༣. ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པི་ཏུ་ཙྪཱ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་པ་ཙྩཱ་ཀོ་ཊི་ཏེ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི, པཱ་ད་ས་མྦཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི. སོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶཱ ཏུ་མྷེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་སྶཾ ན་ཏྠི, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ མ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་བྦི་ནཱི་ཏ, མ་ཧ་ལླ་ཀ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ དི་སྭཱ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་སི, ཝ་ཏྟེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནེ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་སི, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མ་ཏྟ་མྤི ཏེ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི. སོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མཾ པ་ན ‘ཀོ ཨེ་སོ’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཐ, མཱུ་ལ་མེ་ཝ ཝོ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ རུ་ད་ནྟོ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཏྭཾ ཏི་སྶ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ རོ་ད་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨེ་ས ག་ནྟྭཱ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ལོ་ལ༹ཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ཨི་མེ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ཏྭཾ ནི་སི་ནྣོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ དི་ཊྛཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དི་ཊྛཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ན ཀ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཝ་ཏྟཾ ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ས་ནཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པཱ་ད་ས་མྦཱ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ན ཀ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏི་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཏཾ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏཾ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཝེ་ཝ དོ་སོ, ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏེ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀྐོ་སིཾ་སུ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏེ ཁ་མཱ་པེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏི་སྶ མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི, ཏ་ཝེ་ཝ དོ་སོ, ཁ་མཱ་པེ་ཧི ནེ’’ཏི? ‘‘ན ཁ་མཱ་པེ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ‘‘དུ་བྦ་ཙོ ཨེ་ས, བྷ་ནྟེ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ དུ་བྦ་ཙོ ཨེ་ས, པུ་བྦེ་པི ཨེ་ས དུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་ཝ་སྶ, བྷ་ནྟེ, དུ་བྦ་ཙ་བྷཱ་ཝོ ཨ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏོ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨེ་ས ཀིཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་མཱ་ཧ་རི.
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ དེ་ཝི་ལོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཝ་སི་ཏྭཱ ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ན་ག་ར་མུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ དཱ་ར་ཀེ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཀ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏཱ་པ་སོ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏེ བྷ་གྒ་ཝ ཨ་ག་རུ, ཝ་སེ་ཡྻཱ་མ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ སཱ་ལཱ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ར་ཏྟིཾ སཱ་ལཱ་ཡཾ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་ཧ་ཏཱི སཱ་ལཱ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝ་ས་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི སཱ་ལཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་སི. ཏ་སྨིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཨ་པ་རོ་པི ནཱ་ར་དོ ནཱ་མ ཏཱ་པ་སོ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙི. ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཝཱ ནོ ཝཱ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ རོ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏ་མུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཨ་ག་རུ, མ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཝ་སེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི. ‘‘མ་ཧ་ཏཱི སཱ་ལཱ, པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ དེ་ཝི་ལ་སྶ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ནི་སཱི་དི. ཨུ་བྷོ་པི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ.
ས་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ནཱ་ར་དོ དེ་ཝི་ལ་སྶ ནི་པ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. སོ པ་ན དེ་ཝི་ལོ ནི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་པ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫི. ནཱ་ར་དོ ར་ཏྟིཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཏ་སྶ ཛ་ཊཱ་སུ ཨ་ཀྐ་མི. ‘‘ཀོ མཾ ཨ་ཀྐ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ, ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་མ ཛ་ཊཱ་སུ ཨ་ཀྐ་མ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ ནི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཁ་མ་ཐ མེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་ནྡ་ནྟ་སྶེ་ཝ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ་པི མཾ ཨ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི. ནཱ་ར་དོ་པི པ་ཝི་ས་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མཾ་པཱ་ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷིཾ, ཨི་དཱ་ནི་སྶ པཱ་ད་པ་སྶེ་ན པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ གཱི་ཝཱ་ཡ ཨ་ཀྐ་མི. ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ, པ་ཋ་མཾ མ་མ ཛ་ཊཱ་སུ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི གཱི་ཝཱ་ཡ ཨ་ཀྐ་མ་སི, ཨ་བྷི་ས་པི་སྶཱ་མི ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ནི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ‘པ་ཋ་མ་མྤི མེ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནི པཱ་ད་པ་སྶེ་ན པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཝི་ཊྛོ་མྷི, ཁ་མ་ཐ མེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལ, ཨ་བྷི་ས་པི་སྶཱ་མི ཏ’’ནྟི. ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་རཾ་སཱི ས་ཏ་ཏེ་ཛོ, སཱུ་རི་ཡོ ཏ་མ་ཝི་ནོ་ད་ནོ;
པཱ་ཏོ་ད་ཡ་ནྟེ སཱུ་རི་ཡེ, མུ་དྡྷཱ ཏེ ཕ་ལ་ཏུ ས་ཏྟ་དྷཱ’’ཏི. –
ཏཾ ཨ་བྷི་ས་པི ཨེ་ཝ. ནཱ་ར་དོ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི མ་མ ཝ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏུ་མྷེ ཨ་བྷི་ས་པ་ཐ, ཡ་སྶ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལ་ཏུ, མཱ ནི་དྡོ་ས་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་རཾ་སཱི ས་ཏ་ཏེ་ཛོ, སཱུ་རི་ཡོ ཏ་མ་ཝི་ནོ་ད་ནོ;
པཱ་ཏོ་ད་ཡ་ནྟེ སཱུ་རི་ཡེ, མུ་དྡྷཱ ཏེ ཕ་ལ་ཏུ ས་ཏྟ་དྷཱ’’ཏི. –
ཨ་བྷི་ས་པི. སོ པ་ན མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨུ་པ་རི ཨ་བྷི་ས་པོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི.
ནཱ་ག་རཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨ་ནུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ རཱ་ཛ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘དེ་ཝ, ཏ་ཡི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨ་རུ་ཎོ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨ་རུ་ཎཾ ནོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ནྡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཝཱ་དེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་རི་ས་ངྐ་མཱ་ནོ ‘‘ཀ་ཙྩི ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཧི་ཡྻོ སཱ་ཡཾ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྠི དེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ རཱ་ཛཱ ཨུ་ཀྐཱ་ཧི དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ར་དཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ཧ –
‘‘ཀ་མྨ་ནྟཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ ནཱ་ར་ད;
ཀེ་ན ལོ་ཀོ ཏ་མོ་བྷཱུ་ཏོ, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི.
ནཱ་ར་དོ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་པི་ཏོ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཡ་སྶ དོ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཨ་བྷི་ས་པོ པ་ཏ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་པིཾ. ཨ་བྷི་ས་པི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨུ་པ་རི ཨ་བྷི་ས་པོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ‘‘སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དི་སྭཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་གྒ་མ་ནཾ ན དེ་མཱི་ཏི. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན ཨ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ མཾ ཁ་མཱ་པེ་ཡྻ, ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཾ ཛ་ཊཱ་སུ ཙ གཱི་ཝཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀྐ་མི, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་ཛ་ཊི་ལཾ ཁ་མཱ་པེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཁ་མཱ་པེ་ཧི, བྷ་ནྟེ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི. ‘‘ན ཁ་མཱ་པེ་མཱི’’ཏི. ‘‘མུ་དྡྷཱ ཏེ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ཁ་མཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ནཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ན ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཁ་མཱ་པེ་སྶ་སཱི’’ཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀུ་ཙྪི་གཱི་ཝཱ་སུ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ར་ད་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཨོ་ན་མཱ་པེ་སི. ནཱ་ར་དོ་པི ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཁ་མཱ་མི ཏེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ, ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་མ་ནེ་ན ཁ་མཱ་པེ་ཏི, ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ ས་རོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ནཾ སཱི་སེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ ཋ་པཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་རེ་སི. ནཱ་ར་དོ དེ་ཝི་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, མ་ཡཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏ་སྶ སཱུ་རི་ཡ་རཾ་སཱི་ཧི སཾ་ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟོ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜོ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལི, སོ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཋཱ་ནེ་ན པ་ལཱ་ཡཱི’’ཏི.
ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་དཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི, དེ་ཝི་ལོ ཏི་སྶོ, ནཱ་ར་དོ ཨ་ཧ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ་པེ་ས དུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏི་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ནཱ་མ ‘ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཀྐུ་ཊྛོ, ཨ་སུ་ཀེ་ན པ་ཧ་ཊོ, ཨ་སུ་ཀེ་ན ཛི་ཏོ, ཨ་སུ་ཀོ ཁོ མེ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཧཱ་སཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཝེ་རཾ ནཱ་མ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
༣. ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མཾ ཨ་ཝ་དྷི མཾ, ཨ་ཛི་ནི མཾ ཨ་ཧཱ་སི མེ;
ཡེ ཙ ཏཾ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཝེ་རཾ ཏེ་སཾ ན ས་མྨ་ཏི.
༤. ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མཾ ཨ་ཝ་དྷི མཾ, ཨ་ཛི་ནི མཾ ཨ་ཧཱ་སི མེ;
ཡེ ཙ ཏཾ ནུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཝེ་རཾ ཏེ་སཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྐོ་ཙྪཱིཏི ཨ་ཀྐོ་སི. ཨ་ཝ་དྷཱིཏི པ་ཧ་རི. ཨ་ཛི་ནཱིཏི ཀཱུ་ཊ་ས་ཀྑི་ཨོ་ཏཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཝཱ་དེ་ན ཝཱ ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཨ་ཛེ་སི. ཨ་ཧཱ་སི མེཏི མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧ་རི. ཡེ ཙ ཏནྟི ཡེ ཀེ་ཙི དེ་ཝ་ཏཱ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ ཏཾ ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀོ་དྷཾ ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རཾ ཝི་ཡ ན་དྡྷི་ནཱ པཱུ་ཏི་མ་ཙྪཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཙ ཀུ་སཱ་དཱི་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ཀིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝེ་རཾ ན ས་མྨ་ཏཱིཏི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཡེ ཙ ཏཾ ནུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟཱིཏི ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡེ ཏཾ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀོ་དྷཾ ཏ་ཡཱ་པི ཀོ་ཙི ནི་དྡོ་སོ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཨ་ཀྐུ་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པ་ཧ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་ས་ཀྑིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཛི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཏེ པ་ས་ཡ྄ཧ ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྪི་ནྣཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་དྡོ་སོ ཧུ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཀྐོ་སཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ན ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་མཱ་དེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཝེ་རཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནེ་ན ནི་རི་ནྡྷ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑཱུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. དུ་བྦ་ཙོ་པི སུ་བྦ་ཙོ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཏ་ཏི་ཡཾ.