༡༠. ད་ས་མ་ཝ་གྒོ
༡. ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧༡-༥༧༢. ཨི་དཱ་ནི ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡ་ནྟི ས་ངྑཾ ག་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་ཧེ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་སུ ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་སུ བྷ་ཝ་ངྒེ ནི་རུ་དྡྷེ ས་ནྟ་ཏི་ཝི་ཙྪེ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡེཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡེཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི པ་དེ་སུ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བྷུ་མྨཾ. ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནི་རུ་དྡྷེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ད་ས་ནྣནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ ཀི་རི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ ཁ་ནྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཉྩེ་ཝ ནཱ་མ ཏེ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟེ་སི་ཡ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ནཱ་ན་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྭི་ནྣཾ པ་ན ཕ་སྶཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ པུ་ཊྛོ སུ་ཏྟ་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཀི་རི་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རོཏི རཱུ་པེ་ན ཝི་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ག་ཧི་ཏཱ. ཀི་རི་ཡཱ་ཉཱ་ཎནྟི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཀྑ་ཎེ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ནི་རུ་དྡྷེ མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ, ཨ་ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. མ་ཏོ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཚ་ལེ་ན པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཡཱ་ཝ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཱ ས་ཏྟོ ཛཱི་ཝ་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ན ཧེ་ཝནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ནི་རོ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༢. རཱུ་པཾ་མ་གྒོ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧༣-༥༧༥. ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པཾ མ་གྒོ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ རཱུ་པ’’ནྟི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧི་སཱ་ས་ཀ་ས་མྨི་ཏི་ཡ་མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ནཾ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶཱཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཡ་དི ཏེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཾ, ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ, ཡ་ཐཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱ་དི་མ་གྒོ སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་མྤི རཱུ་པཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཙོ་དེ་ཏུཾ སཱ་ར་མྨ་ཎོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ ཙ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ལ་དྡྷི་ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
རཱུ་པཾ མ་གྒོ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ མ་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧༦. ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ མ་གྒ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨ་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ནཾ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ས་ཙེ ཏ་སྶ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ཏྠི, པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀེ་ན ཝཱ མ་གྒེ་ན, མ་གྒ་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཙ ཏཱ་ནི མ་གྒ་ག་ཏི་ཀཱ་ནི ཨ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ ཙ, ན མ་གྒོ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀོ ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཙོ་དེ་ཏུཾ ན་ནུ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ སི་ཡཱ, ཡེ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན མ་གྒོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་མྤི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡ་དི་དཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཚ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཏ་བྦཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨ་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ར་ཝཱ་དིཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ནོ ཙ ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨ་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, མ་གྒོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ་པི ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ, མ་གྒོ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཏེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ མ་གྒོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ་པི. ཏེ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ, མ་གྒོ ཨ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ མ་གྒོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ་པི ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན བཱ་ཧི་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ, མ་གྒོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཏེ ཨ་ནི་རུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, མ་གྒོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ་པི. ཏེ ཨ་ནི་རུ་དྡྷཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ, མ་གྒོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཏེ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, མ་གྒོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཝཱ. ཏེ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ མ་གྒོ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎོ. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ རཱུ་པཱ་དི་གོ་ཙ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟི, མ་གྒོ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི གོ་ཙ་རཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏེ ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རཱ ན ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་གྒོ ནི་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནོ་ཝ. ཏེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝོ་ཀི་ཎྞཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་གྒ་སྶ ཝོ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པུ་བྦ་ཙ་རི་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་གྒ་སྶ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཏཱ་ཝ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཏི་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མ་ཡེ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སེ ཨཱ་རུ་པྤེ་པི ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྟ་རི་ཏ་ཏྟཱ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, མ་གྒ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྟ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ན་ཏྠི. ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏཱ ཨཱ་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་མྤི ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་གྒ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ཨི་མེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ར་ཝཱ་དིཾ མ་གྒ་སྶ ཨ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ནོ ཙ ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨ་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨཱ་ཧ.
༥༧༧. སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ སུ་ཉྙ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ, ལོ་ཀི་ཡོ སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ར་པུ་ཉྫཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ‘‘ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཉྷ་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༥༧༨-༥༧༩. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཨ་ཏྠི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀིཾ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤཱི་ཏི. ཕ་སྶཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ཎེ. ཏ་སྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་སཱ་དྷ་ཀ་ནྟི.
པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་སྶ མ་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༤. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཀུ་ས་ལཱ་པཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༠-༥༨༣. ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཀུ་ས་ལཱ་པཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཀུ་ས་ལཱ་པཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༥. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ སཱ་བྷོ་གཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༤-༥༨༦. ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ སཱ་བྷོ་གཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི, ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ སཱ་བྷོ་གཱ’’ཏི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ནཾ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ སཱ་བྷོ་གཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦. དྭཱི་ཧི སཱི་ལེ་ཧཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༧-༥༨༩. ཨི་དཱ་ནི དྭཱི་ཧི སཱི་ལེ་ཧཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (སཾ. ནི. ༡.༢༣) ཡ་སྨཱ ལོ་ཀི་ཡེ་ན སཱི་ལེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པུ་རི་མེ་ན ཙ ལོ་ཀི་ཡེ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱིཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཡ་དི སོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ཧི དྭཱི་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, དྭཱི་ཧི ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི་པི ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙོ་དེ་ཏུཾ དྭཱི་ཧི ཕ་སྶེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ཏ་རོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ན་ཡཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡེ་ན ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ཙཱཏི པ་ཉྷེ པུ་བྦེ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཉྩ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནི ཙ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ལོ་ཀི་ཡེ སཱི་ལེ ནི་རུ་དྡྷེཏི པུ་ཙྪཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ, ཁ་ཎ་བྷ་ངྒ་ནི་རོ་དྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཝི་ཡ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ དུ་སྶཱི་ལོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ པ་ན་སྶ པུ་བྦེ ཨ་བྷི་ནྣ་སཱི་ལ་ཏཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན དྭཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཝ ལ་དྡྷཱི་ཏི.
དྭཱི་ཧི སཱི་ལེ་ཧཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༧. སཱི་ལཾ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༠-༥༩༤. ཨི་དཱ་ནི སཱི་ལཾ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནྟི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ སཱི་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷེ་པི ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ སཱི་ལོ་པ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ན སོ སཱི་ལ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘སཱི་ལཾ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ’’ནྟི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ནཾ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ‘‘དཱ་ནཾ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ’’ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་མྤི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
སཱི་ལཾ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨. སཱི་ལཾ ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༥-༥༩༧. ཨི་དཱ་ནི སཱི་ལཾ ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱིཏི བྷཱ་ས་ནྟ་ར་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ, སེ་སཾ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
སཱི་ལཾ ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༩. ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༨-༦༠༠. ཨི་དཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་རཱ་མ་རོ་པཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་དཱ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཾ སཱི་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ སཱི་ལོ་པ་ཙ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ར་ཝཱ་དི་སྶ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠. ཝི་ཉྙ་ཏྟི སཱི་ལ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠༡-༦༠༢. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཉྙ་ཏྟི སཱི་ལ་ནྟི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ཉྙ་ཏྟི སཱི་ལ’’ནྟི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་མྨི་ཏི་ཡཱ་ན་ཉྩ; ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱིཏི པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ཡ་སྨཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཝི་ར་ཏི, ན རཱུ་པ་དྷ་མྨོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན་ཏྠེ་ན ཙོ་དེ་ཏུཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ སཱི་ལནྟི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ སོ ‘‘སཱི་ལ’’ནྟི མ་ཉྙ་ཏི ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན སཱ ཝི་ར་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ལ་དྡྷི པ་ན་སྶ ཚ་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཝི་ཉྙ་ཏྟི སཱི་ལ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༡. ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི དུ་སྶཱི་ལྱ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠༣-༦༠༤. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི དུ་སྶཱི་ལྱ་ནྟི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་པུ་ཉྙཱུ་པ་ཙ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ངྒ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི དུ་སྶཱི་ལྱ’’ནྟི ཡེ་སཾ ལ་དྡྷི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་སཾ་གྷི་ཀཱ་ནཾ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ, པ་ཊི་ཉྙཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ས་ཙེ སཱ དུ་སྶཱི་ལྱཾ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ སི་ཡཱ’’ཏི ཙོ་དེ་ཏུཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ གྷཱ་ཏེ་སྶཱ་མི, ཨ་སུ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་བྷོ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱིཏི པུ་ཊྛོ དཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པཱ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པུ་ཊྛོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ པཱ་པཱུ་པ་ཙ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་མྤི་སྶ པཱ་པ་ས་མཱ་དི་ནྣ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏི; ན ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་སྶཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནྟི.
ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི དུ་སྶཱི་ལྱ་ནྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ད་ས་མོ ཝ་གྒོ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ ས་མ་ཏྟོ.