༡. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་ཝ་ཏྠུ

ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནཾ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་པྤ་མུ་ཁཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཏི་སྶཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཉཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ལླ་ཀ་པྤ་ར་ཊྛེ ཨ་ལླ་ཀ་པྤ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ, ཝེ་ཋ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཊྛེ ཝེ་ཋ་དཱི་པ་ཀ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ད་ས་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ར་ཊྛེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ ནི་སཱི་ད་ནྟཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ ཛཱི་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ མཱི་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ དི་སྭཱ ‘‘པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་མྤི ནཱ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཾ, ཀིཾ ནོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི མ་ནྟེ་ཏྭཱ ར་ཛྫཱ་ནི པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པྤ་དེ་སེ ཝ་ས་ནྟཱ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘མ་ཡཾ ར་ཛྫཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ན ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ. ཏེ མ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་མ, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝ་སི་སྶཱ་མ. ཏྭཾ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཝ་ས, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཝ་སི་སྶཱ་མི. ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ནེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ནོ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ པ་ན ཏ་ཝ པ་བྦ་ཏེ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ མ་མ པ་བྦ་ཏེ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ.

ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཝེ་ཋ་དཱི་པ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་གྒིཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཨི་ཏ་རོ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ མེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨི་ཏ་རོ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་སི་རིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་པ་ཙ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ག་ནྟྭཱ མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མ་གྒི་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི? ‘‘མ་གྒི་ཀ་པུ་རི་སོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི. ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཨེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ སོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཝ་ས་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པ་ན ཨ་གྒིཾ ན ཛཱ་ལེ་ཏི, མ་ཏོ ནཱུ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ སོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀེ མ་ཧེ་ས་ཀྑོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ་སྨི, བྷ་ནྟེ, ‘ཨ་ཡྻཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’ཏི པུ་ན ཨཱ་ག་ཏོ་མྷི. ཨ་པི ནུ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧ་ཏྠཱི ནི་སྶཱ་ཡ ཀི་ལ་མཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠཱི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ལ་ཎྜཾ པཱ་ཏེ་ནྟི, པཱ་དེ་ཧི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཾ་སུཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, སྭཱ་ཧཾ ལ་ཎྜཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ པཾ་སུཾ ས་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀི་ལ་མཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཱ་པ་ས་སྶ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་མ་ནྟ་ཉྩ ཨ་དཱ་སི. ད་ད་ནྟོ ཙ པ་ན ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཏི་སྶོ ཏ་ནྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ མ་ནྟེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནྟེ ཝུ་ཏྟེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཧ་ཏྠཱི པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནྟེ ཝུ་ཏྟེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ནྟེ ཝུ་ཏྟེ ཧ་ཏྠི་ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི པི་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ, ‘‘ཡཾ ཝོ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་པ་སཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏཱ་པ་སོ པ་ལཱ་ཡ་ན་མ་ནྟཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ན་ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཱི པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སི.

ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པཱུ་ར་ནྟ་པྤོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་བྦྷི་ནི་ཡཱ དེ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡ་ཏ་པཾ ཏ་པྤ་མཱ་ནོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ ནི་སཱི་དི. དེ་ཝཱི ར་ཉྙོ པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ལླ་པ་མཱ་ནཱ ར་ཉྙོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཾ རཱ་ཛ་མུ་དྡི་ཀཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཾ པི་ལ་ནྡྷི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ས་ཀུ་ཎོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ དཱུ་ར་ཏོ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པཱ་རུ་པ་ནཾ དེ་ཝིཾ དི་སྭཱ ‘‘མཾ་ས་པེ་སཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཀྑེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ས་དྡེ་ན བྷཱི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ པཱ་ཝི་སི. དེ་ཝཱི ག་རུ་ག་བྦྷ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝེ་གེ་ན ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ས་ཀུ་ཎོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་ཏྟོ ན་ཁ་པ་ཉྫ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི. ཏེ ཀི་ར ས་ཀུ་ཎཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ནེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ནྟི. སཱ་པི ཏེ་ན ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཝི་ར་ཝི་སྶཱ་མི, མ་ནུ་སྶ་ས་དྡོ ནཱ་མ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་བྦེ་ཛ་ནཱི་ཡོ, ཏཾ སུ་ཏྭཱ མཾ ཚ་ཌྜེ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་ཧ ག་བྦྷེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མི, ཡ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྲ ནཾ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི.

ཏ་དཱ ཙ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ ཐོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ མ་ཎྜ་པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷོ ཧོ་ཏི. སོ ས་ཀུ་ཎོ མི་ག་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཊ་པ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཀི་ར ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་ཏཱ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ དེ་ཝཱི, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ས་དྡ་ཉྩེ་ཝ མུ་ཁ་ས་དྡ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ལཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ག་བྦྷེ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཙ་ལིཾ་སུ. ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ག་ཛྫ་ནྟོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སུ་ཁེ་དྷི་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ནི་དྡཱ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ པ་ན ར་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ག་མོ ཙ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཉྩ ཏ་སྶཱ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སཱ མེ་གྷ་ཨུ་ཏུ་ཉྩ པ་བྦ་ཏ་ཨུ་ཏུ་ཉྩ ཨ་རུ་ཎ་ཨུ་ཏུ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཏེ་ནོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ཨ་ལླ་ཀ་པྤ་ཏཱ་པ་ས་སྶ་པི ཁོ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. སོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཝ་སྶ་དི་ཝ་སེ སཱི་ཏ་བྷ་ཡེ་ན ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ནཾ ན པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཀུ་ཎེ་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་མཾ་སཱ་ནཾ ཨ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ར་སཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ‘‘ཨ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛིཾ པ་རི་ཡེ་སེ་ནྟོ ཨུ་པ་རི དཱ་ར་ཀ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ དེ་ཝིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀཱ་སི ཏྭ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་ནུ་སི་ཏྠི་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ས་ཀུ་ཎེ་ནཱ་ནཱི་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨོ་ཏ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་མྦྷེ་ད་ཏོ བྷཱ་ཡཱ་མི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀཱ་སི ཏྭ’’ནྟི? ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡཱ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁ་ཏྟི་ཡོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ཡཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ པུ་ཏྟཾ མེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷི. ‘‘མཱ མཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཚུ་པཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཨ་ཚུ་པི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ར་ཀཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་སི. དེ་ཝཱི་པི ཨོ་ཏ་རི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་སྶ་མ་པ་དཾ ནེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པ་ཊི་ཛ་གྒི, ནི་མྨ་ཀྑི་ཀ་མ་དྷུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་སཱ་ལིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟེ སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ན ག་མ་ན་མ་གྒཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་མི་ནཱ་པི མེ ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་མྷེ པ་ཧཱ་ཡ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་མི་སྶ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པི ཨི་དྷེ་ཝ མ་ར་ཎཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ སཱི་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ མཾ ན མུ་ཉྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠ་དུ་པྤཱ་རུ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྭེ་པི ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་སིཾ་སུ.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཱ་པ་སོ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟོ པཱུ་ར་ནྟ་པྤ་སྶ ན་ཀྑ་ཏྟ་མི་ལཱ་ཡ་ནཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པཱུ་ར་ནྟ་པྤ་རཱ་ཛཱ མ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྨཱ, ཨ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སི? ཀིཾ ཏེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, བྷ་དྡེ, ན་ཀྑ་ཏྟ་མི་ལཱ་ཡ་ན་མ་སྶ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི, སཱ པ་རོ་དི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཀ་སྨཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཀྑཱ་ཏེ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ, བྷ་དྡེ, རོ་དི, ཛཱ་ཏ་སྶ ནཱ་མ ནི་ཡ་ཏོ མ་ཙྩཱུ’’ཏི. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ རོ་ད་སཱི’’ཏི? ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ར་ཛྫ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, ‘ས་ཙེ ཏ་ཏྲ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པ་ཡི་སྶ. ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཀོ ཝ་ཏ ཛཱ་ཏོ’ཏི སོ་ཀེ་ན རོ་དཱ་མི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་དྡེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ས་ཙ་སྶ ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་སི, ཨ་ཧ་མ་སྶ ར་ཛྫ་ལ་བྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་མ་ནྟེ ཙ ཨ་དཱ་སི. ཏ་དཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཧ་ཏྠཱི་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་ར, ས་བྦེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཐ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི, ས་བྦེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་དཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཡཱུ་ཐ་པ་ཏི པི་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.

ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡེ, པུ་ཏྟ་སྶ ཏེ སཱ་ས་ནཾ ཝ་དེ་ཧི, ཨེ་ཏྟོ་ཝ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པཱུ་ར་ནྟ་པྤ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, མཾ ས་ག་བྦྷཾ ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ས་ཀུ་ཎོ ཨཱ་ནེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མཾ པི་ཏུ པཱ་རུ་པ་ན་ཀ་མྦ་ལ་ཉྩེ་ཝ པི་ལ་ནྡྷ་ན་མུ་དྡི་ཀ་ཉྩ ད་སྶེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཀུ་མཱ་རོ ཏཱ་པ་སཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་སཱ་ཁཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ པ་ཧ་ར, ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཧ་ཏྠཱི ཏེ པི་ཊྛིཾ ཨུ་པ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ པི་ཊྛི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཎྞེ མ་ནྟ་ཡི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པཱུ་ར་ནྟ་པྤ་ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, པེ་ཏྟི་ཀཾ མེ ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ དེ་ཧི སཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱུ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ར་ཝཾ ར་ཝི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. པུ་ན ‘‘ཛི་ཎྞཱ ཧ་ཏྠཱི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱུ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ར་ཝཾ ར་ཝི, ཛི་ཎྞཱ ཧ་ཏྠཱི པ་ཊི་ཀྐ་མིཾ་སུ. པུ་ན ‘‘ཨ་ཏི་ཏ་རུ་ཎཱ ཧ་ཏྠཱི ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱུ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ར་ཝཾ ར་ཝི, ཏེ་པི ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. སོ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཡཱུ་ཐ་ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶེ་ཧེ་ཝ པ་རི་ཝུ་ཏོ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ, ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘ཡུ་དྡྷཾ ཝཱ མེ དེ་ཏུ, ར་ཛྫཾ ཝཱ’’’ཏི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སི. ནཱ་ག་རཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མ་ཡཾ དྭེ་པི ན ད་སྶཱ་མ. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི དེ་ཝཱི ག་རུ་ག་བྦྷཱ ཧ་ཏྠི་ལི་ངྒ་ས་ཀུ་ཎེ་ན ནཱི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ མ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ. ཡཱ་ཝ ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ན སུ་ཎཱ་མ. ཏཱ་ཝ ནེ་ཝ ཡུ་དྡྷཾ ད་སྶཱ་མ, ན ར་ཛྫ’’ནྟི. ཏ་དཱ ཀི་ར ཏཾ པ་ཝེ་ཎི་ར་ཛྫཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཀུ་མཱ་རོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶཱ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་མྦ་ལ་ཉྩ མུ་དྡི་ཀ་ཉྩ ད་སྶེ་སི. ཏེ ཀ་མྦ་ལ་ཉྩ མུ་དྡི་ཀ་ཉྩ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི.

ཨ་ལླ་ཀ་པྤ་ར་ཊྛེ པ་ན དུ་བྦྷི་ཀྑེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཏུ་ཧ་ལི་ཀོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶོ ཀཱ་པིཾ ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་པུ་ཏྟ་ཉྩ ཀཱ་ལི༹ཾ ནཱ་མ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཀོ་ས་མྦིཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ‘‘ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ མ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ནི་ཀྑ་མཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ ག་ཙྪ་ནྟཱ པཱ་ཐེ་ཡྻེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ ཁུ་དཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ དཱ་ར་ཀཾ ཝ་ཧི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཨ་ཐ སཱ་མི་ཀོ པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, མ་ཡཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ པུ་ན པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ནཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. མཱ་ཏུ ཧ་ད་ཡཾ ནཱ་མ མུ་དུ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཝཱ་རེ་ན ནཾ ཝ་ཧཱ་མཱ’’ཏི. མཱ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ ནཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ངྐེ་ན ཝ་ཧི་ཏྭཱ པི་ཏུ་ནོ དེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཚཱ་ཏ་ཀ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, མ་ཡཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, ཚ་ཌྜེ་མ ན’’ནྟི. སཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དཱ་སི. དཱ་ར་ཀོ ཝཱ་རེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནོ ཀི་ལ་ནྟོ པི་ཏུ ཧ་ཏྠེ ནི་དྡཱ་ཡི. སོ ཏ་སྶ ནི་དྡཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ཙྪ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཎྞ་ས་ནྠ་རེ ཏཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. མཱ་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི པུ་ཏྟཾ ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘སཱ་མི, ཀུ་ཧིཾ མེ པུ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ མེ ག་ཙྪ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པི་ཏོ’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, མཱ མཾ ནཱ་ས་ཡི, པུ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ནེ་ཧི མེ པུ་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝི. ཨ་ཐ ནཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་སི. པུ་ཏྟོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི སོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ པུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ས་ཏྟ ཝཱ་རེ ཚ་ཌྜི་ཏོ. ‘‘པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཀ’’ནྟི ན ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་ཏ་བྦཾ.

ཏེ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ གོ་པཱ་ལ་ཀུ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ གོ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ དྷེ་ནུ་མ་ངྒ་ལཾ ཧོ་ཏི. གོ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ནི་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷུ་ཉྫ་ཏི. སོ ཏཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བ་ཧུ པཱ་ཡཱ་སོ པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཏེ ཨཱ་ག་ཏེ དི་སྭཱ, ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ མུ་དུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཀེ་ན ས་པྤི་ནཱ པཱ་ཡཱ་སཾ དཱ་པེ་སི. བྷ་རི་ཡཱ ‘‘སཱ་མི, ཏ་ཡི ཛཱི་ཝ་ནྟེ ཨ་ཧ་མྤི ཛཱི་ཝཱ་མི ནཱ་མ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨཱུ་ནོ་ད་རོ་སི, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི ས་པྤི་ཉྩ ད་དྷི་ཉྩ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་ཉྙེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ མ་ནྡ་ས་པྤི་ནཱ ཐོ་ཀ་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫི. ཨི་ཏ་རོ བ་ཧུཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཊྛ་དི་ཝ་སེ ཚཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏ་ཎྷཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཏེ་སཾ པཱ་ཡཱ་སཾ དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཀོ་ཏུ་ཧ་ལི་ཀོ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱི་ཋེ ནི་པ་ནྣཱ་ཡ སུ་ན་ཁི་ཡཱ གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ པཱ་ཡཱ་ས་པི་ཎྜཾ དི་སྭཱ ‘‘པུ་ཉྙཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ སུ་ན་ཁཱི, ནི་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཏཾ པཱ་ཡཱ་སཾ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ སུ་ན་ཁི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི.

ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘དཱ་ས་སྶ ཝོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་བ་དྡྷཾ, ཨ་ཡྻོ, ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏི, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ནྡ་ནྟཱི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ནྟཱི བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཝ་སི. སཱ་པི སུ་ན་ཁཱི ཚ་ཊྛེ ཝཱ ས་ཏྟ་མེ ཝཱ མཱ་སེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་རཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དྷེ་ནུ་ཡཱ ཁཱི་རཾ དཱ་པེ་སི. སོ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ནི་བ་དྡྷཾ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ དེ་ཏི. སོ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ སི་ནེ་ཧ་མ་ཀཱ་སི. གོ་པཱ་ལ་ཀོ་པི ནི་བ་དྡྷཾ དྭེ ཝཱ་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་ཏི. ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཊྛཱ་ནེ ད་ཎྜེ་ན ག་ཙྪེ ཙ བྷཱུ་མི་ཉྩ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སུ་སཱུ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལ༹་མི་གེ པ་ལཱ་པེ་ཏི. སུ་ན་ཁོ་པི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏི.

སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡ་དཱ མེ ཨོ་ཀཱ་སོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་མཾ སུ་ན་ཁཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་དི་ཝ་སེ, ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, ཨ་ཡྻཾ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི སུ་ན་ཁཾ པེ་སེ་སི. སོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ག་ཙྪ་པོ་ཐ་ན་བྷཱུ་མི་པོ་ཐ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷུ་སྶི་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡེ་ན ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཾ པ་ལཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷུ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཝེ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ བྷུ་སྶ་ནྟོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཏི་རི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ བྷུ་སྶི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་མ་གྒ་མེ་ཝ ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ན པུ་ར་ཏོ ཏི་རི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ སུ་ན་ཁཾ པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི. སུ་ན་ཁོ ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀ་ཎྞེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཨི་ཏ་ར་མ་གྒ་མེ་ཝ ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ སོ ཏ་སྨིཾ བ་ལ་ཝ་སི་ནེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.

ཏ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱི་རི. ཨ་ཐ་སྶ གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་དཱ་སི. ཏ་མེ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ཀཱ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ, ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, མཱ ཙི་རཾ བ་ཧི ཝ་སི་ཏྠཱ’’ཏི. སུ་ན་ཁོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི ‘‘ཏི་ཊྛ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི གོ་པཱ་ལ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. སུ་ན་ཁ་སྶ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྷུ་ཀྐ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟེ ཧ་ད་ཡཾ ཕ་ལི་ཏྭཱ མ་ཏོ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ ཀི་ར ནཱ་མེ་ཏེ ཨུ་ཛུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཀུ་ཊི་ལཱ. མ་ནུ་སྶཱ པ་ན ཨ་ཉྙཾ ཧ་ད་ཡེ་ན ཙི་ནྟེ་ནྟི, ཨ་ཉྙཾ མུ་ཁེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ག་ཧ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་དཾ མ་ནུ་སྶཱ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དི་དཾ པ་ས་ཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣).

ཨི་ཏི སོ ཏཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷོ་སི. ཏ་སྶ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ མ་ནྟ་ཡ་ནྟ་སྶ ས་དྡོ སོ་ལ༹་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཕ་ར་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ས་དྡོ པ་ན ས་ཀ་ལཾ ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་ན་ག་རཾ ཚཱ་དེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ ‘‘གྷོ་ས་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. ‘‘ཀི་སྶ པ་ནེ་ས ནི་སྶ་ནྡོ’’ཏི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ པེ་མེ་ན བྷུ་ཀྐ་ར་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ནྡོ. སོ ཏ་ཏྠ ན ཙི་རཾ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཝི. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཧི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡེ་ན པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀྑ་ཡེ་ན ཀོ་པེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙ་ཝ་ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཡེ་ན བ་ཧུཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, སོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡེ་ན ཙ་ཝ་ཏི ནཱ་མ. ཡེ་ན པ་རི་ཏྟཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ རཱ་ཛ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཏི་ཙ་ཏུ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ དྷ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཏཾ པུ་ཉྙཾ་ཁཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡེ་ན ཙ་ཝ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་པ་རོ་པི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀྑ་ཡེ་ན ཙ་ཝ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་པ་རོ་པི པ་ར་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀོ་པེ་ན ཙ་ཝ་ཏི ནཱ་མ.

ཨ་ཡཾ པ་ན ཀཱ་མ་གུ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀྑ་ཡེ་ན ཙ་ཝི, ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱ་པི ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི དཱ་སིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘པུ་ཏྟོ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཧ་ནྡ, ཛེ, ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྟ་ར་སུ་པྤེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་ཧཱི’’ཏི ཚ་ཌྜཱ་པེ་སི. ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནི་ཡོ ཧི དྷཱི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟི, ན པུ་ཏྟཾ. དྷཱི་ཏ་རཱ ཧི ཏཱ་སཾ པ་ཝེ་ཎཱི གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི. དཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་ཀཱ་པི སུ་ན་ཁཱ་པི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ སི་ནེ་ཧ་པྤ་བྷ་ཝ་སྶ བྷུ་ཀྐ་ར་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨེ་ཀོ་པི ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝི་ས་ཧི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀོ མ་ནུ་སྶོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏཾ ཀཱ་ཀ་སུ་ན་ཁ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ག་ནྟྭཱ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི གེ་ཧཾ ནེ་སི. ཏ་དཱ ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སེ་ཊྛི རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ནྟོ རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཛྫ ཏེ ཏི་ཐི་ཀ་ར་ཎ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀིཾ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཙྩ་ནྟི? ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ན་ག་རེ ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་སེ་ཊྛི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དཱ སེ་ཊྛི་ནོ བྷ་རི་ཡཱ ག་རུ་ག་བྦྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ སཱི་གྷཾ གེ་ཧཾ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ བྷ་ཎེ, ཛཱ་ནཱ་ཧི ནཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ ཝཱ, ནོ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་སྭཱ་ཝ ཝེ་གེ་ན གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལི༹ཾ ནཱ་མ དཱ་སིཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ ཛེ, ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏ་དཱ་ར་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟཱི ཏཾ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཀ་དཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨི་མཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ མཱུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱི ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ད་སྶེ་སི. སེ་ཊྛི ‘‘ས་ཙེ མེ དྷཱི་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ཡ ནཾ ས་དྡྷིཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ན་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ས་ཙེ མེ པུ་ཏྟོ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, མཱ་རེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ གེ་ཧེ ཀཱ་རེ་སི.

ཨ་ཐ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. སེ་ཊྛི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི མ་མ པུ་ཏྟོ་ཝ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཏཾ མཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ཛེ, ཝ་ཛ་ཏོ གུ་ནྣཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝ་ཛ་དྭཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨི་མཾ ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཧི, གཱ་ཝི་ཡོ ནཾ མ་དྡི་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶ་ནྟི, མ་དྡི་ཏཱ་མ་དྡི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན་སྶ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ག་ནྟྭཱ གོ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ཝ་ཛ་དྭཱ་རེ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཏ་ཐཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. གོ་ག་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་གཱ་ཝི་ཡོ ཨུ་ས་བྷ་སྶ དྭེ པ་སྶཱ་ནི གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. གོ་པཱ་ལ་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ས་བྷོ པུ་བྦེ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཛྫ པ་ན ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཛ་དྭཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཙྩ་ལོ་ཝ ཋི་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ནི་པ་ནྣཾ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི གེ་ཧཾ ནེ་སི.

ཀཱ་ལཱི༹ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ནཾ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཀཱ་ལི༹ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་ཉྩ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏྭཾ ཨི་མཾ ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་མ་གྒེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཧི, གོ་ཎཱ ཝཱ ནཾ མ་དྡི་སྶ་ནྟི, ཙ་ཀྐཱ ཝཱ ཚི་ནྡི་སྶ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟིཾ ཙ་སྶ ཉ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་མ་གྒེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཏ་དཱ སཱ་ཀ་ཊི་ཀ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ གོ་ཎཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ དྷུ་རཾ ཚ་ཌྜེ་སུཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི པུ་ར་ཏོ ན ག་ཙྪིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་ཧི. སོ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ གོ་ཎཱ ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི མ་གྒཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་མྨ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ཏཾ གེ་ཧཾ ནེ་སི.

ཀཱ་ལཱི༹ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ནཾ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཧི, ཏ་ཏྠ སུ་ན་ཁཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཁཱ་དི་ཏོ, ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝཱ པ་ཧ་ཊོ མ་རི་སྶ་ཏི, མཱ་ཏཱ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ སུ་ན་ཁོ ཝཱ ཀཱ་ཀོ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ‘‘ན་ནུ ཙ་སྶ ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ ན པི་ཏཱ ན བྷཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཙི ར་ཀྑི་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཀོ ཏཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི? སུ་ན་ཁ་ཀཱ་ལེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ སི་ནེ་ཧེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷུ་ཀྐ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ ཨ་ཛཱ གོ་ཙ་རཾ ནེ་ནྟོ སུ་སཱ་ན་པ་སྶེ་ན ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀཱ ཨ་ཛཱ པ་ཎྞཱ་ནི ཁཱ་ད་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ དཱ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཋ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཐ་ནཾ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ཀེ་ན ‘‘ཧེ ཧེ’’ཏི ས་དྡེ ཀ་ཏེ་པི ན ནི་ཀྑ་མི. སོ ‘‘ཡ་ཊྛི་ཡཱ ནཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ཋ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཁཱི་རཾ པཱ་ཡ་ནྟིཾ ཨ་ཛིཾ དི་སྭཱ དཱ་ར་ཀེ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ, ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི.

ཀཱ་ལཱི༹ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ཏཾ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ ཀཱ་ལི༹, ཨི་མཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཙོ་ར་པ་པཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་པཱ་ཏེ ཁི་པ, པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་སྶ་ཏི, མ་ཏཱ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ཉ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. སཱ ཏཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཁི་པི. ཏཾ ཁོ པ་ན པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ པ་བྦ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི, ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀཾ གྷ་ན་ཛཱ་ཏོ ཛི་ཉྫུ་ཀ་གུ་མྦོ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི. དཱ་ར་ཀོ པ་ཏ་ནྟོ ཀོ་ཛ་ཝ་ཀེ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ པ་ཏི. ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཝེ་ལུ༹་བ་ལི པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. སོ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཏ་སྨིཾ ཙ་ལ་ནྟེ དཱ་ར་ཀོ ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. སོ ‘‘དཱ་ར་ཀ་ས་དྡོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏོ.

ཀཱ་ལཱི༹ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ, ‘‘ག་ཙྪ, ནཾ པུ་ན ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. སེ་ཊྛི་ནོ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ར་ཀོ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ‘‘གྷོ་ས་ཀོ’’ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་ཀྑི་མྷི ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀ་དཱ ཏྭཾ ཨཱ་ཝཱ་པཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་སྶ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ – ‘‘སྭེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་དཾ ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་མ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ, སཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀོ མེ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་བྦྷཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏི་ཁི་ཎཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཙཱ་ཊི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་པེ པ་ཙེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་དཾ ཏེ ས་ཧ་སྶཾ ས་ཙྩ་ཀཱ་ར་ས་དི་སཾ. ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ན ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྪཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སེ་ཊྛི པུ་ན་དི་ཝ་སེ གྷོ་ས་ཀཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ‘‘ཧི་ཡྻོ མ་ཡཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ, ཨེ་ཧི, ཏྭཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ཧི་ཡྻོ ཀི་ར མེ པི་ཏ་རཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཧཱི’’’ཏི པ་ཧི་ཎི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨི་ཏ་རོ སེ་ཊྛི་ནོ པུ་ཏྟོ དཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གུ་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ དི་སྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སི བྷཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི. ཨི་མེ མཾ དཱ་ར་ཀཱ བ་ཧུཾ ལ་ཀྑཾ ཛི་ནིཾ་སུ, ཏཾ མེ པ་ཊི་ཛི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ པི་ཏུ བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, བྷཱ་ཏི་ཀ, ཨ་ཧཾ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ཧ་རི་སྶཱ་མི. བ་ཧཱུ་ཧི ཛི་ཏོ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ མེ ལ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཛི་ནཱ’’ཏི.

གྷོ་ས་ཀོ ཀི་ར གུ་ལ༹་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཚེ་ཀོ, ཏེ་ན ནཾ ཨེ་ཝཾ ནི་བ་ནྡྷི. སོ་པི ཏཾ ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ནྟྭཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘པི་ཏ་རཱ ཀི་ར མེ ཧི་ཡྻོ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཧཱི’’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. སོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ སེ་ཊྛི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་པེ ཁི་པི. གྷོ་ས་ཀོ་པི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ན ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི ‘‘ཨ་ཧཾ དྷཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར, མཱ མཾ ནཱ་ས་ཡི, མཱ མཾ ནཱ་ས་ཡཱི’’ཏི བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་ནྟོ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘སཱ་མི, མཱ ས་དྡཾ ཀ་རི, ཀ་མྨཾ ཏེ ནི་པྥ་ནྣ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སོ པ་བྦ་ཏེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧ་ནྟེ་ན སོ་ཀེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ཊོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་སྶ པ་དུ་སྶ་མཱ་ནོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –

‘‘ཡོ ད་ཎྜེ་ན ཨ་ད་ཎྜེ་སུ, ཨ་པྤ་དུ་ཊྛེ་སུ དུ་སྶ་ཏི;

ད་ས་ནྣ་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ནི་ག་ཙྪ་ཏི.

‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཕ་རུ་སཾ ཛཱ་ནིཾ, ས་རཱི་ར་སྶ ཙ བྷེ་ད་ནཾ;

ག་རུ་ཀཾ ཝཱ་པི ཨཱ་བཱ་དྷཾ, ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎེ.

‘‘རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ས་གྒཾ, ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ དཱ་རུ་ཎཾ;

པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཉྩ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ, བྷོ་གཱ་ན་ཉྩ པ་བྷ་ངྒུ་རཾ.

‘‘ཨ་ཐ ཝཱ་སྶ ཨ་གཱ་རཱ་ནི, ཨ་གྒི ཌ་ཧ་ཏི པཱ་ཝ་ཀོ;

ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ དུ་པྤ་ཉྙོ, ནི་ར་ཡཾ སོ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༣༧-༡༤༠);

ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པུ་ན ནཾ སེ་ཊྛི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ‘‘ཀི་ནྟི ནཾ མཱ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟོ, ‘‘མ་མ གཱ་མ་ས་ཏེ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པཱ་ཡཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨ་ཝ་ཛཱ་ཏ་པུ་ཏྟོ, ཨི་མཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་ཀཱུ་པེ ཁི་པ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨ་ཧཾ མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ གྷོ་ས་ཀ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ གཱ་མ་ས་ཏེ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཨི་མཾ པ་ཎྞཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ ཏ་སྶ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི. སོ པ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ནཾ མཱ་རཱ་པེ་ནྟོ་ཝ སེ་ཊྛི མཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཀིཾ ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པེ་སྶ་ཏི? ཨི་ཏི སོ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་རཱ་པ་ན་པ་ཎྞ་མེ་ཝ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘པཱ་ཐེ་ཡྻཾ མེ, ཏཱ་ཏ, ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘པཱ་ཐེ་ཡྻེ་ན ཏེ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ནཱ་མ མ་མ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ གྷ་རེ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་ཛཱ་ཡཾ པ་སྶི. ‘‘ཏྭཾ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་ག་ར་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ་སི གྷོ་ས་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱ ས་ཧ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སེ་ཊྛི་ནོ པ་ནེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ, ཏཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པེ་ས་ན་ཀཱ་རི་ཀཾ དཱ་སིཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ སི་རི་ག་བྦྷེ ཝ་སཱ་པེ་ནྟི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏཾ དཱ་སིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎཾ པེ་སེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི་ཛཱ་ཡཱ དི་སྭཱ, ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཡྻ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པེ་ས་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཧི, ཏི་ཊྛ་ཏུ པེ་ས་ནཾ, པུ་ཏྟ་སྶ མེ པཱི་ཋ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ མ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དེ་ཧི, པ་ཙྪཱ པེ་ས་ནཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.

ཨ་ཐ ནཾ ཙི་རེ་ནཱ་ག་ཏཾ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ས་ནྟ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ མེ ཀུ་ཛ྄ཛྷི, སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ གྷོ་ས་ཀོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ‘‘སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ གྷོ་ས་ཀོ’’ཏི ནཱ་མཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ པེ་མཾ ཚ་ཝི་ཡཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཾ. ཀོ་ཏུ་ཧ་ལ་ཀཱ་ལ་སྨི་ཉྷི སཱ ཏ་སྶ པ་ཛཱ་པ་ཏཱི ཧུ་ཏྭཱ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི ཏཾ སོ པུ་བྦ་སི་ནེ་ཧོ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –

‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ;

ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ པེ་མཾ, ཨུ་པྤ་ལཾ་ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༤);

ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀུ་ཧིཾ སོ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན་སྶ ཧ་ཏྠེ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི? ‘‘དུ་སྶ་ནྟེ པ་ཎྞཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ཀིཾ པ་ཎྞཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཎྞཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཡེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཎྞཾ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ བཱ་ལོ, ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་པ་ཎྞཾ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ས་ཙེ མ་ཡཱ ན དི་ཊྛཾ ཨ་སྶ, ན་ཏྠི་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི ཏཾ པ་ཎྞཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་པ་རཾ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི – ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ པུ་ཏྟོ གྷོ་ས་ཀོ ནཱ་མ, གཱ་མ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ཛ་ན་པ་ད་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་གཱ་མ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ དྭི་བྷཱུ་མ་ཀཾ གེ་ཧཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཙེ་ཝ པུ་རི་ས་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏུ, མ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’ནྟི སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨ་ཧཾ མཱ་ཏུ་ལ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ལི་ཁི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ དུ་སྶ་ནྟེ་ཡེ་ཝ་སྶ བ་ནྡྷི.

སོ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ གཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘པི་ཏ་རཱ མེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཎྞཾ པེ་སི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ཎྞཾ, ཏཱ་ཏ, ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ, མ་མ སཱ་མི་ནོ མ་ཡི སི་ནེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟ་སྶ མེ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’’ཏི མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎི. ‘‘སཱི་གྷཾ དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ ཝ་ཏྭཱ གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཀཱ་རཾ གེ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་ད་སེ་ཊྛི་ནོ ས་ནྟི་ཀཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ནོ ‘‘ཡཾ ཀཱ་རེ་མི, ཏཾ ན ཧོ་ཏི; ཡཾ ན ཀཱ་རེ་མི, ཏ་དེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧ་ནྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. པུ་ཏྟ་སོ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ སོ སོ་ཀོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪི་ཌཱ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་སཱ་རཾ ཛ་ནེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་པི ‘‘ས་ཙེ ཀོ་ཙི སེ་ཊྛི་ནོ ས་ནྟི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མ་མ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ མཱ ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཛ་ནེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སེ་ཊྛི་པི ཁོ ‘‘དཱ་ནི ཏཾ དུ་ཊྛ་པུ་ཏྟཾ མ་མ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘མཱ་ཏུ་ལ, པུ་ཏྟཾ མེ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ་མྷི, ཨེ་ཀཾ པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ མ་མ པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཎྞཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་པི ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སེ་ཊྛི གི་ལཱ་ནོ, པུ་ཏྟཾ པ་སྶི་ཏུཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི, ཨ་ཡྻེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, བ་ལ་ཝཱ, དུ་བྦ་ལོ’’ཏི? ‘‘བ་ལ་ཝཱ ཏཱ་ཝ, ཨཱ་ཧཱ་རཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི. སཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཏ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ པ་རི་བྦ་ཡ་ཉྩ དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ པེ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ ག་མི་སྶ་སི, ཨ་ཙྪ་སྶུ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི པུ་ན ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཙ, ‘‘ཀིཾ, མཱ་ཏུ་ལ, ན ཏེ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཏ’’ནྟི? ‘‘པ་ཧི་ཏཾ, སཱ་མི, ག་ཏ་པུ་རི་སོ ན ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པུ་ན ཨ་པ་རཾ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པེ་སེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་སྨི་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ སེ་ཊྛི་ནོ རོ་གོ བ་ལ་ཝཱ ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཀཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. པུ་ན སེ་ཊྛི ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, མཱ་ཏུ་ལ, ན ཏེ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཏ’’ནྟི? ‘‘པ་ཧི་ཏཾ, སཱ་མི, ག་ཏ་པུ་རི་སོ ན ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི པུ་ན ཨ་པ་རཾ པེ་སེ་ཧཱི’’ཏི. སོ པེ་སེ་སི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་མྤི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི. སོ ‘‘བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ, ཨ་ཡྻེ, སེ་ཊྛི ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཙྩུ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པ་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ག་ནྟུཾ ཀཱ་ལོ’’ཏི སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ ‘‘པི་ཏཱ ཏེ ཀི་ར གི་ལཱ་ནོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སི བྷ་དྡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་མ་སྶ, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. སཱ་མི? ‘‘གཱ་མ་ས་ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པ་སྶི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊེ་ཧི ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི.

ཨ་ཐ ནཾ སཱ ‘‘པི་ཏཱ ཏེ དུ་བྦ་ལོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པ་པ་ཉྩོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཏུ པཱ་ད་པ་སྶེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀ་པ་སྶེ ཋ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘གེ་ཧ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཙ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ པ་ན སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ པི་ཏུ པཱ་ད་པ་སྶེ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཨི་ཏ་རཱ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀ་པ་སྶེ.

ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སེ་ཊྛི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀོ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ པ་ན ཏ་སྶ པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘པུ་ཏྟོ ཏེ, སཱ་མི, ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀུ་ཧིཾ སོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ས པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཡ་ཀ་མྨི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘མ་མ གེ་ཧེ ཀི་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་མི, དྷ་ན་སྶེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀོ་ཊི་ཡོ, ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ན་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟ་དྭི་པ་ད་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ནཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཡ་ཉྩ པ་རི་ཙྪེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ གྷོ་ས་ཀ་སྶ ན དེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ན ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སོ་ཀཱ་ཏུ་རཱ ཝི་ཡ ཀེ་སེ ཝི་ཀི་རི་ཏྭཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ཏཱ་ཏ, ཝ་དེ་ཐ, ཨི་ད་མྤི ནཱ་མ ཝོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎོ་མ, ཨ་ལ་ཀྑི་ཀཱ ཝ་ཏ་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀེ་ན ནཾ ཨུ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཧ་ར་ནྟཱི པ་ཏི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པུ་ན ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་སྶ ཨུ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཏྠ་ཀེ་ན གྷཾ་སེ་ནྟཱི ཨཱ་རོ་ད་ནཾ ད་སྶེ་སི. སེ་ཊྛི ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ‘‘སེ་ཊྛི མ་ཏོ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན་སྶ པུ་ཏྟོ ཝཱ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, གྷོ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ, ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ མ་ཏོ, དེ་ཝཱ’’ཏི.

རཱ་ཛཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. ཏ་སྨི་ཉྩ དི་ཝ་སེ དེ་ཝོ ཝ་སྶི. རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ‘‘རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཡཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཨུ་ད་ཀཾ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ‘‘ཏྭཾ གྷོ་ས་ཀོ ནཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པི་ཏཱ མེ མ་ཏོ་ཏི མཱ སོ་ཙི, ཏ་ཝ པེ་ཏྟི་ཀཾ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. རཱ་ཛཱ ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ལ་ངྒྷི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀཾ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་ཎི་ཀཾ ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, དེ་ཝ, ཨ་ཧཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ, ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ, སོ ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ དེ་ཝེ་ན ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཊི་སྶུ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཨ་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ནྣི་སི་ནྣེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ‘‘དྷི་ཏི་མཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པི་ཏ་རཱ བྷུ་ཏྟཾ བྷོ་གཾ ད་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི.

སོ ར་ཐེ ཋ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨོ་ལོ་ཀི་ཏོ་ལོ་ཀི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྤ་ཏི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ ཀཱ་ལི༹་དཱ་སི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་སི་ནྣཱ ‘‘ཨ་མྨ ཀཱ་ལི༹, པུ་ཏྟ་སྶ ཏེ ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟི མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ར་ཎ་པ་ཎྞཾ དུ་སྶ་ནྟེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཐ་སྶ མ་ཡཱ ཏཾ པ་ཎྞཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མ་ངྒ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ པ་ཎྞཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་ཀྑོ ཀ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་སྶ་སི, ཨི་མཾ པ་ན སེ་ཊྛི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ཁཱི་ཡཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ སེ་ཊྛི་ནཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ པ་ན ནཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟི མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཧ་སི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ དི་སྭཱ, ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཧ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐེ་ཧི ན’’ནྟི? ‘‘སཱ ན ཀ་ཐེ་སི’’. སོ ‘‘ས་ཙེ ན ཀ་ཐེ་སྶ་སི, དྭི་དྷཱ ཏཾ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་སིཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི. སཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟི ཏ་ཡཱ མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཧ་སི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཡ་དི མ་མ པི་ཏ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཡྻཱ་དི་ཏཾ, ཏྭཾ ཨེ་ཏྠ ཀིཾ ཧོ་སཱི’’ཏི? སོ ཀི་ར ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀི་ཉྩི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ན་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡ་ཧི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རཱ མ་ར་ཎ་པ་ཎྞཾ ད་ཏྭཱ པེ་སི་ཏཱ, ཏུ་མྷེ མ་ཡཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ར་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི ས་བྦཾ ཀ་ཐེ་སི. ‘‘ཏྭཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ‘‘མཱ་ཏ་རཾ ཀཱ་ལི༹ཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ བ་ཧུཾ དྷ་ནཾ ཁཱི་ཡི, ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཏྭཾ མ་ར་ཎ་ཏོ མུ་ཏྟོ, ཨི་དཱ་ནི བྷོ་ག་གཱ་མ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨ ས་བྦ་ས་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟོ’’ཏི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ ཀ་མྨཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཁོ པ་ན མ་ར་ཎཱ མུ་ཏྟ་སྶ མ་མ པ་མཱ་ད་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་དྡྷི་ཀ་ཀ་པ་ཎཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. མི་ཏྟོ ནཱ་མ་སྶ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ དཱ་ན་བྱཱ་ཝ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཡཾ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨུ་པྤ་ཏྟི.

ཏ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ བྷ་དྡ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. བྷ་དྡ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཝ་ཡ་པྤ་དེ་ས་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སི. བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི་པི ཀོ་ས་མྦི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཝ་ཡ་པྤ་དེ་ས་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སིཾ་སུ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ གེ་ཧེ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གོ པ་ཏི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཏེ པ་ཋ་མཾ མ་ཀྑི་ཀཱ མ་ར་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཀཱི་ཊཱ མཱུ་སི་ཀཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ སཱུ་ཀ་རཱ གཱ་ཝོ དཱ་སཱི དཱ་སཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ གྷ་ར་མཱ་ནུ་ས་ཀཱ་པི མ་ར་ནྟི. ཏེ་སུ ཡེ བྷི་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་དཱ པ་ན སེ་ཊྛི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ དྷཱི་ཏཱ ཙ་སྶ ཏ་ཐཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛིཾ པ་སྶི་ཏུཾ པ་ཏྠེ་ནྟཱ ཀོ་ས་མྦི་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཁཱི་ཎ་པཱ་ཐེ་ཡྻཱ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ན ཙེ་ཝ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཧི ཙ ཀི་ལ་ནྟ་ས་རཱི་རཱ ཀི་ཙྪེ་ན ཀོ་ས་མྦིཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀཾ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ.

ཏ་ཏོ སེ་ཊྛི བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨ་མ་ནཱ་པཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཀི་ར མེ ཨ་དྡྷི་ཀ་ཀ་པ་ཎཱ་དཱི་ནཾ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དཱ་པེ་སི. ཏ་ཏྠ དྷཱི་ཏ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཧཾ དྭཱི་ཧཾ ཨི་དྷེ་ཝ ས་རཱི་རཾ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ སཱ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ‘‘ཨ་མྨ, ག་ནྟྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི དྷཱི་ཏ་རཾ པེ་ས་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫ་མཱ་ནཱ པཱ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པ་ཎ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཏི པ་ཊི་ཝཱི་སེ ག་ཎྷི་སྶ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི པུ་ཊྛཱ ཙ པ་ན ‘‘ཏ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶཱ ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་ཡ བྷ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་ཊེ ཏ་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.

ཨ་ཐ མཱ་ཏཱ་དྷཱི་ཏ་རོ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘སཱ་མི, ཝི་པ་ཏྟི ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, མཱ ཨ་མྷེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡཱི’’ཏི. ཨི་ཏི ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་སུཾ. སོ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. མཱ་ཏཱ་དྷཱི་ཏ་རོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ རོ་དིཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ རོ་ད་མཱ་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀ་ཏི པ་ཊི་ཝཱི་སེ ག་ཎྷི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘དྭེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་སི. སཱ་པི ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ རོ་དི་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཚཱ་ཏ་ཀ་དུ་ཀྑཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཡཱ་ཙ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ རོ་ད་ནྟཱི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀ་ཏི པ་ཊི་ཝཱི་སེ ག་ཎྷི་སྶ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. མི་ཏྟ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏཾ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟིཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ‘‘ཨ་པེ་ཧི ན་སྶ, ཝ་ས་ལི, ཨ་ཛྫ ཏ་ཝ ཀུ་ཙྪི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ པ་ཙྩོ་ར་སྨིཾ ས་ཏྟི་པ་ཧཱ་རཾ ཝི་ཡ ཝ་ཎེ ཁཱ་རོ་ད་ཀ་སེ་ཙ་ན་ཀཾ ཝི་ཡ ཙ པ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, སཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏ་ཡཱ པུ་རེ ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཧི་ཡྻོ དྭེ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་སི. ཨ་ཛྫ ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཙྪི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཉཱ་ཏ’’ནྟི. ‘‘མཱ མཾ, སཱ་མི, ‘ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷཱི’ཏི མ་ཉྙི་ཏྠཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱི’’ཏི? ‘‘པུ་རེ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ཨ་ཧུ་མྷ, སཱ་མི, ཧི་ཡྻོ དྭེ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀི་ཀཱ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི. སོ ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱུ་ནི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཉྫཱ་ཏ་བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཏྭཾ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཛྫ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་མ དྷཱི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཙུ་མྦི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛེ་ཊྛ་དྷཱི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.

སཱ དཱ་ན་གྒེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཛ་ནཾ ནི་སྶ་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ན དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྐཱ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཾ ས་ཀྐཱ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏ དཱ་ན་གྒཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཝེ་ས་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན དྭེ དྭཱ་རཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ, ‘ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ཐཱ’ཏི ཝ་དེ་ཐ, ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་དྡཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ་ཝ, ཨ་མྨ, ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. སཱ་པི པུ་བྦེ སཱ་མཱ ནཱ་མ. ཝ་ཏི་ཡཱ པ་ན ཀཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ན་གྒེ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ པ་ཙྪི་ནྡཱི. གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི པུ་བྦེ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཎ་ནྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ན་གྒེ ས་དྡོ’’ཏི ཏུ་སྶ་ཏི. དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ པ་ན ས་དྡཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ མི་ཏྟ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪི – ‘‘དི་ཡྻ་ཏི ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀིཾ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ས་དྡོ ན སུ་ཡྻ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ ནི་སྶ་དྡཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་ཐཱ མེ ཨུ་པཱ་ཡོ ཀ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ པུ་བྦེ་ཝ ཀ་སྨཱ ནཱ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐཾ ཏེ ཉཱ་ཏོ’’ཏི? ‘‘དྷཱི་ཏ་རཱ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཏོ, སཱ་མཱི’’ཏི. མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ ‘‘ཏ་ཝ དྷཱི་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. སོ ཨ་ཧི་ཝཱ་ཏ་རོ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཡ་སེ་ཊྛི་ནོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛེ་ཊྛ་དྷཱི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སེ་ཊྛི ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་མ ཀ་སྨཱ ན ཀ་ཐེ་སི, མ་མ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ དྷཱི་ཏཱ མ་མ དྷཱི་ཏཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཏྭཾ མ་མ དྷཱི་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཏཾ སཱི་སེ ཙུ་མྦི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྶཱ པ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛེ་ཊྛ་དྷཱི་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ན་ཀྑ་ཏྟེ བ་ཧི ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ད་སཱ་ཝ ན་དིཾ ག་ནྟྭཱ ནྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་པི པ་ཉྩ་ཧི ཨི་ཏྠི་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ་ནེ་ཝ ནྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨུ་ཏེ་ནོ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེ ཋི་ཏོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶི་མཱ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྶ དྷཱི་ཏ་རོ’’ཏི? ‘‘གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ དེ་ཝ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མེ་སཱ’’ཏི. སོ དི་སྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་སི་ནེ་ཧོ སེ་ཊྛི་ནོ སཱ་ས་ནཾ པཱ་ཧེ་སི – ‘‘དྷཱི་ཏ་རཾ ཀི་ར མེ པེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ན པེ་སེ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘མཱ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏུ, པེ་སེ་ཏུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ནཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ན་བྷ་ཡེ་ན ན དེ་མ, དེ་ཝཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ལ་ཉྪཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་ཉྩ བྷ་རི་ཡ་ཉྩ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་སི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི, ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ གེ་ཧཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱི, ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་མྨ, རཱ་ཛཱ ཏ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཧི་ཎི. ཨ་ཐ ‘ན མ་ཡཾ ད་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ གྷ་རཾ ལ་ཉྪཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ བ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, བྷཱ་རི་ཡཾ ཝོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ར་ཉྙཱ ནཱ་མ པ་ཧི་ཏེ ‘ན, དེ་མཱ’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ མེ དྷཱི་ཏ་རཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ག་ཎྷ་ཐ, དེ་མཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་མྨ, ཏ་ཝ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཉྙོ ཏ་ཐཱ སཱ་ས་ནཾ པཱ་ཧེ་སི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སེ་སཱ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཡཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི.

ཨུ་ཏེ་ན་སྶ པ་ན ཨ་པ་རཱ་པི ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི ཨ་ཧོ་སི ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ དྷཱི་ཏཱ. ཨུ་ཛྫེ་ནི་ཡ་ཉྷི ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨ་ཉྙ་སྶ་པི ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ‘‘ཀིཾ ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མེ་སཱ, ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི ས་མྤ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཎྷི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི? ‘‘ན ས་ཀྐཱ སོ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ན ས་ཀྐཱ དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘སོ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟཾ ནཱ་མ སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་དེ་ནྟོ ནཱ་གེ པ་ལཱ་པེ་ཏི་པི ག་ཎྷཱ་ཏི་པི. ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཏེ་ན ས་དི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ མ་ཡཱ སོ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཙེ ཏེ, དེ་ཝ, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཡཾ ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏེ་ན ཧི དཱ་རུ་ཧ་ཏྠིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ པེ་སེ་ཧི. སོ ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཝཱ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ དཱུ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཏྠེ་སོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི དཱ་རུ་མ་ཡཾ ཡ་ནྟ་ཧ་ཏྠིཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཛི་ཏེ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ར་ཏཱི་རེ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་སི. ཧ་ཏྠི་ནོ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ས་ཊྛི པུ་རི་སཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་ལ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀོ ཧ་ཏྠིཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘དེ་ཝ, མ་ཡཱ ས་བྦ་སེ་ཏོ ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊ་པ་ཊི་བྷཱ་གོ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ དི་ཊྛོ’’ཏི. ཨུ་ཏེ་ནོ ཏ་མེ་ཝ མ་གྒ་དེ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ནི་ཀྑ་མི. ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཙ་ར་པུ་རི་སཱ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཏུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ པ་ཡོ་ཛེ་སི. ཨུ་ཏེ་ནོ ཏ་སྶཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨ་ནྟོ ཋི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཝེ་གེ་ན པ་ལཱ་པེ་སུཾ. ཀ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཱི ར་ཉྙོ མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཾ ཝཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཏ་ནྟི་ས་དྡཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ལཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ. རཱ་ཛཱ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་སྶཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཏ་སྨིཾ ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟེ བ་ལ་ཀཱ་ཡོ ཨོ་ཧཱི་ཡི. རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ པ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ པུ་རི་སཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཉྙོ ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ བ་ལ་ཀཱ་ཡོ ཨ་མི་ཏྟ་ཝ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བ་ཧི་ན་ག་རེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ནི་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪི.

ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏོ་པི ཨུ་ཏེ་ནཾ ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧ་མེ་ཝ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙོ་ར་གེ་ཧེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ ཛ་ཡ་པཱ་ནཾ པི་ཝི. ཨུ་ཏེ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཧཾ ཝོ, ཏཱ་ཏ, རཱ་ཛཱ’’ཏི? ‘‘‘པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟོ མེ ག་ཧི་ཏོ’ཏི ཛ་ཡ་པཱ་ནཾ པི་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀཱ ནཱ་མེ་སཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཝི་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ ཀི་རི་ཡཱ, ན་ནུ པ་ཊི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ མཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་མྷེ དུ་ཀྑཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ཡ་པཱ་ནཾ ཀི་ར པི་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀི་ར ཏེ མ་ནྟོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ད་སྶཱ་མི, ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ མཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ ག་ཎྷཱ་ཧི. ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ ཝ་ནྡི་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཀྱཱ་ཧཾ ཏཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མི, ན ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏེ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ རཱ་ཛཱ་ཎཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་རོ་ཧི, ས་རཱི་ར་སྶ མེ ཨི་སྶ་རོ, ན པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ སཱུ་ར་ག་ཛྫི་ཏཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, མ་མ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ད་སྶ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ཨེ་ཀཱ ཁུ་ཛྫཱ ཨ་ཏྠི ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ཡ ཏྭཾ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཝ མ་ནྟཾ ཝཱ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁུ་ཛྫཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ པཱི་ཋ་ས་པྤི ཝཱ, ཝ་ནྡ་ནྟི་ཡཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ ག་ནྟྭཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཨེ་ཀོ ས་ངྑ་ཀུ་ཊྛཱི ཨ་ན་གྒྷ་མ་ནྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཏྭཾ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་ནྟཾ ག་ཎྷ, སོ བ་ཧི་སཱ་ཎི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ཧཾ ཏཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ནྠ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན དྷཱི་ཏ་རཾ ཁུ་ཛྫཾ, ཨི་ཏ་རཾ ས་ངྑ་ཀུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. སོ ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ཡ བ་ཧི ཋི་ཏོ མ་ནྟཾ ཝཱ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི མ་ནྟ་པ་དཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟིཾ ‘‘ཨ་རེ ཁུ་ཛྫེ ཨ་ཏི་བ་ཧ་ལོ་ཊྛ་ཀ་པོ་ལཾ ཏེ མུ་ཁཾ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་རེ དུ་ཊྛ་ས་ངྑ་ཀུ་ཊྛི ཀིཾ ཝ་དེ་སི, ཀིཾ མཱ་དི་སཱ ཁུ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? སཱ་ཎི་ཀ་ཎྞཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་སི ཏྭ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཱ ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘པི་ཏཱ ཏེ ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘ཁུ་ཛྫཱ’ཏི ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏཾ ས་ངྑ་ཀུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྠ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡ་ཉྙེ་ཝ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་རིཾ་སུ.

ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ནྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ སི་པྤ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ ན་ཏྠི. རཱ་ཛཱ་པི དྷཱི་ཏ་རཾ ནི་ཙྩཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘སི་པྤཾ ག་ཎྷ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ག་ཎྷཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་ཏེ་ནོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་དྡེ, སཱ་མི་ཀེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ན བྷཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཡོ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ས་ཙེ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ད་སྶ་སི, པ་ཉྩ ཏེ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཐ, ད་སྶཱ་མི ཝོ ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, བྷ་དྡེ’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་མཱི’’ཏི པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ སོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ནི་ཊྛི་ཏཾ སི་པྤ’’ནྟི? ‘‘ན ཏཱ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཾ, ཏཱ་ཏ, སི་པྤ’’ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ སོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ དྭཱ་ར་ཉྩ ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཧ་ན་ཉྩ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཀིཾ, ཨ་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཏཱ་ཏ, ར་ཏྟིཾ ཀི་ར ཏཱ་ར་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཨོ་ས་དྷཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཾ དྭཱ་ར་ཉྩེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཧ་ན་ཉྩ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ དྭཱ་རཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རིཾ་སུ. ར་ཉྙོ པ་ན པ་ཉྩ ཝཱ་ཧ་ནཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. བྷ་དྡ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཀ་རེ་ཎུ་ཀཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཉྙཱ་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏི, ཀཱ་ཀོ ནཱ་མ དཱ་སོ ས་ཊྛི ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏི, ཙེ་ལ་ཀ་ཊྛི ཙ མུ་ཉྩ་ཀེ་སཱི ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་སྶཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ནཱ་ལཱ༹་གི་རི ཧ་ཏྠཱི ཝཱི་ས་ཏི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ནྟི.

སོ ཀི་ར རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨི་སྶ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨི་སྶ་རེ བ་ཧི་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ན་ག་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ མཱ་རེ་ན ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑཱ་མྤི ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷོ་ཏེ་ན པ་ཏྟེ་ན ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ཐ ནཾ ན་ག་ར་དྭཱ་རཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ མཱ་རོ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, ཝོ ཀི་ཉྩི ལ་དྡྷ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཀིཾ པ་ན མེ ཏྭཾ ཨ་ལ་བྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཝི་ས་ཐ, ཨི་དཱ་ནི ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ཙེ ཧི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, པུ་ན སོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པཱ་ཎིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཧ་ས་ན་ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རེ་ཡྻ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཏེ མཱ་རོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨ་ཐ སོ ཨི་སྶ་རོ ཡ་ཐཱ་དྷོ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཉྩི ལ་དྡྷ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཙ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་མྷཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡྻོ, མ་ཡཱ པུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ལ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏུ་ཙྪཾ དི་སྭཱ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ སཱུ་རོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ‘‘ཐོ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཉྙོ ཏ་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་ཝེ་ག་ཏ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སཱི་གྷེ་ན ཛ་ཝེ་ན བྷ་ད་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ‘པ་ཏྟཾ མེ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི. ཨི་སྶ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ སཱི་གྷཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡྻ་སྶ ས་མྤཱ་དེ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏེ ཨི་ཏོ པ་ཏྟིཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

སོ་པི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་ཝེ་ན ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཏྟཾ ད་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ‘ཝེ་ལཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ’ཏི ཨ་ཧཾ ཨ་ཏི་སཱི་གྷེ་ན ཛ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ཙ ག་ཏོ ཙ, ཨེ་ཏ་སྶ མེ ཛ་ཝ་སྶ ཕ་ལེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ས་ས་ཊྛི་ས་ཏ་ཝཱི་ས་ས་ཏ་ག་མ་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ནི པ་ཉྩ ཝཱ་ཧ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟུ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ མེ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ ས་རཱི་རཾ སཱུ་རི་ཡ་ཏེ་ཛེ་ན ཏ་ཏྠཾ, ཏ་སྶ མེ ཕ་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཎཱ སཱུ་རི་ཡ་ཏེ་ཛ་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏུ, ཨི་མ་སྨིཾ མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ སཱ་མི་ནཱ པ་ཏྟི དི་ནྣཱ, ཏ་སྶཱ མེ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སྶ བྷཱ་གཱི ཧོ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ –

‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ས་བྦ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;

ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, ཙ་ནྡོ པ་ནྣ་ར་སོ ཡ་ཐཱ. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༩༥ པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡. ༡༩༢);

‘‘ཨི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ;

ས་བྦེ པཱུ་རེ་ནྟུ ས་ངྐ་པྤཱ, མ་ཎི་ཛོ་ཏི་ར་སོ ཡ་ཐཱ’’ཏི. –

ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར ཨི་དྷཱ་ཝ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་གཱ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཛོ་ཏི་ར་སོཏི ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཾ ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ. སོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝཱ་ཧ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ནི་ཀྑ་མི. ཨུ་ཏེ་ནོ ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ལཱ་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཧ་ནྟཱ་མ་ཧ་ནྟེ ཙ་མྨ་པ་སི་བྦ་ཀེ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་རེ་ཎུ་ཀཱ་པི་ཊྛེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ལཱ་ཡི. ཨ་ནྟེ་པུ་ར་པཱ་ལ་ཀཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ཏཾ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ ‘‘སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི བ་ལཾ པ་ཧི་ཎི. ཨུ་ཏེ་ནོ བ་ལ་སྶ པ་ཀྑ་ནྡ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་པ་སི་བྦ་ཀཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་སི, མ་ནུ་སྶཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཨི་ཏ་རོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་སི་བྦ་ཀཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནེ་སཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ལོ་བྷེ་ན པ་པ་ཉྩེ་ནྟཱ་ན་ཉྙེ་ཝ བ་ཧི ནི་ཝུ་ཊྛཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་ཀཱ་ཡོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝེ་སེ་སི. སོ པ་ཏྭཱ་ཝ ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི.

ཨ་པ་རཱ པ་ན མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི. སཱ ཀི་ར ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷཱི་ཏཱ. མཱ་ཏཱ་པི་སྶཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ་པི་སྶཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་ཝ, སཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཨ་ཧོ་སི དེ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ. པི་ཏཱ པ་ན་སྶཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཀུ་ལེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ་པི ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏུ ཏུ་མྷེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ མཱ་ག་ཎྜི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་སྶ བ་ཧི་ནི་ག་མེ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་སེ་ན ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ པུ་རི་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, ཨི་མ་སྶ པོ་སཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ས་མ་ཎ, ཨེ་ཀཱ མེ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ པུ་རི་སཾ ན པ་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ, སཱ ཙ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ. ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ ཙ བྷ་ཏྟཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ཝོ ཨ་ཧཾ ད་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཝ མ་མཱ་ག་མ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝེ་གེ་ན གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷོ་ཏི, བྷོ་ཏི དྷཱི་ཏུ མེ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ པུ་རི་སོ དི་ཊྛོ, སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་དྡྷིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པཱ་ཡཱ་སི. ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ས་ངྑུ་བྷི. ཨ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ དྷཱི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ དི་ཊྛོ’’ཏི ཀི་ར ཝ་དེ་ཏི, ‘‘ཀཱི་དི་སོ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ, པ་སྶི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི.

ཏ་སྨིཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་སི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཡེ་ས་ཉྩ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ཡེ་ཝ ནཾ པ་སྶ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ད་སྶ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟུ, མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝཱ པ་ཝ་སྶ་ཏུ, ཝེ་ར་མྦྷ་ཝཱ་ཏཱ ཝཱ པ་ཧ་ར་ནྟུ, ན ཏཾ ཀོ་ཙི མ་ཀྑེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་ཧིཾ སོ པུ་རི་སོ’’ཏི. ‘‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛཱ་ཧཱི’ཏི ནཾ ཨ་ཝ་ཙཾ, ཀུ་ཧིཾ ནུ ཁོ སོ ག་ཏོ’’ཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ པ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ནྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་སེ་ཝི་ནོ པ་ད’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

‘‘ར་ཏྟ་སྶ ཧི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ པ་དཾ བྷ་ཝེ,

དུ་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི ས་ཧ་སཱ་ནུ་པཱི་ལི༹་ཏཾ;

མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ཝ་ཀ་ཌྜྷི་ཏཾ པ་དཾ,

ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་ད་སྶ ཨི་ད་མཱི་དི་སཾ པ་ད’’ནྟི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༦༠-༢༦༡; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༥);

ཨ་ཐ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྷོ་ཏི ཏྭཾ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏི་ཡཾ ཀུ་མྦྷཱི་ལཾ, གེ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ པ་ན ཙོ་རཾ ཝི་ཡ མ་ནྟེ པ་སྶ་ན་སཱི་ལཱ, ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཧཱི’’ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཾ ཝ་དེ་ཧི, ན་ཡི་དཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་སེ་ཝི་ནོ པ་ད་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ སོ པུ་རི་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ས་མ་ཎ, དྷཱི་ཏ་རཾ མེ ཏ་ཝ པོ་སཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘དྷཱི་ཏ་རཱ ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི ཝཱ ན་ཏྠི ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀཾ ཏེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཐེ་ཧི ས་མ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལཱ མཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ཙ པ་ན ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དཱ་ནི མེ ཨེ་ས ཝི་ས་ཡ’’ནྟི ཏ་སྶ སོ་ཀཱ་ཏུ་ར་སྶ སོ་ཀ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཧི མཱ་ར་དྷཱི་ཏཱ་ཧི ཀུ་མཱ་རི་ཀ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ཛི་ཏཾ པ་ལོ་བྷ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ, ‘‘ཏ་དཱ་པི མ་ཡ྄ཧཾ ཚ་ནྡོ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ –

‘‘དི་སྭཱ་ན ཏ་ཎྷཾ ཨ་ར་ཏིཾ ར་ག་ཉྩ,

ནཱ་ཧོ་སི ཚ་ནྡོ ཨ་པི མེ་ཐུ་ན་སྨིཾ;

ཀི་མེ་ཝི་དཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པུ་ཎྞཾ,

པཱ་དཱ་པི ནཾ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪེ’’ཏི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༦༠-༢༦༡; སུ. ནི. ༨༤༡) –

ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་པི ཁོ ‘‘ས་ཙ་སྶ མ་ཡཱ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨ་ཡཾ པ་ན མཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ཏི, པཱ་དཱ་པི ནཾ ས་མྥུ་སི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪེ་ཏི, ཧོ་ཏུ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པ་དེ་ས་བྷོ་ག་ཡ་ས་ཝ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ བྷ་ཏྟཱ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠ་རི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ས་ཏྠཱ ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་གྷཱ་ཏུ་པྤ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ནོ’’ཏི? ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཛཱ་ན་ནྟོ ཀ་སྨཱ གཱ་ཐ་མཱ་ཧཱ’’ཏི? ཨི་ཏ་རེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན. བུ་དྡྷཱ ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ག་ཎྜི་ཡཾ ཀ་ནི་ཊྛཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་པི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཨོ་མ་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ན ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ, ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’’ཏི. ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་མྦིཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ དེ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི ཨུ་ཏེ་ན་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སི་ནེ་ཧོ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཡཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི.

ཨེ་ཝ་མ་སྶ དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཧ་སྶ་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་པ་རི་ཝཱ་རཱ ཏི་སྶོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛཱི་ཏི ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཏ་ཡོ སེ་ཊྛི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཏཱ་པ་སེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་སྶཱ་ར་ཏྟེ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ. ཏཱ་པ་སཱ་པི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སིཾ་སུ. ཏེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨོ་ར་མ་ཏྟི་ཀཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཧེ་ས་ཀྑེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ དེ་ཝ་རཱ་ཛེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ ས་ཙཱ་ཡཾ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ པཱ་ནཱི་ཡཾ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི. སོ་པི པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. ཏཱ་པ་སོ ནྷཱ་ནོ་ད་ཀཾ ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་མྤི ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཏོ བྷོ་ཛ་ནཾ ཙི་ནྟེ་སི, ཏ་མྤི ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཾ ཙི་ནྟི་ཏཾ ས་བྦཾ དེ་ཏི, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ནཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. སོ རུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཏཱ་པ་སཱ, ‘‘དེ་ཝ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏཱི ཏེ ས་མྤ་ཏྟི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཏེ ལ་དྡྷཱ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘མཱ པུ་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑ, དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ལ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧི. ཏེ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ པ་ན ‘‘ཏེ་ན ཧི སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི.

སོ ཀི་རེ་ཀོ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཏིཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ བྷ་ཏི་ཀ་མྨཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཏ་སྶ བྷ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་ཝོ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ན ཀ་ཐི་ཏོ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི་སྶ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ པ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ པ་ཏྠོ་ད་ནཾ པ་ཙིཾ་སུ. སོ དི་ཝ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ ‘‘ཚཱ་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ས་ཧ་སཱ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ‘བྷ་ཏྟཾ དེ་ཐ, སཱུ་པཾ དེ་ཐ, བྱ་ཉྫ་ནཾ དེ་ཐཱ’ཏི མ་ཧཱ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཛྫ ཏེ ས་བྦེ ནི་སྶ་དྡཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྶཱ་ཧཱ་རཾ ཝ་ཌྜྷ་ཡིཾ་སུ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ, ན བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི? ‘‘ན བྷུ་ཉྫིཾ་སུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི? ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ ན བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ས་བྦེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཐ་ན་པཱ་ཡི་ནོ་པི དཱ་ར་ཀེ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀེ ཀཱ་རེ་ཏི. ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པེ ཛཱ་ལ་ནྟེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀ་དཱ་ར་ཀཱ ས་ཡ་ན་ག་ཏཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་ཏིཾ ན ཀ་རི་མྷཱ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཝེ་ཝ བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྐཾ, ནཾ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི བྷ་ཝེ་ཡྻ་ནྟི. ‘‘ཨི་དཾ སེ་ཊྛི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ནཾ པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.

ཏ་སྶ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཚཱ་ཏ་སྶ ས་རཱི་རེ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་པྤིཾ་སུ. སོ ཡོ་ཏྟེ་ན ཨུ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཡོ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. སེ་ཊྛི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐཱ་ཧི དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་མི, ཝཱ་ཏཱ མེ ཀུ་པྤི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་དཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཁཱ་དཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ་པི ཁཱ་ད་ཐ, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ན་ཏྠི, ཏྭཾ ཁཱ་དཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་མི, ཨ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀ་མྨ་མྤི མེ ཝི་ཀ་ལཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ན ཨི་ཙྪི. ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ནི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ མི་ལཱ་ཏ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑེ དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྨཱ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘སོ སེ་ཊྛི བུ་དྡྷ་མཱ་མ་ཀོ, དྷ་མྨ་མཱ་མ་ཀོ, ས་ངྒྷ་མཱ་མ་ཀོ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ནེ་སཱ ས་མྤ་ཏྟི མ་ཡཱ ལ་དྡྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཏཱ་པ་སཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཝ་དེ་སི, བུ་དྡྷོ་ཏི ཝ་དེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཝ་དཱ་མི, བུ་དྡྷོ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘གྷོ་སོ་པི ཁོ ཨེ་སོ དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ་ཏེ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཨ་སུ་ཏ་པུ་བྦཾ ས་དྡཾ ཏ་ཡཱ སུ་ཎཱ་པི་ཏ་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཐ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཏ་ཡོ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ, སྭེ ཏེ་སཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ཏེ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཡིཾ་སུ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ སེ་ཊྛི་ནོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ནོ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ནོ ‘‘མ་ཡཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ, ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ལོ་ཀེ ཀི་ར བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཝཱ་རི་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཐ, མ་ཡ་མྤི ག་མ་ན་པ་རི་ཝ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ་སུ པ་རི་ཝ་ཙྪཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་པ་ཉྩོ ཧོ་ཏི, མ་ཡཾ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪཱ་མ, ཏུ་མྷེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ པུ་རེ་ཏ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦེ་པི ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ.

ཏེ་པི ཁོ ཏ་ཡོ སེ་ཊྛི་ནོ པ་ཉྩ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི བྷ་ཏྟ་ཙྪཱ་ད་ན་ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི དཱ་ནཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ད་ནྟེ་ན ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཁོ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀོ་ས་མྦིཾ ག་ནྟྭཱ གྷོ་ས་ཀ་སེ་ཊྛི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སེ་ཊྛི ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་རཱ་མཾ, པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛི པཱ་ཝཱ་རི་ཀཱ་རཱ་མ་ནྟི ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟི. ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི. ཡ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ ཝུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ གྷ་ར་དྭཱ་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. ཏེ་སཾ པ་ན ཏི་ཎྞཾ སེ་ཊྛཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ སུ་མ་ནོ ནཱ་མ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏེ སེ་ཊྛི་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ, ས་ཏྠཱ་རཾ བྷོ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷི, མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཎེ སྭེ བྷོ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་མཱི’’ཏི སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི.

ཏ་དཱ རཱ་ཛཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ དེ་ཝ་སི་ཀཾ པུ་པྥ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ ནཱ་མ དཱ་སཱི སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་བ་དྡྷཾ པུ་པྥཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ཏཾ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཱ ས་ཏྠཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཨ་ཛྫ པུ་པྥེ་ཧི ས་ཏྠཱ་རཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མི, ཏི་ཊྛ ཏཱ་ཝ, ཏྭཾ པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི. སཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སུ་མ་ནོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ་པི ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟཱི་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. སཱ ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨ་ཊྛ་ཧི་པི པུ་པྥཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ. ཨ་ཐ ནཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨ་མྨ, ཨ་ཛྫ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙཱ དྭི་གུ་ཎཾ པུ་པྥ་མཱུ་ལཾ དི་ནྣ’’ནྟི? ‘‘ནོ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ཧཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་སྨཱ ན ག་ཎྷཱི’’ཏི? ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨ་རེ, དུ་ཊྛ་དཱ་སི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏ་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཡཱ པི་ཝི་ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ ཨ་མྷེ་པི པཱ་ཡེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི མཾ ནྷཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སོ་ལ༹་ས་ཧི ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་གྷ་ཊེ་ཧི ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ དྭེ མ་ཊྛ་སཱ་ཊ་ཀེ དཱ་པེ་སི. སཱ ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བཱི་ཛ་ནིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཙི་ཏྲ་བཱི་ཛ་ནིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏ་སྶཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏཱ ས་བྦཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.

ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཛྫ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏྭཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. སཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཏཱ་པི ཁོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྨ, ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ་མྷཱ, ཏཾ ནོ ད་སྶེ་ཧི, ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཏཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻེ, རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཏུ་མྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་མྨ, ནོ མཱ ནཱ་སེ་ཧི, ད་སྶེ་ཧེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་ར’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ག་བྦྷཱ་ནཾ བྷི་ཏྟཱི་སུ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཏི་ཎྞཾ སེ་ཊྛཱི་ནཾ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏུ་མྷེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ ཙེ་ཝ, ཧ་ཏྠེ ཙ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ཐ, པཱུ་ཛེ་ཐ ཙཱ’’ཏི. ཏཱ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡིཾ་སུ ཙེ་ཝ པཱུ་ཛེ་སུ་ཉྩ.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནཱ ཏཱ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ག་བྦྷེ་སུ ཚི་དྡཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་དཾ ཀི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཏཱ་ཧི ཏ་སྶཱ ས་ཏྠ་རི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཧི ‘‘ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡཱ་མ ཙེ་ཝ པཱུ་ཛེ་མ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ, ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཨི་མཱ་པི ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ, ཨི་མཱ་ས་མྤི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་མི་སྶི་ཀཱ་ནཾ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཏེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘ན ཏཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ན ས་དྡ་ཧི. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ན ས་དྡ་ཧི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཾ ‘‘ས་ཙེ མེ ན ས་དྡ་ཧ་སི, ཏཱ་སཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ག་ནྟྭཱ ག་བྦྷེ་སུ ཚི་དྡཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་དཾ ཀི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཏཱ་སཾ ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ, ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཚི་དྡཱ་ནི པི་ད་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ག་བྦྷེ་སུ ཨུ་དྡྷ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་སི. ཨུ་དྡྷ་ཙྪི་དྡ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི ཀི་ར ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཏཱ་སཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ, ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནཱ་ག་རཱ་ནཾ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་ར་པོ་རི་སེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ཏཱི་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ, ‘‘ཙོ་རོ་སི, བཱ་ལོ་སི, མཱུ་ལ༹ྷོ་སི, ཨོ་ཊྛོ་སི, གོ་ཎོ་སི, ག་དྲ་བྷོ་སི, ནེ་ར་ཡི་ཀོ་སི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་སི, ན་ཏྠི ཏུ་ཡ྄ཧཾ སུ་ག་ཏི, དུ་གྒ་ཏི་ཡེ་ཝ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི ད་ས་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི.

ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ ནཱ་ག་རཱ ཨ་མྷེ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ, ཨཱ་ན་ནྡོ་ཏི’’? ‘‘ཨ་ཉྙཾ ན་ག་རཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟེ་སུ པུ་ན ཀ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཉྙཾ ན་ག་རཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠཱ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟེ་སུ ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཉྙཾ ན་ག་རཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ པ་ན ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, དཱ་ས་ཀ་མྨ་ཀ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦེ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཧ་ཏྠི་ས་དི་སོ, ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཧ་ཏྠི་ནོ ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏེ ས་རེ ས་ཧི་ཏུཾ བྷཱ་རོ, ཏ་ཐེ་ཝ བ་ཧཱུ་ཧི དུ་སྶཱི་ལེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ས་ཧ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨི་མཱ ནཱ་ག་ཝ་གྒེ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨ་ཧཾ ནཱ་གོ་ཝ ས་ངྒཱ་མེ, ཙཱ་པ་ཏོ པ་ཏི་ཏཾ ས་རཾ;

ཨ་ཏི་ཝཱ་ཀྱཾ ཏི་ཏི་ཀྑི་སྶཾ, དུ་སྶཱི་ལོ ཧི བ་ཧུ་ཛྫ་ནོ.

‘‘ད་ནྟཾ ན་ཡ་ནྟི ས་མི་ཏིཾ, ད་ནྟཾ རཱ་ཛཱ་བྷི་རཱུ་ཧ་ཏི;

ད་ནྟོ སེ་ཊྛོ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡོ་ཏི་ཝཱ་ཀྱཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི.

‘‘ཝ་ར་མ་སྶ་ཏ་རཱ ད་ནྟཱ, ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ ཙ སི་ནྡྷ་ཝཱ;

ཀུ་ཉྫ་རཱ ཙ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ, ཨ་ཏྟ་ད་ནྟོ ཏ་ཏོ ཝ་ར’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༢༠-༣༢༢);

དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ས་མྤ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏེ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཀྐོ་སི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་མེ དི་ཝ་སེ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ན ག་ཙྪ་ཏི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨེ་ཏཱ་ས་མྤི བྱ་ས་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཉྙོ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ ཀི་ར ཀུ་ཀྐུ་ཊེ་ཧི, ཨ་ཊྛ མ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊེ, ཨ་ཊྛ ས་ཛཱི་ཝ་ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ སོ་པཱ་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘པ་ཝི་ས་ཏཱུ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཊྛ ས་ཛཱི་ཝ་ཀུ་ཀྐུ་ཊེ པ་ཧི་ཎ་ཏུ, ‘པ་ཙྪཱ ཨི་ཏ་རེ’’’ཏི. ཙཱུ་ལཱ༹་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཙ ‘‘མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ལ་ཉྫཾ ཨ་དཱ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་དཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘པ་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ར་ཉྙོ ཨཱ་པཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ན པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རཱ ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ པ་ཧི་ཎི – ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ, མ་མ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ན དི་ནྣེ ཨ་ཊྛ ས་ཛཱི་ཝ་ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ན པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ པ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘བྷ་དྡ་ཀོ ཝ་ཏ ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཀོ ནུ ཁོ པ་ཙེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནི་ཀྐ་མྨི་ཀཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏཱ་སཾ པེ་སེ་ཧི, ཏཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ‘‘ག་ཙྪ, ཏཱ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀི་ར ཧ་ཏྠེ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ མཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙ་ནྟཱུ’’ཏི པེ་སེ་སི. ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀོ ‘‘སཱ་དྷུ དེ་ཝཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་ཧི ‘‘མ་ཡཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ན ཀ་རོ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ‘‘དི་ཊྛཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶ་སི, ‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཙི་ཏྭཱ པེ་སེ་ནྟཱུ’ཏི ཝ་དེ་ཧི དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. ཨི་ཏ་རོ ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ མ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ཏཱ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མེ ཀི་ར ཀུ་ཀྐུ་ཊེ པ་ཙི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ, ‘‘སཱ་མི, ཨཱ་ཧ་ར, ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ཙྩ’’ནྟི པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. སོ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀིཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཊྛོ, ‘‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཙི་ཏྭཱ པེ་སེ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་མ་གྒཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ‘‘པ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ན ཏཱ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ས་དྡ་ཧ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི.

ཏ་དཱ པ་ན རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ་སུ་ལ་ད་ཏྟཱ་ཡ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཨེ་ཏཱ་སཾ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘སྭེ ཝཱ པ་ར་སུ་ཝེ ཝཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི – ‘‘ཨ་ག་དེ་ན ཀི་ར དཱ་ཋཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་པྤཾ པེ་སེ་ཏཱུ’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཀ་ནྟ་ཝཱི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶཱ པོ་ཀྑ་རེ ཨེ་ཀཾ ཚི་དྡཾ ཨ་ཏྠི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཏེ་ན ཚི་དྡེ་ན ས་པྤཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཚི་དྡཾ མཱ་ལཱ་གུ་ལེ༹་ན ཐ་ཀེ་སི. ས་པྤོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ཨ་ནྟོ་ཝཱི་ཎཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ར་ཉྙོ ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་ཏ་རི་སྶི་ཏྠི་ཡཱ པཱ་སཱ་དཾ ག་མི་སྶ་སི དེ་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མ་ནཱ་པོ སུ་པི་ནོ དི་ཊྛོ. ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ག་ཙྪཱ་མེ་ཝཱ’’ཏི. སཱ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶཱ་མི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ, ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དེ་ཝཱ’’ཏི ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.

རཱ་ཛཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་མི་སྶི་ཀཱ་ཧི དི་ནྣཱ་ནི ཝ་ཏྠ་པུ་པྥ་ག་ནྡྷཱ་བྷ་ར་ཎཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏྭཱ སུ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཾ ཨུ་སྶཱི་ས་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ཛྫི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ཎཱ་ཚི་དྡ་ཏོ པུ་པྥ་གུ་ལ༹ཾ ཨ་པ་ནེ་སི. ས་པྤོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ནི་རཱ་ཧཱ་རོ ཏེ་ན ཚི་དྡེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་སྶ་ས་ནྟོ ཕ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ནི་པ་ཛྫི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘དྷཱི དྷཱི, དེ་ཝ, ས་པྤོ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ན་ཉྩ ཏཱ ཙ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་རཱ་ཛཱ ཨ་ལ་ཀྑི་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་མཱ་པི ནི་སྶི་རཱི་ཀཱ དུ་བྦི་ནཱི་ཏཱ, ཀིཾ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཱ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཀིཾ ནུ ཏུ་མྷེ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཏེ་ཡེ་ཝ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝི་སྶ་ཐ, ཛཱི་ཝ་ནྟེ དུ་ཀྑཾ ཛཱི་ཝ་ཐ, ‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཱ པཱ་པ་སུ་པི་ནོ དི་ཊྛོ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པཱ་སཱ་དཾ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝཱ་རེ་ནྟི་ཡཱ་པི མེ ཝ་ཙ་ནཾ ན སུ་ཎ་སི, དེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ས་པྤཾ དི་སྭཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ནཱ་མ ཨི་མཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཧོ པཱ་པཱ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཱ་སཾ པཱ་པ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ་པི ཨི་མི་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་དྡ་ཧིཾ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་བྦྷེ་སུ ཚི་དྡཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, པུ་ན མ་ཡཱ པེ་སི་ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ པ་ཊི་པ་ཧི་ཎིཾ་སུ, ཨ་ཛྫ ས་ཡ་ནེ ས་པྤཾ ཝི་སྶ་ཛྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཀོ་དྷེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.

སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཨ་མྨཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ན་རི་ནྡེ ཙ དེ་ཝི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནི ཙ ས་མ་མེ་ཝ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཐ, མཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀོ་པཾ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ སི་ངྒ་དྷ་ནུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛི་ཡཾ པོ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་ས་པཱི་ཏཾ ས་རཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ དྷུ་རེ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ ཏཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨུ་རེ ས་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ཏ་སྶཱ མེ་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒཱ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཧ་ད་ཡཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཁི་ཏྟོ ས་རོ སི་ལ་མྤི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཙ པ་ནེ་ས ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་མ ཧ་ད་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཛཱ་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྷི ནཱ་མ ནི་སྶ་ཏྟོ ནི་ཛྫཱི་ཝོ ས་རོ་པི ཨེ་ཏི་སྶཱ གུ་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི, སོ དྷ་ནུཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

‘‘ས་མྨུ་ཡ྄ཧཱ་མི པ་མུ་ཡ྄ཧཱ་མི, ས་བྦཱ མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི མེ དི་སཱ;

སཱ་མཱ་ཝ་ཏི མཾ ཏཱ་ཡ་སྶུ, ཏྭ་ཉྩ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’ཏི.

སཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཡ་མ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ, ཏ་མེ་ཝ ཏྭ་མྤི ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ཝི་ཀཱ –

‘‘མཱ མཾ ཏྭཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ, ཡ་མ་ཧཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ;

ཨེ་ས བུ་དྡྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ས བུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;

ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ ཏཾ བུ་དྡྷཾ, ཏྭ་ཉྩ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’ཏི. –

ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –

‘‘ཨེ་ས བྷི་ཡྻོ པ་མུ་ཡ྄ཧཱ་མི, ས་བྦཱ མུ་ཡ྄ཧ་ནྟི མེ དི་སཱ;

སཱ་མཱ་ཝ་ཏི མཾ ཏཱ་ཡ་སྶུ, ཏྭ་ཉྩ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ནཾ སཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཝ་ར་ཉྩ ཏེ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཝ་རོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ར་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡ྄ཧཾ ཧི་ར་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཨི་མཾ པ་ན མེ ཝ་རཾ དེ་ཧི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཧི, ཡ་ཐཱ ས་ཏྠཱ ནི་བ་དྡྷཾ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏི, དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་བ་དྡྷཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཐ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་མི་སྶི་ཀཱ ‘དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་བ་དྡྷཾ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ནི་བ་དྡྷཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཱ་པི དེ་ཝི་ཡོ ནི་བ་དྡྷཾ ཐེ་རཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ བྷོ་ཛེ་ནྟི, དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཏཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་ར་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ, པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ས་ཏེ་ཧི དྷ་མྨ་པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི ཨ་གྒྷ་ཏི.

ཏཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠཱ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཝོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻ་སྶ ནོ དི་ནྣཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ས་བྦེ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏཱ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ་ནཾ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱ་ཧི དི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཐེ་རེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཧོ་ན་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ག་ཎྷི་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཛི་ཎྞ་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་རི་ཀཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛི་ཎྞ་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པུ་རཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པུ་རཱ་ཎ་བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ‘‘པུ་རཱ་ཎ་པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ མ་དྡི་ཏྭཱ བྷི་ཏྟིཾ ལི་མྤི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཡྻཱ་ནཾ དི་ནྣཱ་ནི ན ན་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ པ་ས་ནྣོ ཨ་པ་རཱ་ནི་པི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཀི་ར པ་ཉྩ་ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷཱ་གེ་ན པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནི པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ལ་བྷི, ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཱ་ནི ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་གེ་ན པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནི ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ ལ་བྷི, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཱ་ནི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་གེ་ན པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ ལ་བྷི. ཨེ་ཀཾ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ད་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ལ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ག་ཎ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཀི་ར པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཐེ་རོ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དཱ་སི.

ཏ་དཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་པི ‘‘ཡ་མ་ཧཾ ཀ་རོ་མི. ཏཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ནུ ཁོ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཏྠེ་སོ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ར་ཉྙེ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀཱི་ལ༹ཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི – ‘‘སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ པཱ་སཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ, དུ་སྶ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི ཙ ཏེ་ལ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི ཙ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་ཏྭཱ, དུ་སྶཱ་ནི ཏེ་ལ་ཙཱ་ཊཱི་སུ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷེ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ བ་ཧི ཡ་ནྟ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ཧི གེ་ཧེ ཨ་གྒིཾ ད་ད་མཱ་ནོ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. སོ པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཡ྄ཧ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཏེ་ལ་ཙཱ་ཊཱི་སུ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཐ་མྦྷེ ཝེ་ཋེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ‘‘ཨ་མྨཱ, རཱ་ཛཱ ད་ལ༹ྷི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མེ ཐ་མྦྷེ ཏེ་ལ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཝེ་ཋཱ་པེ་ཏི, རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ནཱ་མ སུ་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཛྫཱ་ནཾ, མཱ མེ ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཐ, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ག་བྦྷེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ བ་ཧི ཡ་ནྟ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་གྒིཾ དེ་ནྟོ ཨོ་ཏ་རི. སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི ཏཱ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་དཱ་སི – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི་ནཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎེ་ན་པི ན སུ་ཀ་རོ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ གེ་ཧེ ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟི་ཡོ ཀཱ་ཙི དུ་ཏི་ཡ་ཕ་ལཾ, ཀཱ་ཙི ཏ་ཏི་ཡ་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙོ ཨུ་ཏེ་ན་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ད་ཌྜྷཾ, པ་ཉྩ ཙ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ་ནི སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནི. ཏཱ་སཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’ཏི? ས་ནྟེ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ས་ནྟི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཡོ, ས་ནྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཡོ, ས་བྦཱ ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ནི་པྥ་ལཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘མོ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷ་ནོ ལོ་ཀོ, བྷ་བྦ་རཱུ་པོ་ཝ དི་སྶ་ཏི;

ཨུ་པ་དྷཱི་བ་ནྡྷ་ནོ བཱ་ལོ, ཏ་མ་སཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ;

ས་སྶ་ཏོ་རི་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི, པ་སྶ་ཏོ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩ་ན’’ནྟི. (ཨུ་དཱ. ༧༠);

ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ནཱ་མ ཝ་ཊྚེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ན ཀ་རོ་ནྟི, པ་མཱ་དི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པ་ཀ་མྨ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚེ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ སུ་ཁ་མྤི དུ་ཀྑ་མྤི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི.

རཱ་ཛཱ ‘‘སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ གེ་ཧཾ ཀི་ར ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨ་ད་ཌྜྷེ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ན གེ་ཧཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶོ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་ཡཱ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ, ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ ན ཀ་ཐེ་སྶ་ཏི, ས་ཎི་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྦྷོ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏོ་ཝ ཧོ་མི, སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི མེ ནི་ཙྩཾ ཨོ་ཏཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཝེ་ས་ཏི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན མེ ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦུ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་ཁེ་ན ཙ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཏེ ‘‘ཀེ་ན ནུ ཁོ, དེ་ཝ, ཨི་དཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘མ་ཡི སི་ནེ་ཧེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་པི ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ནཱ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, དེ་ཝ, ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་སི’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ མ་ཡི སི་ནེ་ཧོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, པ་ས་ནྣོ་སྨི, ཝ་རཾ ཏེ ད་མྨི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏི་ག་ཎཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཧི་ཎི – ‘‘རཱ་ཛཱ མེ པ་ས་ནྣོ ཝ་རཾ དེ་ཏི, སཱི་གྷཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་པི ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཏེ ས་བྦེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ནཱ་བྷི་པྤ་མཱ་ཎེ ཨཱ་ཝཱ་ཊེ ཁ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པཾ་སཱུ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ལཱ་ལེ ཝི་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ དཱ་པེ་སི. ཙ་མྨ་སྶ ད་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཡ་ན་ངྒ་ལེ་ན ཀ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཧཱི་རཱ་ཧཱི་རཾ ཀཱ་རེ་སི. མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ས་རཱི་ར་ཏོ་པི ཏི་ཁི་ཎེ་ན ས་ཏྠེ་ན གྷ་ན་གྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ མཾ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ཀ་པཱ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་ཝེ ཝི་ཡ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཁཱ་དཱ་པེ་སི.

དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝ་ཏ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ས་ནྣཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མ་ར་ཎ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ན ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ཧི ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏཱ་ཧི པུ་བྦེ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི –

ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ནི་བ་དྡྷཾ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཏེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་སུ ས་ཏྟ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀོ ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཨེ་ཀཾ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་དཱ་ཡ ན་དི་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ག་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཨུ་ད་ཀེ ཀཱི་ལི༹་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ སཱི་ཏ་པཱི་ལི༹་ཏཱ ཨ་གྒིཾ ཝི་སི་བྦེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་གྒི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟི་ཡོ ཏཾ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཏི་ཎ་རཱ་སཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏི་ཎེ་སུ ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ, ‘‘ན་ཊྛཱ་མྷཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ར་ཉྙོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, རཱ་ཛཱ ཉ་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ནཱ་སེ་སྶ་ཏི, སུ་ད་ཌྜྷཾ ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་བྦཱ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི དཱ་རུ་རཱ་སིཾ ཀ་རིཾ་སུ. མ་ཧཱ་དཱ་རུ་རཱ་སི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ལི་མྤེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཏཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨུ་ནཱ ན བ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྪཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ལི་མྤེ་ནྟཱ་པི ཨུ་སྨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཏེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན གེ་ཧེ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. ཨི་དཾ ཨེ་ཏཱ་སཾ པུ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཁུ་ཛྫཱ ཛཱ་ཏཱ, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་རེ་སཾ པེ་ས་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི? བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ ར་ཉྙོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ར་ཛྫཾ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སྭེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཐོ་ཀཾ ཁུ་ཛྫ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡི་ཀཱ ཨི་ཏྠཱི ཀ་མྦ་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཁུ་ཛྫཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཙ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཁུ་ཛྫཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དཱ་པེ་སི. ཨུ་ཎྷ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པཱུ་རེ པ་ཏྟེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི. སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཊྛ ད་ནྟ་ཝ་ལ་ཡཱ་ནི ད་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་དྷ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་སུ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘ན་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ་ནི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ནྡ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་པི ཏཱ་ནི ཝ་ལ་ཡཱ་ནི ཨ་རོ་གཱ་ནེ་ཝ. སཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨི་དཱ་ནི ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ ཛཱ་ཏཱ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ. ཨི་ད་མ་སྶཱ བུ་དྡྷ་ནྟ་རེ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ.

ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨེ་ཀཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་སེ་ཊྛི་ནོ དྷཱི་ཏཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་དཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱི ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ་སྶཱ ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ ཨེ་ཀཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏཾ ད་ཊྛུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་པི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལཱ་ནི ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཁ་ཎེ སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ ཀཱ་ཙི པེ་ས་ན་ཀཱ་རི་ཀཱ ན་ཏྠི, སཱ ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ མེ པ་སཱ་དྷ་ན་པེ་ལ༹་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རཱི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙ་སྶཱ ཨི་མཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ན ད་སྶཱ་མི, མ་ཡི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ད་སྶཱ་མི, པ་ར་སྶ པེ་ས་ན་ཀཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ནི་ར་ཡ་ས་ནྟཱ་པ་ཏོ ཁོ པ་ན པ་ར་སྶ པེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ་ཝ སེ་ཡྻོ’’ཏི. ‘‘སཱ ཨ་ནུ་ད་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན པ་རེ་སཾ པེ་ས་ན་ཀཱ་རི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ པུ་ནེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ གེ་ཧེ ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨུ་པ་རི པ་ལཱ་ལ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཡ་ན་ངྒ་ལེ་ཧི བྷི་ནྣཱ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཏེ་ལེ པ་ཀྐཱ, ཀེ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ནྟི ནཱ་མ, ཀེ མ་ཏཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ, ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཀེ་ཙི པ་མ་ཏྟཱ, ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ་པི མ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཡེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ, ཏེ མ་ཏཱ་པི ཛཱི་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་སྨཱ མཱ་ག་ཎྜི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ནྟཱི་པི མ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, སཱ་མཱ་ཝ་ཏི་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ མ་ཏཱ་པི ཛཱི་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ མ་ར་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

༢༡. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ, པ་མཱ་དོ མ་ཙྩུ་ནོ པ་དཾ;

ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ན མཱི་ཡ་ནྟི, ཡེ པ་མ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་ཏཱ.

༢༢. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཉ་ཏྭཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་མྷི པ་ཎྜི་ཏཱ;

ཨ་པྤ་མཱ་དེ པ་མོ་ད་ནྟི, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ གོ་ཙ་རེ ར་ཏཱ.

༢༣. ‘‘ཏེ ཛྷཱ་ཡི་ནོ སཱ་ཏ་ཏི་ཀཱ, ནི་ཙྩཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱ;

ཕུ་ས་ནྟི དྷཱི་རཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་དོཏི པ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཀ་ལ་མྤི ཧི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ད་མེ་ཝ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཛ་ངྒ་ལཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ པ་ད་ཛཱ་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཧ་ཏྠི་པ་དེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་པ་དཾ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི ཡ་དི་དཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟེ་ན. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ས་བྦེ་ཏེ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ, ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༤༠).

སོ པ་ནེ་ས ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ. ནི་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨ་མ་ཏ་པ་དནྟི ཨ་མ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ནུ ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་མ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཛྫ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཏི པ་དཾ, ཨ་མ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མ་ཏ་སྶ པ་དཾ ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ, ཨ་མ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་མཱ་དོཏི པ་མ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་ཏི་ཡཱ ཝོ་ས་གྒ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. མ་ཙྩུ་ནོཏི མ་ར་ཎ་སྶ. པ་དནྟི ཨུ་པཱ་ཡོ མ་གྒོ. པ་མ་ཏྟོ ཧི ཛཱ་ཏིཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཛཱ་ཏོ ཛཱི་ཡ་ཏི ཙེ་ཝ མཱི་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་མཱ་དོ མ་ཙྩུ་ནོ པ་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མ་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ན མཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ན མ་ར་ནྟི. ཨ་ཛ་རཱ ཨ་མ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ ཨ་ཛ་རོ ཨ་མ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, པ་མ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཝ་ཊྚཾ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཏ་སྨཱ པ་མ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ་པི མ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཁི་པྤཾ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ་པི མ་ཏཱ་པི ན མཱི་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཡེ པ་མ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་ཏཱཏི ཡེ པ་ན ས་ཏྟཱ པ་མ་ཏྟཱ, ཏེ པ་མཱ་ད་མ་ར་ཎེ་ན མ་ཏ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན མ་ཏཱ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སཱ ཨ་པ་ག་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ས་མྤི ཧི མ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ‘‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མ, སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་མྤི ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི པཱུ་རེ་སྶཱ་མ, དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་སྶཱ་མ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི མ་ཏེ་ན ཏེ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡེ པ་མ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་ཏཱ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཉ་ཏྭཱཏི པ་མ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཀེ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? ཨ་པྤ་མཱ་ད་མྷི པ་ཎྜི་ཏཱཏི ཡེ པ་ཎྜི་ཏཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ས་པྤ་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི, ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་པྤ་མཱ་དེ པ་མོ་ད་ནྟཱིཏི ཏེ ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ པ་མོ་ད་ནྟི, པ་ཧཾ་སི་ཏ་མུ་ཁཱ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ གོ་ཙ་རེ ར་ཏཱཏི ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མཱ་དེ པ་མོ་ད་ནྟཱ ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དེ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ན་ཝ་ཝི་དྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཙ ར་ཏཱ ནི་ར་ཏཱ, ཨ་བྷི་ར་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཏེ ཛྷཱ་ཡི་ནོཏི ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷེ་ན་པི ཛྷཱ་ནེ་ན ཛྷཱ་ཡི་ནོ. སཱ་ཏ་ཏི་ཀཱཏི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ས་ཏ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཱ. ནི་ཙྩཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱཏི ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ནོ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཕུ་ས་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཕུ་ས་ནཱ ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནཱ ཙ, ཝི་པཱ་ཀ་ཕུ་ས་ནཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནཱ ནཱ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཕ་ལཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕུ་ས་ནཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཝི་པཱ་ཀ་ཕུ་ས་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ དྷཱི་རཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཏཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཕུ་ས་ནྟི, ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟི. ཡོ་ག་ཀྑེ་མཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡོ་གཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚེ ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཁེ་མཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ ས་བྦེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི སེ་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ནྟི.

དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བ་ཧཱུ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི.

སཱ་མཱ་ཝ་ཏཱི་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ.