བོ་དྷི་ས་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པ་སྶཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་པ་སྶཱིཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་ཝི་དྷེ ཨ་ཏྠེ པ་སྶ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོཏི པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཏྟོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ. བོ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ས་ཏྟོ ཨཱ་ས་ཏྟོ ལ་གྒ་མཱ་ན་སོ་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏོཏི ས་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཉཱ་ཎཾ. ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀྐ་མཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་སྶ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ, ན ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཀྐ་མོ. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་རཱུ་ལ༹ྷོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ –
ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཧི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ, པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ, ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡ་ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀོ་ཊིཾ པ་ཏྭཱ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ས་དི་སེ ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ, ས་ཏྟ མ་ཧཱ་དཱ་ནཱ་ནི ད་ཏྭཱ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ, ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏྭཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཝི་པ་སྶཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཉྙ་དཱ པ་ན དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏྠ པཱ་ར་མཱི་ནཾ དུ་པྤཱུ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ. ཏེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. པཱ་ར་མཱི་ནཾ པཱུ་རེ་ནྟོ པ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སོ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་དཱ ཝི་པ་སྶཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཨ་ཊྛཱ་སི.
དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ན – ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཙུ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྩ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི – མཱ་ལཱ མི་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཝ་ཏྠཱ་ནི ཀི་ལི་སྶ་ནྟི, ཀ་ཙྪེ་ཧི སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཀཱ་ཡེ དུ་བྦ་ཎྞི་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, དེ་ཝོ དེ་ཝཱ་ས་ནེ ན ས་ཎྛཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ མཱ་ལཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་མཱ་ལཱ, ཏཱ ཀི་ར ས་ཊྛི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ས་ཏྟ་པ་ཎྞཱ་ས ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཨ་མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་དཱ མི་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཝ་ཏྠེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ཀཱ་ལཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ནེ་ཝ སཱི་ཏཾ ན ཨུ་ཎྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་རཱི་རཱ བི་ནྡུ་བི་ནྡུ་ཝ་སེ་ན སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ཀཱ་ལཾ ཏེ་སཾ ས་རཱི་རེ ཁ་ཎྜི་ཙྩ་པཱ་ལི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་ཎྞ་ཏཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟི, དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟི, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཏེ་སཾ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཀཱ་ལཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ནི་སྶ་ས་ནྟི ཝི་ཛ་མྦྷ་ནྟི, ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནཱ་བྷི་ར་མ་ནྟི.
ཨི་མཱ་ནི པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ནཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཀྐཱ་པཱ་ཏ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧཱ་དཱི་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ས་བྦེ་སཾ; ཨེ་ཝཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ས་བྦེ་སཾ. ཡ་ཐཱ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ན་ཀྑ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀཱ་ད་ཡོ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ན ས་བྦེ; ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ནི་པི ན ས་བྦ་དེ་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ནྟི, པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཝ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ མ་ནྡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ, ཏེ ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཀུ་ཧིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱ’ཏི’’ བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ, ཏེ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ, ར་ཀྑི་ཏཾ སཱི་ལཾ, བྷཱ་ཝི་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པ་རི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན བྷཱ་ཡ་ནྟི. ཝི་པ་སྶཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི ཏཱ་ནི པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན བྷཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ – ‘‘མཱ་རི་ས, ཏུ་མྷེ་ཧི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ཧི ན ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ན མཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ན བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ, ལོ་ཀ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན བུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ. སོ ཝོ, ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ལོ, མཱ་རི་ས, བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡ, ས་མ་ཡོ, མཱ་རི་ས, བུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི.
ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ལ་དཱི་པ་དེ་ས་ཀུ་ལ་ཛ་ནེ་ཏྟི་ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ལོ ནུ ཁོ, ན ཀཱ་ལོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་སི. ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཏྟཱ ན་ཏྠི. ཏེ ཏེ་སཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑ་མ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ – ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ནེ་ཝ སོ་ཏུཾ, ན ས་དྡ་ཧི་ཏུཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཀཱ་ལོ. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ་པི ཀཱ་ལོ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ དི་ནྣོ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨོ་ཝཱ་ད་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི ཝི་ཡ ཁི་པྤཾ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཨ་ཀཱ་ལོ་ཝ. ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཡུ་ཀཱ་ལོ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ, ཏ་དཱ ཙ ཨ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ – ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཀཱ་ལཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ དཱི་པཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་པ་རི་ཝཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱི་པེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ བུ་དྡྷཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི དཱི་པཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ – ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ནཱ་མ མ་ཧཱ, ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎོ, ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ནུ ཁོ པ་དེ་སེ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི དེ་སཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སཾ པ་སྶི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སོ ནཱ་མ – ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ག་ཛ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) ན་ཡེ་ན ཝི་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟོ་ཝ. སོ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཏཱི་ཎི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ་ནི, པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི པ་དེ་སེ བུ་དྡྷཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ ཙ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ, ཏ་ཏྠ མ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ནི་ཊྛཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཀུ་ལཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏེ ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཙ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཾ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶཱ་མི, བ་ནྡྷུ་མཱ ནཱ་མ མེ རཱ་ཛཱ པི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ལཾ པ་སྶི.
ཏ་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ནྟོ – ‘‘བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ ནཱ་མ ལོ་ལཱ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏི, ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི, ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཁ་ཎྜ་པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི ནཱ་མ དེ་ཝཱི ཨཱི་དི་སཱ, ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཾ པ་ན་སྶཱ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནཱི’’ཏི པ་སྶི.
ཨི་ཏི ཨི་མཾ པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ལོ, མེ མཱ་རི་སཱ, བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, ཏུ་མྷེ’’ཏི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏུ་སི་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏུ་སི་ཏ་པུ་རེ ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ པཱ་ཝི་སི. ས་བྦ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་སུ ཧི ན་ནྡ་ན་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྲ ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏོ ཙུ་ཏོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪཱ་ཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨོ་ཀཱ་སཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཙ་ཝི.
ཨེ་ཝཾ ཙུ་ཏོ ཙ ‘ཙ་ཝཱ་མཱི’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ མེ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ཐེ་རཱ – ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ནཱ་མ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཨེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་དི་སཱ, ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཾ པ་ན ཏེ་སཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཉཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ་པི ‘ཙ་ཝཱ་མཱི’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ མེ ཋཱ་ནེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ག་ཧི་ཏཱ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ པ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་དི་ས་མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ག་ཎྷི. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ སོ་པི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི.
ཏ་དཱ ཀི་ར པུ་རེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་སུ་རཱ་པཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱུ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ན་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཝ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སི་རི་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ཨི་དཾ སུ་པི་ནཾ ཨ་དྡ་ས – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀི་ར ནཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཡ་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དི་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ལི་མྤེ་ཏྭཱ དི་བྦ་པུ་པྥཱ་ནི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙཱི་ན་ཏོ སཱི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ སེ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀོ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་བྦ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཙ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ར་ཛ་ཏ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛ་ས་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི’’.
ཨ་ཐ པ་བུ་དྡྷཱ དེ་ཝཱི ཏཾ སུ་པི་ནཾ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་མ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ཡ ལཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་མ་ངྒ་ལ་ས་ཀྐཱ་རཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ མ་ཧཱ་ར་ཧཱ་ནི ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཝ་ར་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པཱ་ཏི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་པཱ་ཏཱི་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཨ་ཧ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཀ་པི་ལ་གཱ་ཝཱི་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ནེ་སཾ ས་ནྟ་པྤེ་སི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་ནྟ་པྤི་ཏཱ་ནཾ ཏཾ སུ་པི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དེ་ཝི་ཡཱ ཏེ ཀུ་ཙྪི་མྷི ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, སོ ཙ ཁོ པུ་རི་ས་ག་བྦྷོ ན ཨི་ཏྠི་ག་བྦྷོ, པུ་ཏྟོ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀེ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ – ‘‘མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ.
ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ དྷ་མྨ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཡཾ ནི་ཡཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་ཡཱ་མོ ཙ ནཱ་མེ་ས ཀ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ, ཨུ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མོ, བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ་མོ, ཙི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ, དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༩༨).
ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ. ཏ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ – ‘‘ན ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༡༢༧) གཱ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཀཱ ཀི་ར ཨི་ཏྠཱི སཱ་མི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷ་ཎྜི་ཏྭཱ ཨུ་བྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ར་ཛྫུ་པཱ་སེ གཱི་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཝཱ་སིཾ ནི་སེ་ནྟོ ཏཾ ཨི་ཏྠི་ཀ་མྨཾ དི་སྭཱ ར་ཛྫུཾ ཚི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མོ – ‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ཏཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ནྟོ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི. ར་ཛྫུ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. སོ བྷཱི་ཏོ པ་ལཱ་ཡི. ཨི་ཏ་རཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་རི. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ རུ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་པྥ་ཕ་ལ་ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི, ཝཱ་ཏ་སྶ ཝཱ་ཡ་ནཾ ཨ་ཝཱ་ཡ་ནཾ, ཨཱ་ཏ་པ་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏཱ མ་ནྡ་ཏཱ, དེ་ཝ་སྶ ཝ་སྶ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶ་ནཾ, པ་དུ་མཱ་ནཾ དི་ཝཱ ཝི་ཀ་ས་ནཾ ར་ཏྟིཾ མི་ལཱ་ཡ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨུ་ཏུ་ནི་ཡཱ་མོ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ སཱ་ལི་བཱི་ཛ་ཏོ སཱ་ལི་ཕ་ལ་མེ་ཝ, མ་དྷུ་ར་ཏོ མ་དྷུ་ར་སཾ་ཡེ་ཝ, ཏི་ཏྟ་ཏོ ཏི་ཏྟ་ར་སཾ་ཡེ་ཝ ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ་མོ.
པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་དེ་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ.
ཡཱ པ་ནེ་སཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཨི་དྷ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་སཱ བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡༨. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཧི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ན ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནེ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་མཱ་ཎོ, ཝི་པུ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ལཱ༹་རོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནི ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༩༩) ཧི མ་དྷུ་རཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ ཁ་ལུ བྷ་ཝཾ ཝ་ཙྪཱ་ཡ་ནོ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སཾ་སཱ་ཡ པ་སཾ་ས་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༨༨) སེ་ཊྛཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་པུ་ལཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠ་སྶ པ་བྷཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཕ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་རཱི་ར་སྶ, ཏ་ཐཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ, ཏ་ཐཱ ཝི་མཱ་ན་སྶ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱཏི ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀེ་ཀོ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏི་ཎྞཾ ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ. སོ པ་ན ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡོ པ་རི་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཨ་གྷཱཏི ནི་ཙྩ་ཝི་ཝ་ཊཱ. ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱཏི ཏ་མ་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏི་མི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱཏི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཀི་ར ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ. ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ན་ཝ ན་ཝ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ. ཨཱ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི. ཏེ ཀི་ར ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི.
ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱཏི ཡེ་པི ཏ་སྨིཾ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ས་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཀིཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི. བྷཱ་རི་ཡཾ དཱ་རུ་ཎཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དྷ་མྨི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་རི ཨ་པ་རཱ་དྷཾ, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དི་སཱ་ཧ་སི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཨ་བྷ་ཡ་ཙོ་ར་ནཱ་ག་ཙོ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཝ་གྒུ་ལཱི་ནཾ ཝི་ཡ དཱི་གྷ་ན་ཁཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ རུ་ཀྑེ ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ ཝི་ཡ ན་ཁེ་ཧི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏེ ལ་གྒ་ནྟི. ཡ་དཱ སཾ་ས་པྤ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ‘‘བྷ་ཀྑོ ནོ ལ་དྡྷོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཝ་ཊཱ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི, ཝཱ་ཏེ པ་ཧ་ར་ནྟེ་པི མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏ་ནྟི, པ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་རེ ཨུ་ད་ཀེ པི་ཊྛ་པི་ཎྜི ཝི་ཡ ཝི་ལཱི་ཡ་ནྟི.
ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར བྷོ ས་ནྟི ས་ཏྟཱཏི བྷོ ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ ཀི་ར ས་ཏྟཱ་པི ཨི་མཾ དུ་ཀྑ་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ཏི ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨོ་བྷཱ་སོ ཨེ་ཀ་ཡཱ་གུ་པཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་ཛྫོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ ནི་ཙྪ་རི་ཏྭཱ – ‘‘ཀིཾ ཨི་ད’’ནྟི བྷ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ས་ངྐ་མྤ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་མྤ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༩. ཙ་ཏྟཱ་རོ ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ར་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཁ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་ཊྛཱ, ཨི་ཏ་རེ ག་བྦྷ་དྭཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཝ་རུ་དྡྷ་ཀེ པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀཱ་དི་ཡ་ཀྑ་ག་ཎེ པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལཱ༹ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷིཾ་སུ.
ཀི་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ནཱ་ཡཾ ར་ཀྑཱ? ན་ནུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ་པི ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མཱ་རཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ས་བྦེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ པ་རུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ་ཐ, ཏུ་མྷེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ, ཨ་ར་ཀྑི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༡). ཨེ་ཝ་མེ་ཝ, ཏེ་ན པ་རུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ན ཏེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་ནྟི ཁོ པ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཝི་རཱུ་པཱ དུ་དྡ་སི་ཀཱ བྷེ་ར་ཝ་རཱུ་པཱ མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ, ཡེ་སཾ རཱུ་པཾ ཝཱ དི་སྭཱ ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ བྷ་ཡཾ ཝཱ ས་ནྟཱ་སོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ར་ཀྑཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པི་ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ར་ཝ་ཙོ་དི་ཏཱ་པི ཏེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སུ.
ཀིཾ པ་ན ཏེ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟི, ན ད་སྶེ་ནྟཱི་ཏི? ན་ཧཱ་ན་མ་ཎྜ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ ན ད་སྶེ་ནྟི, སི་རི་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝ་ར་ས་ཡ་ནེ ནི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ན ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙེ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ ཙ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ དི་སྭཱ ན བྷཱ་ཡ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཨ་ནྟེ་པུ་ར་པཱ་ལ་ཀེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༢༠. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ར བུ་དྡྷེ མ་ནུ་སྶཱ ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ་པི ཀཱ་ལ་དེ་ཝི་ལ་སྶ ཨི་སི་ནོ ས་ནྟི་ཀེ སཱི་ལཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ པ་ན ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ཨ་ཉྙ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ནཱ་མ ན ས་ཀྐཱ, ས་མཱ་ནཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་སཱི་ལ་མྤི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ སཱི་ལཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༡. པུ་རི་སེ་སཱུཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པི་ཏ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་སུ་ཙི མ་ནུ་སྶེ་སུ པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་རཱུ་པཾ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ སི་པྤི་ཀཱ པོ་ཏྠ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ་པི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏཾ དི་སྭཱ པུ་རི་ས་སྶ རཱ་གོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ས་ཙེ པ་ན ཏཾ ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པཱ་དཱ ན ཝ་ཧ་ནྟི, དི་བྦ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༢. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནནྟི པུ་བྦེ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ, ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་དཱ ཀི་ར དེ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་ཏྟོ ཀུ་ཙྪིཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ་ཏི སུ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ རཱ་ཛཱ་ནོ མ་ཧ་གྒྷ་ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཙ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སྶ པ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི.
༢༣. ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ག་བྦྷ་བྷཱ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཏཱ་དཱི་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ཀོ་ཙི ཀི་ལ་མ་ཐོ ནཱ་ཧོ་སི. ཏི་རོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏནྟི ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ. པ་སྶ་ཏཱིཏི ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཀི་མ་ཏྠཾ པ་སྶ་ཏི? སུ་ཁ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་པ་ནྣཱ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ – ‘‘ཧ་ཏྠཾ ཝཱ་སྶ པཱ་དཾ ཝཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཎྛ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཁ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ པུ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ་པི ཡཾ ཏཾ མཱ་ཏུ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཨུ་ཎྷ་སཱི་ཏ་ལོ་ཎི་ཀ་ཏི་ཏྟ་ཀ་ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧཱ་ར་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་སུ ཙ ག་བྦྷ་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ ཏཾ པུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི སུ་ཁ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙེ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཱ པ་ཀྐཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་མཱ་ས་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྜ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ དྭཱི་སུ མུ་ཊྛཱི་སུ ཧ་ནུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རེ མ་ཀྐ་ཊཱ ཝི་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན པི་ཊྛི་ཀ་ཎྜ་ཀཾ པི་ཊྛི་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝི་ཡ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སཱི་ད་ཏི. པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ པ་ན་སྶཱ ཝ་ཏྠུཾ སོ་དྷེ་ཏི, སུ་དྡྷེ ཝ་ཏྠུ་མྷི སུ་ཁུ་མ་ཙྪ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཙོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི་ཡཱ བ་ཧི་ཋི་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏོ མཱ་ཏ་རཾ ན པ་སྶ་ཏི. ན ཧི ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
༢༤. ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏཱིཏི ན ཝི་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ནེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཙེ་ཏི་ཡ་ཀུ་ཊི་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུ་ནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ན ཝ་ཡེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ. པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་སྨི་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་དཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་བྦྷཱ ཨི་ཏྠཱི ག་བྦྷཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ག་བྦྷོ བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ པ་ན དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཏ་ཏི་ཡེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝ་ཏྠུ ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ས་དེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ནི་བྦ་ཏྟ་དཱ་ར་ཀཱ ཨ་རོ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ་པི པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ.
༢༥. ན་ཝ ཝཱ ད་ས ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ ས་དྡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏོ ཛཱི་ཝ་ཏི, སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཀྑ་མོ པ་ན ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏོ ན ཛཱི་ཝ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཛཱི་ཝ་ནྟི.
༢༧. དེ་ཝཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ཀ་ཐཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི? ‘‘སཱུ་ཏི་ཝེ་སཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘ཏ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཁ་ཙི་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མ་ཙྪ་ཀྑི་ས་དི་སཾ དུ་ཀཱུ་ལ་པ་ཊཾ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་ནྟཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི, དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ས་དི་སཾ. ཨ་ཐ ཏེ པ་ཀ་ཏི་བྲ་ཧྨ་ཝེ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སུཾ’. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘དེ་ཝཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི.
༢༨. ཙ་ཏྟཱ་རོ ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. མ་ཧེ་ས་ཀྑོཏི མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོ མ་ཧཱ་ཡ་སོ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ.
༢༩. ཝི་ས་དོ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ ཡོ་ནི་མ་གྒེ ལ་གྒ་ནྟཱ བྷ་གྒ་ཝི་བྷ་གྒཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ལ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨུ་དེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན. ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཱ ཨ་དྷོ་སི་རཱ ཡོ་ནི་མ་གྒེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ས་ཏ་པོ་རི་སཾ ན་ར་ཀ་པ་པཱ་ཏཾ པ་ཏ་ནྟཱ ཝི་ཡ, ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་དྡེ་ན ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ཧ་ཏྠཱི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ ནཱ་ནཱ་ཨ་སུ་ཙི་མ་ཀྑི་ཏཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྷི ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ཨུ་དྡྷ་པཱ་དཾ ཨ་དྷོ་སི་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. སོ དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝི་ཡ, ནི་སྶེ་ཎི་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཙ དྭེ ཧ་ཏྠེ ཙ དྭེ པཱ་དེ ཙ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི.
ཨུ་ད་ཀ་སྶ དྷཱ་རཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཡོ. ཏཱ་སུ སཱི་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏ་ཏི ཨུ་ཎྷཱ ར་ཛ་ཏ་ཀ་ཊཱ་ཧེ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ ཏེ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀཱི་ལཱ༹་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་གྷ་ཊེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཙེ་ཝ ཧཾ་ས་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་དི་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི.
༣༡. ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོཏི མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ ཝི་ཡ ད་སྶི་ཏོ, ན ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟ་ཉྷི ནཾ པ་ཋ་མཾ བྲ་ཧྨཱ་ནོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཛཱ་ལེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀེ་ན. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. སེ་ཏ་མྷི ཚ་ཏྟེ ཨ་ནུ་དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེཏི དི་བྦ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ ཨ་ནུ་དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ན་མྷི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཚ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི ཁ་གྒཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནི་པི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན རཱ་ཛ་ག་མ་ནེ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཚ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སུ ཚ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཚ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀོ. ཏ་ཐཱ ཁ་གྒ་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་མོ་ར་ཧ་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ལ༹་བཱི་ཛ་ནཱི་ཨུ་ཎྷཱི་ས་མ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ཏེ་སཾ གཱ་ཧ་ཀཱ. ས་བྦཱ་ནི ཀི་ར ཏཱ་ནི ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ དེ་ཝ་ཏཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་ཁ་ཉྩ ས་ཧ་སྶ་མ་ཎྜ་ལཾ,
ཚ་ཏྟཾ མ་རཱུ དྷཱ་ར་ཡུ་མ་ནྟ་ལི་ཀྑེ;
སུ་ཝ་ཎྞ་ད་ཎྜཱ ཝི་པ་ཏ་ནྟི ཙཱ་མ་རཱ,
ན དི་སྶ་རེ ཙཱ་མ་ར་ཚ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༦༩༣);
ས་བྦཱ ཙ དི་སཱཏི ཨི་དཾ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རཱུ་པ་རི ཋི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦ་དི་སཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ པ་ཋ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་ས, ཨི་དྷ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དི་སོ་པི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ, ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་དི་སཱ, ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་པ་རཱི་ཏི ད་ས དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ ཨ་དི་སྭཱ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ’’ཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་བྷིནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ. ཨ་གྒོཏི གུ་ཎེ་ཧི ས་བྦ་པ་ཋ་མོ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི དྭེ པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོཏི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་ཏྟ་པ་ད་ག་མ་ནཾ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ར་ཏ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, དི་བྦ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་ར་ཚ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ པ་ཉྩ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་བྦ་དི་སཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨཱ་ས་བྷི་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མེ ཝཱ་རཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་རོ པ་ན ནཱ་ག་ཏོ, ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཧི ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤི. ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་མྷི དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. པ་ཋ་མཾ དེ་ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ. ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཱ ཝཱི་ཎཱ ཙ་མྨ་བ་དྡྷཱ བྷེ་རི་ཡོ ཙ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝཱ་དི་ཏཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཛྫིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཚི་ཛྫིཾ་སུ. ས་བྦ་རོ་གཱ ཝཱུ་པ་ས་མིཾ་སུ, ཨ་མྦི་ལེ་ན དྷོ་ཏ་ཏ་མྦ་མ་ལཾ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཙྪིཾ་སུ. ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶིཾ་སུ. ཛ་ཙྩ་བ་དྷི་རཱ ས་དྡཾ སུ་ཎིཾ་སུ. པཱི་ཋ་ས་པྤཱི ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཛཱ་ཏི་ཛ་ལཱ༹་ན་མྤི ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ་ནཾ ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཝི་དེ་ས་པ་ཀྑ་ནྡཱ ནཱ་ཝཱ སུ་པ་ཊྚ་ནཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ཀ་ཏེ་ཛོ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཝེ་རི་ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ཨ་གྒི ནི་བྦཱ་ཡི. ལོ་ཀ་ནྟ་རེ་སུ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ན་དཱི་སུ ཛ་ལཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ མ་དྷུ་ར་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཧོ་སི. ཝཱ་ཏོ ན ཝཱ་ཡི. ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་བྦ་ཏ་རུ་ཀྑ་ག་ཏཱ ས་ཀུ་ཎཱ བྷ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ག་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཙ་ནྡོ ཨ་ཏི་ཝི་རོ་ཙི. སཱུ་རི་ཡོ ན ཨུ་ཎྷོ, ན སཱི་ཏ་ལོ, ནི་མྨ་ལོ ཨུ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་པྥོ་ཊ་ན་སེ་ལ༹་ན་ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་ཀཱི་ལ༹་ཀཾ ཀཱི་ལི༹ཾ་སུ. ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝ་སྶི. མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ནེ་ཝ ཁུ་དཱ ན པི་པཱ་སཱ པཱི་ལེ༹་སི. དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. པུ་པྥཱུ་པ་ག་ཕ་ལཱུ་པ་གཱ རུ་ཀྑཱ པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་ནི ག་ཎྷིཾ་སུ. ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལཱ ཨ་ཧོ་སི.
ཏ་ཏྲཱ་པི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. པ་ཋ་མཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ནྟི་བ་དྡྷ་ཝཱི་ཎཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཙ་མྨ་བ་དྡྷ་བྷེ་རཱི་ནཾ ཝ་ཛྫ་ནཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨ་བྷེ་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཚེ་དོ ཨ་སྨི་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ རོ་ག་ཝི་ག་མོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. བ་དྷི་རཱ་ནཾ ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནཾ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. པཱི་ཋ་ས་པྤཱི་ནཾ ཛ་ཝ་ས་མྤ་དཱ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཛ་ལཱ༹་ནཾ ས་ཏི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཝི་དེ་ས་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ཝཱ་ནཾ སུ་པ་ཊྚ་ན་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་ཀ་ཏེ་ཛོ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཾ ཡཾ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨོ་བྷཱ་སཾ ད་སྶེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ.
ཝེ་རཱི་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ་ཏུ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ཨ་གྒི་ནི་བྦཱ་ཡ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཨ་གྒི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀ་ད་སྶ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་སྶ མ་དྷུ་ར་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་ར་སེ་ན ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱ་ཡ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་བྷི་ནྡ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ག་མ་ནཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ སུ་ཏྭཱ པཱ་ཎེ་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཙ་ནྡ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་རོ་ཙ་ནཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སཱི་ཏ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་ཏཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཨ་པྥོ་ཊ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནཾ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་སྶ་ནཾ མ་ཧ་ཏོ དྷ་མྨ་མེ་གྷ་ཝ་སྶ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཁུ་དཱ་པཱི་ལ༹་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཨ་མ་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. པི་པཱ་སཱ་པཱི་ལ༹་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. རུ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་པྥ་ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་མུ་ཏྟི་པུ་པྥེ་ཧི པུ་པྥི་ཏ་སྶ ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་བྷཱ་ར་བྷ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཀ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལི་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལ་མཱ་ལི་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལ་ཝཱ་རོ ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟི – ‘‘ཡ་དཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པ་ད་སཱ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ས་བྷིཾ ཝཱ་ཙཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏ་དཱ ཀིཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན; དི་སྶ་མཱ་ནོ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནོ; ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ; ད་ཧ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ མ་ཧ་ལླ་ཀོ; པ་ཙྪཱ་པི ཀིཾ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ པུ་ན བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀོ’’ཏི? ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཉྷོ ཧེ་ཊྛཱ་ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དེ ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ་ཝ. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨེ་ཏྠ ནི་ཡ་ཏི་པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཏཾ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རི – ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. དི་སྶ་མཱ་ནོ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ད་ཧ་རོ་ཝ ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ པ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. པ་ཙྪཱ པ་ན བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏཱ་དི་སོ’’ཏི. པ་རི་སཱ ཙ་སྶ – ‘‘བུ་དྡྷེ་ན ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ བྷོ ཐེ་རེ་ན པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི. ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ཝཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ.
ཨི་མཱ ཙ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཏཱ ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.