༣. ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ
པུ་ཏྟཱ མ་ཏྠཱིཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་ཝི་བྷ་ཝོ མ་ཧཱ་མ་ཙྪ་རཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀེ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ མཱུ་ལ་སི་རིཾ ནཱ་མ ཏཱི་སུ ཝེ་ལཱ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི – ‘‘ཨི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ‘བ་ཧཱུ’’’ཏི མཱ ས་ཉྙཾ ཀ་རི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ དྷ་ནཾ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ན་ཝཾ དྷ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་མྤི ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཝ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ཁཱི་ཡ་ཏེ་ཝ. ཏ་སྨཱ –
‘‘ཨ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ དི་སྭཱ, ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཙ་ཡཾ;
མ་དྷཱུ་ན་ཉྩ ས་མཱ་ཧཱ་རཾ, པ་ཎྜི་ཏོ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སེ’’ཏི.
སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ནི་དྷི་ཡོ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ དྷ་ན་ནི་སྶི་ཏོ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་མ་ལི་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ན་ག་ར་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་ར་གཱ་མ་ཀེ ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ནཾ ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཀི་སྶཱ ཙ་ཎྜཱ་ལི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་མ་སྶ མཱུ་ལ་སི་རིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏ་མྤི ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ བྷ་ཏི་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཾ ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནེ་ཝ བྷ་ཏིཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜ་མྤི. ཏེ ‘‘མ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི པི་ཎྜ་བྷ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷཱ་མ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་སུཾ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཏ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ.
སཱ་པི ཡཱ་ཝ་སྶཱ སོ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ, ཏཱ་ཝ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཀི་ཙྪེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏ་སྶ ཧ་ཏྠཱ ཙ པཱ་དཱ ཙ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཙ ཀ་ཎྞཱ ཙ ནཱ་སཱ ཙ མུ་ཁ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ན ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ངྒ་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་རཱུ་པོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏཾ མཱ་ཏཱ ན པ་རི་ཙྩ་ཛི. ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝ་སི་ཏ་པུ་ཏྟ་སྨི་ཉྷི སི་ནེ་ཧོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི. སཱ ཏཾ ཀི་ཙྪེ་ན པོ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏ་དི་ཝ་སེ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ གེ་ཧེ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཏ་དི་ཝ་སེ བྷ་ཏིཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལེ སཱ ཀ་པཱ་ལ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཡཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི ན ས་ཀྐོ་མི ཏཾ པོ་སེ་ཏུཾ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ གྷ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛི་ཀཱ་ལེ ནི་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ཏི་སྶ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ཏཱི་སུ པ་ན དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ་སུ ན ཀོ་ཙི ས་ལླ་ཀྑེ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ མཱུ་ལ་སི་རི་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟ་ཀཱ དི་སྭཱ ཨུ་བྦི་གྒ་ཧ་ད་ཡཱ པ་རོ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི་པུ་རི་སཱ ‘‘ནི་ཀྑ་མ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞཱི’’ཏི པོ་ཐེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཁི་པིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟོ ཐེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་ན པུ་ཊྛོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཐེ་རོ མཱུ་ལ་སི་རིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི. ས་ཏྠཱ མཱུ་ལ་སི་རིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་སི ཨེ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘པི་ཏཱ ཏེ ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཾ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛི པུ་ཏྟ་སྶ ཏེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ནི་དྷི་ཡོ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧཱ་པེ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ས་ར་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༦༢. ‘‘པུ་ཏྟཱ མ་ཏྠི དྷ་ན་མྨ་ཏྠི, ཨི་ཏི བཱ་ལོ ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི;
ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པུ་ཏྟཱ ཀུ་ཏོ དྷ་ན’’ནྟི.
ཏ་སྶ་ཏྠོ – པུ་ཏྟཱ མེ ཨ་ཏྠི, དྷ་ནཾ མེ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཏི བཱ་ལོ པུ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙེ་ཝ དྷ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ ཧ་ཉྙ་ཏི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི དུ་ཀྑ་ཡ་ཏི, ‘‘པུ་ཏྟཱ མེ ན་སྶིཾ་སཱུ’’ཏི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ‘‘ན་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ‘‘ན་སྶི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི. དྷ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི. ‘‘པུ་ཏྟེ པོ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏྟི་ཉྩ དི་ཝཱ ཙ ཐ་ལ་ཛ་ལ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ‘‘དྷ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧ་ཉྙ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཏྠི ཏེ་ན ཝི་གྷཱ་ཏེ་ན དུ་ཀྑི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི་སྶ ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཏྠི, མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ཧི ཝི་ཡ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ནེ་སུ, བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཊེ་སུ ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶཱ་པི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པོ་སི་ཏོ་པི ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཏྠི. ཀུ་ཏོ པུ་ཏྟཱ ཀུ་ཏོ དྷ་ནཾ པུ་ཏྟཱ ཝཱ དྷ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀི་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛི་ནོ་པི ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ཨ་ད་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་ནཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཝཱ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ, ཨི་དཱ་ནི ཝཱ ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ པ་ཏྟ་སྶ ཀུ་ཏོ པུ་ཏྟཱ ཀུ་ཏོ དྷ་ནཾ. པུ་ཏྟཱ ཝཱ དྷ་ནཾ ཝཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀིཾ དུ་ཀྑཾ ཧ་རིཾ་སུ, ཀིཾ ཝཱ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ་སཱུ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཨཱ་ན་ནྡ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.