༦. པ་ཎྜི་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. རཱ་དྷ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ནི་དྷཱི་ནཾ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་རནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ རཱ་དྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར གི་ཧི་ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ དུ་གྒ་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ད་ད་ནྟོ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི. བྷི་ཀྑཱུ་པི ནཾ ས་ངྒ་ཎྷིཾ་སུ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ པ་ན ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. སོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ལ་བྷ་སི ནེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཱ ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ལ་བྷཱ་མི, ན པ་ན མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨི་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་ར་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་རཱ་མི, ཨ་ཡཾ མེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཾ དཱ་པེ་སི, ཨི་མ་མ་སྶཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ས་རཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རཾ དུ་ཀྑ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི ཀི་ལ་མ་ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི, ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ནཾ ‘‘ཨི་དཾ ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཏེ ན ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨོ་ཝ་དི ཨ་ནུ་སཱ་སི. སོ སུ་ཝ་ཙོ ཨ་ཧོ་སི པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧཱི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཐེ་རོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཝ་ཙོ ནུ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཙོ, ཀི་སྨི་ཉྩི དོ་སེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན ཀུ་དྡྷ་པུ་བྦོ’’ཏི. ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ ལ་བྷ་ནྟོ ཀི་ཏྟ་ཀེ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, བ་ཧུ་ཀེ་པི ག་ཎྷེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི, ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ས་རི་ཏྭཱ དུ་གྒ་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཐེ་རོ་པི ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མ་མེ་ཝ ལ་བྷཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ –
‘‘ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ, པ་ཧ་ཊྛཱ མ་ཧ་ཏཱི ཙ་མཱུ;
ཀོ་ས་ལཾ སེ་ནཱ་ས་ནྟུ་ཊྛཾ, ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ཨ་གཱ་ཧ་ཡི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ;
བྷཱ་ཝ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ;
པཱ་པུ་ཎེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན, ས་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཀྑ་ཡ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༡-༡༢) –
ཨི་མཾ དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་དཱ ཀི་ར ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧི པཱ་ད་སྶ ཨ་རོ་ག་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ས་བྦ་སེ་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀ་སྶ དཱ་ཡ་ཀོ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀོ ཧ་ཏྠཱི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ རཱ་དྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ རཱ་དྷེ་ན ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཙེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནེ་ན་པི ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ, ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ཡ་ཀོ པ་ན ནི་དྷི་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཎ་ཀོ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༦. ‘‘ནི་དྷཱི་ནཾ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་རཾ, ཡཾ པ་སྶེ ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནཾ;
ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དིཾ མེ་དྷཱ་ཝིཾ, ཏཱ་དི་སཾ པ་ཎྜི་ཏཾ བྷ་ཛེ;
ཏཱ་དི་སཾ བྷ་ཛ་མཱ་ན་སྶ, སེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི ན པཱ་པི་ཡོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནི་དྷཱི་ནནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་པཱུ་རཱ་ནཾ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟཱ་རནྟི ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཀེ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི, སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ན ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏཱ་རཾ ཝི་ཡ. ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནནྟི དྭེ ཝ་ཛྫ་ད་སྶི་ནོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤེ་ན ཝཱ ཁ་ལི་ཏེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་ས་ཀོ ཙ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ སཱི་ལཱ་དཱི་ན་མ་སྶ ཝུ་དྡྷི་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཛྫཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཨུ་ལླུ་མྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏོ ཙ. ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ་པི པོ་ཐེ་ཏྭཱ་པི ནི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟེ ཀོ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཝཱ ཁ་ལི་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ ཀོ་པོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཏུ་ཊྛེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ནྟེ་ཧི པུ་ན་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དིནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཝཱ ཁ་ལི་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ས་ཙེ ནཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, ན མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མེ པ་རི་ཧཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ན ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི. ཡོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝ་ཛྫཾ དི་སྭཱ ཝ་ཛྫཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟོ པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཱ ཏཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི, ཡོ སཱ་རོ སོ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༩༦). མེ་དྷཱ་ཝིནྟི དྷ་མྨོ་ཛ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. ཏཱ་དི་སནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ཎྜི་ཏཾ བྷ་ཛེ་ཡྻ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ བྷ་ཛ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ན པཱ་པི་ཡོ ཝ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
རཱ་དྷ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ པ་ན ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སྨིཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ.
ཏེ ཀི་ར དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ, ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ པ་ན ཨ་ཧེ་སུཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ. ཏེ པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ‘‘མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཾ རོ་པེ་ནྟི་པི རོ་པཱ་པེ་ནྟི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (པཱ་རཱ. ༤༣༡; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༡) ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ པེ་ས་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་པ་རི་ཝཱ་རེ དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཡེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐ, ཡེ པ་ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ཨོ་ཝ་ད་ཐ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཐ. ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ, པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་ན པི་ཡོ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༧. ‘‘ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ཨ་ས་བྦྷཱ ཙ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ;
ས་ཏ་ཉྷི སོ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་པྤི་ཡོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ཡ་སོ་པི ཏེ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. ས་མྨུ་ཁཱ ཝ་ད་ནྟོ ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ, པ་ར་མྨུ་ཁཱ དཱུ་ཏཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. ས་ཀིཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨོ་ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ. ཨ་ས་བྦྷཱ ཙཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཙ ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏ་ཉྷི སོ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡེ པ་ན ཨ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཝི་ཏི་ཎྞ་པ་ར་ལོ་ཀཱ ཨཱ་མི་ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ས་ཏཾ སོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀོ, ‘‘‘ན ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཀ་སྨཱ ཨ་མྷེ ཨོ་ཝ་ད་སཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་དིཾ་སུ ཨ་ནུ་སཱ་སིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨོ་ཝཱ་དཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་བྦྷ་མིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀ་ཝ་ཏྠུ དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཚ་ནྣ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ན བྷ་ཛེ པཱ་པ་ཀེ མི་ཏྟེཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་ར ཨཱ་ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏ་དཱ ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་མྤི ན པ་སྶཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ‘ཨ་ཧཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ, ཨ་ཧཾ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ནཱ་མ, མ་ཡཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མྷཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. སོ ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ག་ནྟྭཱ ཐེ་རེ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ནྣ, དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ནཱ་མ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ སེ་ཝ་སྶུ བྷ་ཛ་སྶཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༨. ‘‘ན བྷ་ཛེ པཱ་པ་ཀེ མི་ཏྟེ, ན བྷ་ཛེ པུ་རི་སཱ་དྷ་མེ;
བྷ་ཛེ་ཐ མི་ཏྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎེ, བྷ་ཛེ་ཐ པུ་རི་སུ་ཏྟ་མེ’’ཏི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ པཱ་པ་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ. ས་ནྡྷི་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ཀེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནེ་ས་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛ་ཀཱ པུ་རི་སཱ་དྷ་མཱ ནཱ་མ. ཨུ་བྷོ་པི ཝཱ ཨེ་ཏེ པཱ་པ་མི་ཏྟཱ ཙེ་ཝ པུ་རི་སཱ་དྷ་མཱ ཙ, ཏེ ན བྷ་ཛེ་ཡྻ ན པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཡྻ, ཝི་པ་རཱི་ཏཱ པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ, ཏེ བྷ་ཛེ་ཐ པ་ཡི་རུ་པཱ་སེ་ཐཱ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི. པུ་ན་པི ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡི དྷ་ར་ནྟེ ཚ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཐ, མ་ཡི པ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཀྑི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ ཚ་ནྣ་ཏྠེ་རེ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ད་ཎྜོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཎྜཾ སུ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མུ་ཙྪི་ཏོ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘མཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ས་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི.
ཚ་ནྣ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
དྷ་མྨ་པཱི་ཏི སུ་ཁཾ སེ་ཏཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ས་ར་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པེ་ས་ཀཱ་ར་གཱ་མེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་པེ་ས་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཛ་ན་པ་དེ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙ་ཐཱ’’ཏི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཏ་དཱ པ་ན ར་ཉྙོ ཝ་པྤ་མ་ངྒ་ལ་ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏི. སོ ‘‘པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཀི་ར ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, སྭེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་པྤ་མ་ངྒ་ལཾ, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨ་ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ་ཝ པཱ་ཝི་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛེ་ཊྛ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ, ཨ་ཡྻཱ, ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨི་ཏྠཱི ‘‘སྭེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་སི. ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ མ་ཡཾ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་མེ ས་ཧ་སྶ་པེ་ས་ཀཱ་རཱ ཝ་སི་མྷ. ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཝོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མྤི ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ.
སཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ དི་སྭཱ ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཐ, ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི. གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན གཱ་མེ ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི – ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཕ་ར་སུ་ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’’ཏི. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ས་ཧ་སྶཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨ་ཧཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ས་ཛྫེ་ཐཱ’’ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མཱུ་ལཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་པེ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ཨི་དཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཎ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཏ་ཏྠ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་གེ་ཧེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་པེ་ས་ཀཱ་རོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶེ་ཝ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ པ་ར་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧཱ་ནི ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ. ‘‘ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི ཏེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ‘‘དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷ་རི་ཡཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ ཝ་སྶཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི. ཡེ་སཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀཱ ཝཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏེ་སཾ པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཏེ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏྠ་ཙི, པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་སྶ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ཧི ནཱ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ལ་ཛྫི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཡྻ, ཀིཾ པ་ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཡཾ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཏྟཱ, ས་བྦེ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀོ ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི, སེ་སཱ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི. ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནི ས་ཏཱ་ནི. ཏེ ཏཾ དྷ་ནཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པ་རི་ཝཱ་རཾ ས་ཏྠུ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ དྷ་ནེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ པུ་བྦེ དི་ནྣ་དྷ་ན་ཏོ པུ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཱུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་དཾ་སུ. ནི་ཊྛི་ཏེ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ཛྫིཾ་སུ.
ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ པ་ན བྷ་རི་ཡཱ ས་བྦེ་ཧི ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནོ་ཛ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་ཧ་སྶ་མཱུ་ལེ་ན སཱ་ཊ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནོ་ཛ་པུ་པྥ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནོ་ཛ་པུ་པྥེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཏཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནོ་ཛ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ མེ ས་རཱི་རཾ ཧོ་ཏུ, ཨ་ནོ་ཛཱ ཨེ་ཝ ཙ མེ ནཱ་མཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, སེ་སཱ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ མ་དྡ་ར་ཊྛེ སཱ་ག་ལ་ན་ག་རེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ནོ་ཛ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནོ་ཛཱཏྭེ་ཝ་སྶཱ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ར་ཉྙོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནོ་ཛཱ་དེ་ཝཱི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. སེ་སི་ཏྠི་ཡོ་པི ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ གེ་ཧཱ་ནི ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ ས་བྦེ ར་ཉྙོ ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ་སུ. ཡ་དཱ རཱ་ཛཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི, ཏ་དཱ ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཨ་སྶེ་ན ཝཱ ར་ཐེ་ན ཝཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ནྟི? ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝིཾ་སུ. ར་ཉྙོ པ་ན བ་ལོ, བ་ལ་ཝཱ་ཧ་ནོ, པུ་པྥོ, པུ་པྥ་ཝཱ་ཧ་ནོ, སུ་པ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྩ ཨ་སྶཱ ཧོ་ནྟི. རཱ་ཛཱ ཏེ་སུ སུ་པ་ཏྟཾ ཨ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཏེ པཱ་ཏོ་ཝ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཁ་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་སི. ཏེ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ སུ་པ་ཏྟཾ ཨ་སྶཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀེ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀི་ལ་ནྟཱ, ཨ་དྡྷཱ ཨི་མེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་དྡ་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ སོ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, ཨི་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ སཱ་ཝ་ཏྠི ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཝོ པ་དེ་སེ ཀི་ཉྩི སཱ་ས་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ‘‘དེ་ཝ, ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཕུ་ཊྛ་ས་རཱི་རོ ཀི་ཉྩི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཀིཾ ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘བུ་དྡྷོ, དེ་ཝ, ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ་རེ ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷོ, དེ་ཝ, ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཝོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་དཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ་རེ ‘‘དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྷཱ་པི ཝོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་ར་མྤི སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. རཱ་ཛཱ ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ་རེ ‘‘ས་ངྒྷོ’’ཏི པ་དེ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྷཱ་པི ཝོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ, ‘བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’ཏི སུ་ཏྭཱ ན པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མི, ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ་མྤི, དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚེ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནོ་ཛཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱི་ཎི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ ‘ར་ཉྙོ ཀི་ར ཏེ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཊྛཾ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’ཏི, ས་ཙེ པ་ན ཝོ ‘རཱ་ཛཱ ཀ་ཧ’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི, ‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་མ་ཙྩཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑ་མི.
ས་ཏྠཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏཱི་ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ མཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ སྭེ ནི་ཀྑ་མི་སྶ་ཏི. སོ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཝི་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ‘‘རཱ་ཛཱ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ན་དིཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ ནཱ་མེ་སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་པ་ར་ཙྪཱ ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་སྶཱ པ་རི་མཱ་ཎཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ གཱ་ཝུ་ཏཾ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ དྭེ གཱ་ཝུ་ཏཱ་ནི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ནེ་ཏྠ ནཱ་ཝཱ ཝཱ ཨུ་ལུ༹་མྤོ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཝཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ ཨ་མྷེ ཛཱ་ཏི ཛ་རཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཛ་རཱ མ་ར་ཎཾ. ཨ་ཧཾ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡི་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟོ, ཏེ་སཾ མེ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་མཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་སྶ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛིཾ པ་ཀྑ་ནྡི. སི་ནྡྷ་ཝཱ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཁུ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ ནེ་ཝ ཏེ་མིཾ་སུ.
སོ ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་པ་ར་མྤི ན་དིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ནཱི་ལ་ཝཱ་ཧི་ནཱི ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་སྶཱ པ་རི་མཱ་ཎ’’ནྟི? ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ་པི པུ་ཐུ་ལ་ཏོ་པི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཏཾ པ་ན ན་དིཾ དི་སྭཱ ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’’ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ པ་ཀྑ་ནྡི. ཏ་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་པ་ར་མྤི ན་དིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ ནཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་མ་སྶཱ པ་རི་མཱ་ཎ’’ནྟི? ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ་པི པུ་ཐུ་ལ་ཏོ་པི ཡོ་ཛ་ནཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་མཾ པ་ན ན་དིཾ དི་སྭཱ ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ པ་ཀྑ་ནྡི. ཏཾ པ་ན ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ཏྠུ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ཨ་དྡ་ས. ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་པ་ལཱ་སཱ་ནི སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཨོ་བྷཱ་སོ ནེ་ཝ ཙ་ནྡ་སྶ, ན སཱུ་རི་ཡ་སྶ, ན དེ་ཝ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཧཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧཱ་གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷེ་ན དི་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཏོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ན་ཏ་ས་རཱི་རོ ར་སྨི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ནོ་སི་ལཱ་ར་སེ ནི་མུ་ཛྫ་ནྟོ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་ར་སྨཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ཙྩ་ས་ཧ་སྶེ་ན, ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ རཱ་ཛཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨ་ཐ ས་བྦེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨི་མེ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཾ་སུ, ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་མྤི ཝཱི་ས་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི་པི ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ག་མ་ན’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ, ཙ་ར་ཐ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ཊྛ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ཏེ་པི ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙཱ པ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝི་ཡཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ དེ་ཝཱི པུ་ཙྪི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཡཾ ར་ཉྙཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཏཱ, ཏཱི་ཎི ཀི་ར ནོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ བྷ་ཎ་ཐ, ཀིཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ར་ཉྙོ ཀ་ཏཾ, ཀི་སྨིཾ ཝོ རཱ་ཛཱ པ་ས་ནྣོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ དཱ་པེ་སཱི’’ཏི? ‘‘དེ་ཝི, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏཾ, ར་ཉྙོ པ་ན ཨེ་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡི་མྷཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཀྐཱ པ་ན, ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཀྐཱ, དེ་ཝཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཏཱ་ཏཱ, ཝ་དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘དེ་ཝི བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. སཱ་པི ‘‘ཏཾ སུ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་ཡཱ ཕུ་ཊྛ་ས་རཱི་རཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ་རེ ‘བུ་དྡྷོ’ཏི པ་དཾ སུ་ཏྭཱ, ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ ར་ཉྙཱ ཀིཾ དི་ནྣ’’ནྟི? ‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ, དེ་ཝཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་ད་མཱ་ནེ་ན. ཨ་ཧ་ཉྷི ཝོ མ་མ དུ་གྒ་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ ཏཱི་ཎི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ད་མྨི, ཨ་པ་ར་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧི ར་ཉྙོ ཀིཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ’’ནྟི? ཏེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩཱ་ཏི ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི དྭེ སཱ་ས་ནཱ་ནི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. དེ་ཝཱི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་ཡཱ ཕུ་ཊྛ་ས་རཱི་རཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ་རེ ཏ་ཐེ་ཝ སུ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དཱ་པེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ས་བྦཱ་ནི་པི དྭཱ་ད་ས ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ དེ་ཝཱི པུ་ཙྪི – ‘‘རཱ་ཛཱ ཀ་ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? དེ་ཝི, ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཏེ་ན ཀིཾ སཱ་ས་ནཾ དི་ནྣ’’ནྟི? ‘‘ས་བྦཾ ཀི་ར ཏེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཝི་སྶ་ཊྛཾ, ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མ་ཙྩཱ པ་ན ཀ་ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ཏེ་པི ‘‘‘ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’ཏི ག་ཏཱ, དེ་ཝཱི’’ཏི. སཱ ཏེ་སཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་མྨཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མི་ཀཱ ‘‘ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཏཱ, ‘‘ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཏཾ, དེ་ཝཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ཧི ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཊྛཱ, ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན, དེ་ཝི, ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མྨཱ, སོ ཏཱ་ཝ རཱ་ཛཱ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ མ་གྒེ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཏཱི་ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ, མ་ཡཱ པ་ན ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ན་ཝ་ཧི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པཱུ་ཛི་ཏཱ་ནི, ན ཁོ པ་ནེ་སཱ ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑཱ, མ་ཡ྄ཧ་མྤི དུ་ཀྑཱ་ཡེ་ཝ. ཀོ ར་ཉྙཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཛཱ་ཎུ་ཀེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ན མ་ཡ྄ཧཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཧ་མྤི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘དེ་ཝི, མ་ཡ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ས་ཀྐོ་ཐ, སཱ་དྷུ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཀྐོ་མ, དེ་ཝཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་མྨཱ, ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཐཱ’’ཏི ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཾ ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཋ་མཾ ན་དིཾ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ ར་ཉྙཱ པུ་ཊྛཾ, ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཉྙོ ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫཾ ན པ་སྶཱ་མ, དེ་ཝཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘རཱ་ཛཱ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡི་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟོ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཧ་མྤི ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨུ་དྡི་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཏེ་ས་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ གུ་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཾ པེ་སེ་སི. ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ས་དི་སཾ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་གྒ་གྒ་ནེ་མི་ཝ་ཊྚི་ཡོ ནེ་ཝ ཏེ་མིཾ་སུ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ན་དི་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ་ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. སཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟཱི ག་ཙྪ་ནྟཱི ས་ཏྠུ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ དི་སྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སྶ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏེ་ཏྠ མ་ཉྙེ, ཀ་ཧཾ སོ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ནཾ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ ཏཱ་ཝ, ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སྶི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ཀི་ར ནི་སི་ནྣཱ སཱ་མི་ཀེ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ནོ་ཛཱ་དེ་ཝཱི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་རོ ཏཱ་སཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཏྠཱ ཏཱ་སཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟེ ད་སྶེ་སི. ཏཱ་སཾ ཀི་ར ཨཱ་ག་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀེ ཀཱ་སཱ་ཝ་དྷ་རེ མུ་ཎྜ་ཀ་སཱི་སེ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཙ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏཱ་སཾ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་སི.
ཏཱ་པི ཏེ དི་སྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཱ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་སྶ་ཡེ པ་བྦ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཱ པ་ད་སཱ་ཝ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་སྶ་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནེ་ཝ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’ནྟི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི མ་ཉྙེ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཀ་པྤི་ན, ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ མེ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ནུ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏི, པུ་ཏྟ་སྶ པ་ན མེ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི ནཱ་མ དྷ་མྨ་ར་ཏི ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཨ་མ་ཏ་མ་ཧཱ་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ཝ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༧༩. ‘‘དྷ་མྨ་པཱི་ཏི སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;
ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ དྷ་མྨེ, ས་དཱ ར་མ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་པཱི་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་པཱ་ཡ་ཀོ, དྷ་མྨཾ པི་ཝ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ ཙ ནཱ་མེ་ས ན ས་ཀྐཱ བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ པཱ་ཏུཾ? ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་ས་ནྟོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ དྷ་མྨཾ པི་ཝ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ཁཾ སེ་ཏཱིཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ཝི་ལེ་ན ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན. ཨ་རི་ཡ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི པ་ཝེ་དི་ཏེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ. ས་དཱ ར་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཎྜི་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་དཱ ར་མ་ཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཎྜི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ན་ཡ་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝཱི་ས་ཏི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པི ད་ས་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ག་ནྟུ་ཀ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་མ་ཀཱ་སི –
‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀིཾ པ་རེ་ན ས་མཱ་ད་པི་ཏེ་ནཱ’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, པ་རཾ ན ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྷོ་ག་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ནོ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་རཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ན དེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ནོ བྷོ་ག་ས་མྤ་དཾ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ན དེ་ཏི, པ་ར་མྤི ན ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ནེ་ཝ བྷོ་ག་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ན པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་དཾ, ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དེ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྷོ་ག་ས་མྤ་ད་མྤི ལ་བྷ་ཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ད་མྤཱི’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ དཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ མེ དྭེ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྠོ’’ཏི? ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀོ པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཝཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་བྦེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སོ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ མ་ཡཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏུ་མྷེ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ད་སྶཱ་མ, མ་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ, མ་ཡཾ ས་ཏ་སྶ, མ་ཡཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་བྦེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པེ་སི.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨ་ཏི་དུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ‘‘མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ’’ཏི པ་ཉྙཱ་ཏོ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠི. སོ ཏ་མྤི ས་མྨུ་ཁཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ, ས་མྨ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ, མ་ཡཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, སྭེ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ དཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟི, ‘‘ཏྭཾ ཀ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛེ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘སཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཀིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ནཱ་མ ས་དྷ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སྭེ ཡཱ་གུ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝཱ་མི, ཀིཾ མེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི? ས་མཱ་ད་པ་ཀེ་ན ནཱ་མ བྱ་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ སོ ཏེ་ན ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ས་ཡ་མཱ་ནཱ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏྭཾ པ་ན དི་ཝ་སཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷ་སི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ པུ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷཱ་མཱི’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་ཉྙཾ ན ཀ་རོ་སི, ཏྭཾ ཡུ་ཝཱ བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, ཀིཾ ཏ་ཡཱ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? སོ ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པེ་ཧི, ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ན ཨཱ་རོ་པེ་སི? མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ་པི གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ སྭེ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧ་མྤི ས་མཱ་ད་པ་ཀེ་ན ‘ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑཾ དེ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟོ, མ་ཡ་མྤི སྭེ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ‘‘མ་ཡཾ ད་ལི་དྡཱ, ཀ་སྨཱ ཏ་ཡཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ, ‘‘སཱ་མི, བྷ་དྡ་ཀཾ ཏེ ཀ་ཏཾ, མ་ཡཾ པུ་བྦེ་པི ཀི་ཉྩི ཨ་ད་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི དུ་གྒ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ, མ་ཡཾ ཨུ་བྷོ་པི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་སྶཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་པི གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ.
མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, ས་མྨ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ, བྷ་ཏིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཏུ་མྷེ ཀཱ་རེ་སྶ་ཐ, ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡཾ སྭེ དྭེ ཏཱི་ཎི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མ, ཨེ་ཧི, དཱ་རཱུ་ནི ཕཱ་ལེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི. མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཧུ་སྶཱ་ཧ་པྤ་ཏྟོ ཝཱ་སིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་ར་སུཾ ག་ཎྷ་ནྟོ, ཕ་ར་སུཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝཱ་སིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ དཱ་རཱུ་ནི ཕཱ་ལེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ཏྭཾ ཨ་ཛྫ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧ་པྤ་ཏྟོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་སི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ སྭེ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧོ ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏཾ, ‘ཨ་ཧཾ དུ་གྒ་ཏོ’ཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་པི ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཏུ་མྷེ ཀཱ་རེ་སྶ་ཐ, ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་སཱ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ སུ་པྤ་མུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི དཱ་པེ་སི. སཱ ན་ཙྩ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཝཱི་ཧིཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏི ཙེ་ཝ ཨོ་ཕུ་ཎཱ་ཏི ཙ. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་སི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཡྻེ, ཨི་མཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་པི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ’’ཏི པ་སཱི་དི. སེ་ཊྛི མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་སྶ དཱ་རཱུ་ནཾ ཕཱ་ལི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ བྷ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ལཱི་ནཾ ཙ་ཏ་སྶོ ནཱ་ལི༹་ཡོ དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ ཏུ་ཊྛི་དཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་པ་རཱ་པི ཙ་ཏ་སྶོ ནཱ་ལི༹་ཡོ དཱ་པེ་སི.
སོ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཱ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ལི ལ་དྡྷོ, ཨ་ཡཾ ནི་ཝཱ་པོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཡཱ ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷ་ཏི་ཡཱ ད་དྷི་ཏེ་ལ་ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་པི པུ་ན ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀཾ ས་པྤི་ཀ་རོ་ཊི་ཀ་ཉྩེ་ཝ ད་དྷི་བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩ ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ སུ་དྡྷ་ཏ་ཎྜུ་ལི༹་ནཱ་ལི༹་ཉྩ དཱ་པེ་སི. ཨི་ཏི ཙ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ན་ཝ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ‘‘དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ནོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. བྷ་རི་ཡཱ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪ, སཱ་མི, པ་ཎྞཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི. སོ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎེ པ་ཎྞཾ ཨ་དི་སྭཱ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཧ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ གཱ་ཡ་ནྟོ པ་ཎྞཾ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏི. མ་ཧཱ་ཛཱ་ལཾ ཁི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཀེ་ཝ་ཊྚོ ‘‘མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་སྶ ས་དྡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ གཱ་ཡ་སི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘པ་ཎྞཾ ཨུ་ཙྩི་ནཱ་མི, ས་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁི་ཏོ, བྷི་ཀྑུ, སོ ཏ་ཝ ཀིཾ པ་ཎྞཾ ཁཱ་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི, ས་མྨ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་པ་ཎྞེ་ན བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི, ས་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་མེ མ་ཙྪེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཱ་ནི ཨ་ཌྜྷ་གྒྷ་ན་ཀཱ་ནི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡཱ་ནཱ་ནི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. བ་དྡྷ་བ་དྡྷེ མ་ཙྪེ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ནི་མ་ནྟི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་རིཾ་སུ. ཏ་སྶ མ་ཙྪུ་དྡཱ་ནཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ག་མི་སྶཱ་མ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཀི་ཉྩི མ་ཙྪུ་དྡཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ན་ཏྠི, ས་མྨ, ས་བྦཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪཱ ཋ་པི་ཏཱ, ས་ཙེ བྷི་ཀྑུཾ བྷོ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སི, ཨི་མེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཏེ མ་ཙྪེ ཏ་སྶ ཨ་དཱ་སི.
ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ‘ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’ཏི བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཧི་ཡྻོ བྷ་ཏིཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ བྷི་ཀྑུཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ་སུ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་སི. བུ་དྡྷཱ ཀི་ར དུ་གྒ་ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏེ་པི མ་ཙྪེ ག་ཧེ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ ས་ཀྐ་སྶ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. སོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཧི་ཡྻོ, མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ‘ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷི་ཀྑཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷ་ཏིཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀ་ཏ་རཾ ནུ ཁོ བྷི་ཀྑུཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠེ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ, ས་ཏྠཱ པ་ན མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ. མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ཀཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཎྞ་སཱུ་པེ་ཡྻ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་དེ་ཡྻ, ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཏ་སྶ གེ་ཧ་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི བྷ་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི པུ་ཙྪི. མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ཀིཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, སཱ་མི, ས་བྦ་སི་པྤི་ཀོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་སི་པྤཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་མྨ, མ་ཡཾ ཏ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཀི་ཉྩི དཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏིཾ ན པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷི, ཏ་སྶ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑཾ ད་སྶ་སི, ན མེ བྷ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ, ཀིཾ མ་མ པུ་ཉྙཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སཱ་དྷུ, ས་མྨ, པ་ཝི་སཱ’’ཏི. སོ ཏ་སྶ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. དཱ་ན་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀོ་པི པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ གེ་ཧཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎི.
མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ པ་མུ་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ཏི་ཁི་ཎཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ, ‘‘སཱ་མི, ཀ་སྨཱ མཾ ནཱ་སེ་སི, ཨ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ཧི་ཡྻོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ དི་ཝ་སཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ པཱ་ཏོ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྠཱ་ཡ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, དེ་ཧི མེ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ པ་རི་དེ་ཝི. མ་ནུ་སྶཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཊི་ཀཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ས་མྨ, ཏ་ཡཱ ཨེ་ས ‘བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑཾ དེ་ཧཱི’ཏི ས་མཱ་ད་པི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཏེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཡོ ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ནཱ་དཱ་སཱི’’ཏི. སོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ, མཱ མཾ ནཱ་ས་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧེ་སཾ པ་ཏྟོ, མ་ནུ་སྶཱ པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ ན་ཡིཾ་སུ, ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ པ་ན མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡ་མེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ, རཱ་ཛ་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ཏྠུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ནི་སི་ནྣཱ ས་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི. བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དུ་གྒ་ཏེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏྭཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘དུ་གྒ་ཏོ་མྷི, བྷ་ནྟེ, མ་མ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡ, ས་ཙེ ཏེ པུ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་དྡྷཱ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི.
སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་གྷཱ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན དི་ཊྛ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ, ‘‘མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ, ན ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ, ཀ་སྨཱ ཏྭཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, སཱ་མི, ‘ན ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ’ཏི. ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ན ཝ་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ག་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨུ་མྨཱ་རེ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ མ་ཡཱ དུ་གྒ་ཏ་ཏ་རོ ན་ཏྠི, ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ མེ ཧོ་ཐ, ཀ་རོ་ཐ མེ ས་ངྒ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. སོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རིཾ པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, རཱ་ཛ་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ མུ་ཁཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་པ་ཏྟ་ཉྷི ཀོ་ཙི ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་དིཾ་སུ, ‘‘ས་མྨ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ, ས་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཏེ དྷ་ནཾ ད་སྶཱ་མ, ཏྭཾ དུ་གྒ་ཏོ དྷ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཧི, ཀིཾ ཏེ པ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི? མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ‘‘ན ཀ་སྶ་ཙི ད་སྶཱ་མི, ན མེ དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ, ས་ཏྠཱ་རཾ་ཡེ་ཝ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ དྷ་ནེ་ན པ་ལོ་བྷི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ས་ཏྠུ པ་ཏྟཾ ན དེ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ས་ཡཾ དི་ནྣ་པ་ཏྟཾ ཀོ་ཙི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཀི་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཀྐོ་པི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀ་བྷ་ཏྟ་སཱུ་པེ་ཡྻ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཝི་ས་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ས་ན་གེ་ཧ་ཉྩ་སྶ ནཱི་ཙཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ན་ཏེ་ན པ་ཝི་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ན ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟི. གེ་ཧ་ཉྷི པ་ཝི་ས་ན་ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ག་ཙྪ་ཏི, གེ་ཧཾ ཝཱ ཨུ་དྡྷཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཏེ་སཾ སུ་དི་ནྣ་དཱ་ན་སྶ ཕ་ལཾ. པུ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་བྦཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཀྐེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠ་རི ནི་སི་ནྣེ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ, ཏ་ཡཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཡཱ་ཙ་ནྟཱ་ན་མྤི ས་ཏྠུ པ་ཏྟོ ན དི་ནྣོ, པ་སྶཱ་མ ཏཱ་ཝ, ཀཱི་དི་སོ ཏེ ས་ཏྠུ ས་ཀྐཱ་རོ ཀ་ཏོ’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶ ས་ཀྐོ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཏེ་སཾ ཝཱ་ས་ག་ནྡྷོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཀི་ཏྟ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ དི་ནྣེ ས་ཏྠཱ་རཾ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, མ་ཡི ཨི་དྷ ཋི་ཏེ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏོ ཀི་ལ་མེ་ཡྻ, ག་ཙྪཱ་མ་ཧ’’ནྟི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ས་ཀྐོ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སི. ས་ཏྠཱ་པི ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ས་ཀྐོ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. སོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪི. ས་ཀྐོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་སྶ གེ་ཧེ ས་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལཾ གེ་ཧཾ པཱུ་རེ་སི. ཏ་སྶ གེ་ཧེ ཨོ་ཀཱ་སོ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དཱ་ར་ཀེ ཧ་ཏྠེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟོ དཱ་ར་ཀེ བ་ཧི དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་མི, ས་ཀ་ལཾ ནོ གེ་ཧཾ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པུ་ཎྞཾ, པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ མེ དཱ་ནེ་ན ཝི་པཱ་ཀོ དི་ནྣོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་སྨཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ –‘‘དེ་ཝ, གེ་ཧཾ མེ ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པུ་ཎྞཾ, ཏཾ དྷ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཛྫེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཏེ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘དྷ་ན་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶཾ པེ་སེ་ཏྭཱ དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་སི. ཏཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ རཱ་སི ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ ན་ག་རེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨ་ཏྠི ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ན་ཏྠི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་དྷ་ན་སྶ ཀིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ པུ་བྦེ ཨེ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཏེ ག་ཙྪེ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཁ་ཉྙ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ་ན ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ‘‘ཏ་ཝ པུ་ཉྙེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏྭ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ གེ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལེ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏུ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ག་བྦྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་སེ་ན དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་བྷ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ’’ནྟི. སཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི, དོ་ཧ་ལོ༹ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་རེ་སུ་པི ས་ཏྟ་སུ མ་ངྒ་ལེ་སུ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་སེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཏྠེ་ར་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི བྷོ་ཛེ་སུཾ. ས་བྦཾ ཏི་སྶ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་དུ་གྒ་ཏ་ཀཱ་ལེ དི་ནྣ་སྶ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་ས་དཱ་ན་སྶེ་ཝ ནི་སྶ་ནྡོ. ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པ་ན་སྶ, ‘‘བྷ་ནྟེ, དཱ་ས་སྶ ཝོ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི མཱ་ཏ་རཱ ཝུ་ཏྟེ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀོ་ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཛ་ལཱ༹ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ་པི པ་ཎྜི་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ མེ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཎྜི་ཏོཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཐེ་རོ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན་སྶ ‘‘ནཱ་ཧཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏུ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ན བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི་ཙྩེ་ཝ མ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི’’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, དཱ་སོ ཝོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀེ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི.
ཐེ་རོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཀེ་སེ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་པི་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ནྟཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་སེ་ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སཱ་ཡཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ནཱ་ག་མཱ་སི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ན ཏཱ་ཝ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནི ཝཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ཝཱ པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཝི་ཧཱ་རེ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི. ཐེ་རོ ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛེ ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏུ་ཙྪ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘པ་སྶ་ཐ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’ཏི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ས་ཀ་ལ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ དི་ཝ་ས་མྤི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཏ་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མཱ་ཏི་ཀཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ ཀིཾ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་སྶ་ཀ་མྨཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་ར་ནྟི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀ་སྨཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་སོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་སུ་ཀཱ་རེ ས་ར་ད་ཎྜ་ཀཾ ཨ་གྒི་མྷི ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་མེ, བྷ་ནྟེ, ཀེ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་གྒི་མྷི ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་ད་ཎྜ་ཀཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་གྒི་མྷི ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀ་སྨཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐེ་སོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ དཱ་རཱུ་ནི ཨ་ར་ནེ་མི་ནཱ་བྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ ཀེ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏ་ཙྪ་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘དཱ་རཱུ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ན་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཀ་ཊྛ་ཀ་ལི་ངྒ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཀ་སྨཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཨི་མཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་ཙེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ ཏུ་མྷེ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ’’ནྟི. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་དྷུ་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རོ མཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར, སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི.
སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཐཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙེ་ན ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ མ་མ པུ་ཉྙེ་ན ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ བ་ཧི ནི་སི་ནྣ་ཀ་སྶ པ་རི་པ་ནྠོ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཀུ་ཉྫི་ཀཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ས་ན་ག་བྦྷ་སྶ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྨ་ས་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶ གུ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཀྐ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. སོ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཝ་ཏྟོ, མ་ཡཱ་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ནྟེ ས་ཀུ་ཎེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ་ནྡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི, སཱུ་རི་ཡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ‘‘སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཝི་ཧཱ་རེ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་སྶ པ་ཏ་ནྟ་སྶ་པི ས་དྡོ ནཱ་ཧོ་སི, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པཱ་པུ་ཎི.
ཐེ་རོ་པི ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ ནཱ་མ ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ པེ་མ་གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཙ མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ ཐེ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, བྷ་དྡ་ཀཾ ཝོ ཀ་ཏཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ད་ཏྭཱ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་སེ་ན་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ ཧ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ར་ཎ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤི ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཏྟཾ རོ་ཧི་ཏ་མ་ཙྪ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ མེ ཚཱ་ཏོ’’ཏི སཱི་གྷཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སི – ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཝ་ཏྟོ, ནི་པྥ་ཛྫི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཏི་ཎྞཾ ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་མྤི་སྶ ཀ་རེ་ཡྻ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ནཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཏྟཾ ཐེ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི, པུ་ཊྛཾ པུ་ཊྛཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི.
ཏ་ཏྲི་དཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ – ས་ཏྠཱ ཀི་ར ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀིཾ ཏེ ལ་དྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཝེ་ད་ནཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘རཱུ་པཾ པ་ན ཀིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཕ་སྶཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏེ་ན ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཏ་སྶ ཁུ་དྡཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་ན སུ་ཁི་ཏ་སྶ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་རཱི་རེ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁི་ཏོ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁ་སོ་མ་ན་སྶོ ‘ཨི་དཱ་ནི མེ ཨ་སྶཱ་དོ ཛཱ་ཏོ’ཏི ནི་པྤ་ཛྫ་ནྟོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ནྟོ ཝཱ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཉྷེ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཀེ་སུ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ. ས་ཏྠཱ་པི ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཙྪ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན ཐེ་རཾ བཱི་ཛི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ, ཏྭཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་དཱ་ར་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཏཾ ཁ་ཎཾ ཝི་ཀ་སི་ཏ་པ་དུ་མུ་པྤ་ལ་ས་དི་སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཊི་སཱ་མི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ་ནྡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, སཱུ་རི་ཡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སུཾ, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སཱུ་རི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ལི་ཏྭཱ ག་ཏོ.
བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ, ‘‘ཚཱ་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཛཱ་ཏཱ, སཱུ་རི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ལི་ཏྭཱ ག་ཏོ, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ བྷུ་ཏྟཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཙ་ནྡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ, སཱུ་རི་ཡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷི, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཝི་ཧཱ་རོ་པ་ཝ་ནེ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཀེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷི, ཨ་ཧ་མྤི ‘བུ་དྡྷོ་མྷཱི’ཏི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ནཱ་ལ་ཏྠཾ, ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སིཾ, ནེ་ཏྟི་ཀེ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ ཧ་ར་ནྟེ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རེ ཙ ཨུ་སུཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟེ, ཏ་ཙྪ་ཀེ ཙ དཱ་རཱུ་ནི ཏ་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༠. ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ན་ཡ་ནྟི ནེ་ཏྟི་ཀཱ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱ ན་མ་ཡ་ནྟི ཏེ་ཛ་ནཾ;
དཱ་རུཾ ན་མ་ཡ་ནྟི ཏ་ཙྪ་ཀཱ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མ་ཡ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀནྟི པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཐ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་དོ་ཎིཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ནེ་ནྟཱི་ཏི ནེ་ཏྟི་ཀཱ. ཏེ་ཛ་ནནྟི ཀ་ཎྜཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ནེ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཡ་ནྟི, ཨུ་སུ་ཀཱ་རཱཔི ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཛ་ནཾ ན་མ་ཡ་ནྟི ཨུ་སུཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཙྪ་ཀཱཔི ནེ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཙྪ་ནྟཱ དཱ་རུཾ ན་མ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨུ་ཛུཾ ཝཱ ཝ་ངྐཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མ་ཡ་ནྟི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ད་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་ཎྜི་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
སེ་ལོ ཡ་ཐཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཀི་ར སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ད་ཡོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ སཱི་སེ་པི ཀ་ཎྞེ་སུ་པི ནཱ་སཱ་ཡ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏ, སཱ་ས་ན་སྨིཾ ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་སི, ཨ་བྷི་ར་མ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཐེ་རོ ཏེ་སུ ནེ་ཝ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན དུ་སྶ་ཏི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རཾ དི་སྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ་ཉྩ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི, སོ ཏེ་སུ ནེ་ཝ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན དུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ནཱ་མ ནེ་ཝ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན དུ་སྶ་ནྟི. གྷ་ན་སེ་ལ་ས་དི་སཱ ཧེ་ཏེ ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༡. ‘‘སེ་ལོ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་གྷ་ནོ, ཝཱ་ཏེ་ན ན ས་མཱི་ར་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་སུ, ན ས་མི་ཉྫ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ནི་ནྡཱ་པ་སཾ་སཱ་སཱུཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དྷ དྭེ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་གྷ་ནོ ཨ་སུ་སི་རོ སེ་ལོ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན ན ས་མཱི་ར་ཏི ན ཨི་ཉྫ་ཏི ན ཙ་ལ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་སུ་པི ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་སུ པ་ཎྜི་ཏཱ ན ས་མི་ཉྫ་ནྟི, པ་ཊི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ན ཙ་ལ་ནྟི ན ཀ་མྤ་ནྟི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏུ་ཝ་ཏྠུ
ཡ་ཐཱ་པི ར་ཧ་དོཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. ཝ་ཏྠུ ཝི་ན་ཡེ (པཱ་ཙི. ༢༣༠) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཏ་དཱ པ་ན ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏ་རཱ ཨ་ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠཾ དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཏི་ཀུ་ལཾ པེ་སེ་ཏུཾ པ་ཀྐེ་སུ པཱུ་ཝེ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ་རཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཀཱ་ཎཱ་ཡ སཱ་མི་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཎཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ་ཧི མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་སི་ཏོ’’ཏི དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཀ་ཏ་པཱ་ཏ་རཱ་སོ ‘‘ཀ་ཧཾ ཀཱ་ཎཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ རོ་ད་ནྟཱི ཋི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀཱ་ཎེ, ཀ་སྨཱ མཾ དི་སྭཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ མཱ་ཏཱ ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་རི་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏེ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཏ་ཡཱ དི་ནྣ་ཀཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཨ་དི་ནྣ་ཀ’’ནྟི? ‘‘དི་ནྣ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ ཏ་ཝ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ པ་ཏྟཱ ཏ་ཡཱ དི་ནྣ་ཀཾ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཀོ ཏེ་སཾ དོ་སོ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ དོ་སོ’’. ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཡེ་ཝ དོ་སོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཀཱ་ཎཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀཱ་ཎེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ར སཱ་ཝ་ཀཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་མཱ་ནཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཏ་ཝ མཱ་ཏ་རཱ པཱུ་ཝཱ དི་ནྣཱ, ཀོ ནཱ་མེ་ཏྠ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དོ་སོ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ དོ་སོ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དོ་སོ’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ་ན པཱ་ཡཱ་སི. རཱ་ཛཱ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཝི་ཡ བྷ་ཎེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, མ་མ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཋི་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ག་ཏཱ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་ཡ གེ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཀཱ་ཎཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, ཏཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶཱ ཨ་ན་ཀྐོ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ན་ཀྐོ་སི་ཀཱ ཀ་ཏཱ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ཊུ་མྦ་སཱ་མི་ནཱི ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི སཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ཊུ་མྦ་སཱ་མི་ནཱི ཀ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ཊུ་མྦ་སཱ་མི་ནིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མ་ཧཱ་ཡོ་གྒཾ པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ ཀཱ་ཎཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་དྷཱི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ པོ་སེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐེ་ཀོ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ དེ་ཝ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ པོ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ཎཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ་པི ན ལ་བྷ་ཏི. ཀཱ་ཎཱ་ཡ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘པུ་བྦེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཀཱ་ཎཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ, སཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནཱི ཧུ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ག་མྨ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི. ས་ཏྠཱ་རཱ པུ་ན ཏ་སྶཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་ར་ཧཾ ཀ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ་པི ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་གུ་ཎཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏེ་ཧི མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀཱ་ཎཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཀ་ཏོ, པུ་བྦེ་པི ཀ་རིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ན ཙ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ མ་ཡཱ ཀཱ་ཎཱ མ་མ ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་རི་ཀཱ ཀ་ཏཱ, པུ་བྦེ་པི ཀ་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ –
‘‘ཡ་ཏྠེ་ཀོ ལ་བྷ་ཏེ བ་བྦུ, དུ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ཏི;
ཏ་ཏི་ཡོ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཙ, ཨི་དཾ ཏེ བ་བྦུ་ཀཱ བི་ལ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༣༧) –
ཨི་དཾ བ་བྦུ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཙ་ཏྟཱ་རོ བི་ལཱ༹་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མཱུ་སི་ཀཱ ཀཱ་ཎཱ, མ་ཎི་ཀཱ་རོ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཀཱ་ཎཱ དུ་མྨ་ནཱ ཨཱ་ཝི་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ས་ནྣ་ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༢. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི ར་ཧ་དོ ག་མྦྷཱི་རོ, ཝི་པྤ་ས་ནྣོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ;
ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནི སུ་ཏྭཱ་ན, ཝི་པྤ་སཱི་ད་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ར་ཧ་དོཏི ཡོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནི་ཡཱ་པི སེ་ནཱ་ཡ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟི་ཡཱ ན་ཁུ་བྷ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝོ, ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་ག་མྦྷཱི་རོ ནཱི་ལ་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ར་ཧ་དོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཙྪེ་ཧི ཙ་ལ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ་ཏེ་ན ཙ་ལ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་ཙྩ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཡཾ ག་མྦྷཱི་རོ ར་ཧ་དོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནཱིཏི དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨཱ་ནི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ར་ཧ་དོ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྤ་ས་ནྣོ, ཨ་ཙ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ, ཨེ་ཝཾ མ་མ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ ཝི་པྤ་སཱི་ད་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏུ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ས་བྦ་ཏྠ ཝེ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ་ཛ་ནྟཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཾ ག་ནྟྭཱ ཝེ་ར་ཉྫེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཝེ་ར་ཉྫོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མཱ་རཱ་ཝ་ཊྚ་ནེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏིཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཝེ་ར་ཉྫཱ་པི དུ་བྦྷི་ཀྑཱ ཨ་ཧོ་སི, བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་རཾ ཝེ་ར་ཉྫཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཀི་ལ་མིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀཱ པ་ཏྠ་པ་ཏྠ་པུ་ལ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སུཾ. ཏེ ཀི་ལ་མ་ནྟེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ བྷོ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཉྩ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་ཏྟཱ་སོ ནཱ་ཧོ་སི, ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝེ་ར་ཉྫཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནོ ཏཾ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི, སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཀ་རིཾ་སུ. ཏ་དཱ པ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ན་ད་ནྟཱ ཝ་གྒ་ནྟཱ མ་ལླ་མུ་ཊྛི་ཡུ་དྡྷཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི བ་ཧི་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ཙ་ར་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ ཝི་གྷཱ་སཱ་དཱ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀཱ་ལེ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཀ་ཉྩི ཝི་ཀཱ་རཾ ན ད་སྶེ་སུཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ པ་ན ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡ་མྤི ཨུ་པ་ས་ནྟ་རཱུ་པཱ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི་པི ཨུ་པ་ས་ནྟུ་པ་ས་ནྟཱ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པུ་བྦེ་པེ་ཏེ ག་དྲ་བྷ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ག་དྲ་བྷཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ལླ་ར་ས་མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ན་ཀ་པཱི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀ་ས་ཊཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ མ་ཀ་ཙི་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ‘ཝོ་ལོ་ད་ཀ’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ ཨ་པྤ་ར་སཾ ནི་ཧཱི་ནཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་དྷུ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ན་ད་ནྟཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཝཱ་ལོ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་ར་སཾ ནི་ཧཱི་ནཾ,
པི་ཏྭཱ མ་དོ ཛཱ་ཡ་ཏི ག་དྲ་བྷཱ་ནཾ;
ཨི་མ་ཉྩ པི་ཏྭཱ་ན ར་སཾ པ་ཎཱི་ཏཾ,
མ་དོ ན ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི སི་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ.
‘‘ཨ་པྤཾ པི་ཝི་ཏྭཱ་ན ནི་ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ,
སོ མ་ཛྫ་ཏཱི ཏེ་ན ཛ་ནི་ནྡ པུ་ཊྛོ;
དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་སཱི་ལཱི ཙ ཀུ་ལ་མྷི ཛཱ་ཏོ,
ན མ་ཛྫ་ཏཱི ཨ་གྒ་ར་སཾ པི་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༦༥);
ཨི་དཾ ཝཱ་ལོ་ད་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་སཱ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སུ་ཁི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི དུ་ཀྑི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི ནི་བྦི་ཀཱ་རཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༣. ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཝེ ས་པྤུ་རི་སཱ ཙ་ཛ་ནྟི,
ན ཀཱ་མ་ཀཱ་མཱ ལ་པ་ཡ་ནྟི ས་ནྟོ;
སུ་ཁེ་ན ཕུ་ཊྛཱ ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཁེ་ན,
ན ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ད་སྶ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ. ས་པྤུ་རི་སཱཏི སུ་པུ་རི་སཱ. ཙ་ཛ་ནྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི. ཀཱ་མ་ཀཱ་མཱཏི ཀཱ་མེ ཀཱ་མ་ཡ་ནྟཱ ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ ཀཱ་མ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ན ལ་པ་ཡ་ནྟི ས་ནྟོཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ ས་ནྟོ ཀཱ་མ་ཧེ་ཏུ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་པ་ཡ་ནྟི, ན པ་རཾ ལ་པཱ་པེ་ནྟི. ཡེ ཧི བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ ‘‘ཀིཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, སུ་ཁཾ ཏེ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ, རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་དེ་སུ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏེ ལ་པ་ཡ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ས་བྦེ་སཾ ནོ སུ་ཁཾ, ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ཨི་དཱ་ནི ནོ གེ་ཧཾ པ་ཧཱུ་ཏ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ, ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ནྟཱ ལ་པཱ་པེ་ནྟི ནཱ་མ. ས་ནྟོ པ་ན ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ན ཀ་རོ་ནྟི. སུ་ཁེ་ན ཕུ་ཊྛཱ ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཁེ་ནཱཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཊྛ་ཧི པ་ན ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཕུ་ཊྛཱ ཏུ་ཊྛི་བྷཱ་ཝ་མ་ངྐུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ན ད་སྶ་ཡ་ནྟཱིཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. དྷ་མྨི་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ན ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་མྨི་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་རེ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. སོ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཁ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, སཱ་མི, ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཛཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀ་སྶ པ་ད་སཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ན ཏཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, སཱ་མི, ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མཱ་ཡ ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སོ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་པི་སྶ ‘‘ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སེ་ཡྻཾ, ཏེ ཨུ་བྷོ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི མེ ཀིཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶཱ་པི པ་ཏི་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན ནཱ་མ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ, ན པ་ར་ཧེ་ཏུ ས་མི་དྡྷི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, དྷ་མྨི་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ན དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༨༤. ‘‘ན ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ན པ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ,
ན པུ་ཏྟ་མི་ཙྪེ ན དྷ་ནཾ ན ར་ཊྛཾ;
ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མི་དྡྷི་མ་ཏྟ་ནོ,
ས སཱི་ལ་ཝཱ པ་ཉྙ་ཝཱ དྷ་མྨི་ཀོ སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏཱུཏི པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ན པུ་ཏྟ་མི་ཙྪེཏི པུ་ཏྟཾ ཝཱ དྷ་ནཾ ཝཱ ར་ཊྛཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻ, ཨེ་ཏཱ་ནི་པི ཨི་ཙྪ་ཏོ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མི་དྡྷི་མ་ཏྟ་ནོཏི ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མི་དྡྷི, ཏ་མྤི ཨ་དྷ་མྨེ་ན ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻ,ས་མི་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཱ་པི པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས སཱི་ལ་ཝཱཏི ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ, སོ ཨེ་ཝ སཱི་ལ་ཝཱ ཙ པ་ཉྙ་ཝཱ ཙ དྷ་མྨི་ཀོཙ སི་ཡཱ, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
དྷ་མྨི་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ན་ཝ་མཾ.
༡༠. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཝ་ཏྠུ
ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སཱུཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ས་མ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཎ་བ་ནྡྷེ་ན དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ པ་ན དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀཱ་མ་ར་ཏི་ནི་སྶི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ, པུ་ན གེ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ དོ་ས་ནི་སྶི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ མཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཙ་ལཱ་ཡ་ནྟཱ སོ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ ས་ཏྟཱ ནཱ་མ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ཝ་ནི་སྶི་ཏཱ, བྷ་ཝེ་སུ ཨེ་ཝ ལ་གྒཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཀཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ཧ –
༨༥. ‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ;
ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, ཏཱི་ར་མེ་ཝཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི.
༨༦. ‘‘ཡེ ཙ ཁོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ;
ཏེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟི, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་ར’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཀཱཏི ཐོ་ཀཱ ན བ་ཧཱུ. པཱ་ར་གཱ་མི་ནོཏི ནི་བྦཱ་ན་པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ. ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱཏི ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཛཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེཏི ས་མྨཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏེ སུ་ཀ་ཐི་ཏེ. དྷ་མྨེཏི དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨེ. དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོཏི ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ. པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཛ་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ནྟི. མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻནྟི ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མ་ཙྩུ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཝ་ཊྚཾ. སུ་དུ་ཏྟ་རནྟི ཡེ ཛ་ནཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ, ཏེ ཨེ་ཏཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ དུ་ར་ཏི་ཀྐ་མཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཝ་ཏྠུ ད་ས་མཾ.
༡༡. པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ
ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛེ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ ཙ་རི་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ནི་སཱ་མེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༨༧. ‘‘ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ་མཱ་ག་མྨ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཡ་ཏྠ དཱུ་ར་མཾ.
༨༨. ‘‘ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ;
པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ.
༨༩. ‘‘ཡེ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སུ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;
ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡེ ར་ཏཱ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛུ་ཏི་མ་ནྟོ, ཏེ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ ཛ་ཧི་ཏྭཱ. སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐཱཏི པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ སུ་ཀྐཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ? ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ་མཱ་ག་མྨཱཏི ཨོ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡོ, ཨ་ནོ་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནཱ་ལ་ཡོ, ཨཱ་ལ་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ལ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ལ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟེ་ཧི དུ་ར་བྷི་ར་མཾ, ཏ་ཏྲ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻ. ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཝེ་ཀེ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཝོ་དཱ་པེ་ཡྻ, པ་རི་སོ་དྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སཱུཏི ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ. ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏནྟི ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ སུ་ཊྛུ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེཏི ཨཱ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ག་ཧ་ཎཾ, ཏ་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཡེ ར་ཏཱཏི ཨ་ཏྠོ. ཛུ་ཏི་མ་ནྟོཏི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཛུ་ཏི་ཡཱ ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ དྷ་མྨེ ཛོ་ཏེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ལོ་ཀེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་སྶ ཁེ་པི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སེ་ན, ཙ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཁེ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ པ་དཱི་པོ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.