༡. ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༡. ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ, མ་ནོ་སེ་ཊྛཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ;
མ་ན་སཱ ཙེ པ་དུ་ཊྛེ་ན, བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ;
ཏ་ཏོ ནཾ དུ་ཀྑ་མ་ནྭེ་ཏི, ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི. –
ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི? སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི? ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཀི་ར མ་ཧཱ་སུ་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནྷཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ནྷ་ཏྭཱ ན་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་མྤ་ནྣ་པ་ཏྟ་སཱ་ཁཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་ན་པྤ་ཏིཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གཾ སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ན་པྤ་ཏིཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ པུ་ཏྟཾ ཝཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ ལ་བྷེ་ཡྻཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ་སྶ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ག་བྦྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ཏ་སྶཱ ག་བྦྷ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ར་མ་དཱ་སི. སཱ ད་ས་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏཾ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ སེ་ཊྛི ཨ་ཏྟ་ནཱ པཱ་ལི་ཏཾ ཝ་ན་པྤ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པཱ་ལོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙ་མྤི པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི. ཏ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་པཱ་ལོཏི ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ མ་ཧཱ་པཱ་ལོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟེ གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཾ་སུ. ས་བྦ་མྤི ཝི་བྷ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རིཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི་ནཱ ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་གྒ་མ་གྒེ ཙ མོ་ཀྑ་མ་གྒེ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི མཱ་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ, པི་ཏི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ་ཏི དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི་ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ཀཱ་རི་ཏེ ནི་གྲོ་དྷ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི, ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཀཱ་རི་ཏེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི, ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་དྷ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཀཱ་རི་ཏེ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནཱི་ཏི དྭི་ནྣཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི ཝི་སཱ་ཁཱ་པི མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ནི་བ་དྡྷཾ དི་ཝ་ས་སྶ དྭེ ཝཱ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ག་ཙྪ་ནྟཱ ཙ ‘‘ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རཱ ནོ ཧ་ཏྠེ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠཱ ན ག་ཏ་པུ་བྦཱ. པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཙ པཱ་ནཱ་ནི. ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ པ་ན ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ནི་ཙྩཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནྣ་པཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫེ་སུ ཡོ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ས་ཏྠཱ པ་ཉྷཾ ན པུ་ཙྪི་ཏ་པུ་བྦོ. སོ ཀི་ར ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བུ་དྡྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ, ‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ མེ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’ཏི མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ས་ཏྠ་རི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧེ་ན པ་ཉྷཾ ན པུ་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྠཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ སེ་ཊྛི མཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ར་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྷི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་སཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡ་མཾ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ པཱ་ཎ་ས་མཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠ་མེ་ཝ པཱུ་རེ་སིཾ. ཨེ་ས མཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཏ་དཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་ཏྟ མ་ནུ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་སུ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀོ་ཊི་མ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཛཱ་ཏཱ, དྭེ་ཀོ་ཊི་མ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཏེ་སུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྭེ་ཡེ་ཝ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ – པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཝ་ཏྠ་བྷེ་ས་ཛྫ་པཱ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མ་ཧཱ་པཱ་ལོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་ཧ་ཏྠེ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སཱི་དི.
བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱ ས་ར་ཎ་སཱི་ལ་པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ, སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ, ས་གྒ་ཀ་ཐཾ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པཱ་ལོ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཝཱ བྷཱ་ཏ་རོ ཝཱ བྷོ་གཱ ཝཱ ནཱ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་རཱི་ར་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཀིཾ མེ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ་ན པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཏེ ཀོ་ཙི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ ཉཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ མེ ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ནི་ཊྛཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་མྤི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་མྤི དྷ་ནཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཝ བྷཱ་རོ, པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧི ན’’ནྟི. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀ་ཐེ་སི བྷཱ་ཏི་ཀ, ཏྭཾ མེ མཱ་ཏ་རི མ་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ, པི་ཏ་རི མ་ཏེ པི་ཏཱ ཝི་ཡ ལ་དྡྷོ, གེ་ཧེ ཏེ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ཝོ, ས་ཀྐཱ གེ་ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ཧེ་ཝ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི. ས་ཏྠཱ་རཱ ཧི ཨ་ཏི་ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ན ས་ཀྐཱ སོ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན པཱུ་རེ་ཏུཾ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ, ཏ་རུ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏྠ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་པི ཨ་ན་སྶ་ཝཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀཱ, སྭཱ་ཧཾ ཏ་ཝ ཀ་ཐཾ ན ཀ་རོ་མི, ས་མ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ པཱུ་རེ་སྶཱ་མི’’.
‘‘ཛ་རཱ་ཛ་ཛྫ་རི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཨ་ན་སྶ་ཝཱ;
ཡ་སྶ སོ ཝི་ཧ་ཏ་ཏྠཱ་མོ, ཀ་ཐཾ དྷ་མྨཾ ཙ་རི་སྶ་ཏི’’. –
པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མེ་ཝཱ་ཧཾ, ཏཱ་ཏཱ་ཏི ཏ་སྶ ཝི་ར་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ས་མྤ་དོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་ར་མུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཀ་ཏི དྷུ་རཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ག་ནྠ་དྷུ་རཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་ར་ནྟི དྭེ་ཡེ་ཝ དྷུ་རཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ག་ནྠ་དྷུ་རཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་ར’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ པ་ན ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ དྷཱ་ར་ཎཾ, ཀ་ཐ་ནཾ, ཝཱ་ཙ་ན་ནྟི ཨི་དཾ ག་ནྠ་དྷུ་རཾ ནཱ་མ, ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཝུ་ཏྟི་ནོ པ་ན པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་བྷི་ར་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ག་ནྠ་དྷུ་རཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཾ པ་ན པཱུ་རེ་སྶཱ་མི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མེ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི.
སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་གཱ་མི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ་ཝ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏེ་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཝི་སི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཧིཾ ཨ་ཡྻཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཎྜི་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི བྷ་ད་ནྟཱ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་ཙེ ཨ་ཡྻཱ ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨི་དྷ ཝ་སེ་ཡྻུཾ, མ་ཡཾ ས་ར་ཎེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སཱི་ལཱ་ནི ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ་པི ‘‘མ་ཡཾ ཨི་མཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སུཾ.
མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. ཏེ ནི་བ་དྡྷཾ ཏ་མེ་ཝ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ ཨེ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་མྤི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝཱ་རེ་སི. ཐེ་རོ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཀ་ཏི་ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ན་ནུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ’’? ‘‘མ་ཡ་ཉྷི དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ པ་མཱ་དེ་ན ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏུཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཏེ ཝོ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. པ་མ་ཏྟ་སྶ ཙ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ ས་ཀ་གེ་ཧ་ས་དི་སཱ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ པ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱི་ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སྶཱ་མི, པི་ཊྛིཾ ན པ་སཱ་རེ་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཐེ་ར་སྶ ནི་དྡཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་མཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མཱ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ཀྑི་རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཚི་དྡ་གྷ་ཊ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨ་སྶུ་དྷཱ་རཱ པ་གྒྷ་ར་ནྟི. སོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཏེ་ན ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ཎྷ་ཐ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ཧི ཨ་སྶཱུ་ནི པ་གྒྷ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ, ‘‘ཀི་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨ་ཀྑཱི་ནི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝཱ་ཏཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ཛྫེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་མྷཱ, ཏ་སྶ ཀ་ཐེ་མཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཏེ ཝེ་ཛྫ་སྶ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. སོ ཏེ་ལཾ པ་ཙི་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. ཐེ་རོ ནཱ་སཱ་ཡ ཏེ་ལཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟོ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཝེ་ཛྫོ ཏཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻ་སྶ ཀི་ར ཨ་ཀྑཱི་ནི ཝཱ་ཏོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཱ ཏེ་ལཾ པ་ཙི་ཏྭཱ པེ་སི་ཏཾ, ནཱ་སཱ་ཡ ཝོ ཏེ་ལཾ ཨཱ་སི་ཏྟ’’ནྟི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀཱི་དི་ས’’ནྟི? ‘‘རུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ཝེ་ཛྫོ ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཏེ་ལཾ པ་ཧི་ཏཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝོ ཏེ་ལཾ ཨཱ་སི་ཏྟཾ, ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ཀ་ཐེ་སི. སོ ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཙ་ངྐ་མ་ན་ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ དི་སྭཱ ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ནི་སི་ནྣེ་ཧི ཝོ ཨཱ་སི་ཏྟཾ, ནི་པ་ནྣེ་ཧཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་ཏྠ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ས་རཱི་རཾ ཡཱ་པེ་ནྟེ་ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི. ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ ཏཱ་ཝཱ་ཝུ་སོ, མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝེ་ཛྫཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི. ཐེ་ར་སྶ ཙ ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ ཉཱ་ཏཱི, ན སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཡྻ? ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ནྟོ ‘‘ཝ་དེ་ཧི ཏཱ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པཱ་ལི་ཏ, ཏྭཾ ཀིཾ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ? ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སྨི་ཉྷི སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ཏ་ཝ ཨ་ཀྑི་ཀཱ་ཎ་སྶ ག་ཎ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པ་ན བུ་དྡྷ་ས་ཏཱ་ནི བུ་དྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི. ཏེ་སུ ཏེ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི ན པ་རི་ཙི་ཎྞོ, ཨི་དཱ་ནི ཨི་མཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ཏ་ཡོ མཱ་སེ ན ནི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏེ་མཱ་སཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཏ་སྨཱ ཏེ ཙ་ཀྑཱུ་ནི ན་སྶ་ནྟུ ཝཱ བྷི་ཛྫ་ནྟུ ཝཱ, བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ཧི, མཱ ཙ་ཀྑཱུ་ནཱི’’ཏི བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཧཱ་ཡ་ནྟུ མ་མཱ་ཡི་ཏཱ་ནི,
སོ་ཏཱ་ནི ཧཱ་ཡ་ནྟུ ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཡོ;
ས་བྦ་མྤི་དཾ ཧཱ་ཡ་ཏུ དེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཾ,
ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ པཱ་ལི་ཏ ཏྭཾ པ་མ་ཛྫ་སི.
‘‘ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཛཱི་ར་ནྟུ མ་མཱ་ཡི་ཏཱ་ནི,
སོ་ཏཱ་ནི ཛཱི་ར་ནྟུ ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཡོ;
ས་བྦ་མྤི་དཾ ཛཱི་ར་ཏུ དེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཾ,
ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ པཱ་ལི་ཏ ཏྭཾ པ་མ་ཛྫ་སི.
‘‘ཙ་ཀྑཱུ་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟུ མ་མཱ་ཡི་ཏཱ་ནི,
སོ་ཏཱ་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟུ ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཡོ;
ས་བྦ་མྤི་དཾ བྷི་ཛྫ་ཏུ དེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཾ,
ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ པཱ་ལི་ཏ ཏྭཾ པ་མ་ཛྫ་སཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ ན་ཏྠུ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཝེ་ཛྫོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠུ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཀཱི་དི་སཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘རུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝོ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠུ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཝེ་ཛྫོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ས་པྤཱ་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཛྫ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘ཨ་སུ་ཀེ་ན མེ ཏེ་ལཾ པ་ཀྐ’ནྟི མཱ ཝ་དི་ཏྠ, ཨ་ཧ་མྤི ‘མ་ཡཱ ཝོ ཏེ་ལཾ པ་ཀྐ’ནྟི ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཝེ་ཛྫེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏྭཾ ཝེ་ཛྫེ་ནཱ་པི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ་སི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ མཱ ཝི་སྶ་ཛྫི ས་མ་ཎཱ་ཏི.
‘‘པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ, ཝེ་ཛྫེ་ནཱ་པི ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏོ;
ནི་ཡ་ཏོ མ་ཙྩུ་རཱ་ཛ་སྶ, ཀིཾ པཱ་ལི་ཏ པ་མ་ཛྫ་སཱི’’ཏི. –
ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཙ བྷི་ཛྫིཾ་སུ. སོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨ་ར་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི.
བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཀཱ་ལོ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ པ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཀྑཱི་ནི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རི་ཧཱི་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་པུ་ཎྞ་ནེ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, མ་ཡཾ ཝོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ཐེ་རཾ ཨ་དི་སྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻོ ཀུ་ཧི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ རོ་དི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཝོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་བ་དྡྷཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ པེ་སེ་ནྟི. ཐེ་རོ་པི ཨི་ཏ་རེ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཏེ ཏ་སྶོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་བྦེ་ཝ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ ཙ པ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་ར་མཱ་ཧཾ་སུ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་མྷཱ’’ཏི. ཐེ་རོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་བྦ་ལོ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཊ་ཝཱི ཨ་ཏྠི, མ་ཡི ཨེ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ས་བྦེ ཀི་ལ་མི་སྶ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་མྤི ལ་བྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཨི་མེ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་བྦ་ལོ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཊ་ཝཱི ཨ་ཏྠི, མ་ཡི ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ས་བྦེ ཀི་ལ་མི་སྶ་ཐ, ཏུ་མྷེ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘མཱ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་ཏྠ, མ་ཡཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘མཱ ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ རུ་ཙྩི་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ནི་ཊྛོ པ་ན ཏུ་མྷེ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ མ་མ ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐ, སོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཧི་ཎི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ད་ས་བ་ལ་ཉྩ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཙ ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཏེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
ཏེ ཐེ་རཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ཏེ དི་སྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ས་ཏྠཱ་རཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་མྷཱ’’ཏི. ཏེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ག་མ་ན་ཚ་ནྡ་མེ་ཝ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་པི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཡ་ཏྠ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ནི་ཊྛོ ཝ་ས་ཏི, ཏཾ ཝཱི་ཐིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏེ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ‘‘བྷཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཧི’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཏེ་སཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ རོ་དི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨི་དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཐེ་རོ ཨི་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, ཏ་སྶ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ པཱ་ལི་ཏོ ནཱ་མ, ཨེ་ཏཾ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ པེ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, མ་གྒེ པ་རི་པ་ནྠོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ པེ་སེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཧི་ཎིཾ་སུ.
སོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ དི་སྭཱ, ‘‘ཨི་མཾ གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀོ་ཙི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀོ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི? ‘‘པཱ་ལི་ཏ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘མ་གྒཾ མེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ་སི ཏྭཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ་མྷཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་སི. སོ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ས་མྨཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མཱ་ཏུ་ལ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ མེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི, ཨེ་ཐ, ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་མཾ མེ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊིཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཐེ་རཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ག་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཐེ་རཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ རོ་དི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཐེ་རཾ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཀ་ཊྛ་ན་ག་རཾ ནཱ་མ ཐེ་རེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཊྛ་པུ་བྦཾ གཱ་མཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི, སོ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ གཱི་ཏཾ གཱ་ཡི་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནི ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ གཱི་ཏ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་རེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ཨི་ཏྠི་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཧི ཨ་ཉྙོ ས་དྡོ པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་ས་དྡ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏྠི་ས་དྡོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢).
སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཐ ཏཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཀི་ཙྩཾ མེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. སཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀོ གཱི་ཏ་ས་དྡོ སུ་ཡྻི་ཏྠ. སོ ཙ ཁོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡོ ཚི་ཛྫི, སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ཙི་རཱ་ཡ་ཏི, སོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ག་ཙྪཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ པུ་ཙྪི – ‘‘པཱ་པོ་ཛཱ་ཏོ་སི སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི. སོ ཏུ་ཎྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ པུ་ཊྛོ་པི ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་དི་སེ་ན པཱ་པེ་ན མ་མ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སོ སཾ་ཝེ་ག་པྤ་ཏྟོ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ གི་ཧི་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན་མྷི གི་ཧཱི ཛཱ་ཏོ, པ་བྦ་ཛ་ནྟོ་པི ཙ སྭཱ་ཧཾ ན ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, མ་གྒ་པ་རི་པ་ནྠ་བྷ་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨེ་ཐ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, གི་ཧི་པཱ་པོ་པི ས་མ་ཎ་པཱ་པོ་པི པཱ་པོ་ཡེ་ཝ, ཏྭཾ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ་པི སཱི་ལ་མ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི, གི་ཧཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ནཱ་མ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་རི་སྶ་སི, ཏཱ་དི་སེ་ན པཱ་པེ་ན མ་མ ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མ་ནུ་སྶུ་པ་དྡ་ཝོ མ་གྒོ, ཏུ་མྷེ ཙ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ, ཀ་ཐཾ ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶ་ཐཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ མཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨི་དྷེ་ཝ མེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶཱ་པི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཧ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་སྨི, ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་མཱ་ག་ཏོ;
སེ་ཡྻ་མཱ་ནོ ན ག་ཙྪཱ་མི, ན་ཏྠི བཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ.
‘‘ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཧ་ཏ་ཙ་ཀྑུ་སྨི, ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་མཱ་ག་ཏོ;
མ་རི་སྶཱ་མི ནོ ག་མི་སྶཱ་མི, ན་ཏྠི བཱ་ལེ ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ’’ཏི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ མེ སཱ་ཧ་སི་ཀཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་ནྟོ ཝ་ན་ས་ཎྜཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཀྐ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་ར་སྶཱ་པི སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ནྣ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་བ་ཧ་ལཾ ཛ་ཡ་སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ ནི་སཱི་ད་ནུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ་སུ ཨོ་ན་མ་ནུ་ནྣ་མ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཾ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལ་སི་ལཱ་ས་ནཾ ཨུ་ཎྷཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་སི. ས་ཀྐོ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ མཾ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཐེ་རཾ ཨ་དྡ་ས. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ དེ་ཝི་ནྡོ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷ་ཡི;
པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི ཨ་ཡཾ པཱ་ལོ, ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་སོ་དྷ་ཡི.
‘‘ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ དེ་ཝི་ནྡོ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷ་ཡི;
དྷ་མྨ་ག་རུ་ཀོ ཨ་ཡཾ པཱ་ལོ, ནི་སི་ནྣོ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ’’ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ནོ དྷ་མྨ་ག་རུ་ཀ་སྶ ཨ་ཡྻ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ན ག་མི་སྶཱ་མི, མུ་དྡྷཱ མེ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལེ་ཡྻ, ག་མི་སྶཱ་མི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི. ཏ་ཏོ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་སི་རི་ནྡྷ་རོ;
ཏ་ངྑ་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་ན, ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་མུ་པཱ་ག་མི’’. –
ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཙ པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་ད་ས་དྡ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྡྷི་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཡཱ་སི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི? ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡྻོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ག་ཙྪཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་བྦ་ལོ, མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཏ་ཝ པ་པ་ཉྩོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ཡྻེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ད་ས་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨེ་ཀཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ག་ཙྪཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཐེ་རོ ‘‘ཨེ་སོ ས་པྤུ་རི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊིཾ ག་ཎྷ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀྐོ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ ས་ངྑི་པ་ནྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ས་ངྑ་པ་ཎ་ཝཱ་དི་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙི་རེ་ན ག་མི་མྷཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ཛུ་མ་གྒཾ ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཐེ་རོ ‘‘ནཱ་ཡཾ མ་ནུ་སྶོ, དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་སི.
‘‘ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟོ དེ་ཝི་ནྡོ, དེ་ཝ་ར་ཛྫ་སི་རི་ནྡྷ་རོ;
ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ་ན ཏཾ མ་གྒཾ, ཁི་པྤཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་མཱ་ག་མཱི’’ཏི.
སོ ཐེ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ནི་ཊྛ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀེ་ན ཀཱ་རི་ཏཾ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཀེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘ས་མྨ, ཙཱུ་ལ༹་པཱ་ལཱ’’ཏི པ་ཀྐོ་སི. ‘‘ཀིཾ, ས་མྨཱ’’ཏི? ‘‘ཐེ་ར་སྶཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཀིཾ པ་ན ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ས་མྨ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཧཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཏ་ཡཱ ཀཱ་རི་ཏ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ རོ་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ དི་སྭཱ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ནཱ་དཱ་སི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ དྭེ དཱ་ས་དཱ་ར་ཀེ བྷུ་ཛི་སྶེ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་ཏོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དི་སཱ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ཙ, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་མྤི པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཱ་ཡཾ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི. ཏེ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏི་སཱ་ཡ་ནྷོ, མེ་གྷོ ཙ ཨུ་ཊྛི་ཏོ, པཱ་ཏོ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. དེ་ཝོ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ ཝ་སྶི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཝི་ག་ཏོ. ཐེ་རོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཙ་ངྐ་མ་ནོ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ཨོ་ཏ་རི. ཏ་དཱ ཙ པ་ན ན་ཝ་ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ བ་ཧཱུ ཨི་ནྡ་གོ་པ་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཏེ ཐེ་རེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཐེ་ར་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ན ས་མྨ་ཛྫིཾ་སུ. ཨི་ཏ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནེ མ་ཏ་པཱ་ཎ་ཀེ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ངྐ་མ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཎ་སྶ ཀ་མྨཾ, ས་ཙ་ཀྑུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཀ་ལ་ཀཱ་ལེ ‘ཙ་ངྐ་མཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ པཱ་ཎ་ཀེ མཱ་རེ་སི ‘ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ‘ཙ་ངྐ་མཱ་མཱི’ཏི བ་ཧཱུ པཱ་ཎ་ཀེ མཱ་རེ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན སོ ཏུ་མྷེ་ཧི མཱ་རེ་ནྟོ དི་ཊྛོ’’ཏི? ‘‘ན དི་ཊྛོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ཏུ་མྷེ ཏཾ ན པ་སྶ་ཐ, ཏ་ཐེ་ཝ སོ་པི ཏེ པཱ་ཎེ ན པ་སྶ་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ས་ཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ནྡྷོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི? ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ –
ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀཱ་སི་ར་ཉྙེ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟེ ཨེ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ གཱ་མ་ནི་ག་མེ་སུ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་དུ་བྦ་ལཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཏེ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཀྑཱི་ཧི ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘བྷེ་ས་ཛྫཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་རོ་ཧི, སཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ མེ ད་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙེ མེ ཨ་ཀྑཱི་ནི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སི, ཨ་ཧཾ ཏེ ས་དྡྷིཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ཧི དཱ་སཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི, ཨེ་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ནི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཏ་སྶ ས་པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ དཱ་སཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནིཾ, ‘‘ན ཁོ པ་ན མཾ ས་ཎྷེ་ན ས་མྨཱ་ཙཱ་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་སྶ་ཏི, ཝ་ཉྩེ་སྶཱ་མི ན’’ནྟི. སཱ ཝེ་ཛྫེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ, བྷ་དྡེ’’ཏི པུ་ཊྛཱ ‘‘པུ་བྦེ མེ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཐོ་ཀཾ རུ་ཛྫིཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ རུ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝེ་ཛྫོ ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ན མེ ཨེ་ཏཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ཡ བྷ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ནཾ ཨ་ནྡྷཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨེ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་དྡེ, ཨི་མཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཉྫེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཉྫཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ དྭེ ཨ་ཀྑཱི་ནི དཱི་པ་སི་ཁཱ ཝི་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སུ. སོ ཝེ་ཛྫོ ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི.
བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་དཱ མ་མ པུ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཉྷི ནཱ་མེ་ཏཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏོ བ་ལི་བ་དྡ་སྶ པ་དཾ ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏ་མ་ཏྟི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ རཱ་ཛ་མུ་དྡཱ་ཡ ལ་ཉྪ་ནྟོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
༡. ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ, མ་ནོ་སེ་ཊྛཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ;
མ་ན་སཱ ཙེ པ་དུ་ཊྛེ་ན, བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ;
ཏ་ཏོ ནཾ དུ་ཀྑ་མ་ནྭེ་ཏི, ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ མ་ནོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་བྦ་མྤི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཙི་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་དེ ཏ་དཱ ཏ་སྶ ཝེ་ཛྫ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནཾ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. པུ་བྦ་ངྒ་མཱཏི ཏེ་ན པ་ཋ་མ་གཱ་མི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. དྷ་མྨཱཏི གུ་ཎ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ –
‘‘ན ཧི དྷ་མྨོ ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, ཨུ་བྷོ ས་མ་ཝི་པཱ་ཀི་ནོ;
ཨ་དྷ་མྨོ ནི་ར་ཡཾ ནེ་ཏི, དྷ་མྨོ པཱ་པེ་ཏི སུ་གྒ་ཏི’’ནྟི. (ཐེ་ར་གཱ. ༣༠༤; ཛཱ. ༡.༡༥.༣༨༦) –
ཨ་ཡཾ གུ་ཎ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༤༢༠) ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༣༩) ཨ་ཡཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༢༡) ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ, ནི་ཛྫཱི་ཝ་དྷ་མྨོ་ཏི་པི ཨེ་སོ ཨེ་ཝ. ཏེ་སུ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི. ཨེ་ཏེ ཧི མ་ནོ པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ནཱ་མ.
ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ མ་ནོ པུ་བྦ་ངྒ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི བ་ཧཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ གཱ་མ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་བྦ་ངྒ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡོ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ད་ཏྟོ ཝཱ མི་ཏྟོ ཝཱ ཏེ་སཾ པུ་བྦ་ངྒ་མོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན མ་ནོ པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ. ན ཧི ཏེ མ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, མ་ནོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཛྫ་ནྟེ་སུ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ན མ་ནོ སེ་ཊྛོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ནོ་སེ་ཊྛོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙོ་ར་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ སེ་ཊྛཱ. ཏ་ཐཱ ཏེ་ས་མྤི མ་ནོ ཨ་དྷི་པ་ཏི མ་ནོ་ཝ སེ་ཊྛཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི བྷ་ཎྜཱ་ནི དཱ་རུ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏེ་པི མ་ན་ཏོ ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡཱ ནཱ་མ.
པ་དུ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དོ་སེ་ཧི པ་དུ་ཊྛེ་ན. པ་ཀ་ཏི་མ་ནོ ཧི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་པ་དུ་ཊྛཾ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ས་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ནཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ནཱི་ལོ་ད་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ན་ཝཾ ཨུ་ད་ཀཾ, ནཱ་པི པུ་རི་མཾ པ་ས་ནྣ་ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཏ་མྤི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དོ་སེ་ཧི པ་དུ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ན་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ, ནཱ་པི པུ་རི་མཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༤༩). ཨེ་ཝཾ མ་ན་སཱ ཙེ པ་དུ་ཊྛེ་ན, བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ སོ བྷཱ་ས་མཱ་ནོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི, ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་བྷཱ་ས་ནྟོ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི པ་དུ་ཊྛ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཏ་ཏོ ནཾ དུ་ཀྑ་མ་ནྭེ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནྭེ་ཏི, དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ, མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝཱ ཏ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མྤི ཨི་ཏ་ར་མྤཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་དནྟི དྷུ་རེ ཡུ་ཏྟ་སྶ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏོ བ་ལི་བ་དྡ་སྶ པ་དཾ ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི སོ ཨེ་ཀ་མྤི དི་ཝ་སཾ དྭེ་པི པ་ཉྩ་པི ད་ས་པི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མྤི མཱ་ས་མྤི ཝ་ཧ་ནྟོ ཙ་ཀྐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཛ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཡུ་གཾ གཱི་ཝཾ བཱ་དྷ་ཏི, པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཙ་ཀྐཾ ཨཱུ་རུ་མཾ་སཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ཏི. ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི བཱ་དྷ་ནྟཾ ཙ་ཀྐཾ ཏ་སྶ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི; ཏ་ཐེ་ཝ མ་ན་སཱ པ་དུ་ཊྛེ་ན ཏཱི་ཎི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་མྤི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མྤི དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི.
གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཏིཾ་ས་ས་ཧ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་བྷཱ་ཡ་པི དེ་ས་ནཱ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ས་ཕ་ལཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ པ་ཋ་མཾ