས་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ས་ར་ཎཾ ནེ་ཝ ཁེ་མཾ ན ཨུ་ཏྟ་མཾ, ན ཙ ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡོ ཙཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཁེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་མཾ ས་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཁེ་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་ར་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ཙ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ཏ་སྶ་པི ཏཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀུ་པྤ་ཏི ཙ་ལ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ས་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་ས་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧ. ཡོ ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ, སོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཀ་ལ་སྨཱ་པི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཁོ ས་ར་ཎཾ ཁེ་མནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨི་ས་ཡོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་པི ཙཱི་ཝ་ར་ག་བྦྷ་ཏོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ, ཙ་ར་ཐ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཐེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ཙ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷ་ཀུ་རུ་ར་ཊྛ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ ས་བྦེ་པི ཏེ ཨི་ས་ཡོ པ་བྦ་ཛི་ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་གྒི་ད་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་ཧཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་གྒི་ད་ཏྟོ་ཝ མ་ཧཱ’’ཏི མ་ཉྙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་གྒི་ད་ཏྟ, པ་རི་སཱ་ཡ ཀ་ངྑཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་ཝ་ཀོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཀཱ་སེ་སཱི་ཏི.
ཨ་གྒི་ད་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.