༩. ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
གཱ་མེ ཝཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཧི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙཱ་ལཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་ལཱ, སཱི་སཱུ་པ་ཙཱ་ལཱ་ཏི ཏི་སྶོ བྷ་གི་ནི་ཡོ, ཙུ་ནྡོ ཨུ་པ་སེ་ནོ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཙ བྷཱ་ཏ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. རེ་ཝ་ཏ་ཀུ་མཱ་རོ ཨེ་ཀོ་ཝ གེ་ཧེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏི་སྶོ ཙ བྷ་གི་ནི་ཡོ དྭེ ཙ བྷཱ་ཏ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, རེ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་སོ. ས་ཙེ ཨི་མ་མྤི པ་བྦཱ་ཛེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནོ དྷ་ནཾ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ནཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན བ་ནྡྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རེ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐ, མ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ, ཀིཾ ཏེ་ཧི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏེ་ཧི, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་སྶ རེ་ཝ་ཏ་ཀུ་མཱ་རཾ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་མེ་ཝ གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ ཀུ་ལེ དཱ་རི་ཀཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རཾ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་གྷ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་ཏ་མ་ངྒ་ལཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཉཱ་ཏ་ཀེ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏི་ཡཾ ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘‘ཏ་ཝ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཾ པ་སྶ, ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཝི་ཡ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རེ་ཝ་ཏ་ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་རཱ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ན པ་སྶ་སི ཨི་མཾ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀཾ ཁ་ཎྜ་ད་ནྟཾ པ་ལི་ཏ་ཀེ་སཾ ཝ་ལི་ཏྟ་ཙཾ ཏི་ལ་ཀཱ་ཧ་ཏ་ག་ཏྟཾ གོ་པཱ་ན་སི་ཝ་ངྐཾ, ཨེ་སཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ ས་རཱི་རཾ ཛ་རཱ་ཡ ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཨི་མཾ མེ བྷཱ་ཏ་རཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶེ་ན དི་ཊྛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་ཡཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
སོ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཋ་པེ་ཐ ཏཱ་ཝ ཡཱ་ནཾ, ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ་ནཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གུ་མྦེ ཐོ་ཀཾ པ་པ་ཉྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. པུ་ན་པི ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, པུ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནཱ་ཏི་ད་ལ༹ྷཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ པུ་ན་པི ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ པཱ་ཛེ་ནྟོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཐ, མ་ཡཾ པ་ཙྪ་ཏོ ས་ཎི་ཀཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གུ་མྦཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཧོ་སི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི་སྶ ‘‘པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཡཱ་ནཾ པཱ་ཛེ་ནྟཱ ག་མིཾ་སུ. སོ་པི ཏ་ཏོ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ, མ་ཡཾ ཏེ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཀ་ཐཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ མཾ, བྷ་ནྟེ, ན ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཀོ ཨེ་ས ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, བྷ་དྡ་ནྟཱ མ་མ བྷཱ་ཏ་རཾ ‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་ཡཱ ‘ཨུ་པ་ཏི་སྶོ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧི, བྷཱ་ཏ་རཱ ཏེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཐེ་རོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ‘ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀི་ར རེ་ཝ་ཏོ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ’ཏི སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ, ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧི ཏཱ་ཝ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ནྟུཾ ན ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ པུ་ན ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཧི ཏཱ་ཝ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡ་མྤི ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནེ་ཝ ག་ནྟུཾ ཨ་དཱ་སི.
སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཉཱ་ཏ་ཀཱ མཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐོ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏ་ཏོ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཋཱ་ནེ ཁ་དི་ར་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ ཏེ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཐེ་རོ་པི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ན ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ཡ་མྤི ག་མི་སྶཱ་མ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི. ཐོ་ཀཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, རེ་ཝ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མ་ན་མ་གྒེ་སུ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཧཱ་ར་པ་ཐོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཛུ་མ་གྒོ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ, ཀ་ཏ་རེ་ན ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱི་ཝ་ལི, པ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ, སཱི་ཝ་ལི, ཨཱ་ག་ཏོ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཀི་ར ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཨུ་ཛུ་མ་གྒཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཛ་ནཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ, སཱི་ཝ་ལི, ཨཱ་ག་ཏོ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠ་རི པ་ན ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་སྶ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པཱ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དི་བྦ་ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻོ, ནོ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་རོ ཀ་ཧཾ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ པུ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ ཨཱ་ག་མཱ་སི. རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རོ་པི ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི, པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ན་ས་ཏཱ་ནི, པ་ཉྩ་ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཙ མཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་སི. ཏ་སྨིཾ ཝ་ས་མཱ་ནོ་པི སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ པུ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི.
ཏ་ཏྠ པ་ན དྭེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠུ ཁ་དི་ར་ཝ་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ, ས་ཏྠཱ ‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ’ཏི མུ་ཁོ་ལོ་ཀ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཡ་ཐཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ནི ཙ པ་མུ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཨི་དྡྷིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཐ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘མ་ཡཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ པ་མུ་ཊྛཾ, མ་ཡཱ་པི པ་མུ་ཊྛ’’ནྟི ཨུ་བྷོ་པི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཁ་དི་ར་རུ་ཀྑ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་དི་ར་རུ་ཀྑེ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ན མཱ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ པུ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ག་ནྟྭཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཏེ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ པཱ་ཏོ་ཝ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ གྷ་རཾ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཝི་སཱ་ཁཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏུ་མྷེ་པི, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཀུ་ཏོ ཏ་སྶ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ སེ་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཁ་དི་ར་རུ་ཀྑ་ག་ཧ་ནཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ’’ཏི. ཨ་ཐ་ཉྙེ དྭེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཏེ་ས་མྤི ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པུ་ཙྪི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ, སུ་དྷ་མྨ་དེ་ཝ་ས་བྷཱ་ས་དི་སཾ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཡ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་དིཾ་སུ, ཨི་མེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ད་ནྟི, པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨི་མེ པ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ནི་མྨི་ཏ་ཀཱ་ལེ ག་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ‘ཁ་དི་ར་ག་ཧ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘ར་མ་ཎཱི་ཡ’ནྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི? ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨུ་པཱ་སི་ཀེ གཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ར་མ་ཎཱི་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༩༨. ‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ནི་ནྣེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཐ་ལེ;
ཡ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ གཱ་མ་ནྟེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པ་ན ལ་བྷ་ནྟེ་ཝ. ཏེ་ས་ཉྷི དི་བྦ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ནི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙི་ཏྟཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ གཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཡ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི སོ བྷཱུ་མི་པ་དེ་སོ ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་རོ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི, ཀེ་ན ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི, ཀེ་ན ནི་སྶ་ནྡེ་ན ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི? ས་ཏྠཱ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ –
བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ ཝི་པ་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པི་ཏུ ན་ག་རཾ པ་ཙྩཱ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ནེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙཱ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ དཱ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་ས་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་སི, ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ ནཱ་ག་རེ པ་རཱ་ཛེ་ཏུཾ ས་ཀྑི, ན ནཱ་ག་རཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ. ནཱ་ག་རཱ ཚ་ཊྛེ ཝཱ་རེ ‘‘སྭེ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ནེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ, ཨེ་ཝཾ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཨ་ལླ་མ་དྷུ་མེ་ཝ ན ཨ་དྡ་སཾ་སུ. པ་ཀྐ་མ་དྷུ པ་ན བ་ཧུཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ ཨ་ལླ་མ་དྷུ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀོ ཛ་ན་པ་ད་མ་ནུ་སྶོ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ དི་སྭཱ མ་ཀྑི་ཀཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་ད་ཎྜ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. མ་དྷུ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཝི་ཀྐི་ཎི་ཡཾ མ་དྷུ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ན ཝི་ཀྐི་ཎི་ཡཾ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཧ་ནྡ, ཨི་མཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ པཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ དེ་ཏི. བ་ཧུ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཀོ མ་ཉྙེ, མ་ཡཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ན དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཏེ་ན ཧི དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘དྭཱི་ཧི་པི ན དེ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཌྜྷེ་སི, ཡཱ་ཝ སོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་དཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི.
ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏྭཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་སི, པཱ་ད་མྤི ན ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ མ་དྷུཾ ‘ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་སི, ‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’’ནྟི? ‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨི་མི་ནཱ པ་ན མེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་མྨཾ, སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་པ་སྶཱི་བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ས་མ་ཎ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫི་ཏཾ, ཏ་ཏྲེ་ཀཾ ཨ་ལླ་མ་དྷུ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ, ས་ནྟེ, ནཱ་ཧཾ མཱུ་ལེ་ན ད་སྶཱ་མི, ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི དཱ་ནེ པ་ཏྟིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ག་རཱ་ནཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ནཱ་ག་རཱ ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་དྷུ, པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ད་ཏྭཱ མ་ཧ་ཏིཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ པཱི་ལཱ༹་པེ་སུཾ. ཏེ་ནེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་ན པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ད་དྷི་ཝཱ་ར་ཀོ་པི ཨཱ་ཧ་ཊོ ཨ་ཏྠི, སོ ཏ་མྤི ད་དྷིཾ པཱ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན མ་དྷུ་ནཱ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. ཏཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎི ཨུ་ཏྟ་རི་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཐོ་ཀཾ མ་དྷུ ཀ་ཐཾ ཏཱ་ཝ བ་ཧཱུ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱི’’ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་པུ་ཎི. བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ‘‘ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༧༧) ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨུ་མྨཱ་ད་སྶེ་ཝ བྷཱ་གཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི. སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ‘‘ཨེ་ཀཾ ན་ག་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི, ནཱ་ག་རཱ་ན་ཉྩ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ར་ཛྫཾ ཝཱ མེ དེ་ནྟུ ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི. ཏེ ‘‘ནེ་ཝ ར་ཛྫཾ ད་སྶཱ་མ, ན ཡུ་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་དྭཱ་རེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི.
ཨི་ཏ་རོ་པི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་དྭཱ་རཱ་ནི ར་ཀྑ་ནྟོ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ན་ག་རཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ‘‘ཀིཾ མེ པུ་ཏྟོ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ དེ་ཝཱི’’ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་ལོ མ་མ པུ་ཏྟོ, ག་ཙྪ་ཐ, ཏ་སྶ ‘ཙཱུ་ལ༹་དྭཱ་རཱ་ནི་པི པི་དྷཱ་ཡ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷ་ཏཱུ’ཏི ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི. སོ མཱ་ཏུ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ནཱ་ག་རཱ་པི བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཨི་མཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་སྶ་ནྣཱ, ཏཱ་ཝ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་དྭཱ་རཱ་ནཾ པི་ད་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཡོ་ནི་མུ་ཁེ ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི. ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ཝ་ལི, ཏ་དཱ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙཱུ་ལ༹་དྭཱ་རཱ་ནཾ པི་ད་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ མཱ་ཏུ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི. ན་ཝ་མ་དྷུ་ནོ དི་ནྣ་ཏྟཱ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཧོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ལཱ་བྷོ, ཨ་ཧོ པུ་ཉྙཾ, ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ ནེ་ཝ པུ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠི, ན པཱ་པཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མ་སྶ པ་ཧཱི་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་གྒེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡོ་དྷ པུ་ཉྙ་ཉྩ པཱ་པ་ཉྩ, ཨུ་བྷོ ས་ངྒ་མུ་པ་ཙྩ་གཱ;
ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ སུ་དྡྷཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༤༡༢);
ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.