༢. དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
ཡེ ཛྷཱ་ན་པ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ བ་ཧཱུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ པ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི པ་རི་སྶ་ཡ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་མཱ་དེ་ན ག་ལི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཛཱ་ལ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹. ཨ་ཐེ་ཀོ ར་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ན་རུ་ཀྑོ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་ཏཱི་རེ ཛཱ་ཏོ ག་ངྒོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཏ་མཱུ་ལོ པ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎེ་སུ སཾ་བྷ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་པྤ་ཀི་རི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱ གྷ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཱ གྷ་ཊི་ཀཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི གྷཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ད་ཀ་ཨཱུ་མཱི་ཧི པོ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ སེ་ཝཱ་ལ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཛཱ་ལེ ལ་གྒི. སེ་ཊྛི ‘‘ཀི་མེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘རུ་ཀྑ་གྷ་ཊི་ཀཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ་སི་ཀ་ཎྞེ་ན ཏ་ཙྪཱ་པེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ར་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡི. སེ་ཊྛི པ་ན ནེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ ར་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ནཾ བ་ཧུ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མི་ནཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ‘མ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ མ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ བ་ཧཱུ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྤི ན པ་སྶཱ་མི. གེ་ཧེ བྷ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཀྐཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་མྦཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཏྠི, ཨི་མཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི. ཡོ ཏཾ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ས་ར་ཎཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཙི་ནྟི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟཾ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧཱ, སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཚ་ཊྛེ དི་ཝ་སེ ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ པེ་སེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, སེ་ཊྛིཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ – ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ་ཡཾ, མཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཀ་རི, དེ་ཧི ཀི་ར མེ ཏཾ པ་ཏྟ’’’ནྟི. ཏེ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཏ་ཐཱ ཝ་དིཾ་སུ. སེ་ཊྛི ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ས་ཡཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཉྩ པཱ་ད་ཉྩ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ མཾ, ‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཀིཾ ཀ་རོ་ཐ, དཱ་རུ་མ་ཡ་པ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་གུ་ཎཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མཱ ད་སྶ་ཡི་ཏྠཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཾ ཧ་ཏྠེ་སུ ཙ པཱ་དེ་སུ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ, ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, མཱ ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ མ་མ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ རུ་ཙྩི, དེ་ཧི མེ པ་ཏྟ’’ནྟི. བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པེ་ཐ ཨ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཉྩ པཱ་ད་ཉྩ ཨུ་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་རོ་ཐ, ཚ་ཝ་སྶ ལཱ་མ་ཀ་སྶ དཱ་རུ་མ་ཡ་པ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་གུ་ཎེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶི་ཏེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཏཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སུཾ. སོ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མེ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, དེ་ཧི མེ པ་ཏྟ’’ནྟི. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཚ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ་པི ཏཾ པ་ཏྟཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ་ཡེ་ཝ.
ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ ཙ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ན་ཀཱ་ལེ དྷུ་ཏྟ་ཀཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨ་མྦྷོ པུ་བྦེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ལོ་ཀེ ‘མ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྷཱ’ཏི ཝི་ཙ་རིཾ་སུ., རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ནོ པ་ན ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ པ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ, ཨེ་ཀོ་པི ‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ན་ཏྠི. ཨ་ཛྫ ནོ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ’’ཏི. ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཏཾ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཨི་མེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་མེ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཝ་ད་ནྟི. ཏྭ་ཉྩ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ག་ཙྪ ཏཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཏྭཾ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ, ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཏ་ཡི པ་ན ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ ཨ་ཧཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ‘‘ག་ཎྷཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎཾ པཱ་ད་ནྟེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ ཏུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི. སོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པ་མཱ་ཎ་སྶ ན་ག་ར་སྶ པི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡི. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘པཱ་སཱ་ཎོ ནོ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི བྷཱི་ཏཱ སུ་པྤཱ་དཱི་ནི མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྟ་མེ ཝཱ་རེ ཐེ་རོ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཏ་ཝ པཱ་སཱ་ཎཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ, མཱ ནོ ས་བྦེ ནཱ་ས་ཡཱི’’ཏི. ཐེ་རོ པཱ་སཱ་ཎཾ པཱ་ད་ནྟེ་ན ཁི་པི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ སེ་ཊྛི ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ཏ་ར་ཐ སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཐེ་རཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་ར་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཡེ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཱ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏཱ ཝཱ ཏཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ནཱ་དྡ་སཾ་སུ. ཏེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་ན་པ་ཏྟོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཀ་སྨཱ ཏེ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཐེ་རཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཏྟཾ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ བྷེ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ན་པི་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༢) པ་ཉྙཱ་པེ་སི.
ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ ཏཾ པ་ཏྟཾ བྷེ་དཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, ས་མ་ཎོ་པི གོ་ཏ་མོ ཏཾ ར་ཀྑི་སྶ་ཏེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཨོ་ཀཱ་སོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ན་ག་ར་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ ར་ཀྑ་ནྟཱ པུ་བྦེ དཱ་རུ་མ་ཡ་པ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ན ད་སྶ་ཡི་མྷཱ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶེ་སུཾ. ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཏྟཾ བྷེ་དཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སི, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
རཱ་ཛཱ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀིཾ ཨི་དཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཐཱ་ཏི? ‘‘ཏེ་སུ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཀ་རི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ན་ནུ ཏུ་མྷེ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི. ནཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྟ་ནོ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སིཾ, ཏཾ མ་མེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི. ཏུ་མྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་མི, ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝི་ཛི་ཏེ ཨུ་ཡྻཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་མྦཱ་དཱི་ནི ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཀི་མ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ད་ཎྜོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ པ་ན ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ད་ཎྜོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་ཐཱ ཏ་ཝ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ ར་ཛྫེ ཨཱ་ཎཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ ཨ་མྦཱ་དཱི་ནི ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ ད་ཎྜོ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ མ་མ་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཨ་ཏྠི, ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཧཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ན་མྷཱ ན་ཊྛཱ, ས་མ་ཎེ་ན ཀི་ར གོ་ཏ་མེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནོ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཀི་ར པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་དཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ ཀ་རི་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ནི་སྶཱ་ཡ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པ་དི་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་སྨཱ ཏཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་པི་ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་པ་དི་སཱི’’ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཀི་ར ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་སྶཱ་མ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་མྷེ དི་སྭཱ ‘ཀིཾ ཨི་ད’ནྟི པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཀྑཱ་མ ‘མ་ཡཾ ས་མ་ཎེ་ན གོ་ཏ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝ་དི་མྷཱ. སོ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, མ་ཡ་མ་སྶ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟི. ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ‘‘ཀི་མི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཙི་ནྟི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི.
ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་ཐ་མྦྷེ་ཧི མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱི་ལུ་པྤ་ལེ་ཧི ཚཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་སཱི་དིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི མ་ཎྜ་པོ ཀཱ་རི་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཎྜ་པཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཎྜ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀོ ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཀྐོ, དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཀི་ར པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋཱ་ནེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏ་མྤི ཨ་མྦ་པོ་ཏ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཁི་པཱ་པེ་སུཾ.
ས་ཏྠཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ར་ཉྙོ་པི ཨུ་ཡྻཱ་ན་པཱ་ལོ ཀ་ཎྜོ ནཱ་མ ཨེ་ཀཾ པི་ངྒ་ལ་ཀི་པི་ལླི་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་པ་ཏྟ་པུ་ཊ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ག་ནྡྷ་ར་ས་ལོ་བྷེ་ན ས་མྤ་ཏ་ནྟེ ཝཱ་ཡ་སེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ ཨ་མྦཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཊྛ ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ད་དེ་ཡྻ, ཏཾ མེ ཨེ་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ལཾ. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཧཾ ས་ཏྠུ ཨི་མཾ ད་སྶཱ་མི, ཨ་ཝ་སྶཾ ཏཾ མེ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཾ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ས་ཏྠུ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ད་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཐེ་རོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣེ ཐེ་རོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ མ་དྡི་ཏྭཱ པཱ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་མྦ་པཱ་ན་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཀ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མཾ ཨ་མྦ་ཊྛིཾ ཨི་དྷེ་ཝ པཾ་སུཾ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི. ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ན་ངྒ་ལ་སཱི་ས་མ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་བྦེ་དྷེ་ན པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠོ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཱ, ཨུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀཱ་ཏི པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སཱ་ཁཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པུ་པྥ་ཕ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་རི་པ་ཀྐ་ཨ་མྦ་པི་ཎྜི་དྷ་རོ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀི་ར ཨ་མྦ་རུ་ཀྑོ ཨུ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ནཾ ཀོ་ཙི ཚི་ནྡཱི’’ཏི ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. སོ པ་ན ཀ་ཎྜེ་ན རོ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑོཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི. དྷུ་ཏྟ་ཀཱ་པི ཨ་མྦ་པ་ཀྐཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏྭཱ ‘‘ཧ་རེ དུ་ཊྛ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘ས་མ་ཎོ ཀི་ར གོ་ཏ་མོ ཀ་ཎྜ་མྦ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏུ་མྷེ་ཧི ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་པི ཨ་མྦ་པོ་ཏ་ཀཱ ཨུ་པྤཱ་ཊཱ་པི་ཏཱ, ཀ་ཎྜ་མྦོ ནཱ་མ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏེ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཨ་མྦ་ཊྛཱི་ཧི པ་ཧ་རིཾ་སུ.
ས་ཀྐོ ཝཱ་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ མ་ཎྜ་པཾ ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཁི་པཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སཱུ་རི་ཡ་མྤི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཏཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. པུ་ན ཝཱ་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ཝཱ་ཏ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་གྒྷ་རི་ཏ་སེ་ད་ས་རཱི་རེ ར་ཛོ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨོ་ཀི་རི. ཏེ ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀ་ས་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་མྤི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བི་ནྡཱུ་ནི པཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀཱ་ཡོ ཀ་བ་ར་གཱ་ཝི་ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ ནི་ག་ཎྛཱ ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ་སུ པུ་རཱ་ཎ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨེ་ཀོ ཀ་སྶ་ཀོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མེ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ, ག་ནྟྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གོ་ཎེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཡཱ་གུ་ཀུ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཡོ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ པུ་རཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ དི་སྭཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ‘ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཀིཾ ཏེ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ན, ཨི་མཾ ཀུ་ཊ་ཉྩ ཡོ་ཏྟ་ཉྩ དེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཀུ་ཊ་ཉྩ ཡོ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཊཾ ཡོ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གཱི་ཝཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ལ་ཛྫ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ར་ཧ་དེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པུ་བྦུ་ལེ༹ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི.
ས་ཀྐོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མཾ མཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ ཨེ་ཀཱ ཀོ་ཊི པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀཱ པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ. ས་ཏྠཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ’’ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་མུ་ཁེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ གྷ་ར་ཎཱི ནཱ་མ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི ཨེ་ཀཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མཱ་དི་སཱ་ཡ དྷཱི་ཏ་རི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ལ་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ ཀ་རི་སྶ་སི, གྷ་ར་ཎཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཝི་ཡ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མི, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪི་མ་ཨུ་ཏྟ་ར་ད་ཀྑི་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ མ་ཛ྄ཛྷེ’’. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱ ཨེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘གྷ་ར་ཎཱི ནཱ་མེ་སཱ, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏུ་མྷེ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ གྷ་ར་ཎཱི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ, ན པ་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བ་དྡྷོ མཱ་ལཱ་པུ་ཊོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི. སཱ ‘‘ན མེ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ མ་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨ་པ་རེ་པི པུ་ཙྪི – ‘‘ཏུ་མྷེ ཀ་ཐཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་རི་སྶཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཱ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཀི་ར ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ‘‘མཱ་དི་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨུ་པཱ་ས་ཀེ པུ་ཏྟེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཏྠུ ཀི་ལ་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨི་མི་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ག་ཛྫི་ཏ་ས་དི་སེ་ན ས་དྡེ་ན བྲ་ཧྨ་ཨ་པྥོ་ཊ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པྥོ་ཊེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཀི་ར བྲ་ཧྨ་ཨ་པྥོ་ཊ་ན་ས་དྡོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་སྶ ཀི་ར ཏཱ་ཝ ཨེ་སོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་མྷེ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཏ་སྶ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི.
ཨ་ཐེ་ཀཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་པྤ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀཱ ཙཱི་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཀི་ར ནཱ་མ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་སི ཙཱི་རེ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, སི་ནེ་རུ་ཉྩ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཧཾ་ས་ས་ཀུ་ཎཱི ཝི་ཡ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ ག་མི་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མཾ དི་སྭཱ ‘ཀཱ ཨེ་སཱ’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘ཙཱི་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱི’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀཱ་ཡ ཏཱ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏུ་མྷེ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྶཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཨ་ཐེ་ཀོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་ད་པྤ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཙུ་ནྡ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑཾ ཁ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་པེ་སི་ཡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མཾ པ་རི་སཾ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མི, པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ཀུ་སུ་མཱ་ནི ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཏ་སྶ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི.
ཨ་ཐ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ ཐེ་རཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ནྟཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ པ་རི་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏོ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏུ་མྷེ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཏ་སྶཱ་པི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ད་ནྟ་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ས་སཱ་ས་པ་བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ སཾ་ཝེ་ལླི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རེ ནི་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཀུ་ལཱ་ལ་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ ཁཱ་དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ས་ཏྟེ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དཱི་པེ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘སི་ནེ་རུཾ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠེ་ནཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཏ་སྶ་པི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི. སོ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི མ་ཉྙེ ས་ཏྠཱ མ་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བ་དྡྷོ བཱ་ལཱ་པུ་ཊོ. ཨ་ཧ་ཉྷི ཨ་ས་མ་དྷུ་རོ, མ་མ དྷུ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་མེ་ཏཾ, ཡཾ ཨི་དཱ་ནི མ་མ དྷུ་རཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་པི མ་མ དྷུ་རཾ ཨ་ཉྙོ ཝ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་དཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རེ་ན པུ་ཊྛོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ག་རུ དྷུ་རཾ, ཡ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཝ་ཏྟ་ནཱི;
ཏ་དཱ་སྶུ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫ་ནྟི, སྭཱ་སྶུ ཏཾ ཝ་ཧ་ཏེ དྷུ་ར’’ནྟི. –
ཨི་དཾ ཀ་ཎྷ་ཨུ་ས་བྷ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (ཛཱ. ༡.༡.༢༩) ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ –
‘‘མ་ནུ་ཉྙ་མེ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻ, ནཱ་མ་ནུ་ཉྙཾ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
མ་ནུ་ཉྙཾ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ག་རུཾ བྷཱ་རཾ ཨུ་ད་དྡྷ་རི;
དྷ་ན་ཉྩ ནཾ ཨ་ལཱ་བྷེ་སི, ཏེ་ན ཙ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི. –
ཨི་དཾ ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ ར་ཏ་ན་ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, པུ་ར་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨ་ཧོ་སི ཏ་ཐཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ ཙ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཙ. ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏཾ པཱ་ལི༹་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༦) – ཀ་ཏ་མཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཉཱ་ཎཾ? ཨི་དྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ; པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ; ད་ཀྑི་ཎ་ཨ་ཀྑི་ཏོ, ཝཱ་མ་ཨ་ཀྑི་ཏོ; ཝཱ་མ་ཨ་ཀྑི་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་ཨ་ཀྑི་ཏོ; ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ, ཝཱ་མ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ; ཝཱ་མ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ; ད་ཀྑི་ཎ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ, ཝཱ་མ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ; ཝཱ་མ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ; ད་ཀྑི་ཎ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ, ཝཱ་མ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ; ཝཱ་མ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ; ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཏོ, ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ཏོ; ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཏོ; ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶ་ཏོ, ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ; ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶ་ཏོ; ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་ཏོ, ཝཱ་མ་པཱ་ད་ཏོ; ཝཱ་མ་པཱ་ད་ཏོ, ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་ཏོ; ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལེ་ཧི, ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧི; ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧི, ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལེ་ཧི; ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ནཱི་ལཱ་ནཾ པཱི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ མ་ཉྫེ་ཊྛཱ་ནཾ པ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, བུ་དྡྷ་ནི་མྨི་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ སེ་ཡྻཾ ཝཱ ཀ་པྤེ་ཏི…པེ… ནི་མྨི་ཏོ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི, བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ. ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཉཱ་ཎ་ནྟི.
ཨི་དཾ པ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན པ་ན ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཨ་ས་མྨི་སྶོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཀི་ར ཙེ་ཏཾ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ པ་ཏ་ཏི. ‘‘ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཧི ཨཱ་སི་ཉྩ་མཱ་ནཾ ཝི་ལཱི་ན་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཡ་ནྟ་ནཱ་ལི་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷ་ཏོ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་མེ་ཝ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷཾ ཝ་ངྐ་གོ་པཱ་ན་སི་ཀཾ ཝི་ཡ བོ་དྷི་གྷ་རཾ ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ.
ཏཾ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙ ཛ་ནཾ ནི་ར་སྶཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་ཝཱ་རཾ དེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ ཏཱ་ཝ་མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་ཀ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ. ཡོ ཡོ ཡ་སྨི་ཉྩ དྷ་མྨེ ཡ་སྨི་ཉྩ པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ པ་ས་ནྣོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སི, པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཉྩ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨེ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ ཙ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨ་དི་སྭཱ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་སི. ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཾ པ་ཉྷཾ ས་ཏྠཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ས་ཏྠཱ་རཱ པུ་ཙྪི་ཏཾ སོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ནི་མྨི་ཏོ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་པྤེ་སི, ནི་མྨི་ཏ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝཱ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་མྨི་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ག་མེ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨ་ཏཱི་ཏ་བུ་དྡྷཱ ཨི་དཾ པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་ནྟཱི’’ཏི དི་སྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ པཱ་དཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སི་ནེ་རུ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཡོ པ་ད་ཝཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, དྭེ པཱ་ད་ཚི་དྡཱ་ནི. ས་ཏྠཱ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མཱི་ཏི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཧི པཱ་དུ་ཀྑི་པ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཏཱ པཱ་ད་མཱུ་ལཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཏེ པ་བྦ་ཏཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཀྐོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡ མ་ཉྙེ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པེ་སྶ་ཏི, བ་ཧཱུ་ན་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠ་རི པ་ནེ་ཏྠ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ ཨ་ཉྙཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཧ་ཏྠ་མྤི ཋ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ དཱི་གྷ་ཏོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ པ་ནྣ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ, ས་ཏྠ་རི ནི་སི་ནྣེ་པི ཏུ་ཙྪཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ སི་ལཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ཁི་པི. ས་ཀྐོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ཁི་པི, ས་ཡཾ པ་ན པ་རི་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ནཱི་ཙ་པཱི་ཋ་ཀཾ མ་ཧཱ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཾ ཨ་ནྟོ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷོ་གེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་པི ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནཱ་དྡ་ས, ཙ་ནྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ –
‘‘ག་ཏོ ནུ ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊཾ ཝཱ, ཀེ་ལཱ་སཾ ཝཱ ཡུ་ག་ནྡྷ་རཾ;
ན ནོ ད་ཀྑེ་མུ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ན་རཱ་ས་བྷ’’ནྟི. –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ད་ནྟོ པ་རི་དེ་ཝི. ཨ་པ་རེ ‘‘ས་ཏྠཱ ནཱ་མ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏོ, སོ ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ མེ པ་རི་སཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་ཏ’ནྟི ལ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ར་ཊྛཾ ཝཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཝཱ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན དཱ་ནི ཏཾ ད་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཾ་སུ –
‘‘པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ར་ཏོ དྷཱི་རོ, ནི་མཾ ལོ་ཀཾ པུ་ནེ་ཧི་ཏི;
ན ནོ ད་ཀྑེ་མུ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ན་རཱ་ས་བྷ’’ནྟི.
ཏེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ’’ཏི? སོ ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘པ་རེ་ས་མྤི གུ་ཎཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཐེ་རཾ ཏ་ཐཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ’’ཏི? ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ཏུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་ཏུཾ ག་ཏོ་ཏི. ‘‘ཀ་དཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཡོ མཱ་སེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ’’ཏི. ཏེ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་དི་སྭཱ ན ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཨཱ་ཀཱ་ས་མེ་ཝ ཀི་ར ནེ་སཾ ཚ་ད་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ ས་རཱི་ར་ནི་གྷཾ་སོ ནཱ་མ ན པ་ཉྙཱ་ཡི, པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི, ས་བྦ་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཏ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨ་ཝོ་ཙ – ‘‘མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཏྭཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཱ་སི, ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཙཱུ་ལ༹་ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་ཝ ཏ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཡཱ་པ་ནཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏ་མྦུ་ལ་ཏེ་ལ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་པི་ལ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཙ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ་ཧི པུ་ཊྛ་པ་ཉྷེ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ས་ཏྠཱ་ར་མྤི མཱ་ཏུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཡ་དཱ བུ་དྡྷོ, སི་ལཱ་ཡཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ;
པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལ་མྷི, ཝི་ཧཱ་སི པུ་རི་སུ་ཏྟ་མོ.
‘‘ད་ས་སུ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ, ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ་ན དེ་ཝ་ཏཱ;
པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཝ་ས་ནྟཾ ནཱ་ག་མུ་དྡྷ་ནི.
‘‘ན ཀོ་ཙི དེ་ཝོ ཝ་ཎྞེ་ན, ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝི་རོ་ཙ་ཏི;
ས་བྦེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ, ས་མྦུ་དྡྷོ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི. (པེ. ཝ. ༣༡༧-༣༡༩);
ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ ཏུ་སི་ཏ་ཝི་མཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ནི་སཱི་དི. ཨི་ནྡ་ཀོ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི, ཨ་ངྐུ་རོ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ནི་སཱི་དི. སོ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་སུ དེ་ཝ་ཏཱ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱི་སུ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི, ཨི་ནྡ་ཀོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ན་སྶ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ངྐུ་ར, ཏ་ཡཱ དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལེ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ན་པ་ནྟིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དི་ནྣཾ, ཨི་དཱ་ནི མ་མ ས་མཱ་ག་མཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ན ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་ངྐུ་ར་ཉྩཱ་པི ཨི་ནྡ་ཀཾ;
ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟོ, ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མ་བྲ་ཝི.
‘‘མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཏ་ཡཱ དི་ནྣཾ, ཨ་ངྐུ་ར དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ;
ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ་སི, ཨཱ་ག་ཙྪ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. (པེ. ཝ. ༣༢༡-༣༢༢);
སོ ས་དྡྷོ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་བྦཱ་པི ནཾ སཱ པ་རི་སཱ ཨ་སྶོ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ –
‘‘ཙོ་དི་ཏོ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་ན, ཨ་ངྐུ་རོ ཨེ་ཏ་མ་བྲ་ཝི;
ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཏེ་ན དཱ་ནེ་ན, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཾ.
‘‘ཨ་ཡཾ སོ ཨི་ནྡ་ཀོ ཡ་ཀྑོ, ད་ཛྫཱ དཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ;
ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཨ་མྷེ་ཧི, ཙ་ནྡོ ཏཱ་རཱ་ག་ཎེ ཡ་ཐཱ’’ཏི. (པེ. ཝ. ༣༢༣-༣༢༤);
ཏ་ཏྠ ད་ཛྫཱཏི ད་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྠཱ ཨི་ནྡ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ནྡ་ཀ, ཏྭཾ མ་མ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ནི་སི་ནྣོ, ཀ་སྨཱ ཨ་ན་པ་ག་ནྟྭཱ་ཝ ནི་སཱི་ད་སཱི’’ཏི? སོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, སུ་ཁེ་ཏྟེ ཨ་པྤ་ཀ་བཱི་ཛཾ ཝ་པ་ན་ཀ་སྶ་ཀོ ཝི་ཡ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ལ་ཏྠ’’ནྟི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལེ ཡ་ཐཱ ཁེ་ཏྟེ, བཱི་ཛཾ བ་ཧུ་མྤི རོ་པི་ཏཾ;
ན ཕ་ལཾ ཝི་པུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ན་པི ཏོ་སེ་ཏི ཀ་སྶ་ཀཾ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ དཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཾ, དུ་སྶཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ;
ན ཕ་ལཾ ཝི་པུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ན་པི ཏོ་སེ་ཏི དཱ་ཡ་ཀཾ.
‘‘ཡ་ཐཱ་པི བྷ་དྡ་ཀེ ཁེ་ཏྟེ, བཱི་ཛཾ ཨ་པྤ་མྤི རོ་པི་ཏཾ;
ས་མྨཱ དྷཱ་རཾ པ་ཝེ་ཙྪ་ནྟེ, ཕ་ལཾ ཏོ་སེ་ཏི ཀ་སྶ་ཀཾ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ ཏཱ་དི་སུ;
ཨ་པྤ་ཀ་མྤི ཀ་ཏཾ ཀཱ་རཾ, པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི. (པེ. ཝ. ༣༢༥-༣༢༨);
ཀིཾ པ་ནེ་ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟི? སོ ཀི་ར ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ དཱ་པེ་སི. ཏ་དཱ ཏ་སྶ པུ་ཉྙཾ ཨ་ངྐུ་རེ་ན ད་ས་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ན་པ་ནྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏྠཱ, ‘‘ཨ་ངྐུ་ར, དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་ཙེ་ཡྻ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ སུ་ཁེ་ཏྟེ་སུ ཝུ་ཏྟ་བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཏྭཾ པ་ན ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན ཏེ དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ན ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ –
‘‘ཝི་ཙེ་ཡྻ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ…པེ….
‘‘ཝི་ཙེ་ཡྻ དཱ་ནཾ སུ་ག་ཏ་པྤ་ས་ཏྠཾ,
ཡེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀེ;
ཨེ་ཏེ་སུ དི་ནྣཱ་ནི མ་ཧ་པྥ་ལཱ་ནི,
བཱི་ཛཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ སུ་ཁེ་ཏྟེ’’ཏི. (པེ. ཝ. ༣༢༩-༣༣༠) –
ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཏི་ཎ་དོ་སཱ་ནི ཁེ་ཏྟཱ་ནི, རཱ་ག་དོ་སཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ;
ཏ་སྨཱ ཧི ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་སུ, དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལཾ.
‘‘ཏི་ཎ་དོ་སཱ་ནི ཁེ་ཏྟཱ་ནི, དོ་ས་དོ་སཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ;
ཏ་སྨཱ ཧི ཝཱི་ཏ་དོ་སེ་སུ, དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལཾ.
‘‘ཏི་ཎ་དོ་སཱ་ནི ཁེ་ཏྟཱ་ནི, མོ་ཧ་དོ་སཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ;
ཏ་སྨཱ ཧི ཝཱི་ཏ་མོ་ཧེ་སུ, དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལཾ.
‘‘ཏི་ཎ་དོ་སཱ་ནི ཁེ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་ཙྪཱ་དོ་སཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ;
ཏ་སྨཱ ཧི ཝི་ག་ཏི་ཙྪེ་སུ, དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་ངྐུ་རོ ཙ ཨི་ནྡ་ཀོ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶཱ་པི སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ‘‘ཡཱ་ཝ མ་མཱ་ག་མ་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧེ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སཱ་ལ་མཱ་ལ༹་ཀེ ནི་སི་ནྣོ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ, ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏོ, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཐེ་སི. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ ཀི་ར པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐེ་རཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཝ་ཏྭཱ ཙ པ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་མྨི་ཏ་བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཐེ་རོ་པི ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏེ ས་ཏྠ་རི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་པ་ཀ་ར་ཎི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་བྦྷཱ་རེ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱ དྭི་ནྣཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཙ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་རེ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ‘‘ཨི་མེ ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མ, ཨི་མཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་རེ ནི་མི་ཏྟ་ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་སཱ་དཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ས་ཏྟ་པ་ཀ་ར་ཎི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཏཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
སཱ་པི ཁོ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ པ་རི་སཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ ས་ཏྠུ, ཨོ་རོ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སཾ ས་ཉྙཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཧི མ་ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་དི་སྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་གྒོ སི་ནེ་རུ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘མཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཾ པ་རི་སཱ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཏཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པོ་ཝ སི་ནེ་རུ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཧི. མ་ནུ་སྶཱ་པི ནཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷོ, དྭི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ལ༹ྷོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རོ་པི ས་ཏྠུ པཱ་དེ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་རི་སཱ ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ, ཀ་དཱ ཨོ་རོ་ཧི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ཏེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་རེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ’’ཏི. མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རི་སྶཱ་མི, མཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ མ་གྒེ ཀ་སྶ་ཙི པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
ས་ཏྠཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ནུ་སྶ་པ་ཐཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཀྐོ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ མ་ཎི་མ་ཡཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ནྟི ཏཱི་ཎི སོ་པཱ་ནཱ་ནི མཱ་པེ་སི. ཏེ་སཾ པཱ་དཱ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, སཱི་སཱ་ནི སི་ནེ་རུ་མུ་དྡྷ་ནི. ཏེ་སུ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ སོ་པཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, ཝཱ་མ་པ་སྶེ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ སོ་པཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎི་མ་ཡཾ སོ་པཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ་པི སི་ནེ་རུ་མུ་དྡྷ་ནི ཋ་ཏྭཱ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་དྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཡཱ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶེ པ་སྶིཾ་སུ, མ་ནུ་སྶཱ་པི དེ་ཝེ པ་སྶིཾ་སུ, ས་བྦེ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ པ་སྶིཾ་སུ.
བྷ་ག་ཝཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ བུ་དྡྷ་སི་རིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་པི བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པ་ཏྠེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སུ་ཝ་ཎྞ་སོ་པཱ་ནེ་ན དེ་ཝཱ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ, ར་ཛ་ཏ་སོ་པཱ་ནེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨོ་ཏ་རིཾ་སུ, མ་ཎི་སོ་པཱ་ནེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨོ་ཏ་རི. པ་ཉྩ་སི་ཁོ ག་ནྡྷ་བྦ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བེ་ལུ་ཝ་པ་ཎྜུ་ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ག་ནྡྷ་བྦ་མ་དྷུ་ར་དི་བྦ་ཝཱི་ཎཱ་ཡ ས་དྡེ་ན པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨོ་ཏ་རི, མཱ་ཏ་ལི, ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱ དི་བྦ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་སི, སུ་ཡཱ་མོ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནིཾ དྷཱ་རེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཏ་སྨཱ –
‘‘ན མེ དི་ཊྛོ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ, ན སུ་ཏོ ཨུ་ད ཀ་སྶ་ཙི;
ཨེ་ཝཾ ཝ་གྒུ་ཝ་དོ ས་ཏྠཱ, ཏུ་སི་ཏཱ ག་ཎི་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི. (སུ. ནི. ༩༦༡; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༠) –
ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏུ་ཊྛིཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫ ས་བྦེ་པི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, པ་ཏྠེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ, ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བུ་དྡྷཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡཱ ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡༨༡. ‘‘ཡེ ཛྷཱ་ན་པ་སུ་ཏཱ དྷཱི་རཱ, ནེ་ཀྑ་མྨཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱ;
དེ་ཝཱ་པི ཏེ་སཾ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཏཱི་མ་ཏ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཛྷཱ་ན་པ་སུ་ཏཱཏི ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནྟི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ. ནེ་ཀྑ་མྨཱུ་པ་ས་མེ ར་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛྫཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་ནྟི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནི་བྦཱ་ན་ར་ཏིཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝཱ་པཱིཏི དེ་ཝཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ་པི ཏེ་སཾ པི་ཧ་ཡ་ནྟི པ་ཏྠེ་ནྟི. ས་ཏཱི་མ་ཏནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཱ པི་ཧ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི, ཐེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ངྐ་སྶ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ, མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཝི་ས་ཡེ སེ་ས་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ, བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ་པི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི་ཡེ་ཝ. སོ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་དི་སཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི, ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཊྛ་སུ དི་སཱ་སུ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མ་ཊྛཱ ཙ ཡ་ཀྑ་ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་ཏྠཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཀི་ལ་མ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ས –
‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ, ཡེ ཙ སེ་ཁཱ པུ་ཐཱུ ཨི་དྷ;
ཏེ་སཾ མེ ནི་པ་ཀོ ཨི་རི་ཡཾ, པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༧) –
ཨི་མཾ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ པུ་ཊྛ་པ་ཉྷཾ སུ་ཏྭཱ ‘ས་ཏྠཱ མཾ སེ་ཁཱ་སེ་ཁཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི པ་ཉྷེ ནི་ཀྐ་ངྑོ, ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ན ཀ་ཏ་རེ་ན ནུ ཁོ མུ་ཁེ་ན ཨི་མཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’ཏི མ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཀ་ངྑ་ཏི, སོ མ་ཡཱ ན་ཡེ ཨ་དི་ནྣེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ན་ཡ་མ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཐེ་ར་སྶ ས་ཧ ན་ཡ་དཱ་ནེ་ན སོ པ་ཉྷོ ན་ཡ་ས་ཏེ་ན ན་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ན ན་ཡ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ར ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ ཨ་ཉྙོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཉྙཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝ ཀི་ར ཐེ་རོ ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཋ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི – ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀ་ལ་ཀ་པྤ་མྤི དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི བི་ནྡཱུ་ནི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ པ་ཏི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི བྷཱུ་མི་ཡཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི པ་བྦ་ཏེ’ཏི ག་ཎེ་ཏྭཱ ལེ་ཁཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ནཾ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ག་ཎེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ག་ངྒཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཁཱི་ཡེ, ཨུ་ད་ཀཾ ཁཱི་ཡེ མ་ཧ་ཎྞ་ཝེ;
མ་ཧི་ཡཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ཁཱི་ཡེ, ན ཁཱི་ཡེ མ་མ བུ་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི.
ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཙེ ཧི, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུཾ ཨེ་ཀཾ ཝཱ པཾ་སུ་ཁ་ཎྜཾ ཨ་ཁི་པི་ཏྭཱ པ་ཉྷཱ་ནཾ ས་ཏེ་ན ཝཱ ས་ཧ་སྶེ་ན་ཝཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ག་ངྒཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཁི་པེ་ཡྻ, ཁི་པྤ་ཏ་རཾ ག་ངྒཱ་དཱི་སུ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ད་ཡོ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ན ཏྭེ་ཝ མ་མ པ་ཉྷཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཝཱ ཀོ་ཊིཾ ཝཱ ཨ་དི་སྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཡཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་བྦོ་པི ཛ་ནོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི, ཏཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨི་དཱ་ནེ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡཾ པ་ཉྷཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, པུ་བྦེ་པི ཨ་ནེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ –
‘‘པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ,
ཀ་ནྡེ་ཡྻུཾ ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པ་ཉྙཱ;
ཨེ་ཀོ་ཝ སེ་ཡྻོ པུ་རི་སོ ས་པ་ཉྙོ,
ཡོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༩༩) –
ཨི་མཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི.
དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.