(༡༠.) ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པ་ཋ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༠༩. ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཙ ཨ་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོཏི མ་གྒ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རནྟི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ས་ངྑཱ་ར་མྤི. ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ནི་ཙྩོ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ. ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི; ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཧི སོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རོ པ་ན ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ དི་ཝ་སཾ ས་ནྟ་ཏྟོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ ཝི་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༡) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ཏོ གཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཾ, མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱི་པ་རི་ཏཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ, སུ་ཙི་ཀཱ་མོ པོ་ཀྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ གཱུ་ཐཾ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དེ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ས་ངྑཱ་ར་ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན; ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶཱ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཡ་ཉྷི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ གཱ་ཧཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཧི ཡཾ ཡཾ ནི་ཙྩཾ སུ་ཁཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ གཱ་ཧཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏི.

མཱ་ཏ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛ་ནི་ཀཱ་ཝ མཱ་ཏཱ. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཙེ་པི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་མྤི ཀོ་ཙི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་མཾ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’ཏི, ནེ་ཝ སོ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ་པི ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ན གྷཱ་ཏེ་སྶ་སི, སཱི་སཾ ཏེ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’ཏི, སཱི་ས་མེ་ཝ་སྶ ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཝ སོ ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཡྻ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཙ བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – སཱ་ཝ་ཛྫོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་བ་ལོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ; སོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.

པ་དུ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི དོ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན. ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་ལི, ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི – ཀ་མྨེ་ན, ཨུ་དྡེ་སེ་ན, ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན, ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༥༨).

ཏ་ཏྠ ‘ཀ་མྨེ་ནཱ’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཀ་མྨེ་ན. ‘ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱ’ཏི པ་ཉྩ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན. ‘ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ’ཏི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟོ, ཏཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཧི ‘ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱི་པེ་ནྟོ. ‘ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ནཱ’ཏི ‘ན་ནུ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ! མཱ་དི་སོ ནཱ་མ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝཱི་ཙི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ སཱི་ཏ་ལོ? ཀི་མ་ཧཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ན བྷཱ་ཡཱ་མཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན. ‘ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཨི་མཾ ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཝོ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠ རུ་ཙི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་བྷི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷོ. ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡཱ་ནི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ –

ཀ་མྨ་ཏོ དྭཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝ, ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ;

པཱ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཏ་ཏྠ ‘ཀ་མྨ་ཏོ’ ཏཱ་ཝ – ཨེ་ཏྠ ཧི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི ཀ་ཉྩ་ན་ཐཱུ་པེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ་པི, ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ་པི, བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ་པི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ, ས་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ.

ཨེ་ཏྠ ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ, ས་ངྒཱ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ, ཙོ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ‘ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་མཱི’ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ་པི ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ མ་ནུ་སྶོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཝཱ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཕུ་ས་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཱ་རེ་ནྟོ ཕུ་ས་ཏེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཙ་ཏུ་ཀྐ་དྭ་ཡེ. ཡ་ཐཱ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ ཙ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི, ན ཡ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ; ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སྶ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རེ ཝཱ ཝི་སེ ཝཱ དི་ནྣེ་པི ཡ་དི སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ཏཾ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.

ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་མྨ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏ་པ་གྒྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་རཱི་ར་སྶ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ལོ་ཧི་ཏཾ ས་མོ་ས་ར་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སི་ལཱ་ཏོ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏཱ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ད་ནྟཾ པ་ཧ་རི. ཕ་ར་སུ་ནཱ པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ པཱ་དོ ཨ་ནྟོ་ལོ་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཐ ཡེ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙེ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡ་ནྟི, བོ་དྷིཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་མྷི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ. ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ པ་ན ཐཱུ་པཾ ཝཱ པ་ཊི་མཾ ཝཱ བཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ བོ་དྷི་སཱ་ཁ་ཉྩ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ནཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ཧི ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལ་མྤི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ པ་ན བོ་དྷི་སཱ་ཁཱ བོ་དྷི་གྷ་རཾ བཱ་དྷ་ཏི, ཏཾ གེ་ཧ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. བོ་དྷི་ཨ་ཏྠ་ཉྷི གེ་ཧཾ, ན གེ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི. ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ དྷཱ་ཏུ ནི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི་སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བོ་དྷི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཨོ་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་སཱ་ཁཾ ཝཱ པཱུ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ; ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ ཝི་ཡ པུ་ཉྙ་མྤི ཧོ་ཏི.

ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷེ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཝི་སུཾ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧ་སྶ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་ས་ནྟ་སྶ བྷེ་དོ ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ. ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ཏོ ཨཱུ་ན་པ་རི་སཱ་ཡཾ. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ན་ཝ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཡོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀ་མྨཾ; དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ. ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ནྣ་མེ་ཝ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ན་ཝ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་དཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙ. ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༡).

ཨེ་ཏེ་སུ ཙ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

‘དྭཱ་ར་ཏོ’ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. པུ་རི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ནྟི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

‘ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ’ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡོ. ས་ཎྛ་ཧ་ནྟེ ཧི ཀ་པྤེ ཀ་པྤ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་ཡེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི ‘སྭེ ཀ་པྤོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཛྫ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, སྭེ་ཡེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ན་ཏྠི. སེ་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

‘པཱ་ཀ་ཏོ’ཏི ཡེ་ན ཙ པ་ཉྩ་པེ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. སེ་སཱ་ནི ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ས་ཙེ པི་ཏཱ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ ནོ ཝཱ ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ. དྭཱི་སུ་པི སཱི་ལེ་ན ཝཱ དུ་སྶཱི་ལེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ནེ་སུ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི; མཱ་ཏཱ ཧི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཎཱི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ཙ པུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧཱི’ཏི པུ་རི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་བྦེ་ས་མྤི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ པ་ན ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རཱི, ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི. བྷི་ཀྑུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ; ཏ་སྨཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་བྦེ་པེ་ཏེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དོ་ས་མོ་ཧ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རནྟི ‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’ཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཉྙཾ ཏི་ཏྠ་ཀ་རཾ ‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱཏི ས་བྦ་མ་ནྡ་པ་ཉྙོ་པི ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཧི ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝེ་ས ‘‘ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི? ཀིཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ་ཏི? ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. པུ་གྒ་ལོ པ་ན ནི་ཡ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཧི ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒོ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་མ་གྒོ་ཝ ས་ཀི་ཙྩ་ཀོ, པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ནི་ཡཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ་ཝ ས་ཀི་ཙྩ་ཀཱ, པ་ཋ་མ་མ་གྒཾ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཁེ་པེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ནི་ཡཱ་མེ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི. ས་ཙེ ཧི ཏེ་སཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་ར་པ་ཉྙོ དུ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ པ་ཉྩ་མེ ཝཱ ཚ་ཊྛེ ཝཱ བྷ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ས་བྦ་མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཊྛ་མེ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ས་ཏྠཱ ཧི བུ་དྡྷ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ‘ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི; ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ, ཚ་ཊྛཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ‘ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི; ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ‘ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི.

ཀོ་ཙི པ་ན པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ས་ཀྐ་ས་དི་སོ་པི ཝ་ཊྚཱ་བྷི་ར་ཏོ ས་ཏྟ་མཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྟ་མེ བྷ་ཝེ ས་བྦ་ཀཱ་རེ་ན པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི་སྶ ས་ཏྟ་མེ བྷ་ཝེ ནི་དྡཾ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, པ་ར་མྨུ་ཁཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, པ་ཙྪ་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་ཡྻ, ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ ཨོ་སཱ་དེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཡྻ, ཨ་ས་ནི ཝཱ པ་ན་སྶ སཱི་སེ པ་ཏེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི ཀཱ་ལེ ས་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཏཱི་ཎི ཧི ཁེ་ཏྟཱ་ནི – ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ’ ནཱ་མ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. སཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ, ས་མྦོ་དྷི་ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཀ་མྤ་ཏི. ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པ་ན ‘ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ’ ནཱ་མ. ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་མོ་ར་པ་རི་ཏྟ་དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པ་རི་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཎཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟ་སྶ’ པ་ན པ་རི་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ, ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ, ཉེ་ཡྻ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.

ཨི་མེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི. ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི – ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི. ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ – མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི, ཡ་ས་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི, མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏཱི་ཏི. ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི.

ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨ་པུ་རེ ཨ་པ་ཙྪཱ; ཨེ་ཀ་ཏོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ‘‘བོ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ནྟི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྤ་ནེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཏཱ་ཝ པ་ཙྪཱ་ཏི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཧི ཋི་ཏཱ་སུ བུ་དྡྷཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ པ་ན ཛཱ་ཏེ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ.

ཏཱི་ཎི ཧི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ – པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘པ་རི་ཡ་ཏྟཱི’ཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི; ‘པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’ཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ; ‘པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’ཏི པ་ཊི་པ་དཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི; ‘ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’ཏི ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀི་ར པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀཱ་པི ཀ་དཱ་ཙི བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤཱ. ཨི་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི.

སཱ་ས་ན་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. པ་ཎྜི་ཏོ ཧི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཏྟ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི, སོ ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧ; ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི; སོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི; ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་སི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན སཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི ཏ་དཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྪཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཙ་ཀྐ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ད་སུ་ཏྟ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི དྭི་ནྣ་མྤི གཱ་ཐཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི; སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་བྷི་ཡ་པུ་ཙྪཱ (སུ. ནི. ༥༡༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་པུ་ཙྪཱ (སུ. ནི. ༡༨༣ ཨཱ་ད་ཡོ; སཾ. ནི. ༡.༢༤༦) ཝི་ཡ ཙ. ཨེ་ཏཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟ་རཱ སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ.

དྭཱི་སུ པ་ན པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཋི་ཏེ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཁ་ནྡྷ་ཀེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཋི་ཏེ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ཡ་པི ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ ཋི་ཏཱ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ལི་ངྒཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ པ་ན ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ པ་ན ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝཱ་རི་ཏཱ.

ཏཱི་ཎི པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ – ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ’ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཧོ་སི, ‘ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ’ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ, ‘དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ’ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ ཀི་ར ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ནཱ་ག་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ག་མི་སྶ་ནྟི. ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་མེ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི. སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ ན ཨ་ནྟ་རཱ ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་བྦཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གྷ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི. ཏཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཛྫ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ དཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་གྒ་ཙྪི་སྶ་ཏི. སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་ཡ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཏཱ་སུ པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི ཏཱ་ཝ ཨ་ཙ་རི་མཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.

ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༢). ཡ་དི ཙ དྭེ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཝི་ཧཱ་རེ དྭི་ནྣཾ ཙེ་ཏི་ཡཱ་ན་མྤི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ན ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་པི བ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ; ཏ་སྨཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཀོ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི སོ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ དེ་ས་ནཱ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཝཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. བ་ཧཱུ་སུ ཙ བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ ལཱ་བྷཱི པུ་ཉྙ་ཝཱ’ཏི ཝི་ཝ་དེ་ཡྻུཾ; ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.

ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ མི་ལི་ནྡ་ར་ཉྙཱ པུ་ཊྛེ་ན ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ (མི. པ. ༥.༡.༡) –

‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༧༧; མ. ནི. ༣.༡༢༩). དེ་སེ་ནྟཱ ཙ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ནྟི, ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐེ་ནྟི, སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ ཙ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ནུ་སཱ་ས་མཱ་ནཱ ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཱ ཀ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ་ནུ་སི་ཊྛི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི? ཨེ་ཀེ་ན་པི ཏཱ་ཝ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ན ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ. ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, དྭི་ནྣཾ པ་བྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱ ཙ དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ སུ་ཁཾ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་མཱ་ནཱ ཙ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻུཾ. ཏ་ཏྠ མེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཧཾ ནི་སྶཾ་ས་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ལེ་ཡྻ ཀ་མྤེ་ཡྻ ན་མེ་ཡྻ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ ཝི་དྷ་མེ་ཡྻ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ, ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ.

‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་རི་ས་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རི་སེ ཨ་བྷི་རཱུ་ལ༹ྷེ སཱ ནཱ་ཝཱ ས་མུ་པཱ་དི་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཝ་ཎྞེ་ན ཝ་ཡེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཀི་ས་ཐཱུ་ལེ་ན ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ན. སོ ཏཾ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧེ་ཡྻ. ཨ་པི་ནུ སཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་ཝཱ དྭི་ནྣ་མྤི དྷཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཙ་ལེ་ཡྻ ཀ་མྤེ་ཡྻ ན་མེ་ཡྻ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ ཝི་དྷ་མེ་ཡྻ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ, ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨོ་སཱི་དེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ལེ་ཡྻ…པེ… ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ.

‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཚཱ་དེ་ནྟཾ ཡཱ་ཝ་ཀ་ཎྛ་མ་བྷི་པཱུ་ར་ཡི་ཏྭཱ. སོ ཏ་ཏོ པཱི་ཎི་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ནི་ར་ནྟ་རོ ཏ་ནྡཱི་ག་ཏོ ཨ་ནོ་ན་མི་ཏ་ད་ཎྜ་ཛཱ་ཏོ པུ་ན་དེ་ཝ ཏ་ཏྟ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. ཨ་པི་ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ སུ་ཁི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཀིཾ བྷུ་ཏྟོ་ཝ མ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི…པེ… ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨ་ཏི་དྷ་མྨ་བྷཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་ཀ་ཊཱ ར་ཏ་ན་པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ ཡཱ་ཝ་སྨཱ མུ་ཁ་ས་མཱ. ཨེ་ཀ ས་ཀ་ཊ་ཏོ ར་ཏ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྷི ས་ཀ་ཊེ ཨཱ་ཀི་རེ་ཡྻུཾ. ཨ་པི་ནུ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀ་ཊཾ དྭི་ནྣ་མྤི ས་ཀ་ཊཱ་ནཾ ར་ཏ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་བྷི་པི ཏ་སྶ ཙ་ལེ་ཡྻ, ཨ་རཱ་པི ཏ་སྶ བྷི་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་མི་པི ཏ་སྶ ཨོ་པ་ཏེ་ཡྻ, ཨ་ཀྑོ་པི ཏ་སྶ བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏི་ར་ཏ་ན་བྷཱ་རེ་ན ས་ཀ་ཊཾ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏི་དྷ་མྨ་བྷཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི.

‘‘ཨ་པི་ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷ་བ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཡ ཨོ་སཱ་རི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭི་ནྣཾ བ་ལ་ཝཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.

‘‘ཨ་པ་ར་མྤི ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ‘ཨ་གྒོ བུ་དྡྷོ’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘ཛེ་ཊྛོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘སེ་ཊྛོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཝི་སི་ཊྛོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨུ་ཏྟ་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘པ་ཝ་རོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་ས་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་ས་མ་ས་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱི བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷོ’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་ད་མྤི ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཐ་ཏོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.

‘‘ཨ་པི་ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཀ་ཏི ཨེ་སཱ ཡཾ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ? མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཾ ལོ་ཀེ མ་ཧ་ནྟཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ནྟཱ, སཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ; སཱ་ག་རོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; སི་ནེ་རུ གི་རི་རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; ཨཱ་ཀཱ་སོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; ས་ཀྐོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཡ་ཏྠ ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘སུ་ཀ་ཐི་ཏོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་ཉྷོ ཨོ་པ་མྨེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི (མི. པ. ༥.༡.༡).

ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹. ཧེ་ཊྛཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ད་ས ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི་པི ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི; ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝཱ་རི་ཏེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦེ པུ་བྦཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཙ་རི་མཾ. ཏ་ཏྠ དྭི་དྷཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ པ་ན ཏཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཏོ ཝཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དྭེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. དྭཱི་སུ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ’ཏི ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’ཏི ཙ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, སོ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨི་ཏི ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དྭེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.

ཡཾ ཨི་ཏྠོ ཨ་ར་ཧཾ ཨ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ཏྟཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.

‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;

པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;

ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩);

ཨི་མཱ་ནི ཧི པ་ཎི་དྷཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨི་ཏི པ་ཎི་དྷཱ་ན་མྤི ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀུ་ཏོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ར་ཧཾ ཨ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རོ ཝཱ པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ་ཝ ཨ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ.

ཡཾ ཨི་ཏྠཱི རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་སོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠ་གུ་ཡ྄ཧཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཙ ཨ་དྷི་ཀོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨི་ཏྠཱི རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ས་ཀྐ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི ཏཱི་ཎི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཉྩ ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི པ་ཊི་སི་དྡྷཱ་ནི. ན་ནུ ཙ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་མྤི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཾ པུ་རི་སོ བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཡྻ – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ནོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨི་དྷ པུ་རི་ས་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ. བྲ་ཧྨ་ཏྟ་ནྟི ཧི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨི་ཏྠཱི ཙ ཨི་དྷ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ. པུ་རི་སོ པ་ན ཏ་ཏྠ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་མཱ་ནེ་པི ཙེ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒཱ་བྷཱ་ཝེ པུ་རི་ས་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ བྲ་ཧྨཱ་ནོ, ན ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཱ. ཏ་སྨཱ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ.

ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ ནི་མྦ་བཱི་ཛ་ཀོ་སཱ་ཏ་ཀཱི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་རཾ ཕ་ལཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨ་སཱ་ཏཾ ཨ་མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་རཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཨ་མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ཙྪུ་བཱི་ཛ་སཱ་ལི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་རཾ སཱ་དྷུ་ར་ས་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ན ཨ་སཱ་ཏཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི མ་དྷུ་ར་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ན ཨ་མ་དྷུ་རཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཡཱ་དི་སཾ ཝ་པ་ཏེ བཱི་ཛཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཧ་ར་ཏེ ཕ་ལཾ;

ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀ་ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥༦);

ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མ་ངྒཱིཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ས་མ་ངྒི་ཏཱ – ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ཝི་པཱ་ཀ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ ‘ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ’ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ’. ཡཱ་ཝ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཏཱ་ཝ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཾ ཀ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི – ཨེ་སཱ ‘ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ’. ‘ཝི་པཱ་ཀ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ’ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ་ཝ པ་ན ས་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལ་ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་ར་ཡོ, ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི, དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི དེ་ཝ་ལོ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ’ ནཱ་མ. སཱ་ཝ ཙ་ལ་ཏི, སེ་སཱ ནི་ཙྩ་ལཱ. ནི་ར་ཡེ ཧི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི; དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི ནི་ར་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི; མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི; ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཙ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ་པི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – སོ་ཎ་གི་རི་པཱ་དེ ཀི་ར ཨ་ཙེ་ལ་ཝི་ཧཱ་རེ སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ. ཏ་སྶ པི་ཏཱ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཛི་ཀོ ནཱ་མ ལུ་དྡ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ་པི སཾ་ཝ་རེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘མཱ ན་སྶི ཝ་རཱ་ཀོ’ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀཱ་མ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶ གི་ལཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་སྶ ནི་ར་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. སོ་ཎ་གི་རི་པཱ་ད་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ སུ་ན་ཁཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་ཡ ས་མྤ་རི་ཝཱ་རེ་སུཾ. སོ མ་ཧཱ་བྷ་ཡ་བྷཱི་ཏོ ‘‘ཝཱ་རེ་ཧི, ཏཱ་ཏ སོ་ཎ! ཝཱ་རེ་ཧི, ཏཱ་ཏ སོ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀིཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ’’ཏི? ‘‘ན པ་སྶ་སི, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ མཱ་དི་ས་སྶ པི་ཏཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧ་མ་སྶ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎེ་སུ མཱ་ལཱ་ས་ནྠཱ་ར་པཱུ་ཛ་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛ་ཉྩ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པི་ཏ་རཾ མ་ཉྩེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ, མ་ཧཱ་ཐེ་ར, པཱུ་ཛཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ; ‘ཨ་ཡཾ མེ, བྷ་ག་ཝཱ, དུ་གྒ་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ པཱུ་ཛཾ དི་སྭཱ ཏ་ཐཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སི. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི, ན་ནྡ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་ཝ་ན་མི་སྶ་ཀ་ཝ་ན་ཕཱ་རུ་ས་ཀ་ཝ་ན་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ དེ་ཝ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ ‘‘ཨ་པེ་ཐ, སོ་ཎ! ཨ་པེ་ཐ, སོ་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀི་མི་དཾ, མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏཱ ཏེ, ཏཱ་ཏ, མཱ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ‘ཐེ་རོ ས་གྒོ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶཱ’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏཱ་སུ ས་མ་ངྒི་ཏཱ་སུ ཨི་དྷ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀ་མྨ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.

པ་ཋ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༡༠. དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནཱིཏི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནི པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ་ནི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ས་མྤ་ནྣཱ ག་ཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཙ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ ཙ. ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ཝི་པ་ནྣཱ ག་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ. ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་མི་དྡྷི. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ཧཱི་ན་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ. ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི སུ་རཱ་ཛ་སུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལོ. ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི དུ་རཱ་ཛ་དུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་པ་ནྣ་ཀཱ་ལོ. པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གོ. པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཡོ་གོ.

ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དེ་ཝེ་སུ ཝཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏཱ་དི་སེ ཙ ཋཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝཱ་རོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ སུ་ས་ཎྛི་ཏ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཙྪ་ས་དི་སོ. ས་ཙེ་པི དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ དཱ་ས་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨ་སྶ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’ཏི ཧ་ཏྠི་མེ་ཎྜ་ཨ་སྶ་བ་ནྡྷ་ཀ་གོ་པཱ་ལ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཏཾ ན ཀཱ་རེ་ནྟི; སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ནི་ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཋ་པེ་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་ཏྠཱི ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠི་བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀཱ་རེ་ནྟི; ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་པཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ་མ་དེ་ཝི ཝི་ཡ ཝ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟི. བྷཱ་ཏི་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར གོ་མཾ་ས་ཁཱ་ད་ཀེ བ་ཧུ་ཛ་ནེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་སུཾ. ཏེ ‘ད་ཎྜཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཐཱ’ཏི པུ་ཊྛཱ ‘ན ས་ཀྐོ་མཱ’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ སོ་དྷ་ཀེ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཱ དྷཱི་ཏཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ. ཏཾ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ཨ་བྷི་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝིཾ་སུ. ཏཱ་དི་ས་སྨི་ཉྷི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི་པི ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨེ་ཀ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཝཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ སུ་རཱ་ཛ་སུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏཱ་དི་སེ ཙ ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏི. ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ནེ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ་སྶ ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ནྟི – ཀཱ་ལེ་ན ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི, ཀཱ་ལེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཀཱ་ལེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ, ཀཱ་ལེ་ན ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ, དཱི་གྷེ་ནཱ་པི ཨ་དྡྷུ་ནཱ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་རཱུ་པོ དུ་སྶ་ཎྛི་ཏོ བཱི་བྷ་ཙྪོ པི་སཱ་ཙ་ས་དི་སོ. སོ ས་ཙེ དཱ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ དཱ་ས་ཛཱ་ཏོ ‘ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནཱི’ཏི ས་བྦཱ་ནི ནཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་རེ་ནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ས་ཙེ ཨི་ཏྠཱི ཧོ་ཏི ‘ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནཱི’ཏི ས་བྦཱ་ནི ནཾ ཧ་ཏྠི་བྷ་ཏྟ་པ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་རེ་ནྟི. ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ཛཱ་ཏ་མྤི བ་ལིཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ‘གེ་ཧ་དཱ་སཱི’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཀོ་ཏ་ལ་ཝཱ་པཱི་གཱ་མེ མ་ཧཱ་ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་སྶ གྷ་ར་ཎཱི ཝི་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ དུ་རཱ་ཛ་དུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཀ་ས་ཊེ ནི་རོ་ཛེ ད་ས་ཝ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཡ་དཱ པ་ཉྩ གོ་ར་སཱ པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, ཀུ་དྲཱུ་ས་ཀཾ ཨ་གྒ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ, མི་ག་པ་སུ་ས་རི་ཀྑ་ཛཱི་ཝི་ཀོ པ་ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་ཧོ་ཌྜྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ནྟི. རཱ་ཛཱ བ་ཧཱུ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ག་མྨ དེ་ཏི.

ཡ་ཐཱ ཧི ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་སོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ. ཨ་ཐ་སྶ རཱ་ཛཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ད་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ད་དེ་ཡྻ. སོ ཏཾ ས་མྨཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ཀྐ་ཊེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ ཝི་ཡ བྷི་ནྡེ་ཡྻ; ཡ་སྶ ཡཾ ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཝཱ་ཧ་ནཾ ཝཱ དཱ་སཾ ཝཱ དཱ་སིཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ས་མྤ་ནྣ་རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, ས་བྦཾ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཎྷེ་ཡྻ. མ་ནུ་སྶཱ ‘རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷོ’ཏི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུཾ. སོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ལླ་བྷ་ཏ་ར་སྶ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. སོ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་པོ་ཐི་ཏཾ པོ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མིཾ པི་ཊྛི་ཡཱ གྷཾ་སཱ་པེ་ནྟོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཏེ, དེ་ཝ, ཛ་ན་པ་དཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’ཏི ག་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ. རཱ་ཛཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ནཱ་མ ཀ་སྶ ཀིཾ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ’ནྟི ན་ག་རེ བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཡྻ. མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏ’ནྟི ཝི་ར་ཝ་ས་ཧ་སྶཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻུཾ. རཱ་ཛཱ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ཀུ་དྡྷོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ག་ཙྪ་ཐ ནཾ སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཏ་སྶ ཧི པུ་རི་ས་སྶ ཧི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ. ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟེ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྨི་མྤི ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ན་ཀཱ་ལོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷ་ཏ་རེ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀུ་དྡྷེ་ན ནཾ པོ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ནྡྷཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ ས་གྒ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏ’ནྟི ཝི་ར་ཝ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟེ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ. སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ཁཱི་ཎེ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ནི་ར་ཡ་ཏོ སཱི་སཾ ཨ་ནུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ན་ཀཱ་ལོ. ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྷི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀ་པྤཾ ནི་ར་ཡ་མྷི པ་ཙྩ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཨེ་ཀོ, ན དྭེ, ན ས་ཏཾ, ན ས་ཧ་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ ཀི་ར ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ.

ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ར་ཡེ ཝཱ ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡེ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏཱ་དི་སེ ཙ ཋཱ་ནེ ཀུ་ས་ལཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཧོ་ཏི པི་སཱ་ཙ་ས་དི་སོ. སོ ས་ཙེ་པི རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘ཀིཾ ཨི་མ་སྶ ནི་སྶི་རཱི་ཀ་སྶ ར་ཛྫེ་ནཱ’ཏི ར་ཛྫཾ ན ལ་བྷ་ཏི. སེ་ནཱ་པ་ཏི་གེ་ཧཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟོ་པི སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ན ལ་བྷ་ཏི.

ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ དཱི་པ་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ – རཱ་ཛཱ ཀི་ར པུ་ཏྟེ ཛཱ་ཏེ དེ་ཝི་ཡཱ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. སཱ ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི. ཀུ་མཱ་རོ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ་ཝ རཱ་ཛ་ངྒ་ཎེ ཀུ་ཀྐུ་ཊེ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀོ ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་ཀྑཱི་ནི བྷི་ནྡི. ཀུ་མཱ་ར་མཱ་ཏཱ དེ་ཝཱི པུ་ཏྟ་སྶ པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ‘ར་ཛྫཾ ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘དེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་རོ དི་ནྣོ. མ་ཡཱ སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ; ཨི་དཱ་ནི ནཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝི, ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡཱ, དེ་ཝ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་དྡྷཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཛྫཾ ཝཱ་རེ་མཱི’’ཏི. ‘‘དེ་ཝི, ཏ་ཝ པུ་ཏྟོ ཨ་ངྒ་ཝི་ཀ་ལོ. ན ས་ཀྐཱ ཏ་སྶ ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ན་ཀ་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཀ་སྨཱ ཝ་རཾ ཨ་ད་ཏྠཱ’’ཏི? རཱ་ཛཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ནི་པྤཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ ར་ཛྫཾ དཱ་ཏུཾ; ནཱ་ག་དཱི་པེ པ་ན ཚ་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏཱུ’’ཏི ནཱ་ག་དཱི་པཾ པེ་སེ་སི. སོ དཱི་པ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཙེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཀ་ལོ ནཱ་བྷ་ཝི་སྶཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀེ ས་ཀ་ལ་ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་རི་ཝཱ་རཾ ར་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷི་སྶཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ དུ་རཱ་ཛ་དུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཀ་ས་ཊེ ནི་རོ་ཛེ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀེ ག་ཏི་ཀོ་ཊི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏཱ་དི་སེ ཙ ཀཱ་ལེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ པཱ་ཎཾ ཧ་ནྟི…པེ… ས་བྦཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཀུ་ལཱ་ནི ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧཾ ན ཀ་རོ་ནྟི; ‘ཨི་ཏྠི་དྷུ་ཏྟོ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟོ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟོ ཨ་ཡཾ པཱ་པ་པུ་རི་སོ’ཏི ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ནྟི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ལ༹ྷཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ་སྶ ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ནྟི – ཀཱ་ལེ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི, ཀཱ་ལེ་ན དེ་ཝ་ལོ་ཀེ. ཨེ་ཝཾ ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི ག་ཏི་མ་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཙྪ་ས་དི་སོ. ཏ་སྶ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ནྟི. ས་ཙེ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཉྙེ་སུ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཏི་ཀེ་སུ ས་ནྟེ་སུ་པི ‘ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ས་མི་དྡྷོ, ཨེ་ཏ་སྶ ཚ་ཏྟེ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏེ ལོ་ཀ་སྶ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་མེ་ཝ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ནྟི. ཨུ་པ་རཱ་ཛ་གེ་ཧཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟོ པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ, སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ, སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ སུ་རཱ་ཛ་སུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལེ. ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ས་མི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི.

ཏ་ཏྲི་དཾ མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ – བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་བྷ་ཡེ ཀི་ར ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ དྭཱ་ད་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནིཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ. དྭཱི་སུ་པི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཊྚཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མེ་ཝ མ་ཧཱ་མཱུ་སི་ཀཱ་ཡོ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཐུ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཋ་པེ་སུཾ. ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ‘ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ‘ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི. ཨུ་བྷ་ཏོ་པི ཨེ་ཀི་སྶཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ ས་མཱ་ག་ཏཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་སྶ ཁཱི་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་མྦྷཱི་ར་ཀ་ནྡ་ར་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ. པ་ཙྪཱ བྷ་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི.

བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་ཙོ་རོ་པི ཛ་ན་པ་དཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་སི. ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཙོ་རཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཀྐ་ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ ཐེ་རེ པེ་སེ་སི. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙོ་རོ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ. ས་ངྒྷོ པ་ར་ས་མུ་དྡཾ ག་ཙྪ་ཏུ. ཨ་ཧཾ ས་མུ་དྡཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ས་ངྒྷོ ས་བྦ་དི་སཱ་ཧི ནཱ་ག་དཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཛ་མྦུ་ཀོ་ལ་པ་ཊྚ་ནེ ཏི་བྷཱུ་མི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཨུ་ལུ༹་མྤཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. ཨེ་ཀཱ བྷཱུ་མི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་སཱི་དི. ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནི་སི་ནྣོ. ཨེ་ཀི་སྶཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ, ཨི་སི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ, མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ་ཏི ཏ་ཡོ ཐེ་རཱ ཏཱ་སཾ པ་རི་སཱ་ནཾ པཱ་མོ་ཀྑཱ. ཏེ་སུ དྭེ ཐེ་རཱ མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་སོ་ཎ, ཨ་བྷི་རུ་ཧ མ་ཧཱ་ཨུ་ལུ༹་མྤ’’ནྟི. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་ད་ཀེ མ་ར་ཎ་མྤི ཐ་ལེ མ་ར་ཎ་མྤི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ན མ་ཡཾ ག་མི་སྶཱ་མ. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཝེ་ཎཱི ཋ་སྶ་ཏི. ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་པི ཐེ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ.

ཨ་ཐ ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨི་སི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་སི་ད་ཏྟ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་ས་ན་པ་ཝེ་ཎཱི ཋ་སྶ་ཏི; མཱ ཁོ ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ པ་ན, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྭེ ཐེ་རེ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རོ སུ་ཉྙོ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཨེ་ར་ཎྜཱ ཛཱ་ཏཱ. ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ, སེ་ཝཱ་ལེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཾ. ཐེ་རོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ནི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟ་སྶ ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐཾ ཛཱ་ཏ’ནྟི ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི.

ཨ་ཐ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་དྡྷི་ཀ་མ་ནུ་སྶ་རཱུ་པེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཉྩ གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, ས་ཧ ག་ཙྪཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ དུ་བྦ་ལོ; ཏ་ཝ ག་ཏི་ཡཱ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི; ཏྭཾ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཏི་ཡཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏི་སྶ་ཝཱ་པི་པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་ར་སྶ པཱི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ བ་ལ་མ་ཏྟཱ ས་ཎྛཱ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཐ་ཝིཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝེ་ཎུ་ན་དཱི་ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི.

པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཐེ་རེ་ན མུ་ཁེ དྷོ་ཝི་ཏ་མ་ཏྟེ ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི; ཡཱ་གུཾ པཱི་ཏ་སྶ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཋ་པེ་ཧི, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན པི་ད་ཧི. ‘‘ཨ་ཧཾ ན དཱུ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ པ་ཐ་ཝིཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཛ་ཛྫ་ར་ན་དཱི་ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏཾ པ་ཎྞ་ཁཱ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, དྷཱུ་མོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཧཾ པུ་ར་ཏོ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ས་བྦ་མྤི བྷ་ཡ་ཀཱ་ལཾ པ་ཎྞ་ཁཱ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶེ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི.

ཨི་སི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ལ༹་ཛ་ན་པ་དཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་ཏི་པ་ཀྐཱ་ནི མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཙཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་སོ་ཎ, བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀཱ ཐེ་རཾ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘ཨི་མི་ནཱ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཝཱ་ལུ་ཀཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཙཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ; ཐེ་རཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ སོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙོ་རི་ཡ་སྶ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ཀུ་མུ་དཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མུ་ད་ནཱ་ལེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་སོ་ཎ, བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཀུ་མུ་ད་ནཱ་ལེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ; ཐེ་རཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ སོ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙ་ར་ནྟཱ པ་ཎྞ་ཁཱ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་དྭཱ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀི་སྶཱ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཨ་ཡྻོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟུཾ མཱ ཨ་དཱ་སི; ཨ་ཡྻ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་མྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སཱ ཐེ་རེ དི་སྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་སི. གེ་ཧེ དྷ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཝཱ་སིཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ གུ་ཉྫ་ཙོ་ཙ་རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙཾ གུ་ཉྫ་ལ་ཏཱ་པ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ཡོ པི་ཎྜེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨི་སི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པི་ཎྜཾ ཨི་སི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཧ་ཏྠོ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨི་སི་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་བྷ་ཡེ གུ་ཉྫ་ཙོ་ཙ་པི་ཎྜེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀ་ཀ་མྨཾ དེ་ས་ཀཱ་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཀཱི་ཝ་པ་མཱ་ཎཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. སཱ་པི ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི ‘‘དྭེ ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏེ་སཾ མེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ’’ནྟི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཐེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡཾ མ་ཡཾ ལ་བྷཱ་མ, ཏེ་ན ཏུ་མྷེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མ; ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཐེ་རཱ་པི ས་བྦ་བྷ་ཡ་ཀཱ་ལཾ ཏེ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སིཾ་སུ.

བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་ཙོ་རེ མ་ཏེ པི་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་སི. ‘བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ, ཛ་ན་པ་དོ ས་མྤུ་ཎྞོ’ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ར་ས་མུ་དྡ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནཱ་ཝཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཏི་ཏྠ་པ་ཊྚ་ནེ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ‘མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཧཾ ཝ་ས་ཏཱི’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཀཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ ས་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་ནི ཀུ་ལ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི. ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཀེ་ཀོ ན་ཝ་ཧ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཏཱུ’’ཏི མ་ནུ་སྶེ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཙ ཐེ་རཱ ཀཱ་ལ་ཀ་གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ཨ་དཾ་སུ. མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་ཝཱ་སཱི ཏི་སྶ་བྷཱུ་ཏི་ཏྠེ་རོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཀ་ཏ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཐེ་རོ ན་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སི་ནྣོ. ཐེ་རོ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་སོ་ཎོ ནཱ་མ ཨེ་ས, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཐེ་རོ ན དེ་ཏི. ཏི་སྶ་བྷཱུ་ཏི་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ སོ་ཎ, ཡ་ཐཱ ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སི, མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་མ; པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་པཱ་ཙེ་ནྟི; པ་ཏྟཾ དེ་ཧི, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཧ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སི; ཨ་པ་རོ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐེ་ར་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟ སཱ་ཊ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ཏཱ་ནི ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཨ་དཾ་སུ.

ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མེ ཋི་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་སཱ་ལཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་ཊྛི་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ལ་བྷི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ས་ཀྐཱ་ར་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ མ་དྷུ་ཀ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཙོ་པི ཀུ་མུ་ད་ནཱ་ལི༹་པི དུ་ལླ་བྷཱ ཛཱ་ཏཱ. ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི.

ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ནི་གྲོ་དྷ་ཏྠེ་ར་སྶཱ་པི སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་བྷ་ཡཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཙ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཙ་སྶ པ་ར་ས་མུ་དྡཾ ནཱ་ག་མིཾ་སུ; ‘པ་ཎྞ་ཁཱ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶེ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑེ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཐོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མེ་ཐ; ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘དུ་བྦ་ལོ་སི ཏྭཾ, སཱ་མ་ཎེ་ར, མཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་རུ་ཧི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝཱ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་ལཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཏཱ་ལ་པི་ཎྜཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ཝཱ་སི་ཕ་ལཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི.

ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ལ་ནྟོ་ཝ རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ; ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་དཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ད་ཎྜ་ཀེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶ ས་ཙེ ཝཱ་སི་ཕ་ལཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཝེ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ སཱ་མ་ཎེ་རོ’ཏི ཝཱ་སི་ཕ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཝཱ་སིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་ཕ་ལཱ་ནི པཱ་ཏེ་སི. ཐེ་རོ ཝཱ་སིཾ པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ ག་ཏཾ ཏཱ་ལ་ཕ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, ཏྭཾ དུ་བྦ་ལོ, ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཁཱ་དཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཁཱ་དི་ཏེ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་ཕ་ལཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ལ་མི་ཉྫཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཁཱ་དི. ཡཱ་ཝ ཏཱ་ལ་ཕ་ལཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏཱ་ཝ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ཕ་ལེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན པ་ཎྞ་ཁཱ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི. ཐེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ད་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ‘ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི; ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ནི་རཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཝེ་དྷ་མཱ་ནོ པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་ཀོ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ་ར་ནྟཱ མ་དྷུཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ དཱ་རཱུ་ནི ཙེ་ཝ སཱ་ཀ་པ་ཎྞ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཙ་ལ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ‘མི་གོ ནུ ཁོ ཨེ་སོ’ཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་སི, སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ‘‘ཏི་ཎ་ག་ཎྛིཾ ག་ཎྷཱ་མི, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ’’ཏི. ‘‘མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ཁཱ་དེ་ཡྻཱ་སི, བྷ་ནྟེ’’ཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ མ་དྷུཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཾ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ག་མི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཐེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ.

སཱ་མ་ཎེ་རོ མ་དྷུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ བ་ཧི ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཨཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. སོ པུ་ན་པི ‘‘ཝ་ནྡཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཀ་སྨཱ, སཱ་མ་ཎེ་ར, དུ་བྦ་ལ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སུ་ཁེ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ སཱ་རུ་པྤཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ཐེ་རོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, སཱ་མ་ཎེ་ར, ལ་དྡྷཾ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ནུ་སྶེ་ཧི མ་དྷུ དི་ནྣཾ, ཁཱ་དི་ཏུཾ སཱ་རུ་པྤཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཀི་ལ་མི་སྶཱ་མ, པཱ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ པཱ་ན་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་སི, སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ་སུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, པཱ་ཏོ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཀི་ལ་མི་སྶཱ་མ; ཨ་ཛྫེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི. ཏེ ག་ནྟྭཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་པ་ཛྫིཾ་སུ.

སཱ་མ་ཎེ་རོ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཙི་ནྟེ་སི – ‘མ་ཡཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟེ ཨ་རུ་ཎཾ ནཱ་མ ན ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་པུ་བྦ’ནྟི. སོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནི་པ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ‘མ་ནུ་སྶ་ཁཱ་ད་ཀེ་ཧི ག་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ་ན ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ་སི? མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ; ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཐེ་རོ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི. ཨུ་བྷོ་པི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཎྞཾ ཨ་དཾ་སུ. ཐེ་རོ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་དེ དྷོ་ཝཱ་མི, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, ཏྭཾ ར་ཏྟིཾ ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ? ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, གཱ་མ་ནྟེ མེ ཨ་རུ་ཎཾ ན ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་པུ་བྦཾ; ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ག་མཱ་སི’’ནྟི. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཝ་སི; སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཙ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘མ་ཡཾ ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ; ‘ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ. ཏུ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི. ཏཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ནུ་སྶ་ཁཱ་ད་ཀཱ ཁཱ་དིཾ་སུ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ནི་གྲོ་དྷ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.

པི་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི. པ་ར་ས་མུ་དྡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ནི་གྲོ་དྷ་ཏྠེ་རོ, ཀ་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ནི་གྲོ་དྷ་ཏྠེ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཐེ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. སོ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་ཉྩ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པཱ་ཡཱ་སི. ཡཱ་ཝ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི; ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨི་ཏི ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་པ་ཎྞ་མྤི དུ་ལླ་བྷཾ ཛཱ་ཏཾ. ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཨ་པ་ར་སྶཱ་པི བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝི་པ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏི, པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ད་ས་སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཏི་མ་ཎྜི་ཏཱ རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ‘ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ’ཏི པེ་སེ་ནྟི, ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ན་མ་ཎི་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏཾ ཏཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ‘ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ’ནྟི པེ་སེ་ནྟི.

པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏོ་པི མ་ཧཱ་ཡ་སོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཎྞ་རཱ་ཛཱ ཀི་ར གི་རི་གཱ་མ་ཀ་ཎྞ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྷ་མྨ་ཏྠེ་རཾ མ་མཱ་ཡ་ཏི. སོ ཨུ་པྤ་ལ་ཝཱ་པི་ཡཾ ཝ་ས་མཱ་ནོ ཐེ་རཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མཱ་ལཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི. རཱ་ཛཱ ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཐེ་རོ པི་ཡཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་ནྡཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཀ་ནྡཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ ད་ད་མཱ་ནོ མུ་ཁཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ བ་ཧི་པ་རི་ཝེ་ཎེ དེ་ཝིཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀཱི་དི་སོ ཐེ་རོ’’ཏི? ‘‘ཏྭཾ པུ་རི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སི; ཨ་ཧཾ ཀ་ཐཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི? ནཱ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཀཱི་དི་སོ’’ཏི. རཱ་ཛཱ ‘མ་མ ར་ཊྛེ བ་ལི་ཀཱ་ར་ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧཱ་མི. མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ཏ བྷོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མཱ’ཏི ཨ་པྥོ་ཊེ་སི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་མྤི མ་མཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཾ ཨེ་ཀཱ པི་ལ༹་ཀཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི. རཱ་ཛཱ ‘ཐེ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བ་ལ་ཝ་པེ་མེ་ན ཨ་ངྒུ་ལིཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷི. ཨ་ནྟོ་མུ་ཁེ་ཡེ་ཝ པི་ལ༹་ཀཱ བྷི་ནྣཱ, པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ ཐེ་རེ སི་ནེ་ཧེ་ན ཨ་མ་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི. སོ་ཡེ་ཝ ཐེ་རོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ཛྫི. རཱ་ཛཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་སུ་ཙི་ཀ་པ་ལླ་ཀཾ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘དྷ་མྨ་ས་ཀ་ཊ་སྶ ཨ་ཀྑོ བྷི་ཛྫ་ཏི ཨ་ཀྑོ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་རི. པ་ཐ་ཝི་སྶ་ར་སྶ ཨ་སུ་ཙི་ཀ་པ་ལླ་ཀཾ སཱི་སེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཀ་སྶ ག་ཏ་མ་གྒོ? ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ ག་ཏ་མ་གྒོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནི པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཙ་ཏ་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ག་མྨ དེ་ཏི.

ཏ་ཏྲི་དཾ བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་པ་མྨཾ – ཨེ་ཀོ ཀི་ར མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་མ་ཙྩ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ནྡྷཱ་པེ་སི. ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ར་ཉྙོ ཀུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཙ་ཎྜ་ཀོ་པེ ཝི་ག་ཏེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏ་སྶ ནི་ར་པ་རཱ་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་ཧོ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ར་ཉྙོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་ནྡྷཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ. ཨ་ཐ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ. པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ་ཏ་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ག་མྨ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ སུ་ཁ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཁ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ནེ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ ད་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤཱ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡཾ བ་ལཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༤) ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ན་ཡེ་ནཱ་པི དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨ’ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཡེ་ན པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ནྣོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ན བ་ཧཱུ་སུ་པི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཀེ་ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ན ནི་ར་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, སེ་སཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན བ་ཧུ་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ‘ནཱ་ཧོ་སི’ ནཱ་མ. ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ. ཡཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ. ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ. ཡཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ.

ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི་ཡེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ. ཡཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ. ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ. ཡཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཏཾ ‘ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ.

ཡཾ ས་ཡ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཝི་པཱ་ཀོ་པི་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཏཾ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ. ཡཾ ས་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཏཾ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’ ནཱ་མ.

ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦེ་ཧི་པི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན དུ་ཏི་ཡ་བ་ལཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.

དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ཏ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༡༡. ཏ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ མ་གྒོཏི ཝཱ པ་ཊི་པ་དཱཏི ཝཱ ཀ་མྨ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཊྛེ་ན ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ཙ ནི་ར་ཡོ. ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྩི་ཏཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ; ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི. པེ་ཏ་ཏཱ་ཡ པེ་ཏྟི; ཨི་ཏོ པེ་ཙྩ ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པེ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ. མ་ན་སྶ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ; མ་ནུ་སྶཱ་ཝ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀོ. དི་བྦ་ནྟི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཋཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི དེ་ཝཱ; དེ་ཝཱ་ཝ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཝཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ; ཏཾ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ནི་ར་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་ར་ཡ་གཱ་མཱི. ཨི་དཾ མ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་པ་དཱ པ་ན ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་པ་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཀ་ཐཾ? ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ་པི ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀཾ སཱུ་ཀ་རཾ ཝཱ མི་གཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟེ་སུ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ར་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཧི ཨེ་ཀོ ཨཱ་ད་རེ་ན ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏོ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཀོ ‘ཨེ་ཧི ཏྭ་མྤི ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི པ་རེ་ཧི ནི་པྤཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཀོ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཨེ་ཀོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ས ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ, ཨེ་ས པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ‘ཨེ་ས ཨ་ཊྛ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས སོ་ལ༹་ས་སུ ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ‘ཨེ་ས ཨ་པཱ་ད་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས དྭི་པཱ་ད་ཀོ, ཨེ་ས ཙ་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ, ཨེ་ས བ་ཧུ་པྤཱ་ད་ཀོ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ‘ཨེ་ས ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཁུ་པྤི་པཱ་སི་ཀོ, ཨེ་ས པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཙ ཀ་མྨེ་སུ ‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, དུ་བྦ་ལཾ དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཏ་ཐཱ ས་ཀ་ལ་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ད་མཱ་ནེ་སུ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙེ་ཏ་ནཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཀེ་ཙི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ཀེ་ཙི མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ས མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས དེ་ཝ་ལོ་ཀེ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ‘ཨེ་ས པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་སུ, ཨེ་ས ཏུ་སི་ཏེ་སུ, ཨེ་ས ཡཱ་མེ་སུ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ, ཨེ་ས ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ, ཨེ་ས བྷུ་མྨ་དེ་ཝེ་སུ; ཨེ་ས པ་ན ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. མ་ནུ་སྶེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ‘ཨེ་ས ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ, ཨེ་ས ཝེ་སྶ་ཀུ་ལེ, ཨེ་ས སུ་དྡ་ཀུ་ལེ; ཨེ་ས པ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨེ་ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཙ ཀ་མྨེ་སུ ‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, དུ་བྦ་ལཾ དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡེ་ན ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ‘ཨེ་ས ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཡེ་ཝ; ཨེ་ས པ་ན མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏི; ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ས རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཋ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ས ཀི་ཉྩི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་པི ‘ཨེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི; ཨེ་ས པ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི; ཨེ་ས ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི.

ཏ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ཙ་ཏུ་ཏྠ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༡༢. ཙ་ཏུ་ཏྠ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཁ་ནྡྷ་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་སུ་པི ‘ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ‘ཨི་དཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ…པེ… ཨི་དཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ‘ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

པུ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀ་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ག་ཧི་ཏཾ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཧི དྭེ ཙ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི ནོ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ལོ་ཀ་སྶ པ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ པ་ན ‘ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ རུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ནྡྷོ སེ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ལ༹་ཀོ, ཨི་མ་སྶ མ་ཊྚོ; ཨི་མ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏྟ་ཙོ, ཨི་མ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟ་ཙོ; ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི; ཨི་མཱ་ཡ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པུ་པྥཾ ནཱི་ལ་ཀཾ ཧོ་ཏི, པཱི་ཏ་ཀཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ, ཨོ་དཱ་ཏཾ, སུ་ག་ནྡྷཾ, དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཧོ་ཏི; ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཕ་ལཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཧོ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ, དཱི་གྷཾ, ར་སྶཾ, ཝ་ཊྚཾ, སུ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, དུ་སྶ་ཎྛཱ་ནཾ, མ་ཊྛཾ, ཕ་རུ་སཾ, སུ་ག་ནྡྷཾ, དུ་གྒ་ནྡྷཾ, མ་དྷུ་རཾ, ཏི་ཏྟ་ཀཾ, ཨ་མྦི་ལཾ, ཀ་ཊུ་ཀཾ, ཀ་སཱ་ཝཾ ཧོ་ཏི; ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཏི་ཁི་ཎོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་ཁི་ཎོ, ཨུ་ཛུ་ཀོ, ཀུ་ཊི་ལོ, ཏ་མྦོ, ཀཱ་ལ༹་ཀོ, ནཱི་ལོ, ཨོ་དཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏཾ བ་ལཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི.

ཙ་ཏུ་ཏྠ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

པ་ཉྩ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༡༣. པ་ཉྩ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. སེ་ཝ་ནྟཱིཏི ནི་སྶ་ཡ་ནྟི ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི. བྷ་ཛ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟཱིཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ས་ཙེ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ན སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་པི ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སེ སཱ་རུ་པྤ་བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ སཱ་རུ་པྤ་བྷི་ཀྑཱུ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་སཱ་རུ་པྤཱ, ཏེ་པི ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སེ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧེ་ཝ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, དུ་པྤ་ཉྙཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཉྙ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཀོ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀཾ གཱ་མཾ ག་ཎ་བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ བ་ཧུ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ད་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ་པི ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ནུ་སྶཱ དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨེ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ་པི ནཱ་ག་དཱི་པེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏོ. ཐེ་རེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀོ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི. དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཨེ་ཀོ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི. དྭཱི་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་སུ གཱ་མཾ ཨོ་ས་ར་ནྟེ་སུ ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ, ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན ནེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཧ་སི་ཏྭཱ ཧ་སི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཐེ་རོ དི་སྭཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.

ཨེ་ཝཾ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་སྨི་ཉྷི གི་ལཱ་ན་སེ་ཡྻཱ་ཡ ནི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟེ་སུ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ས་བྦེ ཁོ ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༩༩) ས་བྦཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི.

པ་ཉྩ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ཚ་ཊྛ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༡༤. ཚ་ཊྛ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ས་ཡནྟི ཡ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཡ་ནྟི ནི་ཝ་ས་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཝཱ. ཨ་ནུ་ས་ཡནྟི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡི་ཏཾ ཀི་ལེ་སཾ. ཙ་རི་ཏནྟི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ར་ཛཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཏ་སྶེ་ཝ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི མ་ནྡ་ཀི་ལེ་སེ མ་ཧཱ་ཀི་ལེ་སེ ཙ ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑཱ་ནི, ཏེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི མུ་དཱུ་ནི, ཏེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ. ཡེ་སཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ད་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ སུ་ནྡ་རཱ, ཏེ སྭཱ་ཀཱ་རཱ. ཝི་པ་རཱི་ཏཱ དྭཱ་ཀཱ་རཱ. ཡེ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟི, སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ, ཏེ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཝི་པ་རཱི་ཏཱ དུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཱ. ཡེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏེ བྷ་བྦཱ. ཝི་པ་རཱི་ཏཱ ཨ་བྷ་བྦཱ.

༨༡༥. ཨེ་ཝཾ ཚ་ཊྛ་བ་ལ་སྶ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷཱ་ཛེ་ནྟོ ཀ་ཏ་མོ ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༡༠༥) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏི བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛིཾ ཝཱ ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཧི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ; ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱི་ཏི. ས་བྦ་དི་ཊྛཱི་ན་ཉྷི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ས་ཏྟཱ ཨི་མཱ་ཝ དྭེ དི་ཊྛི་ཡོ ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘དྭ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན – ཨ་ཏྠི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་ཏྠི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥). ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ཏྠི་ཏཱཏི ས་སྶ་ཏཾ, ན་ཏྠི་ཏཱཏི ཨུ་ཙྪེ་དོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ.

ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཏེ ཝཱ པ་ན ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏེ ཝཱ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ. ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེཏི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ དྭེ ཨ་ནྟེ. ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱཏི ཨ་ན་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ. ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ. ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ ཁ་ནྟཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཉཱ་ཎནྟི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ, ཡ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ – ཨ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ, ཨ་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་བྦེ་ས་མྤི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡོ, ཨི་དཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཀ་ཐཱ.

ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ – ‘མ་གྒོ ནཱ་མ ཝཱ་སཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ན་ནུ ཏྭཾ མ་གྒོ ཝཱ་སོ་ཏི ཝ་དེ་སཱི’ཏི? སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘ཏྭཾ ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཧོ་སི ན ཧོ་སཱི’ཏི? ས་ཙེ པ་ན ‘ན ཧོ་མཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘ཨ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ‘བྷཱ་ཎ་ཀོ་སྨཱི’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ, ཡེ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་སིཾ་སུ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཝཱ ཨཱ་ཝ་སི་སྶ་ནྟི ཝཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༩). ཨེ་ཏ་ཉྷི སུ་ཏྟཾ མ་གྒ་སྶ ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ སུ་ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝེ་ཏ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨི་མེ་ས་ཉྩ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཀཱ་མཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་མ་ག་རུ་ཀོ ཀཱ་མཱ་ས་ཡོ ཀཱ་མཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ག་རུ་ཀོ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་ས་ཡོ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི. བྱཱ་པཱ་དཾ…པེ… ཨ་བྱཱ་པཱ་དཾ… ཐི་ན་མི་དྡྷཾ…པེ… ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ག་རུ་ཀོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ས་ཡོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༣).

༨༡༦. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཙ སོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ. སཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སཱ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་སྶཱ་ད་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ནཾ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་གྒ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ས་མ་ནྟ་བྷཱ་གེ ཙ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱ. ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་གྷུ་པྤ་ཏྟི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་ཝ་ནྟེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་གྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ. ཏ་དེ་ཀ་ཊྛོཏི ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཀ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཊྛོ. མཱ་ནོ ཙ དི་ཊྛི ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཙཱཏི ན་ཝ་ཝི་དྷོ མཱ་ནོ, དྭཱ་ས་ཊྛི་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི, ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༨༡༧. ཙ་རི་ཏ་ནི་དྡེ་སེ ཏེ་ར་ས ཙེ་ཏ་ནཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, དྭཱ་ད་ས ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཙ་ཏ་སྶོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་རི་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀོ, ཨི་ཏ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མ་ཀོ. ཏཱི་སུ་པི ཝཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀོ པ་རི་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀོ, བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མ་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༨༡༨. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སོ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཝ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་པི པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི? ཨ་ཡ་ཉྷི ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ བ་ལ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་དྷ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.

༨༡༩. མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑ་ནི་དྡེ་སེ ཨུ་སྶ་ད་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཝེ་པུ་ལླ་ག་ཏཱ་ནི. པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ས ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.

༨༢༠. ཨ་ནུ་སྶ་ད་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཝེ་པུ་ལླ་ག་ཏཱ་ནིཾ. ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་དྡེ་སེ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༨༢༣. ཏ་ཐཱ དྭཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ པཱ་པཱ་ས་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ས་ཡཱ. པཱ་པ་ཙ་རི་ཏཱཏི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ. པཱ་པཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡཱ་བྷི་ར་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ.

༨༢༤. སྭཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ ཡ་སྨཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༨༢༦. བྷ་བྦཱ་བྷ་བྦ་ནི་དྡེ་སེ ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ་ན. ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པི ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་སྶ་དྡྷཱཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་དྡྷཱ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀཱཏི ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. དུ་པྤ་ཉྙཱཏི བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཧཱི་ནཱ. བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་པི ཡ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པཱ་ད་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, སོ དུ་པྤ་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཨ་བྷ་བྦཱ ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦཱ.

༨༢༧. ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་དཾ དྭི་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ – ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་མྤི བྷཱ་ཛི་ཏཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི.

ཚ་ཊྛ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༢༨. ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛྷཱ་ཡཱིཏི ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ས་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ‘ན ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལཱ་བྷཱི་ཡེ་ཝ ‘ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི, ཨ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ནི་དྡཱ་ཛྷཱ་ཡཱི ནཱ་མ. ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི ས་མཱ་ནོ ‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ལཱ་བྷཱི་ཡེ་ཝ ‘ཨ་ལཱ་བྷཱི་མྷཱི’ཏི, ཨ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘ཨ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭེ ཛ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ནོ་ཝ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ཡཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ.

དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་བ་ནྡྷི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ད་ནྡྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཀཾ དྭེ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ཁི་པྤཾ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་བ་ནྡྷི་ཀ་དྷ་མྨེ སོ་དྷེ་ནྟོ ཁི་པྤཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ད་ནྡྷཾ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་ཏ་རེ དྭེ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཛ་ནཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ་ཝ.

ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ‘ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ, ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཀ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཚེ་ཀོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལོ ནཱ་མ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི པ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ཚེ་ཀོ ནོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ ནཱ་མ. ཨི་ཏ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ་ཡེ་ཝ.

ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མེ པུ་གྒ་ལཱ ‘ཛྷཱ་ཡཱི’ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཏ་ཡོ ཙ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༦༠, ༢༤༨) པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. སེ་སཱ་ན་མྤི ཝི་མོ་ཀྑ་ཊྛོ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ. ཨ་ཊྛ་མོ པ་ན ས་བྦ་སོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་ག་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑོ ནཱ་མ. ས་མཱ་དྷཱི་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ་པི པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་པི ཨུ་པ་རི ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་དྷི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ. ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཧི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ‘ས་མཱ་དྷཱི’ཏི་པི ནཱ་མཾ ‘ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི་པི. ཀ་སྨཱ? ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ནཱ་མཾ.

ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡོ དྷ་མྨོཏི ཨ་པྤ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡོ དྷ་མྨོཏི པ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ. ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་གུ་ཎ་ཝོ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྷི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏཾ. བྷ་ཝ་ངྒེ་ན ཧི ས་བྦ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ཏོ པ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི.

ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ཨ་ཊྛ་མ་བ་ལཱ་དི་ནི་དྡེ་སོ

༨༢༩. ཨ་ཊྛ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦ་མྤི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ན་ཝ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ་པི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ.

ན་ཝ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.

ད་ས་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ

༨༣༡. ད་ས་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སེ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཀ་ཐཱ. པ་ར་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ན་ཏྠི, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. ཏཾ ན ཏ་ཐཱ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧི ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཏ་མྤི ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་སུ་པི ཧི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ, པ་ཉྩ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་མེ་ཝ, ཚ་ཊྛཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ས་ཏྟ་མཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་མེ་ཝ, ཨ་ཊྛ་མཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་མེ་ཝ, ན་ཝ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མེ་ཝ, ད་ས་མཾ ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.

ཨ་པི་ཙ པ་ར་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ལོ་ཀི་ཡཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི? ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི; ཏ་ཏོ ‘‘པ་རཱ་ནི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི; ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ སི་ཡཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཏོ དྭེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི; ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་མེ་ཝ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝ, ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནྟི.

ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཱ ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ

ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.