ཙཱ་རི་ཀཱ་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི ཀ་དཱ ཨུ་ད་པཱ་དི? ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ས་ཏྟ མཱ་སེ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར པི་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བུ་དྡྷོ ཛཱ་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཏྟོ མེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱ་ཏོ, པུ་རོ་ཧི་ཏ་པུ་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཨི་མེ ཙ ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ་པི མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རིཾ་སུ. ཨི་མེ ས་བྦེ ཨི་དཱ་ནི་པི མ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་རོ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཙ ནེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་གེ་ཧ་དྭཱ་རཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཁ་དི་ར་པཱ་ཀཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ལ་ཉྫེ་ཧི ཚཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠེ་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཙ ཚཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ལ་མྦི་ཏ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཝི་དྷ་པུ་པྥ་དཱ་མ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎེ་ཧི ས་ནྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་ཀེ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ, ས་ཀ་ལ་མ་གྒ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཙ ག་ནྡྷ་ནྟ་རེ པུ་པྥཱ་ནི པུ་པྥ་ནྟ་རེ ག་ནྡྷེ ཙ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི.
བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ནྟོ་སཱ་ཎི་ཡཱ་ཝ རཱ་ཛ་གེ་ཧཾ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ད་ཊྛུ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་ན བྷི་ཀྑཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ, པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ, དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ. ནཱ་ག་རཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠུ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི, མ་ཡ་ཉྩ ད་ཊྛུ་མྤི ན ལ་བྷཱ་མ, པ་གེ་ཝ བྷི་ཀྑཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ, པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ, དྷ་མྨཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ. རཱ་ཛཱ – ‘མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ བུ་དྡྷོ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དྷ་མྨོ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ས་ངྒྷོ’ཏི མ་མཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. ས་ཏྠཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ. ན ཧི ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ནི་ར་ཡོ ཨུ་ཎྷོ ཨ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ན་ས་དི་སོ. ཏ་སྨཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མ. ས་ཙེ ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ དེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ དེ་ཏི, ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ་པི ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་མ. ན ས་ཀྐཱ ཁོ པ་ན སུ་དྡྷ་ནཱ་ག་རེ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨེ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་པུ་རི་ས་མྤི ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི.
ཏེ སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ – ‘‘སཱ་མི, ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀྑོ ཧོ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ར་ཉྙོ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སོ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཀྑོ ཧོ་མི, ཨ་པི ཙ ཁོ པ་ན པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སོ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. སོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ – ‘‘ནཱ་ག་རཱ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་པི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀི་མ་ཏྠཾ ཏཱ་ཏཱ་ཏི? ས་ཏྠཱ་རཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཐ, ཨ་མྷེ ན ལ་བྷཱ་མཱ་ཏི. ས་ཙེ ཨི་དཱ་ནི་པི ལ་བྷ་ནྟི, ན ཀུ་པྤ་ནྟི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ དེ་ཝཱ་ཏི. ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི, ཏཱ་ཏ, ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ དེ་མཱི་ཏི. དེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་སཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏུ་མྷེ ཀཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཐཱ་ཏི? ན་ནུ ཏྭཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ག་རེ་ཧི ཝི་ནཱ ན ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཧཾ དེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏོ རཱ་ཛཱ – ‘‘བ་ལ་ཝ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ, སེ་ནཱ་པ་ཏི་པི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ པ་ཀྑོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ད་ད་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ག་རཱ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ – ‘‘ཚ ཝ་སྶཱ་ནི, པ་ཉྩ, ཙ་ཏྟཱ་རི, ཏཱི་ཎི, དྭེ, ཨེ་ཀ་ཝ་སྶ’’ནྟི ཧཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཧཱ་པེ་ནྟེ་པི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪིཾ་སུ. ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟ དི་ཝ་སེ ཡཱ་ཙི. ནཱ་ག་རཱ – ‘‘ཨ་ཏི་ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ དཱ་ནི ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནིཾ་སུ.
རཱ་ཛཱ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ས་ཛྫི་ཏཾ དཱ་ན་མུ་ཁཾ ས་ཏྟ་ནྣ་མེ་ཝ དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཚ དི་ཝ་སེ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ནཱ་ག་རེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་ཐ, ཏཱ་ཏ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་པི – ‘‘ན་ནུ ཨ་མྷེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཾ དེ་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ – ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རཱ་ཛཱ པི་ཊྛི་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་སྶཱུ་ནི པུ་ཉྪ་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་སིཾ. ནཱ་ག་རཱ ན དཱ་ནི མེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ནཱ་ག་རཱ ཧི ‘མ་ཡཾ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མཱ’ཏི ཀུ་པྤ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ སེ་ནཱ་པ་ཏི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཛྫ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑ་མྤི ན དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ས་མ་ནྟཱ པུ་རི་སེ ཋ་པེ་སི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ རོ་ད་མཱ་ནཱ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ, ཨ་མྨ, ཏ་ཝ པི་ཏཱ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཛྫཱ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ད་ས་བ་ལཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. སཱ ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, ཨ་ཧཾ ཏ་ཐཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི ཡ་ཐཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་ཋ་མཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཱ ནི་རུ་ད་ཀ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ་གུ་ལེ༹་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དཱ་སི་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ན་ག་རཱ ནི་ཀྑ་མི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ – ‘‘ཨ་མྨ, མཱ ཨི་ཏོ ཨ་ག་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ནཱ་མ མ་ནཱ་པ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ནྟི, ན ཙ ཏེ་སཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི. སཱ – ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ མཱ་ཏུ་ལཱ ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ ག་ནྟུཾ ན དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ – ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དཱ་ཏུཾ མཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཋ་པི་ཏ་མྷ ཨ་མྨཱ་ཏི. ཀིཾ པ་ན མེ ཧ་ཏྠེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི? མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ པ་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པཱུ་ཛ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི་ཏི? དེ་ཏི, ཨ་མྨཱ་ཏི. ཏེ་ན ཧི, ཨ་པེ་ཐ, ཨ་པེ་ཐཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹ཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སི. སཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཾ མེ ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ མཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཡཾ སུ་མ་ན་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཡཱ་ཝ ཧོ་མི, ནཱ་མེ་ན ཙ སུ་མ་ནཱ ཡེ་ཝཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ – ‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
བྷ་ག་ཝཱ སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. སེ་ནཱ་པ་ཏི ཡཱ་གུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ཉྪི, ས་ཏྠཱ པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི. ནི་སི་ནྣོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་ཏི. ཨ་ཏྠི ནོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ལ་དྡྷོ་ཏི. སོ མཱ་ལཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དྡ་ས. ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་མི, མཱ་ལཱ་ཏི མཾ ཝ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཝ་ཉྩེ་སཱི’’ཏི. པཱ་ཡཱ་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཧོ་ཏི. སེ་ནཱ་པ་ཏི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨ་དཱ་སི. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. སེ་ནཱ་པ་ཏི – ‘‘ཀཱ ནཱ་མ སཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་དཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ, སཱ་མཱི་ཏི. ས་པྤ་ཉྙཱ སཱ ཨི་ཏྠཱི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ གྷ་རེ ཝ་ས་ནྟི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ན དུ་ལླ་བྷཱ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནཱ་ག་རཱ དཱ་ན་མ་དཾ་སུ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ རཱ་ཛཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ་པི ཙ་ར་པུ་རི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་རེ་ཧི དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ དེ་ཏི, ནཱ་ག་རཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ར་ཉྙཱ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ. རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ན ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ག་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ བཱ་ལ༹་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དི་དྷོ་ཝ་ན་ཧ་ཏྠེ་ཧི ཀ་ཏཾ, སུ་ཙིཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ནཱ་ག་རཱ་པི ད་ད་མཱ་ནཱ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, ཏཱ་ཏཱ, ན ན་ག་ར་གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་སུ ས་ངྐ་ཌྜྷི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཁཱི་ར་ད་དྷི་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ཧི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཛ་ངྒྷ་སཱི་ས་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པི་ཏེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཛཱ་ཏི་ས་པྤི་ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་སུ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་སུ ས་ཏྟ་སུ མཱ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཙ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ས་ཏྟ མཱ་སཱ་ནི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི.
༨༧. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙི་ཏ་བྲ་ཧྨཱ་ཝ.
༨༩. ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ཏེ ས་བྦེ་པི དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ག་ཎྷ་ན་ཀཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་དི་སཱ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ.
༩༠. ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ ཏ་པོཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི ནཱ་མ པ་ར་མཾ ཏ་པོ. ཏི་ཏི་ཀྑཱཏི ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏི་ཏི་ཀྑཱ ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ཏ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མནྟི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ. ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་རཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏི བཱ་དྷེ་ཏི ཧིཾ་ས་ཏི, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དོ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ན ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱིཏི སཱི་ལཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི. སཱི་ལ་ཉྷི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཙ ས་མ་ཎོ པ་རཾ ཡཾ ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ ཝི་ནཱ་ས་ཀོ, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ་ཝཱ ཡོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, པ་རཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་མྤི ས་ཉྩི་ཙྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, སོ ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? མ་ལ་སྶ ཨ་པ་བྦཱ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘པ་བྦཱ་ཛ་ཡ་མ་ཏྟ་ནོ མ་ལཾ, ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༨༨) ཨི་ད་ཉྷི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡོ་པི ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏི, ན མཱ་རེ་ཏི, ཨ་པི ཙ ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, སོ པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ ས་མ་ཎོ ན ཧོ་ཏི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཨ་ས་མི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ས་མི་ཏ་ཏྟཱ ཧི པཱ་པཱ་ནཾ, ས་མ་ཎོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༦༥) ཨི་ད་ཉྷི ས་མ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་པ་སྶཱཏི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ. ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཀུ་ས་ལ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ས་ལ་སྶ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ཛོ་ཏ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་བྦ་པཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱི ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་པ་ཝ་ད་ནཾ. ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི ཡཾ ཏཾ པ་ཨ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཏི་པ་མོ་ཀྑཾ, ཨུ་ཏྟ་མ་སཱི་ལཾ, པཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ག་ཏི་ཝི་སེ་སེ་ཧི མོ་ཀྑེ་ཏི དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡེ་ཧི, ཡོ ཝཱ ནཾ པཱ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ སཾ་ཝ་རོ. མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎ་ཉྙུ་ཏཱ. པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནནྟི ས་ཡ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དྭཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནནྟི ཨེ་ཏཾ པ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་སེ་ཝ་ན་ཉྩ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱི་ཏི. ཨི་མཱ པ་ན ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.