ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣. བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཁེ་མཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, མི་གཱ་ནཾ པ་ན ཨ་བྷ་ཡ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ག་དཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་པ་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་པི བུ་དྡྷཱ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨུ་པ་ཀོ ཨི་མཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, སོ མཾ དི་སྭཱ ས་ལླ་པི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་ན ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ པ་ད་སཱ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. དཱ་ཡ་པཱ་ལཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི དི་སྭཱ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ – ‘‘ཨ་ཡྻོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ཏཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
༧༥-༦. ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི དཱ་ན་ཀ་ཐཾ, དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ, སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒཾ, ས་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ དཱ་ན་ཀ་ཐནྟི ཨི་དཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ སུ་ཁཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལཾ, བྷོ་གཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཝི་ས་མ་ག་ཏ་སྶ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀེ་སུ དཱ་ན་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཨི་ད་ཉྷི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ན ར་ཏ་ན་མ་ཡ་སཱི་ཧཱ་ས་ན་ས་དི་སཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ས་དི་སཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ར་ཛྫུ་ས་དི་སཾ. ཨི་ད་ཉྷི དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་ཝཱ, ས་མ་སྶཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན ས་ངྒཱ་མ་སཱུ་རོ, བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཊྛེ་ན སུ་ས་ངྑ་ཏ་ན་ག་རཾ, མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཊྛེ་ན པ་དུ་མཾ, ཏེ་སཾ ནི་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་གྒི, དུ་རཱ་ས་ད་ཊྛེ་ན ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ, ཨ་ས་ནྟཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན སཱི་ཧོ, བ་ལ་ཝ་ནྟ་ཊྛེ་ན ཧ་ཏྠཱི, ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་ཊྛེ་ན སེ་ཏ་ཨུ་ས་བྷོ, ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མི་ས་མྤཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཨ་སྶ་རཱ་ཛཱ. དཱ་ན་ཉྷི ལོ་ཀེ ས་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟིཾ མཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་དཱ་ན་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟོ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. སཱི་ལ་ཀ་ཐནྟི སཱི་ལཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ན་ཉྷི སཱི་ལ་ས་དི་སོ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ པ་ཏི་ཊྛཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎཾ ག་ཏི པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ས་དི་སོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ པུ་པྥཾ ན་ཏྠི, སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་དི་སོ ག་ནྡྷོ ན་ཏྠི, སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ སཱི་ལ་ཀུ་སུ་མ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ སཱི་ལ་ག་ནྡྷཱ་ནུ་ལི་ཏྟཾ ས་དེ་ཝ་ཀོ་པི ལོ་ཀོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་སཱི་ལ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ.
ཨི་དཾ པ་ན སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ སཱི་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ས་གྒ་ཀ་ཐནྟི ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ནཱ་མ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ, ནི་ཙྩ་མེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹, ནི་ཙྩཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དི་བྦ་སུ་ཁཾ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏི་སྶོ ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ས་གྒ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ. ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟཱ་ན་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་གྒ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཝཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ པུ་ན ཧ་ཏྠིཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ སོ་ཎྜཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ – ‘‘ཨ་ཡ་མྤི ས་གྒོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཨ་དྡྷུ་ཝོ, ན ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ – ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣༥; ༢.༤༢) ན་ཡེ་ན ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི དོ་སོ. ཨོ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཝ་ཀཱ་རོ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. སཾ་ཀི་ལེ་སོཏི ཏེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀི་ལི་སྶ་ནྟི ཝ་ཏ བྷོ ས་ཏྟཱ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༥༡). ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝེ་ན ཏེ་ཛྫ་ཏྭཱ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ གུ་ཎཾ པ་ཀཱ་སེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ཨ་མྦ་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་ཉྩ.
༧༧. ཨ་ལ་ཏྠུནྟི ཀ་ཐཾ ཨ་ལ་ཏྠུཾ? ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་ན. བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཏེ་སཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི དི་སྭཱ ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ བྷ་ཎྜཱུ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཝ་ས་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཧི བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི ས་རཱི་ར་པ་ཊི་མུ་ཀྐེ་ཧེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནཱ་ཝ ནི་སཱི་དིཾ་སུ.
ས་ནྡ་སྶེ་སཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ས་ནྡ་སྶེ་སི, པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ས་ནྡ་སྶེ་སི. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ད་སྶེ་སི, དུ་ཀྑ་ནྟི ད་སྶེ་སི, ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་སི, ཁ་ནྡྷེ ད་སྶེ་སི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ད་སྶེ་སི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་སི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ད་སྶེ་སི, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨུ་ད་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ པ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་སི, ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཝ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ་པི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ད་སྶེ་སི, པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ད་སྶེ་སི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ, ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཾ, ཏི་ཎྞཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཾ, ཚ་ནྣཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་ནཾ, ན་ཝ་ནྣཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་སི.
ས་མཱ་ད་པེ་སཱིཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་ཏེ་ར་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཀེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ག་ཎྷཱ་པེ་སི.
ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སཱིཏི སུ་ཊྛུ ཨུ་ཏྟེ་ཛེ་སི, ཨ་བྦྷུ་སྶཱ་ཧེ་སི. ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠ་ཉྩ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི. དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཧཱ་བྷ་ཡ་པྤ་བྷེ་ད་ཉྷི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ བུ་དྡྷེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟེ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ, གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ པ་ཧཱ་ར་ས་ཏེ་ན ཏཱ་ལེ༹་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཡྻ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ན་བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་སཱི་སོ ཝི་ཡ སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་ནཱ མ་དྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ སཾ་ཝི་གྒོ ཧོ་ཏི. པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠ་ཉྩ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟེ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི.
ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སཱིཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎེ་ན ཙོ་དེ་སི, མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་དྡྷུ་ཝཱ ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀཱ, ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་མེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༧.༦༦; སཾ. ནི. ༢.༡༣༤) ན་ཡེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཀི་ལ་མ་ཐཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨེ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ – ‘‘ས་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཎཱི་ཏཾ ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི.