༥༥. བྷ་དྡི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་མ་ཝ་གྒེ པ་ཋ་མཱ་པ་དཱ་ནེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ མ་ཉྫུ་སྶ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་པྤི་ས་ཀྑ་རཱ་དི་མ་དྷུ་ར་ར་ས་ས་མྨི་སྶཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ མ་ཉྫུ་སྶ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཕུ་སྶ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཙི་ཏྲ་ཀོ་ཀི་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ མ་དྷུ་རཾ ཨ་མྦ་ཕ་ལཾ ཏུ་ཎྜེ་ནཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ‘‘ད་སྶཱ་མི བུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཀོ་ཀི་ལོ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཏྟེ ཨ་མྦ་པ་ཀྐཾ ཋ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ སོ་མ་ན་སྶུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཨ་ཐ སོ ཀོ་ཀི་ལོ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝེ མ་ཉྫུ་སྶ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནི་ད་ཧི་ཏུཾ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཐཱུ་པེ ཨཱ་ར་དྡྷེ སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་ཊྚཾ ཡོ་ཛ་ནུ་བྦེ་དྷཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི. ཏེ ས་བྦེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨི་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨོ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཧཱི་ན་པྤ་མཱ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ར་སྶ་ཏཱ་ཡ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ སུ་ནྡ་ར་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡོཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན པ་རེ་སཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་སྶ་ཝ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ར་ཐེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨེ་ཀཱ ག་ཎི་ཀཱ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ད་ནྟ་ཝི་དཾ་ས་ཀཾ ཧ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶཱ ད་ནྟ་ཊྛི་ཀེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨ་ཧོ་སི, སོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀ་ཎྞེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, སཱི་སེ བཱ་ཧཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་སུཾ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ཏྭཱ – ‘‘མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ‘‘ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ན ཝི་ཧེ་ཋེ་སུཾ.
༡༢. སོ ཨ་ར་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཉྫུ་ནཱ་བྷི་ནི་ཀཱུ་ཛ་ཧནྟི མ་དྷུ་རེ་ན པེ་མ་ནི་ཡེ་ན ས་རེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཀཱུ་ཛིཾ ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་སིཾ ཨ་ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀ་བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༢. ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. དུ་ཏི་ཡཱ་པ་དཱ་ནེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏཾ ས་བྦཾ པཱ་ཋཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༣. སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡཱ་པ་དཱ་ནེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ན ཨ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་མི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧི སོ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ.
ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ན་གྒེ ན་ཏྠཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༠༧; ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༩ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ མ་དྷུ་ཉྩ གུ་ལ༹་ད་དྷི་ཉྩ ནཱ་དྡ་སཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏོ ན་ག་ར་པ་ཝི་ས་ན་མ་གྒེ་སུ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སུཾ. ཏ་དཱ ཨེ་ས ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མ་ཏོ གུ་ལ༹་ད་དྷི་ཝཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ན་ངྒ་ལ་སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནི་མྨ་ཀྑི་ཀ་ད་ཎྜ་ཀ་མ་དྷུཾ དི་སྭཱ ‘‘པུ་ཉྙེ་ན མེ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སི. ནཱ་ག་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་པུ་རི་སོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘མཱ་རི་ས, ཀ་སྶ ཨི་མཾ ཧ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན ཀ་སྶ་ཙི, སཱ་མི, ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀཾ མེ ཨི་ད’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨི་མཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ མ་དྷུ་ཉྩ གུ་ལ༹་ད་དྷི་ཉྩ དེ་ཧཱི’’ཏི.
སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ མེ ན བ་ཧུཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ བ་ཧུཾ དེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན དེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ དྭེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘དྭཱི་ཧི་པི ན དེ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ས་ཧ་སྶཾ པཱ་པུ་ཎི, སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་ཨ་ཉྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཨི་དཾ བ་ཧུ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ, ཏྭཾ པ་ན བ་ཧུཾ དེ་སི, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨི་དཾ ག་ཎྷ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷ, བྷོ, ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶི་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ དཱ་ན་གྒེ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ མཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་པེ་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, ནཱ་ག་རཱ་ནཾ པ་རཱ་ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ནཱ་ག་རཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏུཾ ཨ་ཝཱ་རི་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཀོ་ཙི ནཱ་ག་རཱ་ནཾ དཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཧ་སྶཾ དཱ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠི, ས་མྨཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ་སཾ མེ དྭི་ནྣཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ, ནཱ་ག་རཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི – ‘ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨི་མཱ་ནི དྭེ མཱུ་ལེ་ན ན དེ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏུ་མྷེ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ནི་བྦི་ཏ་ཀྐཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ནེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ག་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ. སོ པ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ གཱ་མ་ཏོ པ་རི་བྦ་ཡ་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན པ་ཉྩ་ཀ་ཊུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ད་དྷི་ཏོ ཀ་ཉྩི་ཡཾ ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀ་ཊུ་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཝཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ མེ དུ་གྒ་ཏ་ས་ཀྐཱ་རོ, ཨི་མཾ མེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི ད་ཏྟི་ཡེ་ན སེ་ལ་མ་ཡ་པ་ཏྟེ་ན ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི.
སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཨཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛོ མེ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཛྫ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་རོ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་བྷ་ཝེ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ན་ཉྩ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏུ་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏ་ཉྩ པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ སཱ པུ་ཉྙ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཧ་ཏྠེ་ན བཱི་ཛ་པ་ཙྪིཾ ཕུ་སཱ་པེ་ནྟཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀེ་ཀ་བཱི་ཛ་ཏོ ས་ལཱ་ཀ་ས་ཏཾ ས་ལཱ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་རཱི་ས་ཁེ་ཏྟ་ཏོ པ་ཎྞཱ་ས་མྤི ས་ཊྛི་པི ས་ཀ་ཊ་པ་མཱ་ཎཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀོ་ཊྛ་པཱུ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི་སྶཱ ཀོ་ཊྛ་དྭཱ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཕུ་ས་ནྟི་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཉྙེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏཾ པུ་ན པཱུ་ར་ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷ་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཏོ་པི ‘‘རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཉྙ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ནྟཱ ནཾ ཡཱ་ཝ ན ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ཁཱི་ཡ་ཏི. དཱ་ར་ཀེ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ག་བྦྷེ པ་ན པ་རི་པ་ཀྐེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་སི. སཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ – ‘‘པུ་རེ མ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, སཱ་མི, ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧི, ཡ་ཉྩ ས་ཏྠཱ ཝ་ད་ཏི, ཏཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ སཱ་ས་ནཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ས་ཏྠུ བྷ་ནྟེ, ཀོ་ལི༹་ཡ་དྷཱི་ཏཱ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ – ‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཧོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི༹་ཡ་དྷཱི་ཏཱ ཨ་རོ་གཱ, ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ཏ་སྶ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཡེ་ཝ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏོ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ག་བྦྷོ ནི་ཀྑ་མི, པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཛ་ནོ ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ རོ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ་ཝ ཏ་སྶཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཏུ་ཊྛི་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ ཏེ་སཾ ཨི་ངྒི་ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ད་ས་བ་ལེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཱ ནི་པྥ་ནྣཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ཉྙེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཀ་ཐཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ཏ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཾ ཛཱི་ཝ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་ངྒ་ལ་བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཙྪ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. སོ དཱ་ར་ཀོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟོ སཱི་ཏ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཛཱ་ཏོ་ཏི, སཱི་ཝ་ལིཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷེ ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཀྑ་མོ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པ་མ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡོ་མཾ པ་ལི་པ་ཐཾ དུ་གྒཾ, སཾ་སཱ་རཾ མོ་ཧ་མ་ཙྩ་གཱ;
ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཛྷཱ་ཡཱི, ཨ་ནེ་ཛོ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི;
ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་བྦུ་ཏོ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༤༡༤; སུ. ནི. ༦༤༣);
ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ལ་བྷ་ནྟོ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཏཾ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཏི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྟ་ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་དུ་ཀྑཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ན’’ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ, ‘‘སཱི་ཝ་ལི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཡཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ, ཡཾ པ་ན མ་ཡཱ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ པ་ན པ་ཋ་མ་ཀེ་ས་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀེ་སཱ་ནཾ ཨོ་རོ་པ་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨ་པུ་རེ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་ཧོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཉྙ་ཝཱ་པི ཐེ་རོ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི མཱ་ཏུ་ག་བྦྷེ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷེ ཝ་སཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ – ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཨི་མཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཨེ་ས ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ པ་ཙྩ་ནྟ་རཱ་ཛཱ ‘‘ར་ཛྫཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་སི. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ན་ག་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་པེ་སི, ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ་ན་ཉྩ དྭཱ་ར་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ མི་ག་དཱ་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨུ་གྒྷོ་སེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ སུ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི. པ་ཙྩ་ནྟ་རཱ་ཛཱ་པི པ་ལཱ་ཡི. སོ ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀེ་ན ན་ར་ཀཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི མཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨི་མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝི. ཏ་སྶ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཉྙ་བ་ལཾ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི, པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ག་ཎྷ, སཱི་ཝ་ལཱི’’ཏི. སོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ཋ་མཾ དི་ཊྛ་ནི་གྲོ་དྷེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏི སོ –
‘‘ནི་གྲོ་དྷཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶི, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏཾ;
ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝ་ར་སཱ་ག་རཾ.
‘‘པ་ཉྩ་མཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ སོ, ཚ་ཊྛཾ ཚ་དྡ་ནྟུ་པཱ་ག་མི;
ས་ཏྟ་མཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ, ཨ་ཊྛ་མཾ ཨ་ཐ རེ་ཝ་ཏ’’ནྟི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༠༧; ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༩ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) –
ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ པ་ན ནཱ་ག་ད་ཏྟ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ས་ཏྟ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁཱི་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཱ་སི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་པྤི་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ནེ་ཝ དྷེ་ནུ་ཡོ དུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ད་དྷི་ནི་མྨ་ཐ་ནཾ, ཀུ་ཏོ ཏེ, དེ་ཝ་རཱ་ཛ, ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཁཱི་ར་ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཕ་ལ’’ནྟི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ར ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ རེ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ ཨ་བྷི་ར་མེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ག་ནྟྭཱ ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ རེ་ཝ་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ ཝཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ – སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཧ་མྤི ག་མི་སྶཱ་མི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི་ཏི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙཱ་རི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཧི་ཡྻ་མཱ་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ས་ཏྠུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་རཱི་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མ, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝཱ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ‘‘རེ་ཝ་ཏཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ.
ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐོ, ཀ་ཏ་ར་མ་གྒེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི? ‘‘ཀ་ཏ་ར་མ་གྒོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཛུ་ཀོ’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒོ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐོ. པ་རི་ཧཱ་ར་མ་གྒོ པ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཁེ་མོ སུ་བྷི་ཀྑོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, སཱི་ཝ་ལི, ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ས་ངྒྷོ ཨུ་ཛུ་མ་གྒ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏུ, སཱི་ཝ་ལི་སྶ པུ་ཉྙཾ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ པུ་ཉྙ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༠༣).
མ་གྒཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་ས་ངྒྷོ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཋཱ་ནེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀ་ཧཾ, ཨ་ཡྻོ སཱི་ཝ་ལཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཐེ་རོ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྠཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟོ, ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ཨི་དྡྷི་ཡཱ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ག་ཏོ. ས་ཏྠཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ན མ་གྒེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཝི་སིཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པཱ་ན་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ན་ཀཾ པི་ཝི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ.
ཨ་ཐེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ་སུ – ‘‘ད་ས་བ་ལོ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་མ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི? ཨ་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ, ཀིཾ ནཱ་མ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡི ཨི་དྷ ཙི་རཾ ཝ་ས་ནྟེ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, རེ་ཝ་ཏ་སྶ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཐེ་ར་སྶ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཐེ་རོ་པི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ས་ཏྠཱ་རཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི – ‘‘རེ་ཝ་ཏ, ཨི་དཾ ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཊྛཱ་ནཾ, ཙ་ཎྜཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་སཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་དྡཾ སུ་ཎ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་པཱི་ཏི ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙཱ་ནི་སཾ་སཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཚ་ཏྟཱ་ནཾ པ་མུ་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. པ་ཋ་མ་ཉྷི ཏེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ, ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ན ཝི་ས་མ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་ད་ནྟཱ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ གུ་མྦེ ཙ ག་ཙྪེ ཙ ཀ་ཎྜ་ཀེ ཙ མ་དྡ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་སི་ཏ་ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་དི་ར་ཁཱ་ཎུ་ཀེ ལ་གྒི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ཏྟཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛིཾ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཉྩ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ས་ཀྐཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་ག་མཾ་སུ.
པུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ, ཝི་སཱ་ཁཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པུ་ཙྪི – ‘‘མ་ནཱ་པཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, རེ་ཝ་ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི? ‘‘མ་ནཱ་པཾ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ན་ནྡ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི – ‘‘མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ཡྻཱ, རེ་ཝ་ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི? ‘‘མཱ པུ་ཙྪ, ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལ་ས་ཀྑ་ར་པཱ་སཱ་ཎ་ཝི་ས་མ་ཁ་དི་ར་ཝ་ནཾ ཨེ་ཝ, ཏ་ཏྠ སོ བྷི་ཀྑུ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཝི་སཱ་ཁཱ པུ་རི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ, ‘‘ཀེ་སཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐཱ ས་ཙྩཱ’’ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཡྻཱ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནི་ནྡ་ནྟི, ཀི་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཝི་སཱ་ཁེ, ར་མ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མཱ ཝཱ, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ར་མ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎི་ཡཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ནི་ནྣེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཐ་ལེ;
ཡ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༩༨; ཐེ་ར་གཱ. ༩༩༡; སཾ. ནི. ༡.༢༦༡);
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཡ་དི་དཾ, སཱི་ཝ་ལཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༨, ༢༠༧) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི.
༥༤. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ན་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མ.
༥༥. སཱི་ལཾ ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻནྟི ཏ་སྶ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱི་ལཾ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཾ.
‘‘ན་ཝ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ;
པ་ཉྙཱ་ས་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཚ་ཏྟིཾ་སཱ ཙ པུ་ནཱ་པ་རེ.
‘‘ཨེ་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཱ, ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཱ;
པེ་ཡྻཱ་ལ་མུ་ཁེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ, སི་ཀྑཱ་ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་རེ’’ཏི. (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༠; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣༧) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱི་ལཾ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་མེ་ཝ སཾ་ཁཱ་ཏུཾ ག་ཎེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་དྷི་ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མོ ཡ་ཐཱ ཝ་ཛི་རཾ ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་མ་ཎི་ཕ་ལི་ཀ་མ་སཱ་ར་ག་ལླཱ་དཱི་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི བྷི་ནྡ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཾ ཉཱ་ཎ་ཝ་རཾ ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ ཙ ཛཱ་ནི་ཏུཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ས་མཱུ་ཧཾ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཾ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་དི་བྷེ་དེ་ན སཾ་ཁཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མུ་ཏྟི ཙ ཨ་ནོ་པ་མཱཏི སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དི་ཀཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་མཱ ཨུ་པ་མཱ་ར་ཧི་ཏཱ ‘‘ཨི་མཱ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཨུ་པ་མེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༤. ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་པ་དཱ་ནེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཝ་ངྒཱི་སོཏི ཙ ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཚ་ཝ་སཱི་ས་ཛཱ་ན་ན་མ་ནྟཾ ནཱ་མ སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཚ་ཝ་སཱི་སཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛི་ཝི་ཀཱ་ཡ མ་གྒོ’’ཏི ཝ་ངྒཱི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཝ་ངྒཱི་སོ ཏི་ཝ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཏཱ་ན་མྤི སཱི་སཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཏེ ཏེ ཛ་ནེ ཨཱ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏིཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་བྷི་པྤ་སཱི་ད་ཏི. སོ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ལ་བྷ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝ་ངྒཱི་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཝ་ངྒཱི་སོ ས་ཏྠུ གུ་ཎེ སུ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མཱ་ཡཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པིཾ་སུ.
ཝ་ངྒཱི་སོ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ, ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཚ་ཝ་སཱི་ས་མ་ནྟཾ ནཱ་མེ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་ན ཏི་ཝ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཏཱ་ན་མྤི སཱི་སཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ སཱི་སཾ, ཨེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཨེ་ཀཾ དེ་ཝེ་སུ, ཨེ་ཀཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ སཱི་སཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. སོ པ་ཋ་མ་སཱི་སཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ ཝ་ངྒཱི་ས, སུ་ཊྛུ ཏ་ཡཱ དི་ཊྛཾ, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཀུ་ཧི’’ནྟི? ‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀེ’’ཏི. ཏི་ཎྞ་ནྣ་མྤི ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ པ་ན སཱི་སཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ ན ཀོ་ཊིཾ པ་སྶི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ས་ཀྐོ་སི, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་མི ཏཱ་ཝཱ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ་པི བཱ་ཧི་ར་ཀ་མ་ནྟེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ སཱི་སཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ སེ་དོ མུ་ཙྩི. སོ ལ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི’’. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་ལ་མ་སི, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི, ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་པི ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ –
‘‘ཙུ་ཏིཾ ཡོ ཝེ་དི ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཉྩ ས་བྦ་སོ;
ཨ་ས་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ བུ་དྡྷཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ.
‘‘ཡ་སྶ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དེ་ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦ་མཱ་ནུ་སཱ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༤༡༩-༤༢༠; སུ. ནི. ༦༤༨-༦༤༩) –
ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི. སོ ཏེ་ན ཧི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏཾ ཝི་ཛྫཾ མེ དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ས་མཱ་ན་ལི་ངྒ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝ་ངྒཱི་སོ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ མ་ཡི པ་བྦ་ཛ་ནྟེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧཾ མ་ནྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཛེ་ཊྛ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཏེ་ན བྷ་དྡ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སོ མ་ནྟ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏ་དཱ ཙ ཐེ་རོ ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤ, ཨི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ, བྷོ ཝ་ངྒཱི་ས, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨཱ་མ སི་ཀྑི་ཏཾ’’. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧི ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ སི་པྤ་སི་ཀྑ་ནེ་ན, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ ན མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཏྭ་མྤི དཱ་ནི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, མཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏོ, ཀིཾ མ་ཡཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཝ་ངྒཱི་སོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི.
༩༦. ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.
༩༩. པ་བྷཱ་ཧི ཨ་ནུ་ར་ཉྫ་ནྟོཏི སོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཚ་བྦ་ཎྞ་པ་བྷཱ་ཧི རཾ་སཱི་ཧི ཨ་ནུ་ར་ཉྫ་ནྟོ ཛ་ལ་ནྟོ སོ་བྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ནེ་ཡྻ་པ་དུ་མཱ་ནི སོཏི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སཱུ་རི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཱུ་རི་ཡ་རཾ་སི་ཡཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་དུ་མཱ་ནི ཝི་སེ་སེ་ན བོ་དྷེ་ནྟོ པ་བོ་དྷེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཕུ་ལླི་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༠. ཝེ་སཱ་ར་ཛྫེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོཏི –
‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཙ ནི་ཡྻཱ་ནེ, བུ་དྡྷ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ;
ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, བུ་དྡྷོ སུ་ཊྛུ ཝི་སཱ་ར་དོ’’ཏི. –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ནྣོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༥. ཝཱ་གཱི་སོ ཝཱ་དི་སཱུ་ད་ནོཏི ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨཱི་སོ པ་དྷཱ་ནོ ‘‘ཝཱ་དཱི་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ད-ཀཱ་ར་སྶ ག-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཀ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠ་ཝཱ་དཾ སཱུ་ད་ཏི པ་གྒྷ་རཱ་པེ་ཏི པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་དི་སཱུ་ད་ནོ.
༡༡༠. མཱ་ར་མ་ས་ནཱཏི ཁ་ནྡྷ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་མཱ་རེ མ་ས་ཏི པ་རཱ་མ་ས་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི མཱ་ར་མ་ས་ནོ. དི་ཊྛི་སཱུ་ད་ནཱཏི ཝོ་ཧཱ་ར་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནཾ སཱུ་ད་ཏི པ་གྒྷ་རཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི་སཱུ་ད་ནོ.
༡༡༡. ཝི་སྶཱ་མ་བྷཱུ་མི ས་ནྟཱ་ནནྟི ས་ཀ་ལ་སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་རེ ས་ནྟཱ་ནཾ ཀི་ལ་མ་ནྟཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མཱ་པ་ནེ་ན ཝི་སྶ་མ་བྷཱུ་མི ཝི་སྶ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༣༢. ཏ་ཏོ་ཧཾ ཝི་ཧ་ཏཱ་ར་མྦྷོཏི ཏ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་རཱི་ར་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཧཾ ཝི་ཧ་ཏཱ་ར་མྦྷོ ཝི་ན་ཊྛ་སཱ་ར་མྦྷོ, ཝི་ན་ཊྛ་མཱ་ནོ ནི་མྨ་དོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ སཾ སུ་ཊྛུ ཡཱ་ཙིཾ སཾ་ཡཱ་ཙིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༥. ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མཱ་པ་དཱ་ནེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ་ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ པཱ་ཋཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ན་ནྡ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༦. ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛཱ་པ་དཱ་ནེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ ནཱ་མ ཛི་ནོཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀུ་ལ་པྤ་སཱ་ད་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཛྫཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. ས་ཏྠཱ་པི བྱཱ་ཀཱ་སི. སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏོ, ཏཾ་དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ནཾ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཡིཾ་སུ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑོ, རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་དྷཱི, ཨཱ་རོ་ཧ་ནི་ཡ་ཧ་ཏྠཱི, ཀ་ཎྜ་ཀོ, ཚ་ནྣོ, ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་སྶ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟ་དི་ཝ་སེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དཱ་ཡཱིཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཀ་རིཾ་སུ. ཐོ་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཀཱ་ལུ༹་དཱ་ཡཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སོ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝུ་དྡྷིཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩཾ ‘‘པུ་ཏྟཾ མེ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་སི. སོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནེ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ས་བྦེ ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ནཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ནེ་ཝ ག་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན སཱ་ས་ནཾ སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་མ་ཙྩཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རཾ པེ་སེ་སི. ཏ་སྨི་མྤི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ ཨ་པ་ར་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ན་ཝ་པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ ན་ཝ ཨ་མ་ཙྩེ པེ་སེ་སི. ས་བྦེ ག་ནྟྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཛ་ནཱ མ་ཡི སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན ཨུ་དཱ་ཡཱི ད་ས་བ་ལེ་ན ས་མ་ཝ་ཡོ ས་ཧ་པཾ་སུ་ཀཱི་ལི༹་ཀོ, མ་ཡི ཙ སི་ནེ་ཧ་ཝཱ, ཨི་མཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ པུ་རི་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. སོ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ, དེ་ཝ, པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི མ་མ པུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ – ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཡཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུཾ ཀཱ་ལོ, ཝ་སྶ་ནྟེ པ་ན ཨུ་པ་ག་ཏེ པ་བྦ་ཏེ་སུ ཝ་ན་ས་ཎྜེ་སུ ཧ་རི་ཏ་ཏི་ཎ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ ཝ་སྶ་ནྟེ ས་མྤ་ཏྟེ ས་ཏྠུ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ག་ནྟུཾ ག་མ་ན་ཝ་ཎྞཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་སི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ (ཐེ་ར་གཱ. ༥༢༧-༥༣༠) –
‘‘ཨ་ངྒཱ་རི་ནོ དཱ་ནི དུ་མཱ བྷ་ད་ནྟེ, ཕ་ལེ་སི་ནོ ཚ་ད་ནཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ;
ཏེ ཨ་ཙྩི་མ་ནྟོ་ཝ པ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟི, ས་མ་ཡོ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར བྷཱ་གཱི ར་སཱ་ནཾ.
‘‘དུ་མཱ་ནི ཕུ་ལླཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་དི་སཱ པ་ཝ་ནྟི;
པ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་ལ་མཱ་ས་སཱ་ནཱ, ཀཱ་ལོ ཨི་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ར.
‘‘ནེ་ཝཱ་ཏི་སཱི་ཏཾ ན པ་ནཱ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ, སུ་ཁཱ ཨུ་ཏུ ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཱ བྷ་ད་ནྟེ;
པ་སྶ་ནྟུ ཏཾ སཱ་ཀི་ཡཱ ཀོ་ལི༹་ཡཱ ཙ, པ་ཙྪཱ་མུ་ཁཾ རོ་ཧི་ནི་ཡཾ ཏ་ར་ནྟཾ.
‘‘ཨཱ་སཱ་ཡ ཀ་ས་ཏེ ཁེ་ཏྟཾ, བཱི་ཛཾ ཨཱ་སཱ་ཡ ཝ་པྤ་ཏི;
ཨཱ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཡ་ནྟི, ས་མུ་དྡཾ དྷ་ན་ཧཱ་ར་ཀཱ;
ཡཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛཱ་མི, སཱ མེ ཨཱ་སཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ.
‘‘ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཎྷཾ, ནཱ་ཏི་དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཚཱ་ཏ་ཀཾ;
ས་དྡ་ལཱ ཧ་རི་ཏཱ བྷཱུ་མི, ཨེ་ས ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་མུ་ནི. (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༢༥);
‘‘པུ་ན་པྤུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་པ་ནྟི བཱི་ཛཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ས་ནྟི ཀ་སྶ་ཀཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དྷ་ཉྙ་མུ་པེ་ཏི ར་ཊྛཾ.
‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ ཙ་ར་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་ད་ནྟི;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་དི་ཏྭཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་གྒ་མུ་པེ་ནྟི ཋཱ་ནཾ.
‘‘ཝཱི་རོ ཧ་ཝེ ས་ཏྟ་ཡུ་གཾ པུ་ནེ་ཏི; ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ཏི བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ;
མ་ཉྙཱ་མ་ཧཾ ས་ཀྐ་ཏི དེ་ཝ་དེ་ཝོ, ཏ་ཡཱ ཧི ཛཱ་ཏོ མུ་ནི ས་ཙྩ་ནཱ་མོ.
‘‘སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ནཱ་མ པི་ཏཱ མ་ཧེ་སི་ནོ, བུ་དྡྷ་སྶ མཱ་ཏཱ པ་ན མཱ་ཡ་ནཱ་མཱ;
ཡཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་རི་ཧ་རི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ནཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཏི་དི་ཝ་མྷི མོ་ད་ཏི.
‘‘སཱ གོ་ཏ་མཱི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏཱ, དི་བྦེ་ཧི ཀཱ་མེ་ཧི ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ;
སཱ མོ་ད་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི, པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ དེ་ཝ་ག་ཎེ་ཧི ཏེ་ཧི.
‘‘བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ་མྷི ཨ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ནོ, ཨ་ངྒཱི་ར་ས་སྶ་པྤ་ཊི་མ་སྶ ཏཱ་དི་ནོ;
པི་ཏུ་པི་ཏཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏུ་ཝཾ་སི ས་ཀྐ, དྷ་མྨེ་ན མེ གོ་ཏ་མ ཨ་ཡྻ་ཀོ་སཱི’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༥༣༡-༥༣༦);
‘‘ཨ་མྦཱ པ་ན་སཱ ཀ་པི་ཊྛཱ ཙ, པུ་པྥ་པ་ལླ་ཝ་ལ་ངྐ་ཏཱ;
དྷུ་ཝ་པྥ་ལཱ་ནི ས་ཝ་ནྟི, ཁུ་དྡཱ་མ་དྷུ་ཀ་ཀཱུ་པ་མཱ;
སེ་ཝ་མཱ་ནོ ཨུ་བྷོ པ་སྶེ, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་སྶ.
‘‘ཛ་མྦཱུ སུ་མ་དྷུ་རཱ ནཱི་པཱ, མ་དྷུ་ག་ཎྜི་དི་ཝ་པྥ་ལཱ;
ཏཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་ཛྫོ་ཏ་ནྟི, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཏི་ཎྜུ་ཀཱ་ནི པི་ཡཱ་ལཱ་ནི, སོ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ མ་ནོ་ར་མཱ;
ཁུ་དྡ་ཀ་པྤ་ཕ་ལཱ ནི་ཙྩཾ, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཀ་ད་ལཱི པ་ཉྩ་མོ་ཙྩི ཙ, སུ་པ་ཀྐ་ཕ་ལ་བྷཱུ་སི་ཏཱ;
ཨུ་བྷོ་པ་སྶེ་སུ ལ་མྦ་ནྟི, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘མ་དྷུ་པྥ་ལ་དྷ་རཱ ནི་ཙྩཾ, མོ་ར་རུ་ཀྑཱ མ་ནོ་ར་མཱ;
ཁུ་དྡ་ཀ་པྤ་ཕ་ལཱ ནི་ཙྩཾ, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཧི་ནྟཱ་ལ་ཏཱ་ལ་པ་ནྟཱི ཙ, ར་ཛ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝ ཛོ་ཏ་རེ;
སུ་པ་ཀྐ་ཕ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ཁུ་དྡ་ཀ་པྤཱ མ་དྷུ་སྶ་ཝཱ;
ཕ་ལཱ་ནི ཏཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟེ, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཨུ་དུ་མྦ་རཱ་རུ་ཎཱ་ཝ་ཎྞཱ, ས་དཱ་སུ་མ་དྷུ་ར་པྥ་ལཱ;
ཨུ་བྷོ་པ་སྶེ་སུ ལ་མྦ་ནྟི, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀཱ ཏེ, ནཱ་ནཱ་ཕ་ལ་དྷ་རཱ དུ་མཱ;
ཨུ་བྷོ་པ་སྶེ་སུ ལ་མྦ་ནྟི, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཙ་མྤ་ཀཱ ས་ལ་ལཱ༹ ནཱ་གཱ, སུ་ག་ནྡྷཱ མཱ་ལུ་ཏེ་རི་ཏཱ;
སུ་པུ་པྥི་ཏ་གྒཱ ཛོ་ཏ་ནྟི, སུ་ག་ནྡྷེ་ནཱ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡུཾ;
སཱ་ད་རཱ ཝི་ན་ཏཱ་ནེ་ཝ, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘པུ་ནྣཱ་གཱ གི་རི་པུ་ནྣཱ་གཱ, པུ་པྥི་ཏཱ དྷ་ར་ཎཱི་རུ་ཧཱ;
སུ་པུ་པྥི་ཏ་གྒཱ ཛོ་ཏ་ནྟི, སུ་ག་ནྡྷེ་ནཱ་བྷི་པཱུ་ཛ་ཡུཾ;
སཱ་ད་རཱ ཝི་ན་ཏུ་གྒ་གྒཱ, ག་ནྟུ་ཀཱ་ལོ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཨ་སོ་ཀཱ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རཱ ཙ, སོ་མ་ན་སྶ་ཀ་རཱ ཝ་རཱ;
སུ་ག་ནྡྷཱ ཀ་ཎྞི་ཀཱ བ་ནྡྷཱ, ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞེ་ཧི བྷཱུ་སི་ཏཱ;
སཱ་ད་རཱ ཝི་ན་ཏུ་གྒ་གྒཱ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཀ་ཎྞི་ཀཱ་རཱ ཕུ་ལླི་ཏཱ ནི་ཙྩཾ, སོ་ཝ་ཎྞ་རཾ་སི་ཛོ་ཏ་ཀཱ;
དི་བྦ་ག་ནྡྷཱ པ་ཝཱ་ཡ་ནྟི, དི་སཱ ས་བྦཱ་ནི སོ་བྷ་ཡཾ;
སཱ་ད་རཱ ཝི་ན་ཏཱ་ནེ་ཝ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘སུ་པ་ཏྟཱ ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཀེ་ཏ་ཀཱི དྷ་ནུ་ཀེ་ཏ་ཀཱི;
སུ་ག་ནྡྷཱ ས་མྤ་ཝཱ་ཡ་ནྟི, དི་སཱ ས་བྦཱ་བྷི་ག་ནྡྷི་ནོ;
སཱ་ད་རཱ པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟཱ་ཝ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘མ་ལླི་ཀཱ ཛཱ་ཏི་སུ་མ་ནཱ, སུ་ག་ནྡྷཱ ཁུ་དྡ་མ་ལླི་ཀཱ;
དི་སཱ ས་བྦཱ པ་ཝཱ་ཡ་ནྟི, ཨུ་བྷོ མ་གྒེ པ་སོ་བྷ་ཡཾ;
སཱ་ད་རཱ ཏེ པ་ལ་མྦ་ནྟི, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘སི་ནྡྷུ་ཝཱ་རཱ སཱི་ཏ་ག་ནྡྷཱ, སུ་ག་ནྡྷཱ མཱ་ལུ་ཏེ་རི་ཏཱ;
དི་སཱ ས་བྦཱ་བྷི་པཱུ་ཛེ་ནྟཱ, ཨུ་བྷོ མ་གྒེ པ་སོ་བྷ་ཡཾ;
སཱ་ད་རཱ ཝི་ན་ཏུ་གྒ་གྒཱ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘སཱི་ཧཱ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧཱ ཙ, ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ནི་སེ་ཝི་ཏཱ;
ཨ་ཙྪ་མྦྷཱི་ཏཱ སུ་རཱ་པཱ་ནེ, མི་ག་རཱ་ཛཱ པ་ཏཱ་པི་ནོ.
‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་དེ་ན པཱུ་ཛེ་ནྟི, སཱ་ད་རཱ ཏེ མི་གཱ་བྷི་བྷཱུ;
མ་གྒ་མྷི ཨུ་བྷ་ཏོ ཝཱུ་ལ༹ྷཱ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘བྱ་གྒྷཱ སི་ནྡྷ་ཝཱ ན་ཀུ་ལཱ, སཱ་དྷུ་རཱུ་པཱ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཱ;
ཨཱ་ཀཱ་སེ ས་མྤ་ཏ་ནྟཱ་ཝ, ནི་བྦྷཱི་ཏཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི;
ཏེ་ཧི ཏེ སཱ་ད་རཱ ན་ཏཱ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘ཏི་དྷཱ པ་བྷི་ནྣཱ ཚ་དྡ་ནྟཱ, སུ་རཱུ་པཱ སུ་སྶ་རཱ སུ་བྷཱ;
ས་ཏྟ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ངྒཱ ཏེ, ཨུ་བྷོ མ་གྒེ་སུ ཀཱུ་ཛི་ནོ;
སཱ་ད་རཱ ཧཱ་ས་མཱ་ནཱ་ཝ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘མི་གཱ ཝ་རཱ་ཧཱ པ་ས་དཱ, ཙི་ཏྲཱ་སཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ སུ་བྷཱ;
ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧེ་ན, སུ་རཱུ་པཱ ཨ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏཱ;
ཨུ་བྷོ མ་གྒེ གཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཝ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.
‘‘གོ་ཀ་ཎྞཱ ས་ར་བྷཱ རུ་རཱུ, ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧི་ནོ;
སུ་རཱུ་པཱ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ, སེ་ཝ་མཱ་ནཱ་ཝ ཨ་ཙྪ་རུཾ;
སེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཏེ་ཧི ཏ་དཱ, ས་མ་ཡོ ཏེ མ་ཧཱ་ཡ་ས.