༧. མ་གྷ་ཝ་ཏྠུ
ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན མ་གྷ་ཝཱཏི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ཉྷི མ་ཧཱ་ལི ནཱ་མ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ས་ཏི, སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཾ (དཱི. ནི. ༢.༣༤༤ ཨཱ་ད་ཡོ) སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ མ་ཧ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི, ‘དི་སྭཱ ནུ ཁོ ཀ་ཐེ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་དི་སྭཱ. ཛཱ་ནཱ་ཏི ནུ ཁོ ས་ཀྐཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’ཏི པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ལི་ཙྪ་ཝཱི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ལི་ཙྪ་ཝཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དི་ཊྛོ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛོ ཁོ མེ, མ་ཧཱ་ལི, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ’’ཏི. ‘‘སོ ཧི ནུ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དུ་དྡ་སོ ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐ་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་ལི, པ་ཛཱ་ནཱ་མི ས་ཀྐ་ཀ་ར་ཎེ ཙ དྷ་མྨེ, ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཀྐོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ, ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི’’.
ས་ཀྐོ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ མ་གྷོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་གྷ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཀྐོ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ པུ་རེ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘པུ་རི་ནྡ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཀྐོ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཀྐོ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཀྐོ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ཏྠཾ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཧ་སྶ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཀྐ་སྶ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ སུ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་སུ་ར་ཀ་ཉྙཱ, པ་ཛཱ་པ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘སུ་ཛ་མྤ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཀྐོ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ས་ཀྐ་སྶ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི ས་མ་ཏྟཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་སཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཀྐོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི? ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་བྷ་རོ ཨ་སྶཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡཱི ཨ་སྶཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙོ ཨ་སྶཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཨ་སྶཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སེ་ཡྻཾ, མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་ས་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ ཨ་སྶཾ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙོ ཨ་སྶཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ནོ ཨ་སྶཾ, ‘‘ས་ཙེ་པི མེ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ན པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ས་ཀྐ་སྶ, མ་ཧཱ་ལི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི ས་མ་ཏྟཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་སཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཀྐོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ་ཏི.
‘‘མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་བྷ་རཾ ཛ་ནྟུཾ, ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ནཾ;
ས་ཎྷཾ ས་ཁི་ལ་ས་མྦྷཱ་སཾ, པེ་སུ་ཎེ་ཡྻ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནཾ.
‘‘མ་ཙྪེ་ར་ཝི་ན་ཡེ ཡུ་ཏྟཾ, ས་ཙྩཾ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷུཾ ན་རཾ;
ཏཾ ཝེ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ཨཱ་ཧུ ས་པྤུ་རི་སོ ཨི་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥༧) –
ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ས་ཀྐེ་ན མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན ‘‘ཀ་ཐཾ, བྷ་ནྟེ, མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝོ པ་ཊི་པ་ཛྫཱི’’ཏི? ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ སོ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པུ་ཊྛོ ‘‘ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་ལི, སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –
ཨ་ཏཱི་ཏེ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ མ་ཙ་ལ་གཱ་མེ མ་གྷོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ གཱ་མ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ད་ནྟེ་ན པཾ་སུཾ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་པ་རོ ཏཾ བཱ་ཧུ་ནཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཏ་ཏོ་པི ནཾ ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་ཧུ་ནཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཏ་སྶ་པི ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ཨི་ཏི ཏཾ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ པུ་རི་སཱ བཱ་ཧུ་ནཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ནེ་སུཾ. སོ ‘‘ས་བྦེ་པེ་ཏེ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ སུ་ཁི་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ སུ་ཁ་དཱ་ཡ་ཀེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཀུ་དཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་བྦེ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ སཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཨ་གྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, གི་མྷ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་བྦེ་སཾ པི་ཡཾ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡཱ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, པཱ་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ, མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ, ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་པ་རོ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་མྨ, ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་གྒ་གཱ་མི་ནཾ མ་གྒཾ ཀ་རོ་མི, ས་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཧ་མྤི ཏེ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཧི, ས་མྨ, ས་གྒོ ནཱ་མ བ་ཧཱུ་ན་མྤི མ་ནཱ་པོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ ཛ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ དི་སྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཙ ཨ་པ་རོ་པི ཏེ་སཾ ས་ཧཱ་ཡོ ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རོ་པི ཨ་པ་རོ་པཱི་ཏི ས་བྦེ་པི ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ ས་བྦེ་པི ཀུ་དཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ མ་གྒཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཏེ དི་སྭཱ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཡོ་གེ ཡུ་ཏྟཱ, ས་ཙེ ཨི་མེ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. སུ་རཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པི་ཝེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏཱ་དི་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཧ་མྤི ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ས་གྒ་མ་གྒཾ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟེ་ཧི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ, སུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏུཾ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ ཙ ཀ་མྨ་ནྟེ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. སོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་སེ་སྶཱ་མི ནེ’’ཏི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཙོ་རེ ཏེ, དེ་ཝ, ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟེ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཏེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཧ་ཏྠི་ནཱ མ་དྡཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. མ་གྷོ སེ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་དཱ་སི – ‘‘ས་མྨཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷེ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙེ ཙ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀེ ཙ མ་དྡ་ན་ཧ་ཏྠི་མྷི ཙ ཨ་ཏྟ་ནི ཙ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ཙི་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ མེ་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧ་ཏྠཱི ཨུ་པྤ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧི. རཱ་ཛཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ མ་དྡི་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧི་སྶ་ཏི? ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ནེ ཀི་ལ་ཉྫེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ མ་དྡཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཀི་ལ་ཉྫེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏུཾ པེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཧ་ཏྠཱི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ཀྐ་མི.
རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཏྠ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ཀིཾ ན ལ་བྷ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷེ ཀི་ར ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཙོ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, དེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ན མ་ཡཾ, དེ་ཝ, ཙོ་རཱ, མ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་གྒ་མ་གྒཾ སོ་དྷེ་ནྟཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་མ, གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ ཨ་མྷེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གུ་ཎེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ, ཁ་མ་ཐ མེ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཾ ཏེ་སཾ དཱ་སཾ, ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནི་ཡཾ, ཏ་ཉྩ གཱ་མཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ནོ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶཱ་ནི་སཾ་སོ དི་ཊྛོ’’ཏི བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཧ་ཏྠིཾ ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ནྟཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ པུ་ཉྙཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀིཾ ཀ་རོ་མ? ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཝི་སྶ་མ་ན་སཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ལཾ པ་ཊྛ་པེ་སུཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་སུ པ་ན ཝི་ག་ཏ་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པ་ཏྟིཾ ནཱ་དཾ་སུ.
མ་གྷ་སྶ པ་ན གེ་ཧེ ན་ནྡཱ, ཙི་ཏྟཱ, སུ་དྷ་མྨཱ, སུ་ཛཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཏཱ་སུ སུ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨི་མི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ མཾ ཛེ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ལ་ཉྫཾ ཨ་དཱ་སི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཎྞི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ རུ་ཀྑཾ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ཎྞི་ཀཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘སུ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ སཱ་ལཱ’’ཏི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཐ ནེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི སཱ་ལཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞི་ཀཱ་རོ་པ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཧོ, ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཀཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན ས་རི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ནཱ་མ, བྷོ’’ཏི? ‘‘ཀ་ཎྞི་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཧོ་ཏུ ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཚི་ནྣ་རུ་ཀྑེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི གེ་ཧེ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, སཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ གེ་ཧེ དི་སྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ་པི མཱུ་ལེ་ན ན ལ་བྷིཾ་སུ. ‘‘ས་ཙེ མཾ སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཐ, ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘མ་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ པ་ཏྟིཾ ན ད་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཨ་ཐ ནེ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡྻཱ, ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐ, ཋ་པེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ག་ཎྷ་ཐ ཀ་ཎྞི་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཀ་ཎྞི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ལཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ དུ་གྒ་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཕ་ལ་ཀཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སྶ ས་ཉྙཾ ཨ་དཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ གེ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཧི, ཏ་སྶ པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨ་པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ས་ཡ་ནཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཕ་ལ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ བྷཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཧ་ཏྠཱི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ གྷ་རཾ ནེ་ཏི. སོ ཏ་སྶ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. མ་གྷོ སཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་རུ་ཀྑཾ རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ མཱུ་ལེ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི. སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་པ་ཝི་ཊྛཱ ཛ་ནཱ ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘སུ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མེ་སཱ སཱ་ལཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན་ནྡཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ སཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་མྷེ ཨ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་རིཾ་སུ, སུ་དྷ་མྨཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྱ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, མ་ཡཱ་པི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སཱ་ལཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ནྷཱ་ནོ་ད་ཀ་ཉྩ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཀཱ་རེ་སི. ཙི་ཏྟཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀཱ དི་ནྣཱ, ན་ནྡཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཀཱ་རི་ཏཱ, མ་ཡཱ་པི ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘སཱ་ལཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ་ཧི པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི མཱ་ལཾ པི་ལ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་པྥཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ པུ་པྥཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་རེ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་སྨིཾ ཨཱ་རཱ་མེ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ པུ་པྥཱུ་པ་ག་ཕ་ལཱུ་པ་ག་རུ་ཀྑོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ནཱ་ཧོ་སི.
སུ་ཛཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ མ་གྷ་སྶ མཱ་ཏུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ ཙེ་ཝ པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ, ཨེ་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ, མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཎྜ་ཡ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. མ་གྷོ་པི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཀ་མྨཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ ཨ་པི, སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཾ མ་ཙྪེ་ར་ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཀྐོ་དྷ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ཝ་ཏ་པ་དཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ –
‘‘མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་བྷ་རཾ ཛ་ནྟུཾ, ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ནཾ;
ས་ཎྷཾ ས་ཁི་ལ་ས་མྦྷཱ་སཾ, པེ་སུ་ཎེ་ཡྻ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནཾ.
‘‘མ་ཙྪེ་ར་ཝི་ན་ཡེ ཡུ་ཏྟཾ, ས་ཙྩཾ ཀོ་དྷཱ་བྷི་བྷུཾ ན་རཾ;
ཏཾ ཝེ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ཨཱ་ཧུ ‘ས་པྤུ་རི་སོ’ཨི་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥༧) –
ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏེ་པི་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་དཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ཨ་སུ་རཱ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ ‘‘ཨ་བྷི་ན་ཝཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི དི་བྦ་པཱ་ནཾ ས་ཛྫ་ཡིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པི་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཉྙ་མ་དཱ་སི. ཨ་སུ་རཱ དི་བྦ་པཱ་ནཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཛྫིཾ་སུ. ས་ཀྐོ ‘‘ཀིཾ མེ ཨི་མེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ར་ཛྫེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཏེ པཱ་དེ་སུ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཁི་པཱ་པེ་སི. ཏེ ཨ་ཝཾ་སི་རཱ ས་མུ་དྡེ པ་ཏིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སི་ནེ་རུ་ནོ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཨ་སུ་ར་ཝི་མཱ་ནཾ ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟི, ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལི ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟི.
དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མེ པ་ན ཨ་སུ་རེ་སུ པ་རཱ་ཛི་ཏེ་སུ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ པ་ན ན་ག་ར་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་པ་ཙྪི་མ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་ར་དྭཱ་རཱ་ནཾ. ཏཾ ཁོ པ་ན ན་ག་རཾ དྭཱ་ར་ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི ཨཱ་རཱ་མ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ. ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷེ་ཧི དྷ་ཛེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟོ ནཱ་མ པཱ་སཱ་དོ ཨུ་གྒ་ཉྪི. སུ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ཊྛཱི་སུ མ་ཎི་དྷ་ཛཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, མ་ཎི་ཡ་ཊྛཱི་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་དྷ་ཛཱ; པ་ཝཱ་ལ༹་ཡ་ཊྛཱི་སུ མུ་ཏྟ་དྷ་ཛཱ, མུ་ཏྟ་ཡ་ཊྛཱི་སུ པ་ཝཱ་ལ༹་དྷ་ཛཱ; ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ་སུ ཡ་ཊྛཱི་སུ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་དྷ་ཛཱ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏོ དྷ་ཛོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷོ པཱ་སཱ་དོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་རུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟི, པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མཱུ་ལེ དཱི་གྷ་ཏོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ པུ་ཐུ་ལ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ བ་ཧ་ལ་ཏོ པ་ཉྩ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་ཝ་ཎྞཱ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡོ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱུ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཏི.
ཧ་ཏྠཱི པ་ན ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ན ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཀུ་མྦྷེ མཱ་པེ་སི ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ, ས་བྦེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ཀྐ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཀུ་མྦྷཾ མཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཱ དྷ་ཛཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. པ་རི་ཡ་ནྟེ ཀི་ངྐི་ཎི་ཀ་ཛཱ་ལཾ ཨོ་ལ་མྦ་ཏི. ཡ་སྶ མ་ནྡ་ཝཱ་ཏེ་རི་ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་དྡ་སཾ་མི་སྶོ དི་བྦ་གཱི་ཏ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ར་ཝོ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. མ་ཎྜ་པ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ཀྐ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ མ་ཎི་པ་ལླ་ངྐོ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ཀྐོ ནི་སཱི་དི. ཏེ་ཏྟིཾ་ས དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་མྦྷེ ར་ཏ་ན་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཀུ་མྦྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་མྦྷེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ད་ནྟེ མཱ་པེ་སི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀོ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མོ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་ཉྩེ་ཏྠ ད་ནྟེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པ་དུ་མི་ནཱི་ག་ཙྪཱ་ནི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ག་ཙྪེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པུ་པྥཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པུ་པྥེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏྟེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ན་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནྟཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཋཱ་ནེ་སུ ཧ་ཏྠི་ད་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི.
སུ་དྷ་མྨཱ་པི ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶཱ སུ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ན་ཝ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ དེ་ཝ་ས་བྷཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་ཏོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ ཀི་ར ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མཱ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ དི་ཝ་སེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཋཱ་ནཾ དི་སྭཱ, ‘‘སུ་དྷ་མྨཱ དེ་ཝ་ས་བྷཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ན་ནྡཱ་པི ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ ན་ནྡཱ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ནི་བྦ་ཏྟི. ཙི་ཏྟཱ་པི ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ་པི པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ནེ་ཏྭཱ མོ་ཧ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. སུ་ཛཱ པ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ གི་རི་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ བ་ཀ་ས་ཀུ་ཎི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ས་ཀྐོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘སུ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྷེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ན་ནྡཱ ཙ ཙི་ཏྟཱ ཙ, སུ་ཛཱ ནུ ཁོ ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཏཾ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘བཱ་ལཱ ཀི་ཉྩི པུ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ པུ་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨི་དྷ ཝི་ཙ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀོ པ་ན ཏྭཾ, སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ སཱ་མི་ཀོ མ་གྷོ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་སི, སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’. ‘‘ཏ་ཝ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་པི མ་མེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ, པ་སྶི་སྶ་སི ཏཱ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ས་ཀྐོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ ཏ་ཏྠ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ན་ནྡཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཛཾ པ་སྶི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ སཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ན་ནྡཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཋི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ ཏི་སྶོ་པི ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཡྻཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མ་ཎྜ་ན་སྶ ཕ་ལཾ, ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ ཏུ་ཎྜཾ པ་སྶ་ཐ, པཱ་དེ པ་སྶ་ཐ, ཛ་ངྒྷཱ པ་སྶ་ཐ, སོ་བྷ་ཏི ཝ་ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
པུ་ན ས་ཀྐོ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘དི་ཊྛཱ ཏེ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཊྛཱ མཾ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠེ་ཝ མཾ ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ‘‘དི་ཊྛཱ ཏེ ཏཱ་སཾ ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘དི་ཊྛཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཡཱ་པི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱུ་པཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘མ་ཡཱ དི་ནྣཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ར་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ར་ཀྑི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶཱ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ད་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ར་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཡཾ་མ་ཏ་མ་ཙྪ་ཀེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི. ས་ཀྐོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ, ཝཱ་ལུ་ཀཱ་པི་ཊྛེ མ་ཏ་མ་ཙྪ་ཀོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ནི་པ་ཛྫི. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཏ་མ་ཙྪ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. མ་ཙྪོ གི་ལ་ན་ཀཱ་ལེ ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཙཱ་ལེ་སི. སཱ ‘‘ས་ཛཱི་ཝ་མ་ཙྪ་ཀོ’’ཏི ཨུ་ད་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ཐོ་ཀཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶཱ པུ་ར་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. པུ་ན སཱ ‘‘མ་ཏ་མ་ཙྪ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ གི་ལ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་གྒ་ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཙཱ་ལེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཛཱི་ཝ་མ་ཙྪོ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ་ཀཾ སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཝ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ, སཱ་དྷུ་ཀཾ སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་སི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་སི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ས་ཡཾ་མ་ཏ་མ་ཙྪཾ ལ་བྷ་ཏི ཝཱ, ན ཝཱ. ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ སུ་སྶི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཕ་ལེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ་སྶཱ པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཀྐོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནུ ཁོ སཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི ཡཱ་ན་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ཛེ་ནྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ་ཏཱ་ཏཱ, ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀཱ་ནི ག་ཎྷ་ཐ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་ནྟོ ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ན ‘‘མཱུ་ལེ་ན ན དེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཐཾ དེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘སཱི་ལ་ར་ཀྑི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ད་མྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱི་ལཾ ནཱ་མ, སཱ་མི, ཀཱི་དི་སཾ, ཀིཾ ཀཱ་ལ༹ཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ’’ནྟི? ‘‘ཏུ་མྷེ ‘སཱི་ལཾ ཀཱི་དི་ས’ནྟི་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཀི་མེ་ཝ ནཾ ར་ཀྑི་སྶ་ཐ, སཱི་ལ་ར་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པ་ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, ཨེ་སཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ དྷཱི་ཏཱ ‘སཱི་ལཾ ར་ཀྑཱ་མཱི’ཏི ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཏི་སྶཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ་པི ནཾ ‘‘ཏེ་ན ཧི མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧི, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀཱ་སི ཏྭ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་ཏཱ་ནི མ་ཡཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཡཱ་ན་ཀཾ པཱ་ཛེ་ནྟོ ཏ་སྶཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཧ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡཾ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཾ ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་ནཾ, པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སཱ་པི ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནེ ཨ་སུ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་སྶ ཝེ་རི་གྷ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. དྭཱི་སུ པ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ སཱི་ལ་སྶ སུ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ རཱུ་པ་སི་རི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ‘‘ཏུ་མྷེ མ་མ དྷཱི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ན ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ད་ཏྭཱ, ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ སཱ་མི་ཀཾ ག་ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་སུ་ར་བ་ལཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ སཱ་མི་ཀཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ, ཧ་ཏྠེ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀྐོ ཏ་སྶཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཨ་སུ་ར་ཝ་ཎྞཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. སཱ་པི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཏཾ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཱ་ཝ པུ་བྦ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན པེ་མེ་ན མ་ཧོ་གྷེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཧ་ད་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་སོ མེ སཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཁི་པི. ཨ་སུ་རཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དྷཱི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ལ་བྷི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་སྶ དྷཱི་ཏུ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཏོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ས་ཀྐོ་པི ཏཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྐོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ན་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཀྑ་ནྡི. ཨ་སུ་རཱ ‘‘ཝ་ཉྩི་ཏ་མྷཱ ཛ་ར་ས་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. མཱ་ཏ་ལི, ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཐཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཀྐོ ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ སི་པྤ་ལི་ཝ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ར་ཐ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ བྷཱི་ཏཱ ག་རུ་ལ༹་པོ་ཏ་ཀཱ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀྐོ མཱ་ཏ་ལིཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀེ ཨེ་ཏེ ཝི་ར་ཝ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ག་རུ་ལ༹་པོ་ཏ་ཀཱ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ར་ཐ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘མཾ ཨེ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀོ དི་ཛོ ར་ཐ་ཝེ་གེ་ན ཝི་ཙུ་ཎྞི་ཏོ མཱ ན་སྶི, ནི་ཝ་ཏྟེ་ཧི ར་ཐ’’ནྟི. སོ་པི སི་ནྡྷ་ཝ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་སུ་རཱ ‘‘ཛ་ར་ས་ཀྐོ ཨ་སུ་ར་པུ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཨི་དཱ་ནི ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི, ཨ་དྡྷཱ ཏེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ ལ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཨ་སུ་ར་པུ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་ན སཱི་སཾ ན ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ.
ས་ཀྐོ་པི སུ་ཛཾ ཨ་སུ་ར་ཀ་ཉྙཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ ཛེ་ཊྛི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ ས་ཀྐཾ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙི – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་མ ཨི་མ་སྨིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝཱ བྷཱ་ཏི་ཀ་བྷ་གི་ནི་ཡོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ག་ཙྪ་སི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཏ་སྶཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལི་ཡཱ པུ་པྥི་ཏཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ དི་བྦ་པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སྶ པུ་པྥ་ན་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཡུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ས་གྒཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟི. ས་ཀྐོ ཧེ་ཊྛཱ་ས་མུ་དྡེ ནཱ་གཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་ཏོ སུ་པ་ཎྞཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ. ས་བྦཱུ་པ་རི པ་ན ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཝ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཝ་ཛི་ར་ཧ་ཏྠཱ ཨི་ནྡ་པ་ཊི་མཱ ཋ་པེ་སི. ཨ་སུ་རཱ ནཱ་གཱ་ད་ཡོ ཛི་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་པི ཨི་ནྡ་པ་ཊི་མཱ དཱུ་ར་ཏོ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཀྐོ ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་ལི, མ་གྷོ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ པ་ནེ་ས ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ པ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨ་པྤ་མཱ་དོ ནཱ་མེ་ས བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ས་ཏྠོ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༣༠. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན མ་གྷ་ཝཱ, དེ་ཝཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་ཏཾ ག་ཏོ;
ཨ་པྤ་མཱ་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, པ་མཱ་དོ ག་ར་ཧི་ཏོ ས་དཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ནཱཏི མ་ཙ་ལ་གཱ་མེ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་ས་སོ་དྷ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན. མ་གྷ་ཝཱཏི ཨི་དཱ་ནི ‘‘མ་གྷ་ཝཱ’’ཏི་པ་ཉྙཱ་ཏོ མ་གྷོ མཱ་ཎ་ཝོ དྭི་ནྣཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་ཏཾ ག་ཏོ. པ་སཾ་ས་ནྟཱིཏི བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མེ་ཝ ཐོ་མེ་ནྟི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་བྦེ་སཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. པ་མཱ་དོ ག་ར་ཧི་ཏོ ས་དཱཏི པ་མཱ་དོ པ་ན ཏེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི ནི་ཙྩཾ ག་ར་ཧི་ཏོ ནི་ནྡི་ཏོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་བྦ་ཝི་པ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ནུ་སྶ་དོ་བྷ་གྒཾ ཝཱ ཧི ཨ་པཱ་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཝཱ ས་བྦཱ པ་མཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧཱ་ལི ལི་ཙྪ་ཝཱི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ་པི བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.
མ་གྷ་ཝ་ཏྠུ ས་ཏྟ་མཾ.