༣-༤. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་མེ་དྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཨུ་པ་ཙི་ན་ནྟོ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ནྣེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཾ དཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ད་ཏྭཱ པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀཱ་སི. སོ་པི ཏ་ཏྠ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཀ་ན་ཀ་ཐཱུ་པེ བ་ཧུ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡོ དཱི་པ་རུ་ཀྑེ་ཧི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ་ཧི ཙ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་ལཱ༹་རཾ དཱི་པ་པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཡོ་ཛ་ནི་ཀེ ཀ་ན་ཀ་ཐཱུ་པེ བ་ཧུ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཡོ ས་པྤི་མ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀཾ གུ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ ཕུ་སཱ་པེ་ནྟོ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་སི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏིཾ ས་པྤི་མ་ཎྜ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཊྚི་ཡོ ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི.
ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ་ཡེ་ཝ དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ‘‘ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ’’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི་སྶ ནཱ་མ གེ་ཧེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཛཱི་ཝ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ སོ ཨུ་པ་རི་ཊྛཾ ནཱ་མ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ས་ནྣ་མཱ་ན་སོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཾ བྷཱ་ག་བྷ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ར་བྷི. བྷ་རི་ཡཱ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྑི་པི. སོ ཏཾ ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི་སྶ ཚ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ཧོ དཱ་ནཾ, པ་ར་མ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པ་རི་ཊྛེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི མ་ཧཱ་ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་མོ་དི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི – ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མ་དཱ་ན’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟིཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ པ་ན ཏ་སྶ པ་ཏྟིཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ན པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི ཏ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པ་ཏི་རཱུ་པཾ གེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཙྩཾ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཡ་སྨཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ དི་ནྣ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. རཱ་ཛཱ པ་ན ཏཾ ཨཱ་ད་ར་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. སེ་ཊྛི – ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་དཱ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི་སྶ ས་ཧ་སྶ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཏུ་སྶི་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ གེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི གེ་ཧ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ ཏཾ ཋཱ་ནཾ སོ་དྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སོ ཏཱ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ས་བྦཾ དྷ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ན ཀ་སྶ་ཙི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཨི་མ་སྨིཾ ན་ག་རེ མ་ཧཱ་དྷ་ན་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་སི.
སོ སེ་ཊྛི ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་རེ སུ་ཀྐོ་ད་ན་ས་ཀྐ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ས་ཀྐ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ པུ་ཏྟོ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ལོ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཨ་ཧོ་སི. སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཙ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘མ་མ པུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ ཏུ་ཙྪ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པེ་སེ་སི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ, དི་བྦ་པཱུ་ཝེ་ཧི པཱུ་རེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་སུ ཏཱི་སུ པཱ་སཱ་དེ་སུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ དེ་ཝོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི.
ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎོ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལོ་ཀཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་སི. ཏ་དཱ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ – ‘‘པུ་ཏྟོ ཀི་ར མེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ; ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, མ་མ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ས་ཧ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རེ ད་ས ཨ་མ་ཙྩེ པེ་སེ་སི. ཏེ ས་བྦེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རེ་ན ཙཱ་རི་ཀཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་པུ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མེ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཀུ་ལ་ན་ག་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ’’ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནོ ‘‘ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. རཱ་ཛཱ ‘‘པུ་ཏྟོ ཏེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏུ་རི་ཏ་ཏུ་རི་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཉཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་ར་ཏོ མ་ལླ་ར་ཊྛེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པི་ཡ་མྦ་ཝ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ སཱ་ཀི་ཡ་ག་ཎཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ མ་མ པུ་ཏྟོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ, རཱ་ཛཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ན་ཏྟཱ་པི མེ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཙ་རི་སྶ, ཏུ་མྷེ་པི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་མ པུ་ཏྟོ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ཝཱ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཧོ་ནྟུ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀུ་ལ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ དཱ་ར་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཀུ་ཊུ་མྦ་སཱ་མི་ཀོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ནི་ཊྛཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ས་ཀྐཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཏཱ་ཏ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ས་ཀྱ་ཀུ་མཱ་རཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཀུ་ལཱ ན་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛཱ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ རུ་ཙིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ས་ཏྟ་མོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པི་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ པ་ན ཏེ་སུ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ བྷ་དྡི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི, དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, བྷ་གུ་ཏྠེ་རོ ཙ ཀི་མི་ལ་ཏྠེ་རོ ཙ པ་ཙྪཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ནཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཊྛེ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཏྟ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི, ཨ་ཊྛ་མེ ཀི་ལ་མ་ཏི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨ་ཊྛ་མེ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཀི་ལ་མ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྶ ས་ངྐ་པྤཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ར་བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཊྛ་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ་ཝ་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ཐེ་རོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ག་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ཝི་ཛྫོ མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ མ་ཡ྄ཧཾ མ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཊྛ་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, སོ ཙ མེ མ་ནོ་ར་ཐོ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟོ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨི་མཱ ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;
མ་ནོ་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
‘‘ཡ་དཱ མེ ཨ་ཧུ ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི དེ་ས་ཡི;
ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ བུ་དྡྷོ, ནི་པྤ་པ་ཉྩ་མ་དེ་ས་ཡི.
‘‘ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧཱ་སིཾ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. (ཐེ་ར་གཱ. ༩༠༡-༩༠༣);
ཨ་ཐ ནཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨ་གྒོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༢) ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
༤༢༡. ཨེ་ཝཾ སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨཾ ས་རི་ཏྭཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ སུ་མེ་དྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ན་པ་ཉྙཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ མེ་དྷཱ ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སོ སུ་མེ་དྷོ, ཏཾ སུ་མེ་དྷཾ བྷཱ་གྱ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀ་སྶ ཛེ་ཊྛཾ སེ་ཊྛཾ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་ཏོ པ་ཋ་མཾ ནི་གྒ་ཏཾ ན་རཱ་ནཾ ཨཱ་ས་བྷཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛཾ ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་ཧཾ ཨ་དྡ་ས་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤༢༢. ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཏྟཱ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ནཱཏི ད་ས་ངྒུ་ལི་པུ་ཊཾ མུ་དྡྷ་ནི ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༤༣༠. དི་ཝཱ ར་ཏྟི་ཉྩ པ་སྶཱ་མཱིཏི ཏ་དཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཙ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཡོ་ཛ་ནཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༣༡. ས་ཧ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེཏི ཨི་དཱ་ནི གོ་ཏ་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ. དཱི་པ་དཱ་ན་སྶ དཱི་པ་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཨི་དཾ ཕ་ལཾ, ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ པ་ཊི་ལ་དྡྷོ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་ཨ་པ་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.