༡༠. ད་ས་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༠. ད་ས་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ‘‘ད་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ད་ས་ཀེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ད་སཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་ད་ཡོ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ; ཡ་ཐཱ ཙ ཏེ ག་ཏཱ ཏ་ཐཱ ག་ཏ་སྶ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནི; ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཱ་ནི པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བ་ལཾ – ཀཱ་ཡ་བ་ལ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;
ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ་ཏི. –
ཨི་མཱ་ནི ཧི ད་ས ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ‘ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ’ནྟི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀཱ་ནཾ བ་ལཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ངྒེ་ཡ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ངྒེ་ཡྻཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཎྜ་ར་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་རཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་མྦ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཏ་མྦཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ པི་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པི་ངྒ་ལཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ མ་ངྒ་ལཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་དྡ་ནྟ་སྶ. ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཚ་དྡ་ནྟཱ་ནཾ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ནཱ་རཱ་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་བ་ལ་ནྟི་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ.
ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ན ཨི་དྷ ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ. མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་དེ (མ. ནི. ༡.༡༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ (སཾ. ནི. ༢.༣༣-༣༤) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི, ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི – ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ བ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཡེ་ཧི ད་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ ས་མུ་པེ་ཏོ. ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛཱ་ནཾ; ཨཱ་ས་བྷཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི ཙ ག་ཝ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ, ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ; ཝ་ཛ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ ཨུ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ; ས་བྦ་ག་ཝ་སེ་ཊྛོ ས་བྦ་པ་རི་སྶ་ཡ་ས་ཧོ སེ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧོ ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་དྡེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡོ ནི་ས་བྷོ. སོ ཨི་དྷ ཨུ་ས་བྷོཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཋཱ་ནནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ནི་ས་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་ས་བྷ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ད་ས་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ན པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡོ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཙ ཏཾ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
པ་རི་སཱ་སཱུཏི ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ཧོ ས་ཧ་ན་ཏོ ཙ ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧ་ན་ན་ཏོ སཱི་ཧོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ སཱི་ཧོ སཱི་ཧ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ཝི་སཱ་ར་དོ ཝི་ག་ཏ་ལོ་མ་ཧཾ་སོ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་སཱ་སུ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨནྟི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཙ་ཀྐ་ས་དྡོ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ –
ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎེ ཙ, ར་ཐ་ངྒེ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ;
དཱ་ནེ ར་ཏ་ན་དྷ་མྨཱུ་ར, ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི;
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨི་དྷ མ་ཏོ, ཏ་ཉྩ དྭེ་དྷཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཧི ཨ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥) ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་དཾ བྷུ་ཉྫ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤; ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཨུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡; སཾ. ནི. ༢.༡༦༢) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ མ་ཏོ.
ཏཾ པ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི – པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ; ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ; ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ; དཱི་པ་ངྐ་ར་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ལོ་ཀི་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ར་ས་ཉཱ་ཎཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི ད་ས་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ‘‘ད་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ད་ས? ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི ཙ ‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏཱུ ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ཙ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་མྤཱིཏི ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཨི་ད་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨི་ད་མྤི ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ; ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཀ་མྨཾ ཧེ་ཏུ.
ས་བྦ་ཏྠ གཱ་མི་ནིནྟི ས་བྦ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ. པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ཎཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟེ་སུ ‘ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནཱི’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུཾ. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུནྟི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དྷཱ་ཏུཾ. ལོ་ཀནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏནྟི ཧཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ཧཱི་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ; ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན པ་ན དྭེ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟནྟི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝུ་ཌྜྷི་ཉྩ ཧཱ་ནི་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ, ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏིནྟི པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ.
ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏནྟི ཙུ་ཏི་ཉྩ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་ཉྩ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡནྟི ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ.
ཨི་མཱ་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ད་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ, ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཋཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནཱི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་མྨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ཏི, པ་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཐེ་ཝཾ དི་ཊྛཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱ་པི པ་ནེ་ཏེ ས་ཙེ དཱུ་རེ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་རི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་སེ་སེ་ན ཁི་པྤཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཙ ནེ་སཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན པུ་བྦ་ཛཱ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་བྦེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨི་མཱ་ནི ད་ས་བ་ལཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༡.) ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༡. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷེ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ, པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཧེ་ཏུ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་བྦཾ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ ‘‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༩༤) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན མ་ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ; ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ ན་ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡) དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན ན ཧེ་ཏཱུ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི་པི ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱཏི པ་དཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝཱཏི ཨོ་ལུ་བྦྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན. པ་ཙྩ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨོ་ལུ་བྦྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཧི དུ་ཝི་དྷཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཨོ་ལུ་བྦྷཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ དྷུ་རཾ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་མེ་ཝཱཏི པ་དཾ ཙི་ཏྟཾ, རཱུ་པཾ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཏཱི་སུ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ནོ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱཏི ག་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ, ནོ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ. ལོ་ཀ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཏོ ན ནི་ཡྻ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱཏི རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་ས་ཡཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཚ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (དྷ. ས. ༥༨༤) ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ན ཧོ་ནྟི, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝཱཏི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཡེ་ཝ. ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཛ་རཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ.
༧༦༢. ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ན ཧི ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ན ཧི ཏེ ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ས་ཡཾ པ་ན པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ པ་ཉྩ པ་སཱ་དེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. བཱ་ཧི་རཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཧི པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ, པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ བཱ་ཧི་རཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ བཱ་ཧི་རཱ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ.
ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ. ན ཧི ཏེ ནི་རུ་དྡྷཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཉྙཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧི ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨ་ཉྙཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སོ་ཏ་པ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ཏྠུཾ, ས་དྡཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཏོ ཀ་པྤཾ ག་ནྟྭཱ་པི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་མེ་ཝ པ་ན ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཏྠུ་པི དྭཱ་ར་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ནི་བ་དྡྷཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ དྭཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ན ས་ངྐ་མ་ཏི, ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྠུ ནི་བ་དྡྷ་དྭཱ་རཾ ནི་བ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༧༦༣. ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཙ་ཀྑུ སོ་ཏ་སྶ, སོ་ཏཾ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ན པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ ཧི ནཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ནེ་ཡྻ ‘ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཧི – ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’ནྟི, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ནཱ་པི མུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་རེ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མྤི པ་རི་དྷཱ་ཝ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱ ཀུ་ཧིཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་སི; ཨཱ་ཧ་ར ནཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དེ ཨུ་པ་ནེ་ཧི; ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི – ཡ་དི ཝཱ ནཱི་ལཾ ཡ་དི ཝཱ པཱི་ཏ་ཀཾ. ན ཧི ཨེ་སོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ས་ཡོ; མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝེ་སོ ཝི་ས་ཡོ’ཏི. སེ་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ན པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟི ནཱ་མ.
༧༦༤. ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ.
མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ མ་ན་སི་ཀ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ན ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱ ནི་ར་ནྟ་རཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ.
༧༦༥. ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་མ་ན་ནྟ་རཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ.
༧༦༦. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི. ཏ་ཉྷི བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་བྷུ་ཛ་ན་ཏོ ཨཱ་བྷོ་གོ, རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ.
ན ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡-༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – སུ་པ་ཎྜི་ཏོ་པི པུ་རི་སོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི, ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི པ་ཉྩ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ཝ་ན་གྷཱ་ཡ་ན་སཱ་ཡ་ན་ཕུ་ས་ན་མ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ. ད་སྶ་ནཱ་དི་མ་ཏྟ་ཏོ པ་ན མུ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཊི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པཱིཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི. ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ཙེ་ཏྠ པི་ཀཱ་རོ. ཏ་སྨཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཏ་ཏོ པ་རཱ་ཧི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི་པཱི་ཏི ས་བྦེ་ཧི་པི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ན ཀ་ཉྩི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ན ཀ་ཉྩི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ན ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ལོ་ཀི་ཡཾ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ, ན ས་མཱ་དྷི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ལོ་ཀི་ཡཱ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཝཱ, ན བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝ་ཏི, ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་བྦ་མྤི ཧེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་བྦ་སྶཱ་པེ་ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎེ ས་ཧ་ཛ་ཝ་ན་ཀཱ་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་ནི་པི. ན ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ན མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ན ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ; ན ཙེ་ཏཾ ཛ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་མཱ་ར་བྦྷ ཛ་ཝ་ཏི, ན ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟིཾ; ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན; ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཛ་ཝ་ཏི, ན ནི་བྦཱ་ནཾ; ན ཙེ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ, ན སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ, ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ས་བྦོ་པི པ་ནེ་ས པ་བྷེ་དོ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི.
ན སུ་པ་ཏི ན པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ན སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ས་བྦེ་ནཱ་པི ཙ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ན ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ན པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཀི་ཉྩ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཧ ཛ་ཝ་ནེ་ན ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ.
ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཧི མ་ཧཱ་ཝ་ཊྚིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ དཱི་པེ ཙ་ཀྑུ་ས་མཱི་པེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཋ་མཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ན ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. ཨ་ཐ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཉ་ཏྭཱ ‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ལོ་ཀོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་ཎྞ་ས་མཱི་པེ ཏཱུ་རི་ཡེ་སུ པ་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ, གྷཱ་ན་ས་མཱི་པེ སུ་ག་ནྡྷེ་སུ ཝཱ དུ་གྒ་ནྡྷེ་སུ ཝཱ པུ་པྥེ་སུ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ, མུ་ཁེ ས་པྤི་མྷི ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏེ ཝཱ པ་ཀྑི་ཏྟེ, པི་ཊྛི་ཡཾ པཱ་ཎི་ནཱ པ་ཧཱ་རེ དི་ནྣེ པ་ཋ་མཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒཾ ན ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི, མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. ཨ་ཐ ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ སོ་ཏ་དྭཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི. ཏ་ཏོ སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཉ་ཏྭཱ ‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་དྡོ – ས་ངྑ་ས་དྡོ, བྷེ་རི་ས་དྡོ’ཏི ཝཱ ‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ག་ནྡྷོ – མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ, སཱ་ར་ག་ནྡྷོ’ཏི ཝཱ ‘ཀིཾ ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ར་སཾ – ས་པྤཱི་ཏི ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏ’ནྟི ཝཱ ‘ཀེ་ན་མྷི པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་ཏོ, ཨ་ཏི་ཐ་དྡྷོ མེ པ་ཧཱ་རོ’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན. སུ་པི་ན་མྤི ཏེ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན.
ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་སྶ་ཏི – དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཝཱ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་གེ་ན ཁུ་བྷི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ ‘དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ’ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. པ་སྶ་ནྟོ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི – པ་བྦ་ཏཱ པ་ཏ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཧ་ཏྠི་ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. ‘ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ’ པ་སྶ་ནྟོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི. ‘དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ’ པ་སྶ་ནྟ་སྶ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟི. སོ ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ཏི. པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟོ པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཝི་ཡ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནེ (ཨ. ནི. ༥.༡༩༦), ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཙ སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནེ་ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༤༡).
ཏ་ཏྠ ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཙ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ལི་ཀཾ ཝཱ. ཀུ་དྡྷཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – རོ་ཧ་ཎེ ཀི་ར ནཱ་ག་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ ནཱ་ག་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་སི. རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་དྡྷཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ནཾ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘ཨི་ཏོ ཏེ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ རཱ་ཛཱ མ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི སུ་པི་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ ནཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘ཀིཾ ཨེ་ཏ’ནྟི པུ་ཙྪི. ཏཱ ‘ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ དི་ཝ་སེ ག་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ ཚི་ནྡཱ་པེ་སི.
ཡཾ པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ་པི སུ་པི་ན་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཝ པ་སྶ་ནྟི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ; ཨ་སེ་ཀྑཱ ན པ་སྶ་ནྟི པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ.
ཀིཾ པ་ན ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, པ་ཊི་བུ་དྡྷོ? ཨུ་དཱ་ཧུ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཏཱ་ཝ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི སུ་པ་ཏི. ཏ་ཉྩ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྷི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་སྶ་ཏི. ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན པ་ན ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ནེ་ཝ སུ་ཏྟོ ན པ་ཊི་བུ་དྡྷོ པ་སྶ་ཏི, ན སུ་པི་ནཾ ནཱ་མ པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི སུ་པི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ན ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ པ་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༥.༣.༥). ‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ’ཏི མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ནི་དྡཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ ནི་དྡཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ; ཡ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཡཾ སུ་པི་ནོ ཀུ་ས་ལོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི ༣༨༦. ཏ་ཏྠ སུ་པི་ན་ནྟེ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀུ་ས་ལོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལོ, དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་པི་ནེ་ནེ་ཝ ‘དི་ཊྛཾ ཝི་ཡ མེ, སུ་ཏཾ ཝི་ཡ མེ’ཏི ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ཀིཾ པ་ན སུ་པི་ནེ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ས་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟི? ས་ཝི་པཱ་ཀཾ; དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, དི་ནྣཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟེ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཉྙཱཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ན ཧེ་ཏྭ་ཊྛོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཊྛོ. ཏཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཊྛཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཊྛོ, ཛ་རཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཊྛོ, ན སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ན་ཊྛོ, ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཊྛོ. ཏཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཊྛཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨི་ཏི ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, སཱ ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་ག་ཎ་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༢.) དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༧. དུ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལེཏི སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཉྙཱ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏི ཛ་ནེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏེཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ. སཱ ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་བྷེ་དཾ ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏི ཛ་ནེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ པ་ཉྙཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རོ་པི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ – ཡཱ་པི ཧི པུ་རི་མཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, སཱ་པི ཏཾ ཀི་རི་ཡ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀེཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀེ པ་ཉྙཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཉྙཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྦཱ་པི ཝཱ ཨེ་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་པི་ཏཱ ཛ་ནི་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ས་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི་པི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རོ་པི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ – ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་པི ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྦཱ་པི ཝཱ ཨེ་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་པི་ཏཱ ཛ་ནི་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི་པི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ས་བྦཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༣.) ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༨. ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སཱུཏི ཡོ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ; པ་ཉྙཱ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ པ་ཉྙཱ་པ་རི་ཎཱ་མི་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ; ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་མྨ་ཉྩ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ་དཱི་ན་ནྟི་པི ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ – ཧཱི་ན་ཉྩ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཧཱི་ནཾ ནཱ་མ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཀ་མྨཾ, པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཀ་སི, ཝ་ཎི་ཛྫཱ, གོ་ར་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. སི་པྤ་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ ཧཱི་ན་ཉྩ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཧཱི་ནཾ སི་པྤཾ ནཱ་མ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་སི་པྤཾ, པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་པྤཾ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སི་པྤཾ, ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་སི་པྤཾ, ནྷཱ་པི་ཏ་སི་པྤ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ ནཱ་མ སི་པྤཾ མུ་དྡཱ, ག་ཎ་ནཱ, ལེ་ཁ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ དྷ་མྨི་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ནཱ་ག་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཏྟ་ས་དི་སཾ, ཕུ་དྷ་མ་ན་ཀ་མ་ནྟ་ས་དི་སཾ, སཱ་ལཱ་ཀི་ཡཾ, ས་ལླ་ཀ་ཏྟི་ཡ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཝེ་ཛྫ་ས་ཏྠཱ་ནི ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༢༩) སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ གེ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་ཡཱ་ན་ནཱ་ཝཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. སོ ཧི ‘ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝི་ནཱ དུ་ཀྑི་ཏཱ’ཏི ཧི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དི་བྷེ་དཾ གེ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, སཱི་ཏུ་ཎྷ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀ་བྷཱུ་མི་ཀ་དྭི་བྷཱུ་མི་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ པཱ་སཱ་དེ ཀ་རོ་ཏི, ‘ཡཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑ’ནྟི ཛ་ངྒྷཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཡ྄ཧ་ས་ཀ་ཊ་ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ‘ནཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ས་མུ་དྡཱ་དཱི་སུ ས་ཉྩཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ནཱ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. སོ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཀ་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ན ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙི་ནྟཱ་ཡ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཧཱི་ན་ཀ་མྨེ ན་ཡོ.
ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཀ་མྨེ་པི ‘ཀ་སི་ཀ་མྨེ ཨ་ས་ཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ཀ་སི་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི; ཏ་ཐཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀ་མྨཾ གོ་ར་ཀྑ་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. སོ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི…པེ… ཀ་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཀ་མྨེ ན་ཡོ.
དུ་ཝི་དྷེ་པི པ་ན སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་སི་པྤཱ་དཱི་ནི ཧཱི་ན་སི་པྤཱ་ནི, ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ག་ཎ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མུ་དྡཾ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ག་ཎ་ནཾ, མཱ་ཏི་ཀཱ་པྤ་བྷེ་ད་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ལེ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. སོ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི…པེ… ཀ་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ ན་ཡོ.
ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ས་རཱི་ས་པཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི ནཱ་ག་མ་ཎྜ་ལ་མ་ནྟཱ་དཱི་ནི ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཏཱ་ནི ནེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི པ་སྶ་ཏི, ན ཀ་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ན ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙི་ནྟཱ་ཡ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ ཝཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀཾ, ཨི་དཾ ནོ ས་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ. ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཝཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ, ན དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི – ཡ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ་ཏི.
ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིནྟི ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ. ཁ་ནྟིནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. སཱ ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ. ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཁ་མ་ཏི ས་ཧ་ཏི ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྟི, པ་སྶ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི, རོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི རུ་ཙི, མུ་ད་ཏཱི་ཏི མུ་དི, པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པེ་ཀྑཱ. ས་བྦེ་པི་སྶཱ ཏེ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྷ་མྨཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཁ་ནྟཱི.
པ་ར་ཏོ ཨ་སྶུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་དེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སྶུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ དྭི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སེ་ས་པ་ཉྙཱ ས་བྦེ་ས་མྤི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
པ་ར་ཏོ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པ་རེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཝཱ ཀ་ཏཱ་ནི ཝཱ དི་སྭཱ་པི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ ས་བྦཱ པ་ར་ཏོ སུ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ངྒི་སྶ; ཨ་ནྟོ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༦༩. དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ; དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ནཱ་དྷི་ག་ཙྪཱཏི དཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ; པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡཱ ཨེ་ཝཾ དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ དཱ་ན་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. སཱ པ་ནེ་སཱ ‘དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ, དཱ་ནཾ དེ་ནྟ་སྶ, དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ, མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
སཱི་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ སཱི་ལཱ་དྷི་ག་ཙྪཱཏི ཨི་དྷཱ་པི སཱི་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ སཱི་ལ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨ་ཡ་མྤི ‘སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ, སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ, སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ, མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.
༧༧༠. ཨ་དྷི་སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་དཱི་སུ སཱི་ལཱ་དཱི་ནི དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི – སཱི་ལཾ, ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ; ཙི་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ; པ་ཉྙཱ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཋི་ཏཱ་ཝ སཱ དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏ་ཏཱ དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་ཏཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༠; ཨ. ནི. ༣.༡༣༧) ཨི་མཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པི སཱི་ལཱ་ནི ད་ས་པི སཱི་ལཱ་ནི སཱི་ལཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀེ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི? ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ, ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ པ་ན ས་བྦ་སཱི་ལེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ. ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཙ ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ས ཝི་ས་ཡོ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཾ. ཨི་ཏི ཡ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རཾ སཾ་ཝ་ར་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ན ཏ་ནྟི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་པཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི? ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཙེ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ. ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་དི་ཀཱ པ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ. ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨེ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ཨི་ཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ན ཏ་ནྟི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝེ་ལཱ་མ་དཱ་ན་ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ པ་ན ས་བྦ་པ་ཉྙཱ་ཧི ཨ་དྷི་ཀཱ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ནོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ. ཨི་ཏི ཡ་སྨཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ – སཱི་ལཾ, ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ; ཙི་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ; པ་ཉྙཱ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཚ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ ཀ་ཏ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ཏི? ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨོ་མ་ཀ་ཏ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ཚ་ཏྟཾ ཝཱ དྷ་ཛཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཚ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་དྷ་ཛོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ད་ས་སཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ‘ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ’ ནཱ་མ; ཝ་ཊྚ་པཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ’ ནཱ་མ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ ཙ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཙ ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ ཙ ‘ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ’ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༧༧༡. ཨཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཡོཏི ཝུ་ཌྜྷི, སཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཧཱ་ནི་ཏོ ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ; ཨ་པཱ་ཡོཏི ཨ་ཝུ་ཌྜྷི, སཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཧཱ་ནི་ཏོ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ; ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མེ དྷ་མྨེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་ནེ་སུ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛི་ཏཱི་སུ པ་ཉྙཱ – ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛི་ཏཱི་སུ པ་ཉྙཱ – ཨི་དཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ཏཱ་ཝ པ་ཉྙཱ ཧོ་ཏུ; ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ཏི? པ་ཉྙ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཧི ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཛ་ཧ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀུ་ས་ལེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ པཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་མྤི པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཱ་པི ཏ་ཏྲཱུ་པཱ་ཡཱ པ་ཉྙཱ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀི་ཙྩེ ཝཱ བྷ་ཡེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་སྶ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ཏྠཾ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༤.) ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩༣. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཏྠི དི་ནྣནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་ཀཾ, ཨི་དཾ ནོ ས་ཀ’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཨི་དཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ནྟི ཨི་དཾ ན ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ད་ས་ཝི་དྷ་མྤི སུ་ཙ་རི་ཏཾ ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་པི ཧོ་ཏུ པ་ར་སྶ ཝཱ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོ ཙ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་ར་སྶ ཝཱ ས་བྦ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ན་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོ ཙ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠེ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ན སུ་ཁཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་དྷ་ནོ པུ་རི་སོ པ་ཉྩ་སུ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་སུ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ལོ་ཎ་ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ནྟཱ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་བྦེ་སཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན ཙི་ནྟེ་ཏི, ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཁེ་མ་ནྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨི་མྤི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ…པེ… ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ན་པ་ཐོ ན་ཏྠི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎནྟི མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་བྦཱ་པི སཱ་ས་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ པ་ཉྙཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༩༤. མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎཾ དུ་ཀྑེ་པེ་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
༧༩༦. དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏུ; ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ ཀ་ཐཾ དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མཱ་ཏི? ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན. དུ་ཝི་དྷཱ་པི ཧེ་སཱ པ་ཉྙཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཀྑེ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སོ ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ གོ་ཙ་ར་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ; ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཉཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ; ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛེ་ནཱཏི ད་སྶ་ནེ་ན; དྷ་མྨཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏྟེ་ནཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ པ་ཏྟེ་ན. ཝི་དི་ཏེ་ནཱཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་དི་ཏཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ཏཾ དྷ་མྨཾ ཝི་དི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨེ་ན. པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན. ན་ཡཾ ནེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ན་ཡཾ ནེ་ཏི ཧ་ར་ཏི པེ་སེ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩཾ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩཾ. ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡཾ ན་ཡ་ན་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? མ་གྒ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒ་སྶ ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཏྠཱ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ན་ཡཾ ན་ཡ་ན་ས་དི་སཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – ཡ་དེ་ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་གོ་ཙ་རཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ཡཾ ནེ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ན་ཡཾ ནེ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ཉྙཾ་སཱུཏི ཛཱ་ནིཾ་སུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ. ཨི་མ་ཉྙེ་ཝཱཏི ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ, ཡ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ན ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨི་མཾ; ས་རི་ཀྑ་ཊྛེ་ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནྟི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ཏ་ཎྷཾ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་མེ་ཝ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནྟི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ས་རི་ཀྑ་ཊྛེ་ན ‘‘ཨི་མ་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནྭ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ཉཱ་ཎཾ ན་ཡ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པ་རི་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉཱ་ཎཾ. པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་རཱ་གཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱུ་པ་ག་མྤི ཧི པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྙཱཏི དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ པ་ཉྙཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ས་བྦཱ་པི པ་ཉྙཱ ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ས་མྨུ་ཏི་མྷི ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྨུ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ.
༧༩༧. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལེ པ་ཉྙཱཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ནོ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྙཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྤི ཨཱ་ཙི་ན་ཏི, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཙེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ ཙ དྷ་མྨེ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཱ ནེ་ཝ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏི ན ཨ་པ་ཙི་ན་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ནེ་ཝ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
༧༩༨. ན ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཧི་སྶ ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦི་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཙེ་ས ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ན ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཉྙཱ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི ནོ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ. སྭེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ས་མཱ་ནོཏི ཏ་ཐཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏ་སྨཱ སཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ཧོ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ན ཀི་ལེ་སེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏྟཱ ནོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ. ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ, སཱ ཀ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི? སོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི བྷ་ཛ་ཏི, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི. ཨེ་ཝ་མེ་སཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ཙཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ས་བྦ་སྨི་མྤི ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ, ཚ་ཊྛཾ ཨ་བྷི་ཉྙཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ཙ ཧོ་ཏི.
༧༩༩. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི. ཏཾ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི ཏུ་ད་ནྟི ཙོ་དེ་ནྟི. ཏ་སྶ ཀཱ་མཱ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཧཱ་ཡ་ཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི; ཏ་སྨཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ མི་ཙྪཱ་ས་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་མྨཱ་ས་ཏིཾ. ཡ་སྶ ཧི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏོ དི་སྭཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་མཱ་ནཱ ནི་ཀ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན སཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ནེ་ཝ ཧཱ་ཡ་ཏི, ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ནཱི པ་ཉྙཱ་ཏི. ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧ་ག་ཏཱ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི པ་གུ་ཎ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ ཏུ་ད་ནྟི ཙོ་དེ་ནྟི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་པ་ཀྑ་ནྡཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ. ནི་བྦི་དཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཏ་མེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏཾ ནི་བྦི་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷེ་དེ ཝ་ཏྟ་ནྟེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་བྦི་དཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཏུ་ད་ནྟི ཙོ་དེ་ནྟི. ཝི་རཱ་གཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱཏི ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྷི ས་ཀྐཱ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཝི་རཱ་གཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཝི་རཱ་གཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་པི ཝི་རཱ་གཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཏེ་སཾ ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨༠༡. ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀི་ཙྪེ་ན ཀ་སི་རེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟ་སྶ ཀི་ལེ་སེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ. ད་ནྡྷཾ ཏ་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེ་སུ ཀི་ལེ་སེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་སེ ཙི་རཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ད་ནྡྷཾ ས་ཎི་ཀཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ, པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཱ ཨེ་སཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་ཝཱ་ས་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ད་ནྡྷ་ཏྟཱ མ་གྒ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི པ་ཉྙཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པ་རི ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨༠༢. ས་མཱ་དྷི་སྶ ན ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷི་སྶཱཏི ཡོ ས་མཱ་དྷི་སྶ ན ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ན ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ནཱ་མ. ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཐོ་ཀཾ ཕ་ར་ནྟ་སྶཱཏི པ་རི་ཏྟེ སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཐོ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕ་ར་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན་ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཧི པ་གུ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཨེ་ཏྠ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་པུ་ལནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ.
ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་པེ་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་ཙྩ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༥.) པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༤. པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱདཱི་སུ པཱི་ཏིཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. སུ་ཁཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་རེ་སཾ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཉྙཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཙ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ དྭེ པཱ་དཱ ཝི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ དྭེ ཧ་ཏྠཱ ཝི་ཡ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་མི་ཏྟཾ སཱི་སཾ ཝི་ཡ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ པུ་རི་སཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨ་ཡཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སཱི་ས་ས་དི་སེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཧི ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ སུ་ཁ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ. པུ་རི་མོ པུ་རི་མོ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ. ས་ནྟཾ སུ་ཁུ་མཾ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ མ་དྷུ་ར་རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཧི ས་བྦ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏཾ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ པ་ཊི་ཙྩ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡོ. ཀཱ་མཱ་མི་ས་ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་ལོ་ཀཱ་མི་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་རཱ་མི་སོ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་པུ་རི་སེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ. ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟོ. ཨ་ཏ་པྤ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏོ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷོ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱི་ཏི ཧི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ་པི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷོ. ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ. ཨ་པྤ་གུ་ཎ་སཱ་ས་ཝ་ས་མཱ་དྷི ཝི་ཡ ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ཀི་ལེ་སེ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ. ཏ་ཉྩ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཝཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏོ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་ཏོ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ཏོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་དེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ཏཾ ཨེ་ཀ་མ་ངྒཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨེ་ཝ་མི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ནཱ་མ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༦.) ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༥. ཚ་བྦི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷེ ཉཱ་ཎནྟི ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༡.༤༨༤; པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༢) ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷེ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ བ་ཧུ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཱ་དི་སཱ་དྷི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཉཱ་ཎནྟི དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ པ་ཀ་ཏི་སོ་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏཱི་ཏ་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ར་ཙི་ཏྟེ ཉཱ་ཎནྟི པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་རེ་སཾ ས་རཱ་གཱ་དི་ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཉཱ་ཎནྟི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ས་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཉཱ་ཎནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་པཱ་ཏེ ཙ ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ. སེ་སཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་ཏི.
ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༧.) ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་སཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༦. ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཡ་མྤི་སྶ ཏཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཁ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཏྠི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎནྟི ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡ་ནྟི ཚ. ཏཱ་ནི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཉཱ་ཎཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི; ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཚ་བྦི་དྷ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ངྒེ ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཨ་ངྒེ་སུ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཁ་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཁ་ཡ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝ་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཝ་ཡ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨནྟི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨནྟི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ? ཨ་པ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཏེ་ན ཀིཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི? ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་ཋ་མ་ཉཱ་ཎེ་ན ཧི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི དི་སྭཱ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ དུ་ཏི་ཡེ་ན ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཉྩ་མེ་ན, པ་ཉྩ་མཾ ཚ་ཊྛེ་ན, ཚ་ཊྛཾ ས་ཏྟ་མེ་ན. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨༠༧. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ པ་ཉྙཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་མྷི པ་ཉྙཱ. ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨༠༨. ན་ཝ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སཱུཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ. ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏཱ, ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན་ཝ་མཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ. སཱ ཧི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི.
ན་ཝ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
(༡༠.) ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཋ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་སོ
༨༠༩. ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཙ ཨ་ཝ་ཀཱ་སོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོཏི མ་གྒ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རནྟི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཉྩི ཨེ་ཀཾ ས་ངྑཱ་ར་མྤི. ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ནི་ཙྩོ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ. ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི; ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཧི སོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱུ་མ་ཀ་ས་ངྑཱ་རོ པ་ན ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ དི་ཝ་སཾ ས་ནྟ་ཏྟོ ཨ་ཡོ་གུ་ལོ༹ ཝི་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༡) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ཏོ གཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཾ, མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠཱི་པ་རི་ཏཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ, སུ་ཙི་ཀཱ་མོ པོ་ཀྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ གཱུ་ཐཾ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དེ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ས་ངྑཱ་ར་ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ན; ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶཱ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཡ་ཉྷི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ གཱ་ཧཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཧི ཡཾ ཡཾ ནི་ཙྩཾ སུ་ཁཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ གཱ་ཧཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏི.
མཱ་ཏ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛ་ནི་ཀཱ་ཝ མཱ་ཏཱ. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཙེ་པི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ག་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་མྤི ཀོ་ཙི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་མཾ ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་བྦྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’ཏི, ནེ་ཝ སོ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ་པི ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ས་ཙེ ཨི་མཾ ན གྷཱ་ཏེ་སྶ་སི, སཱི་སཾ ཏེ ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱ’ཏི, སཱི་ས་མེ་ཝ་སྶ ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཝ སོ ཏཾ གྷཱ་ཏེ་ཡྻ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཙ བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – སཱ་ཝ་ཛྫོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་བ་ལོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ; སོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
པ་དུ་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི དོ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན. ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་ལི, ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི – ཀ་མྨེ་ན, ཨུ་དྡེ་སེ་ན, ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན, ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༥༨).
ཏ་ཏྠ ‘ཀ་མྨེ་ནཱ’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཀ་མྨེ་ན. ‘ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱ’ཏི པ་ཉྩ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན. ‘ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ’ཏི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟོ, ཏཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཧི ‘ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱི་པེ་ནྟོ. ‘ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ནཱ’ཏི ‘ན་ནུ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ! མཱ་དི་སོ ནཱ་མ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཡྻཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཝཱི་ཙི ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ སཱི་ཏ་ལོ? ཀི་མ་ཧཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ན བྷཱ་ཡཱ་མཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན. ‘ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཨི་མཾ ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཝོ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠ རུ་ཙི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་བྷི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷོ. ཡ་དཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཝཱ ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཡཱ་ནི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ. ཏེ་སཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ –
ཀ་མྨ་ཏོ དྭཱ་ར་ཏོ ཙེ་ཝ, ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ;
པཱ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ‘ཀ་མྨ་ཏོ’ ཏཱ་ཝ – ཨེ་ཏྠ ཧི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི ཀ་ཉྩ་ན་ཐཱུ་པེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ་པི, ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ་པི, བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ་པི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ, ས་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ.
ཨེ་ཏྠ ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ, ས་ངྒཱ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ, ཙོ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ‘ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་མཱི’ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ་པི ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ མ་ནུ་སྶོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཝཱ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཕུ་ས་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཱ་རེ་ནྟོ ཕུ་ས་ཏེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཙ་ཏུ་ཀྐ་དྭ་ཡེ. ཡ་ཐཱ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མེ་ཝ ཙ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི, ན ཡ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ; ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སྶ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རེ ཝཱ ཝི་སེ ཝཱ དི་ནྣེ་པི ཡ་དི སོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ཏཾ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་མྨ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏ་པ་གྒྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་རཱི་ར་སྶ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ལོ་ཧི་ཏཾ ས་མོ་ས་ར་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སི་ལཱ་ཏོ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏཱ ས་ཀ་ལི་ཀཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ད་ནྟཾ པ་ཧ་རི. ཕ་ར་སུ་ནཱ པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ པཱ་དོ ཨ་ནྟོ་ལོ་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཡེ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙེ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡ་ནྟི, བོ་དྷིཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་མྷི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ. ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ པ་ན ཐཱུ་པཾ ཝཱ པ་ཊི་མཾ ཝཱ བཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ བོ་དྷི་སཱ་ཁ་ཉྩ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ནཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ཧི ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལ་མྤི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ པ་ན བོ་དྷི་སཱ་ཁཱ བོ་དྷི་གྷ་རཾ བཱ་དྷ་ཏི, ཏཾ གེ་ཧ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. བོ་དྷི་ཨ་ཏྠ་ཉྷི གེ་ཧཾ, ན གེ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི. ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ དྷཱ་ཏུ ནི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི་སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བོ་དྷི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཨོ་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་སཱ་ཁཾ ཝཱ པཱུ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ; ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ ཝི་ཡ པུ་ཉྙ་མྤི ཧོ་ཏི.
ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷེ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཝི་སུཾ པ་རི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧ་སྶ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་ས་ནྟ་སྶ བྷེ་དོ ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ. ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ཏོ ཨཱུ་ན་པ་རི་སཱ་ཡཾ. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ན་ཝ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཡོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀ་མྨཾ; དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ. ཏ་ཏྠ ན་ཝ་ནྣ་མེ་ཝ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ན་ཝ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡོ, ཨི་དཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨི་དཾ རོ་ཙེ་ཐཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙ. ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༡).
ཨེ་ཏེ་སུ ཙ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
‘དྭཱ་ར་ཏོ’ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. པུ་རི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ནྟི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་མེ་ཝ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དྭཱ་ར་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
‘ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ’ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡོ. ས་ཎྛ་ཧ་ནྟེ ཧི ཀ་པྤེ ཀ་པྤ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་ཡེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི ‘སྭེ ཀ་པྤོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཛྫ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, སྭེ་ཡེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ན་ཏྠི. སེ་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
‘པཱ་ཀ་ཏོ’ཏི ཡེ་ན ཙ པ་ཉྩ་པེ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. སེ་སཱ་ནི ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ས་ཙེ པི་ཏཱ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ ནོ ཝཱ ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ མཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ. དྭཱི་སུ་པི སཱི་ལེ་ན ཝཱ དུ་སྶཱི་ལེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ནེ་སུ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི; མཱ་ཏཱ ཧི དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཎཱི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ཙ པུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཏོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧཱི’ཏི པུ་རི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་བྦེ་ས་མྤི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ པ་ན ‘‘ན ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རཱི, ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ན ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི. བྷི་ཀྑུ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྶ; ཏ་སྨཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་བྦེ་པེ་ཏེ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དོ་ས་མོ་ཧ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རནྟི ‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ’ཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཉྙཾ ཏི་ཏྠ་ཀ་རཾ ‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱཏི ས་བྦ་མ་ནྡ་པ་ཉྙོ་པི ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་མཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཧི ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝེ་ས ‘‘ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི? ཀིཾ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ་ཏི? ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. པུ་གྒ་ལོ པ་ན ནི་ཡ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ‘‘པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཧི ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒོ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་མ་གྒོ་ཝ ས་ཀི་ཙྩ་ཀོ, པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ནི་ཡཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ་ཝ ས་ཀི་ཙྩ་ཀཱ, པ་ཋ་མ་མ་གྒཾ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཁེ་པེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ནི་ཡཱ་མེ་ཏི, ཨུ་པ་རི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ཏི. ས་ཙེ ཧི ཏེ་སཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏི་ཀྑཱ སཱུ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཏ་ཏོ མ་ནྡ་ཏ་ར་པ་ཉྙོ དུ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ པ་ཉྩ་མེ ཝཱ ཚ་ཊྛེ ཝཱ བྷ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ས་བྦ་མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཊྛ་མེ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ས་ཏྠཱ ཧི བུ་དྡྷ་ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦ་མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཏི་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ‘ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི; ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ, ཚ་ཊྛཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ‘ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི; ‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ‘ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཀོ་ཙི པ་ན པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ས་ཀྐ་ས་དི་སོ་པི ཝ་ཊྚཱ་བྷི་ར་ཏོ ས་ཏྟ་མཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྟ་མེ བྷ་ཝེ ས་བྦ་ཀཱ་རེ་ན པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་བྦུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི་སྶ ས་ཏྟ་མེ བྷ་ཝེ ནི་དྡཾ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, པ་ར་མྨུ་ཁཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, པ་ཙྪ་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ཏི་ཁི་ཎེ་ན ཨ་སི་ནཱ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ སཱི་སཾ པཱ་ཏེ་ཡྻ, ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ ཨོ་སཱ་དེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཡྻ, ཨ་ས་ནི ཝཱ པ་ན་སྶ སཱི་སེ པ་ཏེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི ཀཱ་ལེ ས་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཏཱི་ཎི ཧི ཁེ་ཏྟཱ་ནི – ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ’ ནཱ་མ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ. སཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཀཱ་ལེ, ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལེ, ས་མྦོ་དྷི་ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནེ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཀ་མྤ་ཏི. ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པ་ན ‘ཨཱ་ཎཱ་ཁེ་ཏྟཾ’ ནཱ་མ. ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་མོ་ར་པ་རི་ཏྟ་དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟ་ར་ཏ་ན་པ་རི་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཎཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟ་སྶ’ པ་ན པ་རི་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ, ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ, ཉེ་ཡྻ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (པ་ཊི. མ. ༣.༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨི་མེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི. ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི – ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི. ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ – མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི, ཡ་ས་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི, མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ངྒཱི་ཏཱི་ཏི. ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠི.
ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨ་པུ་རེ ཨ་པ་ཙྪཱ; ཨེ་ཀ་ཏོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ‘‘བོ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏཱ་ཝ པུ་བྦེ་ནྟི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཀ་མྤ་ནེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཏཱ་ཝ པ་ཙྪཱ་ཏི ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཧི ཋི་ཏཱ་སུ བུ་དྡྷཱ ཋི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ པ་ན ཛཱ་ཏེ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ.
ཏཱི་ཎི ཧི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ – པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘པ་རི་ཡ་ཏྟཱི’ཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི; ‘པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’ཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ; ‘པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’ཏི པ་ཊི་པ་དཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི; ‘ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’ཏི ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀི་ར པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀཱ་པི ཀ་དཱ་ཙི བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤཱ. ཨི་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི་པི ན ཧོ་ཏི་པི.
སཱ་ས་ན་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. པ་ཎྜི་ཏོ ཧི ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ལཱ༹་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཏྟ ཙ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི, སོ ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧ; ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ པུ་ཙྪི; སོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི; ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ ས་མྤཱ་དེ་སི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ དྭེ་པི པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན སཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི ཏ་དཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྪཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཙ་ཀྐ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ད་སུ་ཏྟ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི དྭི་ནྣ་མྤི གཱ་ཐཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི; སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་བྷི་ཡ་པུ་ཙྪཱ (སུ. ནི. ༥༡༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་པུ་ཙྪཱ (སུ. ནི. ༡༨༣ ཨཱ་ད་ཡོ; སཾ. ནི. ༡.༢༤༦) ཝི་ཡ ཙ. ཨེ་ཏཱ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ནྟ་རཱ སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ.
དྭཱི་སུ པ་ན པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཋི་ཏེ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཁ་ནྡྷ་ཀེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཋི་ཏེ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ཡ་པི ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ ཋི་ཏཱ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ལི་ངྒཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ པ་ན ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ པ་ན ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ཝཱ་རི་ཏཱ.
ཏཱི་ཎི པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ – ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ, དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ’ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཧོ་སི, ‘ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ’ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ, ‘དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ’ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ ཀི་ར ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ནཱ་ག་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ག་མི་སྶ་ནྟི. ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་མེ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི. སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ ན ཨ་ནྟ་རཱ ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་བྦཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གྷ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི. ཏཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཛྫ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ དཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་གྒ་ཙྪི་སྶ་ཏི. སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་ཡ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཏཱ་སུ པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི ཏཱ་ཝ ཨ་ཙ་རི་མཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨུ་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༧༢). ཡ་དི ཙ དྭེ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ སོ་ལ༹་ས ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཝི་ཧཱ་རེ དྭི་ནྣཾ ཙེ་ཏི་ཡཱ་ན་མྤི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ན ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་པི བ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་པི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ; ཏ་སྨཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཀོ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི སོ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟེ དེ་ས་ནཱ་པི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཝཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. བ་ཧཱུ་སུ ཙ བུ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝི་ཡ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རོ ལཱ་བྷཱི པུ་ཉྙ་ཝཱ’ཏི ཝི་ཝ་དེ་ཡྻུཾ; ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཨ་པི་ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ མི་ལི་ནྡ་ར་ཉྙཱ པུ་ཊྛེ་ན ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ (མི. པ. ༥.༡.༡) –
‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༧༧; མ. ནི. ༣.༡༢༩). དེ་སེ་ནྟཱ ཙ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ནྟི, ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཐེ་ནྟི, སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱ ཙ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ནུ་སཱ་ས་མཱ་ནཱ ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཡ་དི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ དེ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཱ ཀ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ སི་ཀྑཱ ཨེ་ཀཱ་ནུ་སི་ཊྛི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི? ཨེ་ཀེ་ན་པི ཏཱ་ཝ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ན ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ. ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, དྭི་ནྣཾ པ་བྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་ས་ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨོ་ཝ་ད་ནྟཱ ཙ དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ སུ་ཁཾ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་མཱ་ནཱ ཙ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻུཾ. ཏ་ཏྠ མེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཧཾ ནི་སྶཾ་ས་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ལེ་ཡྻ ཀ་མྤེ་ཡྻ ན་མེ་ཡྻ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ ཝི་དྷ་མེ་ཡྻ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ, ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ.
‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་རི་ས་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པུ་རི་སེ ཨ་བྷི་རཱུ་ལ༹ྷེ སཱ ནཱ་ཝཱ ས་མུ་པཱ་དི་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཝ་ཎྞེ་ན ཝ་ཡེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཀི་ས་ཐཱུ་ལེ་ན ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ན. སོ ཏཾ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རཱུ་ཧེ་ཡྻ. ཨ་པི་ནུ སཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནཱ་ཝཱ དྭི་ནྣ་མྤི དྷཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཙ་ལེ་ཡྻ ཀ་མྤེ་ཡྻ ན་མེ་ཡྻ ཨོ་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ན་མེ་ཡྻ ཝི་ཀི་རེ་ཡྻ ཝི་དྷ་མེ་ཡྻ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཡྻ, ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨོ་སཱི་དེ་ཡྻ ཨུ་ད་ཀེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏི. ཡ་དི དུ་ཏི་ཡོ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ནཱ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ལེ་ཡྻ…པེ… ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཚཱ་དེ་ནྟཾ ཡཱ་ཝ་ཀ་ཎྛ་མ་བྷི་པཱུ་ར་ཡི་ཏྭཱ. སོ ཏ་ཏོ པཱི་ཎི་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ནི་ར་ནྟ་རོ ཏ་ནྡཱི་ག་ཏོ ཨ་ནོ་ན་མི་ཏ་ད་ཎྜ་ཛཱ་ཏོ པུ་ན་དེ་ཝ ཏ་ཏྟ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. ཨ་པི་ནུ ཁོ སོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ སུ་ཁི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ས་ཀིཾ བྷུ་ཏྟོ་ཝ མ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི…པེ… ན ཋཱ་ན་མུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨ་ཏི་དྷ་མྨ་བྷཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་ཀ་ཊཱ ར་ཏ་ན་པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ ཡཱ་ཝ་སྨཱ མུ་ཁ་ས་མཱ. ཨེ་ཀ ས་ཀ་ཊ་ཏོ ར་ཏ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྷི ས་ཀ་ཊེ ཨཱ་ཀི་རེ་ཡྻུཾ. ཨ་པི་ནུ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀ་ཊཾ དྭི་ནྣ་མྤི ས་ཀ་ཊཱ་ནཾ ར་ཏ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ནཱ་བྷི་པི ཏ་སྶ ཙ་ལེ་ཡྻ, ཨ་རཱ་པི ཏ་སྶ བྷི་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་མི་པི ཏ་སྶ ཨོ་པ་ཏེ་ཡྻ, ཨ་ཀྑོ་པི ཏ་སྶ བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀི་ནྣུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏི་ར་ཏ་ན་བྷཱ་རེ་ན ས་ཀ་ཊཾ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཏི་དྷ་མྨ་བྷཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཨ་པི་ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷ་བ་ལ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཡ ཨོ་སཱ་རི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭི་ནྣཾ བ་ལ་ཝཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་མ་ཙྩོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་དི དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷོ’ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
‘‘ཨ་པ་ར་མྤི ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཡ་དི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ‘ཨ་གྒོ བུ་དྡྷོ’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘ཛེ་ཊྛོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘སེ་ཊྛོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཝི་སི་ཊྛོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨུ་ཏྟ་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘པ་ཝ་རོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་ས་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་ས་མ་ས་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་མོ བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱི བུ་དྡྷོ’ཏི ‘ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷོ’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏཾ མི་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་ད་མྤི ཁོ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཐ་ཏོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
‘‘ཨ་པི་ཙ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཀ་ཏི ཨེ་སཱ ཡཾ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ? མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཾ ལོ་ཀེ མ་ཧ་ནྟཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ནྟཱ, སཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ; སཱ་ག་རོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; སི་ནེ་རུ གི་རི་རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; ཨཱ་ཀཱ་སོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; ས་ཀྐོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ; ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ མ་ཧ་ནྟོ, སོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཡ་ཏྠ ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སུ་ཀ་ཐི་ཏོ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་ཉྷོ ཨོ་པ་མྨེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི (མི. པ. ༥.༡.༡).
ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹. ཧེ་ཊྛཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ད་ས ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི་པི ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. བུ་དྡྷཱ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི; ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝཱ་རི་ཏེ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦེ པུ་བྦཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཙ་རི་མཾ. ཏ་ཏྠ དྭི་དྷཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ པ་ན ཏཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཏོ ཝཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དྭེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. དྭཱི་སུ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟེ་སུ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ནྟོ’ཏི ཝི་ཝཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི’ཏི ཙ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་དཱི་པེ་སུ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ས་མ་ཏྠོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, སོ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ. ཨི་ཏི ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དྭེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཡཾ ཨི་ཏྠོ ཨ་ར་ཧཾ ཨ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏུ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ཏྟཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.
‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི, ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ;
པ་བྦ་ཛྫཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཙ ཚ་ནྡ་ཏཱ;
ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ, ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩);