༣. ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༩. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་དཾ བྷཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཨི་མ་སྨི་ཉྷི ཝཱ་རེ ཡཾ ཁ་ནྡྷ་པ་དེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་དེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏཾ པ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཏེ་ན ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ་པི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ན་ནུ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི? ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ན པ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཝ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ ཧི སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ན ཏེ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན་པི ཨི་ཏ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཏེ་ན ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡཱ་ནི པ་ན པ་དཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་སཾ དཱི་པེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏེ་སཾ ཨི་ད་མུ་དྡཱ་ནཾ –
‘‘ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཏ་ཐཱ ས་ཙྩཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ སོ་ལ༹་ས;
པ་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ, ཙུ་དྡ་སཱུ་པ་རི ཙུ་དྡ་ས.
‘‘ས་མ་ཏིཾ་ས པ་དཱ ཧོ་ནྟི, གོ་ཙྪ་ཀེ་སུ ད་ས་སྭ་ཐ;
དུ་ཝེ ཙཱུ་ལ༹་ནྟ་ར་དུ་ཀཱ, ཨ་ཊྛ ཧོ་ནྟི མ་ཧ་ནྟ་རཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན པ་དེ་སུ ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི དྭཱ་ད་ས པ་ཉྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ན བྷེ་དོ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ ཏཱ་ཝ – ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧཱིཏི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ པ་ན དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཧི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ ནི་བྦཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, སེ་སཱ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཾ པ་ན ནི་བྦཱ་ན་མྤི ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི, ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན, ཨེ་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཀྑེ པ་ནེ་ཏྠ ས་ཉྙཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༨༠. དུ་ཏི་ཡེ – ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧཱིཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཛྫེ་ཧི. ཏེ ཧི ནི་རོ་དྷེ་ན ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
༡༨༡. ཏ་ཏི་ཡེ – དྭཱི་ཧཱིཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ པ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྷི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མ.
༡༨༢. ཙ་ཏུ་ཏྠེ – ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧཱིཏི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཉྩ་ཀེ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི; ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་སུ ཕ་སྶ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ་ཝ ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ན་ཀ་མྨ་བྷ་ཝེ་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༡༨༣. པ་ཉྩ་མེ – ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་སུ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་དི་སོ་ཝ. ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཾ ས་ཉྙཱ ཙ ཁ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭེ ཁ་ནྡྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༨༤. ཚ་ཊྛེ – སོ་ཀཱ་དི་ཏྟ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་དི་སོ. ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ར་ས་དི་སོ. པུ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ, ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ, ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་མ་པ་ཉྷཱ་དཱི་སུ་པི ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.