༡. ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཙུ་ཎྞ་པི་ཉྫ་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ད་ལི་ཕ་ལ་ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཨུ་པ་ནེ་སི, ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. སོ ཏེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཝེ་སུ དེ་ཝ་ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝཱ་རེ ཙ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི.
སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ན ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སི་ཀོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཚ་བྦ་སྶ་ནྟ་རེ ཚ་བྦ་སྶ་ནྟ་རེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལོ པ་ན ཚ་ཊྛེ ཚ་ཊྛེ མཱ་སེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨོ་སཱ་རེ་སི, ཏ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ དི་སཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མེ་ཏྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷེ་ད་ཀེ ས་ཏི བྷི་ཛྫེ་ཡྻ, ན བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀོ ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཧུ་ཏྭཱ གུ་མྦ་ས་མཱི་པ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པཱ ཨི་ཏྠཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནྟཱི ཝི་ཡ པི་ཊྛི་ཡཾ པཾ་སུཾ པུ་ཉྪ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ སཱ་ཊ་ཀཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ནི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ གུ་མྦ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋི་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ་ཝ དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ན་ཊྛོ དཱ་ནི མེ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཱ་ནུ་ག་ཏོ སི་ནེ་ཧོ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ནཾ ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཱ་དི་སེ་ན པཱ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ན ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧ་ད་ཡཾ ཏི་ཁི་ཎ་ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀི་ནྣཱ་མེ་ཏཾ ཝ་ད་སི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཏྭཾ པ་ན མཾ ཨ་ཛྫ ‘པཱ་པོ’ཏི ཝ་ད་སི, ཀིཾ ཏེ དི་ཊྛ་ནྟི, ཀིཾ ཨ་ཉྙེ་ན དི་ཊྛེ་ན, ཀིཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘ན་ཏྠེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ྄ཧཾ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨི་ཏ་རོ ཐེ་རོ ཀ་ཐཾ ཨ་ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ་པི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏོ.
ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, ནཱ་ཧཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ མ་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ – ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་མཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཾ ཨེ་ཀོ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ པ་ཝི་ཊྛོ, ‘ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཀ་རོ་མཱི’ཏི བ་ཧི ཋི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཐ, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ, ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ཧཾ. མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘ད་ལ༹ྷཱ ནུ ཁོ ཨི་མེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནཾ མེ་ཏྟི, ནོ ད་ལ༹ྷཱ’ཏི བྷི་ཛྫ་ནཱ་བྷི་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཀོ པ་ན ཏྭཾ, ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ཐ, ཐེ་ར་སྶ ཨེ་སོ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཾ པ་ཝེ་སེ་སི. སོ ཐེ་རོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀཱ་སི. མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ན པུ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི. ཨི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ དོ་སཾ ན ཀ་ཐེ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ན མུ་ཙྩི་ཏྠ. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ དོ་སོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ཏི. སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, དྷཱ་ན་མཱ་ཎ་ཝོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱི ཏ་སྨིཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ་པི ས་དྡྷིཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏི་ཊྛ་ནྟེ་པི ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ན པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན སཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི.
གཱ་མེ ཡཱ་གུ་བྷི་ཀྑཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ཡཱ་གུ་ཨུ་ལུ༹་ངྐོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨེ་ཀོ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ མ་ཧ་ཏཱི ཝི་ཧེ་སཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཏ་མྤི ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙེ་ཝ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘དྷཱ་ནོ ཀོ་ཎྜོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ནོ ཐེ་རོཏི ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀེ་ལི༹ཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་མྨཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀོ་ཎྜཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀོ་ཎྜོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཀོ་ཎྜོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ནོ, བྷ་ནྟེ, ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, དྷཱ་ན, ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ད་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ནི་བ་དྡྷཾ ཝི་ཧེ་སཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སི, པུ་ན ཨེ་ཝཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ མཱ ཝ་ད བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘མཱ་ཝོ་ཙ ཕ་རུ་སཾ ཀ་ཉྩི, ཝུ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཝ་དེ་ཡྻུ ཏཾ;
དུ་ཀྑཱ ཧི སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, པ་ཊི་ད་ཎྜཱ ཕུ་སེ་ཡྻུ ཏཾ.
‘‘ས་ཙེ ནེ་རེ་སི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀཾ་སོ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ ཡ་ཐཱ;
ཨེ་ས པ་ཏྟོ་སི ནི་བྦཱ་ནཾ, སཱ་ར་མྦྷོ ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༣༣-༡༣༤) –
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ་པི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, ནཾ ཝཱི་མཾ་ས་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི མ་ནྡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཐེ་རོ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. སཱ་པི ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཏ་སྶཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ཀོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཐེ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཐེ་རཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷ་ནྟེ, པི་ཎྜ་ཀེ་ན ན ཀི་ལ་མ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻ་སྶ ཀ་ཐཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀེ ནཱ་མ པ་སཱི་དི་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝོ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ མཱ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་བ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཐེ་རོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
ཏ་དཱ མ་ཧཱ་སུ་བྷ་དྡཱ ཨུ་གྒ་ན་ག་རེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀུ་ལེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ‘‘ས་ཏྠཱ མཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཋི་ཏཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟུ, ད་ས་བ་ལོ ཨི་མཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ སྭེ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ སུ་མ་ན་པུ་པྥ་མུ་ཊྛི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཏྠུ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝི་ཏཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཾ ཨ་ཛྫ དཱུ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠཱ ཨ་ཛྫ དཱུ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ མཱ ག་ཎྷ་ནྟུ, ཨ་རི་ཡཱ་ཝ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི. ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ – ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་ཝུ་སོ, ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཨཱ་ན་ནྡོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཾ ན དཱ་པེ་ཏི, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་སྶ ས་ལཱ་ཀཱ དཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ‘‘ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་སྶ ས་ལཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི. ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ནོ ཏ་སྶ པུ་རཱ་ག་མ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མཱ་དི་སཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཾ ན ས་ཏྠཱ ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་པི ཨི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ གུ་ཎེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཡེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝི་མ་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠཾ ཐེ་རོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ ཚི་ནྡེ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི.
༡. ཨེ་ཝཾ སོ པཱུ་རི་ཏ་པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ར་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྠཱ་ཧཾ ས་ཏྟ་དི་ཝ་སཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཾ ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.