༨. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ
ཡ་ཐཱ་པི པུ་པྥ་རཱ་སི་མྷཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་སཱ་ཁཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སཱ ཀི་ར ཨ་ངྒ་ར་ཊྛེ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ སེ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་བ་ནྡྷ་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་དཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏཾ ན་ག་རཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་ཡེ མེ་ཎྜ་ཀོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་ཉྩ་ནྣཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ནཱ་མ མེ་ཎྜ་ཀོ སེ་ཊྛི, ཙ་ནྡ་པ་དུ་མཱ ནཱ་མ ཏ་སྶེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཛེ་ཊྛ་ཀ་པུ་ཏྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ སུ་མ་ན་དེ་ཝཱི ནཱ་མ, མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ དཱ་སོ པུ་ཎྞོ ནཱ་མཱ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ཡེ་ཝ, བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙོ པ་ན ཝི་ཛི་ཏེ པ་ཉྩ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་གཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ – ཛོ་ཏི་ཀོ, ཛ་ཊི་ལོ, མེ་ཎྜ་ཀོ, པུ་ཎྞ་ཀོ, ཀཱ་ཀ་ཝ་ལི་ཡོ་ཏི. ཏེ་སུ ཨ་ཡཾ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝི་སཱ་ཁཾ དཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི མ་ངྒ་ལཾ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི མ་ངྒ་ལཾ, ཏ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་སི་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི, ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཙ་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སཱ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཧི དཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པི ཁོ ས་ཏྠཱ་ར་མུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ མ་ཧཱ་དཱ་ན་མ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བི་མྦི་སཱ་རོ ཙ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷ་གི་ནི་པ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཝི་ཛི་ཏེ པ་ཉྩ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་གཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཝ་ས་ནྟི, མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཛི་ཏེ ཨེ་ཀོ་པི ཏཱ་དི་སོ ན་ཏྠི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཛི་ཏེ པ་ཉྩ ཨ་མི་ཏ་བྷོ་གཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི, ཏེ་སུ མེ ཨེ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ལ་དྡྷཱ ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཛོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཙཱ་ལ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཙཱ་ལ་ན་ས་དི་སཾ, མེ་ཎྜ་ཀ་མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་སྶ པུ་ཏྟོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏཱ་ཏ, ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ‘‘‘ཨེ་ཀཾ དྷ་ན་སེ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏྭཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ་སུ པ་ཧི་ཎ་ནྟེ་སུ ག་མི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་རི་ཝ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མ་ཀཱ་སི. རཱ་ཛཱ་པི་སྶ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པ་སེ་ན་དི་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སཾ ག་ཎྷི, ཨ་ཐ ནཾ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་དཾ ཀ་སྶ ཝི་ཛི་ཏ’’ནྟི? ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘ཀཱི་ཝ དཱུ་རོ ཨི་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ ས་མྦཱ་དྷཾ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རི་ཛ་ནོ མ་ཧ་ནྟོ, ས་ཙེ རོ་ཙེ་ཐ, ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སེ་ཡྻཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་ཡཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན་ག་ར་སྶ སཱ་ཀེ་ཏ་ནྟྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་མྤི ཁོ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་དིཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏ་ཝ རུ་ཙྩ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’ཏི, པུ་ཏྟ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཀུ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཏེ་ན ཧི པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ནཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ཀེ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཝ་ཡ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ནྟི. མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀེ་སཱ མོ་ར་ཀ་ལཱ་པ་ས་དི་སཱ ཧུ་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་གྒཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨི་དཾ ཀེ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ད་ནྟཱ་ཝ་ར་ཎཾ བི་མྦ་ཕ་ལ་ས་དི་སཾ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་མཾ སུ་ཕུ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ མཾ་ས་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ད་ནྟཱ སུ་ཀྐཱ ས་མཱ ཨ་ཝི་ར་ལཱ༹ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཛི་ར་པ་ནྟི ཝི་ཡ ས་མ་ཙྪི་ནྣ་ས་ངྑ་པ་ནྟི ཝི་ཡ ཙ སོ་བྷ་ནྟི, ཨི་དཾ ཨ་ཊྛི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ཀཱ་ལི༹་ཡཱ ཙུ་ཎྞ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ལི་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞོ སི་ནི་དྡྷོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་དཱ་མ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི, ཨོ་དཱ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥ་དཱ་མ་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཚ་ཝི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ, ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་པི ཁོ པ་ན ས་ཀིཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཡོ་བྦ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཝ་ཡ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ཊྛུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨཱ་མ, ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཨ་ཊྛ ཛ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝོ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ, ག་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་རི་ཀཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐ, དི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨི་མཾ པི་ལ་ནྡྷ་ནཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ.
ཏེ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ན་ག་རཱ་ནི ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ དཱ་རི་ཀཾ ཨ་དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཝ་ཊ་ན་ཀྑ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ སཱ་ཀེ་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནི་པྥ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ན་ག་རེ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝི་ཝ་ཊ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ བ་ཧི ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀུ་ལཱ་ནི་པི པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ས་རཱི་རེ་ན པ་ད་སཱ་ཝ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ པུ་ཏྟཱ་པི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ མ་ནཱ་པཾ ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཾ དི་སྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལེ༹་ན པ་རི་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ ཏཾ མ་གྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏེ་པི ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཨེ་ཀཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ པ་དེ་སཾ པ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པཱ་ཝ་སྶི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཏཱ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཉྩ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ན པ་སྶིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ཀ་ཏི་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ སཱ་ལཾ པཱ་ཝི་སི, ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཏེ་མིཾ་སུ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་སྶཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི དི་སྭཱ ད་ནྟེ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ, ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱ་མི་ཀོ ཀ་ཉྫི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཝི་སཱ་ཁཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀཾ ཝ་དེ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི? ‘‘ཏཾ ཀ་ཐེ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. མ་དྷུ་རོ ཧི ཏ་སྶཱ ས་དྡོ ཀཾ་ས་ཏཱ་ལ༹་ས་རོ ཝི་ཡ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ནེ པུ་ན མ་དྷུ་ར་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཏ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏྠི་ཡོ ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རེ ཨ་ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི, ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་སི. ཏ་སྨཱ ཀ་ཐེ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི.
‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ མཱ ཝ་དེ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཱ་ཧི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཛ་ཝེ་ན ནཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟི, ཨ་པ་ར་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ཏཱ་ཏཱ, ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་རཱ་ཛཱ ཏཱ་ཝ ས་བྦཱ་བྷ་ར་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཛ་ཝ་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀོ ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ག་ར་ཧཾ ལ་བྷ་ཏི, ས་ཎི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ སོ་བྷ་ཏི. ར་ཉྙོ མ་ངྒ་ལ་ཧ་ཏྠཱིཔི ཨ་ལ་ངྐ་ཏོ ཛ་ཝ་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, ཝཱ་ར་ཎ་ལཱི་ལཱ༹་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ སོ་བྷ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཛ་ཝ་མཱ་ནོ ན སོ་བྷ་ཏི, ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གི་ཧཱི ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ག་ར་ཧ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ས་མི་ཏ་ག་མ་ནེ་ན པ་ན སོ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏྠཱི ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ཏི, ‘‘ཀིཾ ཨེ་སཱ ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ ཝི་ཡ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཨ་པ་རཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི ས་ཎྛཱ་པེ་ཏྭཱ པོ་སེ་ནྟི. མ་ཡ་ཉྷི ཝི་ཀྐི་ཎེ་ཡྻ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ, ཨ་མྷེ པ་ར་ཀུ་ལ་པེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པོ་སེ་ནྟི. ས་ཙེ ཛ་ཝ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྠ་དུ་སྶ་ཀ་ཎྞེ ཝཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཧ་ཏྠོ ཝཱ པཱ་དོ ཝཱ བྷི་ཛྫེ་ཡྻ, ཀུ་ལ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜཾ པ་ན མེ ཏེ་མེ་ཏྭཱ སུ་སྶི་སྶ་ཏི. ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ན དྷཱ་ཝི་ཏཱ་མྷི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ ད་ནྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནོ ད་ནྟ་ས་མྤ་ཏྟི དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་སཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཾ པི་ལ་ནྡྷ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཏ་ར་ན་ག་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏྠ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཾ ཀ་ཏ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ནཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟོ ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. སཱ ‘‘ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ནོ ཀུ་ལ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཐཾ པེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི སཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ད་སཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་ཡ པ་ན པི་ལ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨི་སྶ་ར་དཱ་རི་ཀཱ ར་ཐཱ་དཱི་ཧི ག་ཙྪ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ན་ཀཾ ཝཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟི, ཚ་ཏྟཾ ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀ་སྶ ད་ས་ནྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ཁི་པ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཝ. ཏ་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི པེ་སེ་སི. སཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ ར་ཐཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཏཱ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ སེ་ཊྛི པུ་ཙྪི – ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘སེ་ཊྛི ཀ་ཏ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཏྟོ ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘པུ་ཎྞ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀུ་མཱ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘དྷ་ནཾ ཀི་ཏྟ་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘དྷ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟཾ, དཱ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ར་ཀྑ་མ་ཏྟཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀིཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སོ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཾ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཏེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་སྶ ‘‘ལ་དྡྷཱ ནོ དཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ’’ཏི. སོ ‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ མེ དཱ་རི་ཀཱ ལ་དྡྷཱ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནཾ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ཏྠཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘‘མ་ཧཱ་ཀུ་ལཾ ཨེ་ཏཾ མ་ཡཱ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སཱ་ཀེ་ཏེ ནི་ཝེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, སོ ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘མ་ཡི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ རཱ་ཛཱ་པི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་ཛ་བ་ལཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཛ་ན་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི? ཨི་ཏ་རོ་པི ‘‘ས་ཙེ་པི ད་ས རཱ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཊི་སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ན་ག་རེ གེ་ཧ་གོ་པ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཛ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི བ་ཧུ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ དྷཱི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི, ‘‘ཨ་མྨ, ས་སུ་རོ ཀི་ར ཏེ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཀ་ཏ་རཾ གེ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཾ, ར་ཉྙོ ཀ་ཏ་རཾ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི? པ་ཎྜི་ཏཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཝ་ཛི་ར་གྒ་ཏི་ཁི་ཎ་ཉཱ་ཎཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ‘‘ས་སུ་ར་སྶ མེ ཨ་སུ་ཀ་གེ་ཧཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ, ར་ཉྙོ ཨ་སུ་ཀ་གེ་ཧཾ, ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སུ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ར་ཉྙོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ཐ, ཨ་སྶ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཚ་ཎཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’? ‘‘‘མ་ཡཾ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ན ཀི་ཉྩི ལ་བྷི་མྷ, ཨ་སྶ་ར་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ཁཾ ན ཝི་ཙ་རི་མྷཱ’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི.
ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པི་ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དྷཱི་ཏུ མེ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ ར་ཛ་ཏ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཛི་རཱ་དཱི་ནི དཱ་པེ་སི. རཱ་ཛཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ་ཝ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ན ས་ཀྐཱ སེ་ཊྛི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་རཾ པོ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏུཾ, དཱ་ནི དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི. སོ་པི ར་ཉྙོ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཡཾ ཡཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ མ་མ བྷཱ་རོ, མ་ཡཱ པེ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝོ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཀེ་ཏ་ན་ག་རཾ ནི་ཙྩ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ ཛ་ནཱ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘སེ་ཊྛི ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་ན ཏཱ་ཝ ན ནི་ཊྛཱ་ཏི. ཀ་མྨ་ནྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨ་ས་ནྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་དཱ་རཱུ་ནི ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་རི་ཛི་ཎྞཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ པ་རི་ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ནི ཙ གེ་ཧཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ. ཏ་ཏོ པུ་ན་པི ‘‘དཱ་རཱུ་ནི ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ན ས་ཀྐཱ དཱ་རཱུ་ནི ལ་དྡྷུཾ, དུ་སྶ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ཝ་ཊྚི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ཙཱ་ཊཱི་སུ ཏེ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, པ་སཱ་དྷ་ན་མྤི ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཏ་སྨིཾ པ་སཱ་དྷ་ནེ ཙ་ཏ་སྶོ ཝ་ཛི་ར་ནཱ་ལི༹་ཡོ ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ཨ་ག་མཾ་སུ, མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ, པ་ཝཱ་ལ༹་སྶ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི ནཱ་ལི༹་ཡོ, མ་ཎཱི་ནཾ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ. ཨི་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ར་ཏ་ནེ་ཧི ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་སུ་ཏྟ་མ་ཡཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ར་ཛ་ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཾ སཱི་སེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཾ པཱ་ད་པི་ཊྛིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མུ་དྡི་ཀཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ ག་ཎྛི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ པཱ་ས་ཀཱ, མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀཱ མུ་དྡི་ཀཱ, དྭཱི་སུ ཀ་ཎྞ་པི་ཊྛཱི་སུ དྭེ, ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀེ ཨེ་ཀཱ, དྭཱི་སུ ཛ་ཏྟཱུ་སུ དྭེ, དྭཱི་སུ ཀ་པྤ་རེ་སུ དྭེ, དྭཱི་སུ ཀ་ཊི་པ་སྶེ་སུ དྭེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན པ་སཱ་དྷ་ནེ ཨེ་ཀཾ མོ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཏ་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཀྑེ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་ནི པ་ཉྩ པ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཝཱ་མ་པ་ཀྑེ པ་ཉྩ པ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི, ཏུ་ཎྜཾ པ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཡཾ, ཨ་ཀྑཱི་ནི མ་ཎི་མ་ཡཱ་ནི, ཏ་ཐཱ གཱི་ཝཱ ཙ པི་ཉྪཱ་ནི ཙ, པ་ཏྟ་ནཱ་ལི༹་ཡོ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཛ་ངྒྷཱ་ཡོ. སོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊེ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ན་མ་ཡཱུ་རོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. པ་ཏྟ་ནཱ་ལི༹་ས་ཧ་སྶ་སྶ ས་དྡོ དི་བྦ་ས་ངྒཱི་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་གྷོ་སོ ཝི་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨ་མོ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི. པ་སཱ་དྷ་ནཾ ན་ཝ་ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལཾ དཱི་ཡི་ཏྠ.
‘‘ཀི་སྶ པ་ན ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏཱ་ཡེ་ཏཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི? སཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ད་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་མྤི སཱུ་ཙི་ཡོ་པི ར་ཛ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ལ་བྷི. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜེ་ན མ་ཏྠ་ཀཾ པ་པྤོ་ཏི, པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི དྷཱི་ཏུ པ་རི་ཝ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི, སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ན་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ན་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ཏ་མྦ་བྷཱ་ཛ་ན་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, པ་ཏྟུ་ཎྞ་ཝ་ཏྠ་ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ས་པྤི་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ཏེ་ལ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ, ན་ངྒ་ལ་ཕཱ་ལཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་པཱུ་རཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏུ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ མེ ཨ་ཏྠོ’ཏི མཱ པ་ར་སྶ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ པ་ཧི་ཎཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི དཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ར་ཐེ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཏི་སྶོ ཏི་སྶོ ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ‘‘ཨེ་ཏཾ ནྷཱ་པེ་ནྟི་ཡོ བྷོ་ཛེ་ནྟི་ཡོ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟི་ཡོ ཝི་ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏུ གཱ་ཝོ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ བྷ་ཎེ ཙཱུ་ལ༹་ཝ་ཛ་སྶ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཱི་སུ གཱ་ཝུ་ཏེ་སུ ཏི་སྶོ བྷེ་རི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཐ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཏི་ཊྛ་ཐ. གཱ་ཝཱི་ནཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ནྟུཾ མཱ ཨ་ད་ཏྠ. ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ གཱ་ཝཱི་ནཾ ཝ་ཛ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པུ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀཾ་སུ. པུ་ན་པི ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཾ་སུ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ག་མ་ན་ཉྩ ནི་ཝཱ་རེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏེ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ གཱ་ཝི་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ཨ་ཊྛཾ་སུ.
མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏུ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ གཱ་ཝོ ཨ་ལཾ, དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཛ་དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧཱ་པེ་སི. དྭཱ་ར་སྨིཾ པི་ད་ཧི་ཏེ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན བ་ལ་ཝ་གཱ་ཝོ ཙ དྷེ་ནུ་ཡོ ཙ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ན་མེ་ཝ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ བ་ལ་ཝ་གཱ་ཝོ ཙ ས་ཊྛི་ས་ཧ་སྶཱ དྷེ་ནུ་ཡོ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟཱ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ བ་ལ་ཝ་ཝ་ཙྪཱ ཏཱ་སཾ དྷེ་ནཱུ་ནཾ ཨུ་ས་བྷཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨེ་ཝཾ གཱ་ཝོ ག་ཏཱ’’ཏི? ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ན་སྶ. སཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ར་ཉྙོ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ནི་ཊྛཱ ས་ངྒྷ་དཱ་སཱི ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ད་ཧ་རཱ་ན་ཉྩ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་ཉྩ པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་ལ’’ནྟི ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ན་མྤི ‘‘ཨི་དཾ མ་དྷུ་རཾ, ཨི་དཾ མ་ནཱ་པ’’ནྟི ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི གཱ་ཝོ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. སེ་ཊྛི་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ དྷ་ན་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏུ ས་བྦཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ པ་ན དཱ་ས་དཱ་སི་ཡོ ན སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏཱ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏ་རི ས་སི་ནེ་ཧ་ནི་སྶི་ནེ་ཧཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཧ་ཉྷི ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་མཱ་ན་ཀེ གཱི་ཝཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན པ་ཧི་ཎཱ་མི, ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ག་ཙྪ་ནྟུ, མཱ ཨ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ་ཏི ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ ‘‘སྭེ མ་མ དྷཱི་ཏཱ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ དྷཱི་ཏ་རཾ ས་མཱི་པེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, པ་ཏི་ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི. ཨ་ཡ་མྤི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི ཨ་ན་ནྟ་ར་ག་བྦྷེ ནི་སི་ནྣོ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་སྶོ་སི. སོ་པི སེ་ཊྛི དྷཱི་ཏ་རཾ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི –
‘‘ཨ་མྨ, ས་སུ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི བ་ཧི ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, བ་ཧི་ཨ་གྒི ཨ་ནྟོ ན པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦོ, ད་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི དཱ་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྒི པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦོ, ཨ་ནྟོ་དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཨི་མཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་བྦཱ སེ་ནི་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པཱ་ཊི་བྷོ་གེ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཙེ མེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཧི སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ན་ཙུ་ཎྞ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཀེ་ཏ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་མ་ཏྟེ་སུ ཙུ་དྡ་ས་སུ བྷ་ཏྟ་གཱ་མེ་སུ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་སི – ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏེ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷཱ’’ཏི ཙུ་དྡ་ས གཱ་མ་ཀཱ ཀི་ཉྩི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ? དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་པི ར་ཉྙོ ཙ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ ཙ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པི ས་བྦ་པ་ཙྪ་ཏོ ཡཱ་ན་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀེ ནཱ་མེ་ཏེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སུ་ཎི་སཱ་ཡ ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ དཱ་སི་དཱ་སཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀོ པོ་སེ་སྶ’’ཏི? ‘‘པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཏེ པ་ལཱ་པེ་ཐ, ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ ཨི་ཏོ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ན ‘‘ཨ་པེ་ཐ, མཱ ཝཱ་རེ་ཐ, བ་ལ་མེ་ཝ བ་ལ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི, ‘‘ཨ་མྨ, ན་ཏྠི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, ཀོ ཨེ་ཏེ པོ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པོ་ཐེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཀེ ‘‘ཨ་ལཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ ཝི་སཱ་ཁཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ན་སྨིཾ ནུ ཁོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནེ་ན མེ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་སྶ ཝི་སེ་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟཱི ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨེ་སཱ ཀི་ར ཝི་སཱ་ཁཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨི་ཏི སཱ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. ག་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ་སྶཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ པ་ཧི་ཏ་པ་ཧི་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ན་ག་རེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་པེ་སི. ཨི་ཏི སཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ དེ་ཐ, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏུ དེ་ཐ, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏུ དེ་ཐ, ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་གི་ནི་ཡཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟཱི ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝི་ཡ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སཱ དཱ་སཱི་ཧི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་ལ༹་ཝཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན མ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པི པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ན་གྒ་ས་མ་ཎ་ཀེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན པེ་མེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻཱ་ན་མྤི ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ ན་ཝ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཨ་ཙེ་ལ་ཀེ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ མེ སུ་ཎི་སཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. སཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི, ཀ་སྨཱ མཾ ས་སུ་རོ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སཱི’’ཏི, ‘‘དྷཱི, དྷཱི’’ཏི སེ་ཊྛིཾ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ. ཨ་ཙེ་ལ་ཀཱ ཏཾ དི་སྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ སེ་ཊྛིཾ ག་ར་ཧིཾ་སུ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ནཱ་ལ་ཏྠ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སཱ་ཝི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞིཾ ཨི་དྷ པ་ཝེ་སེ་སི, ཝེ་གེ་ན ནཾ ཨི་མ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ ཨི་མེ་སཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏུཾ, མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་སྶ སཱ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ད་ཧ་རཱ ནཱ་མ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏུ་མྷེ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ མ་ཧཱ་ར་ཧེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ ནི་རུ་ད་ཀཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཏཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ཝི་སཱ་ཁཱ ས་སུ་རཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་སུ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཡ་ཐཱ སོ ཐེ་རཾ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན བཱ་ལོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ བྷུ་ཉྫ་ཏེ་ཝ. ཝི་སཱ་ཁཱ ‘‘ཐེ་རཾ དི་སྭཱ་པི མེ ས་སུ་རོ ས་ཉྙཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ནི་ག་ཎྛེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པི ‘‘པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ པཱ་ཡཱ་སཾ ཨི་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཐ, ཨེ་ཏཾ ཨི་མ་སྨཱ གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཐ, ཨ་ཡཾ མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་ངྒ་ལ་ཀཱ་ལེ ཨ་སུ་ཙི་ཁཱ་ད་ཀཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ནི་ཝེ་ས་ནེ ས་བྦེ་པི དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་ནྟ་ཀཱ་ཝ, ཀོ ནཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, མུ་ཁེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ན་ཏྠི. ཝི་སཱ་ཁཱ ས་སུ་ར་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ཡཾ ནི་ཀྑ་མཱ་མ, ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠ་ཏོ ཀུ་མྦྷ་དཱ་སཱི ཝི་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ, དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་མ ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ མེ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པི་ཏཱ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ མེ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ་དྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཾ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི, ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སཱ་དོ་སཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི.
སེ་ཊྛི ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཨེ་སཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་རི་ཀཱ མ་ངྒ་ལ་ཀཱ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ མཾ ‘ཨ་སུ་ཙི་ཁཱ་ད་ཀོ’ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཨི་མི་སྶཱ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རེ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཋི་ཏེ ས་སུ་རོ མེ ཨ་པྤོ་ད་ཀཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཏཾ ན མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཧཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པུ་ཉྙཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎ་པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་རོ པུ་རཱ་ཎཾ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཙཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠ མེ ཀོ དོ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻ, ཨི་དྷ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏྭཾ ཀ་སྨཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ དོ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ དཱ་སཱི་པ་རི་ཝུ་ཏཱ པ་ཙྪཱ་གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ནཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ག་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན གེ་ཧེ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ་ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཱ་དཱི་ནི་པི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཡ ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སིཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠ མེ ཀོ དོ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡྻ, ཨི་དྷ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏཱ ཏ་ཝ གེ་ཧེ དཱ་སཱི་ཧི་པི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏྭཾ ཀིཾ ཨེ་ཏྠ དོ་སཾ པ་སྶ་སཱི’’ཏི?
ཨ་ཡྻཱ, ཨི་དྷཱ་པི ཏཱ་ཝ དོ་སོ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ གུ་ཡ྄ཧེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ད་ས ཨོ་ཝཱ་དེ ཨ་དཱ་སི, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་སཾ མེ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏུ. ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་གྒི བ་ཧི ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གེ་ཧཱ་ནཾ ཨ་གྒིཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་དཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ‘ཨ་མྨ, ཏ་ཝ ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གུ་ཎཾ དི་སྭཱ བ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཋ་ཏྭཱ མཱ ཀ་ཐེ་སི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི ཨ་གྒི་ས་དི་སོ ཨ་གྒི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’’ཏི.
ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཨི་མི་སྶཱ པ་ན པི་ཏཱ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨ་གྒི ན ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཀིཾ ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ནྟོ ཨ་གྒི་མྷི ནི་བྦུ་ཏེ བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨ་གྒིཾ ཨ་ནཱ་ཧ་རི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཏཱ་ཏཱ, མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ ན ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི, ཨི་དཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི – ས་ཙེ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གེ་ཧེ་སུ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝཱ པུ་རི་སཱ ཝཱ ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན མཱ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་སི. ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཧི ཨ་གྒི་ནཱ ས་དི་སོ ཨ་གྒི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨི་མྤི ཀཱ་ར་ཎེ སཱ ནི་དྡོ་སཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
ཏེ་སུ པ་ན ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་མྤི ཧི ཏ་སྶཱ པི་ཏ་རཱ ‘‘ཡེ ད་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ‘‘ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ པ་ཊི་དེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཡེ ན དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ན དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཡེ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶཱ་པི དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ད་ལི་དྡེ་སུ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ་སུ ས་མྤ་ཏྟེ་སུ ཏེ པ་ཊི་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ དཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ དི་སྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏེ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་ལ་དྡྷཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘སུ་ཁཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ས་སུ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པུ་རེ་ཏ་རཾ ས་ཡ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ན ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨ་གྒི པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་སྶུ་མྤི ས་སུ་ར་མྤི སཱ་མི་ཀ་མྤི ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཨུ་ར་ག་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨ་ནྟོ་དེ་ཝ་ཏཱ ན་མ་སྶི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ས་སྶུ་ཉྩ ས་སུ་ར་ཉྩ སཱ་མི་ཀ་ཉྩ དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་ཊྛི ཨི་མེ་སཾ ད་ས་ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ‘‘ཀིཾ སེ་ཊྛི ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷཱི་ཏུ དོ་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ན་ཏྠི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ནཾ ནི་དྡོ་སཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན གེ་ཧཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཝི་སཱ་ཁཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ ས་སུ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ག་མ་ནཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, པི་ཏཱ པ་ན མེ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་མ དོ་ས་སོ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི, ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ མེ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཙ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི དཱ་སི་དཱ་སེ ‘‘ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཛྫཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ, མ་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཁ་མཱ་ཧི མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་མི་ཏ་བྦཾ ཏཱ་ཝ ཁ་མཱ་མི, ཨ་ཧཾ པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ, ན མ་ཡཾ ཝི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝ་ཏྟཱ་མ, ས་ཙེ མ་མ རུ་ཙི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མི, ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཏ་ཝ ས་མ་ཎེ པ་ཊི་ཛ་གྒཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཝི་སཱ་ཁཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་སི. ན་གྒ་ས་མ་ཎཱ་པི ས་ཏྠུ མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧཾ ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ གེ་ཧཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦོ ས་ཀྐཱ་རོ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏོ, ས་སུ་རོ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་སུཾ. སོ ‘‘སུ་ཎྷཱ མེ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི. སཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩེ པུ་ན སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ས་སུ་རོ མེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ པུ་ན ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི. པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ་སྶ ག་ནྟྭཱ སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ. སོ ག་ནྟྭཱ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏྭཾ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ནི་སཱི་ད, པ་ར་ཀུ་ཊྚེ ཝཱ པ་ར་སེ་ལེ ཝཱ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཝཱ པ་ན ནི་སཱི་ད, ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ ནཱ་མ ས་ཀྐོ་མི ཏཾ མ་མ ས་དྡཾ སཱ་ཝེ་ཏུ’’ནྟི མ་ཧཱ་ཛ་མྦུཾ ཁ་ནྡྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་མ་ཏ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཙ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཱ་པི པ་ཙྪ་ཏོ ཋི་ཏཱ་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་པི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་ཝ་ནེ ཋི་ཏཱ་པི ‘‘ས་ཏྠཱ མ་མ་ཉྙེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏྠཱ ཧི ཏཾ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ནྡ་ས་མཱ ཀི་ར བུ་དྡྷཱ. ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡོ ག་ག་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་རི ཙ་ནྡོ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་རི ཙ་ནྡོ’’ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཁཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟི. ཨི་དཾ ཀི་ར ཏེ་སཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫི་ཏ་ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ དཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ལི་ས་དི་སེ པུ་ཏྟེ ཀ་ཎྷཱ་ཛི་ནཱ་ས་དི་སཱ དྷཱི་ཏ་རོ མ་དྡི་ས་དི་སཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣ་དཱ་ན་སྶ ཕ་ལཾ. མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་པི ཁོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟེ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ས་ཧ་སྶ ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཙ་ལཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ནི་ཀྐ་ངྑོ ཧུ་ཏྭཱ སཱ་ཎི་ཀ་ཎྞཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཎྷཱ་ཡ ཐ་ནཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏྭཾ མེ ཨ་ཛྫ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ་ཏཱ’’ཏི ཏཾ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི མི་གཱ་རོ་ཏི་སྶ ནཱ་མ་མ་ཀཱ་སི.
མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི སུ་ཎྷཱ་ཡ ཐ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྭཱི་སུ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་དེ པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ནྟོ མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ནྟོ ‘‘མི་གཱ་རོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མི་གཱ་རོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཡ་ཏྠ ནཱ་མ དྭི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི ཙ མེ སུ་ཎི་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཉཱ་ཏཾ, ས་བྦཱ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཱ མུ་ཏྟོ་མྷི, སུ་ཎི་སཱ མེ ཨི་མཾ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི མ་མ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘སོ་ཧཾ ཨ་ཛྫ པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ;
ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཏ མེ བྷ་དྡཱ, སུ་ཎི་སཱ གྷ་ར་མཱ་ག་ཏཱ’’ཏི.
ཝི་སཱ་ཁཱ པུ་ན་དི་ཝ་ས་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ས་སྶུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ གེ་ཧཾ སཱ་ས་ན་སྶ ཝི་ཝ་ཊ་དྭཱ་རཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ མེ སུ་ཎི་སཱ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་ར་མ་སྶཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏི་སྶཱ བྷཱ་རི་ཡཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ས་ལླ་ཧུ་ཀ་མ་སྶཱ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ པ་སཱ་དྷ་ན་ཡོ་གྒཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ གྷ་ན་མ་ཊྛ་ཀཾ ནཱ་མ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཾ སོ་ལ༹་ས་ཧི ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་གྷ་ཊེ་ཧི ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཝི་སཱ་ཁཱ་པི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༠) ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཝུ་ཌྜྷིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶཱ ཀི་ར ད་ས པུ་ཏྟཱ ད་ས དྷཱི་ཏ་རོ ཙ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ད་ས ད་ས པུ་ཏྟཱ ད་ས ད་ས དྷཱི་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སུ ཏེ་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ད་ས ད་ས པུ་ཏྟཱ ད་ས ད་ས དྷཱི་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟ་པ་ན་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཝི་སཱ་ཁཱ ཝཱི་ས་ཏི པུ་ཏྟཱ, ན་ཏྟཱ ཙ ཙ་ཏུ་རོ ས་ཏཱ;
པ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶཱ, ཛ་མྦུ་དཱི་པེ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ’’ཏི.
ཨཱ་ཡུ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, སཱི་སེ ཨེ་ཀ་མྤི པ་ལི་ཏཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི, ནི་ཙྩཾ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟ་པ་ན་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟིཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨེ་ཏྠ ཝི་སཱ་ཁཱ’’ཏི པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏཱ་རོ ཧོ་ནྟི? ཡེ ནཾ ག་ཙྪ་ནྟིཾ པ་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཐོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏུ, ག་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཝ ནོ, ཨ་ཡྻཱ སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི, ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཡེ ནཾ ཋི་ཏཾ ནི་སི་ནྣཾ ནི་པ་ནྣཾ པ་སྶ་ནྟི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཐོ་ཀཾ ནི་པ་ཛྫ་ཏུ, ནི་པ་ནྣཱ་ཝ ནོ, ཨ་ཡྻཱ, སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཨི་ཏི སཱ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨ་སུ་ཀ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ནཱ་མ ན སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ན ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁོ པ་ན ཧ་ཏྠཱི་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ཝི་སཱ་ཁཱ ཀི་ར པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཐཱ་མཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧ་ཏྠིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི, སོ སོ་ཎྜཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏྠི་ཡོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ན པ་རི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘རཱ་ཛཱ ཀི་ར ཏེ, ཨ་ཡྻེ, བ་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧ་ཏྠིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཝི་སཱ་ཁཱ ཨི་མཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ པ་ལཱ་ཡི་ཏེ་ན, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཏཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་ཙེ ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཝི་ན་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི དྭཱི་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཎཱ་མེ་སི. ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏོ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ་པི ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ སོ་ཏྠི་ནཱ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ན་ཏྟཱ ཨ་རོ་ག་པུ་ཏྟཱ ཨ་རོ་ག་ན་ཏྟཱ ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏཱ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་སུ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ནོ མ་ངྒ་ལེ་སུ ཚ་ཎེ་སུ ཝི་སཱ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ མ་ཎྜི་ཏ་པ་སཱ་དྷི་ཏེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཝི་སཱ་ཁཱ་པི ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དཱ་སི་ཡཱ ཨ་དཱ་སི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་སྶ་ཝོ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཝི་སཱ་ཁཱ་པི མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དཱ་སི་ཡཱ ཨ་དཱ་སི ‘ཧ་ནྡ ཛེ ཨི་མཾ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༠༣).
སཱ ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ཧ་གྒྷཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ སཱི་སེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཾ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་པི་ཊྛིཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ནཾ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠི་ཐཱ་མ་དྷ་རཱ་ཡ དཱ་སི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ར ཏཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ་ན ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཨི་མཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ག་ཎྷ, ས་ཏྠུ་ས་ནྟི་ཀཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ པ་སཱ་དྷེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. ཏཾ པ་ན ད་ཏྭཱ གྷ་ན་མ་ཊྛ་ཀཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཨ་སྶོ་སི, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི. སཱ་པི་སྶཱ དཱ་སཱི ཏཾ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་མུ་ཊྛཱ. དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ན པ་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཙེ ཀི་ཉྩི པ་མུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏི. ཨི་ཏི སོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝི་སཱ་ཁཱ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋ་པེ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སོ་པཱ་ན་པ་སྶེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི.
ཝི་སཱ་ཁཱ་པི སུ་པྤི་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ག་མི་ཀ་གི་ལཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཙ་རི. ཏཱ པ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ དི་སྭཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཏེ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠི་ཀཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ད་ཧ་རཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ཐཱ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཏ་སྨི་མྤི དི་ཝ་སེ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀཾ གི་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ སུ་པྤི་ཡཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༠) ‘‘ཀེ་ན་ཏྠོ ཨ་ཡྻ་སྶཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡྻ, པེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱུ་རུ་མཾ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཏྠ་རི པ་སཱ་དེ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ས་རཱི་རཱ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཝི་སཱ་ཁཱ་པི གི་ལཱ་ནེ ཙ ད་ཧ་རེ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ, ‘‘ཨ་མྨ, པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར པ་སཱ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སཱ དཱ་སཱི པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻེ, པ་མུ་ཊྛཱ་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཧི, ས་ཙེ པ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, མཱ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཡྻ་སྶེ་ཝ ཏཾ མ་ཡཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི. ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀི་ར སཱ ‘‘ཀུ་ལ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་མུ་ཊྛ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཐེ་རོ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི; ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི ཏཾ དཱ་སིཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻཱ་ཡ མེ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ མེ སོ་པཱ་ན་པ་སྶེ ཋ་པི་ཏཾ, ག་ཙྪ ནཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ, ‘‘ཨ་ཡྻ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ པུ་ཊྛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘ཨ་མྨ, ནཱ་ཧཾ མ་མ ཨ་ཡྻེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛ་བྷ་ཎྜཾ པི་ལ་ནྡྷི་སྶཱ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ མ་ཡཱ. ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨུ་པ་ནེ་སྶཱ་མི, ག་ཙྪ, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ་རི. ཝི་སཱ་ཁཱ ཏཾ ཨ་པི་ལ་ནྡྷི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་མྨཱ་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷཱ་པེ་སི. ཏེ་ཧི ‘‘ན་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀཱ་རཱ་པ་ཎི་ཡཾ པ་ན་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཡཱ་ནེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏཾ ཝི་ཀྐི་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ག་ཎྷིཾ་ཏུ ན ཀོ་ཙི ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཏ་ཉྷི པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ དུ་ལླ་བྷཱ. པ་ཐ་ཝི་མ་ཎྜ་ལ་སྨི་ཉྷི ཏི་སྶོ་ཝ ཨི་ཏྠི་ཡོ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ལ་བྷིཾ་སུ ཝི་སཱ་ཁཱ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, བ་ནྡྷུ་ལ་མ་ལླ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ བྷ་རི་ཡཱ, མ་ལླི་ཀཱ, བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ་ཏི.
ཏ་སྨཱ ཝི་སཱ་ཁཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ན་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཀ་ཊེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻེ་ན ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན མ་མ པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛཾ, ཏེ་ན ཨཱ་མ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ས་ཀྐཱ ཏཾ མ་ཡཱ པི་ལ་ནྡྷི་ཏུཾ. ཏཾ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨུ་པ་ནེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཀྐི་ཎཱ་པེ་ནྟཱི ཨ་ཉྙཾ ཏཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཀ་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནེ་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཏེ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་སཱ་ཁེ་ཏི ‘‘ཡུ་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝི་སཱ་ཁཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ན་ཝ་ཀོ་ཊཱི་ཧི བྷཱུ་མི་མེ་ཝ ག་ཎྷི. ཨ་པ་རཱ་ཧི ན་ཝ་ཀོ་ཊཱི་ཧི ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་དྡི་ཡ་ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ བྷ་དྡི་ཡ་སྶ ནཱ་མ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཧི ས་ཏྠཱ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཝ་ས་ཏི. ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི. ཝི་སཱ་ཁཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙཱ་རི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏྠ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཝི་སཱ་ཁེ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་མི, ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ ཨི་དཾ ཝི་སཱ་ཁེ’’ཏི. སཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣཾ ཀ་ཉྩི པ་སྶི་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཡཾ རུ་ཙྩ་སི, ཏ་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷ ཝི་སཱ་ཁེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ པི་ཡཱ་ཡ་ཏི, ‘‘མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཨི་དྡྷི་མཱ, ཨེ་ཏཾ མེ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ལ་ཧུཾ ནི་པྥ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཏ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ས་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི་པི རུ་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཙ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧ་ནྟེ མ་ཧ་ནྟེ རུ་ཀྑེ ཙ པཱ་སཱ་ཎེ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནེ་ཝ ས་ཀ་ཊེ རུ་ཀྑ་པཱ་སཱ་ཎེ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི, ན ཨ་ཀྑོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ དྭེ་བྷཱུ་མི་ཀཾ པཱ་སཱ་དཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཉྩ ག་བྦྷ་ས་ཏཱ་ནི, ཨུ་པ་རི་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཉྩ ག་བྦྷ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ག་བྦྷ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ པཱ་སཱ་དོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་སེ པ་རི་སུ་དྡྷེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ‘‘སུ་དྡྷ་པཱ་སཱ་དོ པ་ན ན སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ པ་དྷཱ་ན་ཝེ་ཏྟ་གེ་ཧ་ས་ཏཱ་ནི, པ་ཉྩ ཙཱུ་ལ༹་པཱ་སཱ་ད་ས་ཏཱ་ནི, པ་ཉྩ དཱི་གྷ་མཱ་ལ༹་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ན་ཝ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ་པི པཱ་སཱ་དེ ཀ་མྨཾ ན་ཝ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཾ. པཱ་སཱ་ད་ཀཱུ་ཊཾ གྷ་ན་ཀོ་ཊྚི་ཏ་ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི་ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་ག་ཎྷ་ན་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ‘‘ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཙ སུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ས་ཐ, པཱ་སཱ་ད་མ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཝ དཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཀཱ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ས་ཧཱ་ཡི་ཀེ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཝ་ཏྠཾ ཏ་ཝ པཱ་སཱ་དེ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཨ་ཏྠ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་དྷུ ས་ཧཱ་ཡི་ཀེ, ས་ཙེ ཏྱཱ་ཧཾ ‘ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི, ཏྭཾ ‘མེ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ’ཏི མ་ཉྙི་སྶ་སི, ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་སཱ་ད་སྶ དྭེ བྷཱུ་མི་ཡོ ག་བྦྷ་ས་ཧ་སྶ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི ཏ་ཏོ ཨ་པྤ་ཏ་ར་མཱུ་ལཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་སཱ་དེ པུ་ཉྙ་བྷཱ་གཾ ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ རོ་ད་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ དི་སྭཱ, ‘‘ཀ་སྨཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏེ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘སོ་པཱ་ན་པཱ་ད་མཱུ་ལེ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨི་མཾ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་རཱ་ཧི, བྷི་ཀྑཱུ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཏྠ པཱ་དཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཀི་རེ་ཏཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཝི་སཱ་ཁཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཝ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ཨ་དཱ་སི. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀེ་ན ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀཱ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ས་བྦེ་སཾ པ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་དཱ་སི. དཱ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གེ ན་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བྷཱུ་མི་གྒ་ཧ་ཎེ ན་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀཱ་རཱ་པ་ནེ ན་ཝ, ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧེ ན་ཝཱ་ཏི ས་བྦཱ་པི ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊི་ཡོ སཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ པ་རི་ཙྩ་ཛི. ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙི་སྶཱ ན་ཏྠི. སཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟ་པ་ན་ཏྟ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ‘‘ཡཾ ཡཾ མ་ཡཱ པུ་བྦེ པ་ཏྠི་ཏཾ, ས་བྦ་མེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་སཱ་དཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟཱི པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི མ་དྷུ་ར་ས་དྡེ་ན ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཀ་དཱ་ཧཾ པཱ་སཱ་དཾ ར་མྨཾ, སུ་དྷཱ་མ་ཏྟི་ཀ་ལེ་པ་ནཾ;
ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ས་ངྐ་པྤོ མ་ཡ྄ཧ པཱུ་རི་ཏོ.
‘‘ཀ་དཱ་ཧཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཉྩ, བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ཙ;
སེ་ནཱ་ས་ན་བྷ་ཎྜཾ ད་སྶཱ་མི, ས་ངྐ་པྤོ མ་ཡ྄ཧ པཱུ་རི་ཏོ.
‘‘ཀ་དཱ་ཧཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, སུ་ཙིཾ མཾ་སཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ;
བྷོ་ཛ་ན་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ས་ངྐ་པྤོ མ་ཡ྄ཧ པཱུ་རི་ཏོ.
‘‘ཀ་དཱ་ཧཾ ཀཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ, ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀཱ་ནི ཙ;
ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ས་ངྐ་པྤོ མ་ཡ྄ཧ པཱུ་རི་ཏོ.
‘‘ཀ་དཱ་ཧཾ ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, མ་དྷུ་ཏེ་ལ་ཉྩ ཕཱ་ཎི་ཏཾ;
བྷེ་ས་ཛྫ་དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, ས་ངྐ་པྤོ མ་ཡ྄ཧ པཱུ་རི་ཏོ’’ཏི.
བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶཱ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ གཱ་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ, སཱ ཨ་ཛྫ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟ་པ་ན་ཏྟ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ གཱ་ཡ་མཱ་ནཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁྭ་སྶཱ པི་ཏྟཾ ཝཱ ཀུ་པི་ཏཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་མྨ་ཏྟི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི? ས་ཏྠཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ གཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན་སྶཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, སཱ ‘པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ མེ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཱ’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟཱི ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་དཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཏཱ་ཡ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཏྠི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘སུ་ཎི་སྶ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘སུ་ཎི་སྶཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨཱ་ཡུ ཨ་ཧོ་སི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ན་ག་རཾ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ, པི་ཏཱ སུ་ན་ནྡོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ, མཱ་ཏཱ སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི, ཏ་སྶ ཨ་གྒ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཨེ་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱི སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀཱ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་བ་དྡྷཾ ག་ཙྪ་ཏི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཀ་ཐ་ན་ཉྩ ཝ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དི་སྭཱ, ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་ལླ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷུཾ ས་ཀྐཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ས་ཀྐཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ཊ་ཀེ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཕ་ལེ་ན དེ་ཝི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཏྠེ་མི, ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ པ་ནེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ལ་བྷི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཏྠ་ནཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏྭཾ ཝི་སཱ་ཁཱ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ལ་བྷི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ སཱ ས་མྤ་ཏྟི སྭེ་ཝ ལ་དྡྷ་བྦཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
སཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ནི་ཊྛཱ ས་ངྒྷ་དཱ་སཱི ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ པ་ར་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏཱ་ཧི ཛེ་ཊྛ་བྷ་གི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ་པི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ དྷ་ན་ཉྩ་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ བ་ཧཱུ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ གཱ་ཡ་ཏི, པ་ཏྠི་ཏ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ པ་ན ནི་པྥ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཚེ་ཀོ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༥༣. ‘‘ཡ་ཐཱ་པི པུ་པྥ་རཱ་སི་མྷཱ, ཀ་ཡི་རཱ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ བ་ཧཱུ;
ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ན, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ པུ་པྥ་རཱ་སི་མྷཱཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནཾ རཱ་སི་མྷཱ. ཀ་ཡི་རཱཏི ཀ་རེ་ཡྻ. མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ བ་ཧཱུཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཎྚི་ཀ་མཱ་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ མཱ་ལཱ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ. མ་ཙྩེ་ནཱཏི མ་རི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘‘མ་ཙྩོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ས་ཏྟེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ བ་ཧུཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པུ་པྥ་རཱ་སི་གྒ་ཧ་ཎཾ བ་ཧུ་པུ་པྥ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་ཙེ ཧི ཨ་པྤཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཧོ་ནྟི, མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ཙ ཚེ་ཀོ ནེ་ཝ བ་ཧཱུ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཚེ་ཀོ པ་ན ཨ་པྤེ་སུ བ་ཧཱུ་སུ་པི པུ་པྥེ་སུ ན ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝ. བ་ཧཱུ་སུ པ་ན པུ་པྥེ་སུ ས་ཏི ཚེ་ཀོ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ད་ཀྑོ ཀུ་ས་ལོ བ་ཧཱུ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ས་དྡྷཱ མ་ནྡཱ ཧོ་ཏི, བྷོ་གཱ ཙ བ་ཧཱུ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ནེ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི བ་ཧཱུ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ, མ་ནྡཱ་ཡ ཙ པ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ མ་ནྡེ་སུ ཙ པ་ན བྷོ་གེ་སུ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཙ པ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ མ་ནྡེ་སུ ཙ བྷོ་གེ་སུ ན ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཙ པ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་རེ་སུ ཙ བྷོ་གེ་སུ ས་ཏི ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཙ ཝི་སཱ་ཁཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡ་ཐཱ་པི…པེ… ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ བ་ཧུ’’ནྟི.
དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཊྛ་མཾ