༡. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ན་ཡ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ས་ངྒ་ཧོཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཏོ དྭི་དྷཱ ཋི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཱ ཨུ་དྡེ་སོ. སཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ – ན་ཡ་མཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཡ་མུ་ཁ་མཱ་ཏི་ཀཱ, ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཏི་ཀཱ, བཱ་ཧི་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ…པེ… ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི – ཨ་ཡཾ ཙུ་དྡ་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ན་ཡ་མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཀེ་ན ན་ཡེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ དྷ་མྨཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ན་ཡ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མཱུ་ལ་མཱ་ཏི་ཀཱཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ …པེ… མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀེ་ན པ་ད་ས་ཏེ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ས་བྦཱ་པི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦེ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣. ན་ཡ་མུ་ཁ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. ཏཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧོ, ཏཱི་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧོ; ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གོཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ན་ཡ་མུ་ཁ་མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་བྦེ་སུ་པི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་མྨེ་སུ, ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་པ་དེ་ཧེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ཙ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ ཙ ཝི་པྤ་ཡོ་གོ ཙ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ན་ཡཱ་ནཾ མུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ན་ཡ་མུ་ཁ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤. ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ས་བྷཱ་གོ, ཝི་ས་བྷཱ་གོཏི ཨ་ཡཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ན་ཡོ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧ་ན་ཡོ, ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༥. བཱ་ཧི་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. ས་བྦཱ་པི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨ་ཡཾ ཚ་ས་ཊྛི ཏི་ཀ་པ་དཱ་ནི, དྭེ ཙ དུ་ཀ་པ་ད་ས་ཏཱ་ནི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ བཱ་ཧི་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ…པེ… མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦཱ་པི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀ་ཏོ བ་ཧི ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ བཱ་ཧི་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྩ་དྷཱ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྒ་ཧོ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་ས་ཉྫཱ་ཏི་ཀི་རི་ཡཱ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ – ‘‘ས་བྦེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, ས་བྦེ ཝེ་སྶཱ, ས་བྦེ སུ་དྡཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷ ས་བྦེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ས་བྦེ ཀོ་ས་ལ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ མཱ་ག་དྷ་ཀཱ, ས་བྦེ བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡོ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ; ཡཱ ཙ ས་མྨཱ་ས་ཏི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཨ་ཡཾ ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷ ས་བྦེ་པི ས་ཉྫཱ་ཏི་ཋཱ་ནེ་ན ནི་ཝུ་ཏྠོ་ཀཱ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ས་བྦེ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཱ, ས་བྦེ ར་ཐི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ’’, ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཡོ ཙ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༢) ཨ་ཡཾ ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ. ས་བྦེ་ཝ ཧེ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏཱ. ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་ཏ་མ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི? རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཧ་ཉྩི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏ རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ – ‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (ཀ་ཐཱ. ༤༧༡), ཨ་ཡཾ ག་ཎ་ན་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སཾ ཝི་ཀ་པྤ་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་དཱི་ནི. ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་པྤ་ཡོ་གོ. ཏེ་སཾ ཝི་ཀ་པྤ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏོ ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི. པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཕ་སྶཱད་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.