༣. ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. སཱ་ར་ནྡ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ སཱ་ར་ནྡ་དེ ཙེ་ཏི་ཡེཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ར ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཏ་ཏྠ སཱ་ར་ནྡ་ད་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཐེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. སོ སཱ་ར་ནྡ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ་པི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ་པི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་ཝ. ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱཏི ‘‘ཧི་ཡྻོ་པི པུ་རི་མ་དི་ཝ་ས་མྤི ས་ནྣི་པ་ཏ་མྷ, པུ་ན ཨ་ཛྫ ཀི་མ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏཱ་མཱ’’ཏི ཝོ་སཱ་ན་མ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལཱ. ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ཧི དི་སཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏཾ སཱ་ས་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཙོ་རཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཙོ་རཱ་པི ‘‘པ་མ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དཱི་ནི པ་ཧ་ར་ནྟཱ ཛ་ན་པ་དཾ ནཱ་སེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ པ་ན ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ བ་ལཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་མི་ཏྟ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཙོ་རཱ་པི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱ་ནོ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི.
ས་མ་གྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་བྷེ་རི་ཡཱ ནི་གྒ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཏྠི མ་ངྒ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. བྷེ་རི་ས་དྡཾ པ་ན སུ་ཏྭཱ་ཝ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ལ་ངྐུ་རུ་མཱ་ནཱ་པི ཝ་ཏྠཱ་ནི ནི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་དྡྷ་བྷུ་ཏྟཱ ཨ་དྡྷཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟཱ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧི ཡེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ སུ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ པ་ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ཝཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཙོ་རཱ ཝཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ག་ནྟྭཱ ཨ་མི་ཏྟ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་ནྟེ ཨོ་སཱི་ད་མཱ་ནེ སེ་སཱ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏ་རོ པེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏུ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱ་པི ཨེ་ཀ་སྶ མ་ངྒ་ལེ ཝཱ རོ་གེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ པ་ན ཏཱ་དི་སེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་བྦེ ཏ་ཏྠ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝ་ཛྫི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏཾ སུ་ངྐཾ ཝཱ བ་ལིཾ ཝཱ ད་ཎྜཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནཱ་མ. པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ནཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ. ཙོ་རོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ ཨ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཚེ་ཛྫ་བྷེ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཱ པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་སཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སུ་ངྐཱ་དི་པཱི་ལི༹་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་མྷ, ཀེ ཨི་མེ་སཾ ཝི་ཛི་ཏེ ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཧ་ན་ནྟི. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སུ་ངྐཱ་དཱི་ནི ཨ་ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་སོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་བ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཨོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཐཱ་མ་བ་ལེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ ནེ་ཝ ཡུ་དྡྷ་ཀྑ་མཱ ཧོ་ནྟི ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀྑ་མཱ. པོ་རཱ་ཎཾ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པི་ཏ་རཾ བྷཱ་ཏ་རཾ ཨ་ཙོ་རཾ་ཡེ་ཝ ཙོ་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྡིཾ་སུ བྷི་ནྡིཾ་སཱུ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཧ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ‘‘པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཀེ ཀ་མྨ་ནྟེ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི སུ་ངྐཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་སོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་བ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཨོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ནི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཐཱ་མ་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཡུ་དྡྷ་ཀྑ་མཱ ཙེ་ཝ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀྑ་མཱ ཙ ཧོ་ནྟི. པོ་རཱ་ཎེ ཝ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ན ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ‘‘རཱ་ཛཱ་ནོ པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཊྚ་ཀུ་ལི་ཀ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨུ་པ་རཱ་ཛཱུ་ཧི པ་རི་ཀྑི་ཏཾ ས་ཡ་མྤི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཝེ་ཎི་པོ་ཏྠ་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ད་ཎྜཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དོ་སོ’’ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟེ ཀ་རོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝུ་དྡྷི ཧོ་ཏི.
ས་ཀྐ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ནྡ་ར་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ག་རུཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. མཱ་ནེ་སྶ་ནྟཱིཏི མ་ནེ་ན པི་ཡཱ་ཡི་སྶ་ནྟི. པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་སྶ་ནྟི. སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱིཏི དི་ཝ་ས་སྶ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སོ་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ནེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ ཨ་ནོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏཱ ར་ཛྫ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཧ་ལླ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨི་དཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི པོ་རཱ་ཎ་པ་ཝེ་ཎིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ས་ངྒཱ་མཾ པ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟི. ཏེ ཏེ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཨོ་ཝཱ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཀྐོ་ནྟི ར་ཛྫ་པ་ཝེ་ཎིཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝཱི ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི.
ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡོཏི ཀུ་ལ་གྷ་ར་ཎི་ཡོ. ཀུ་ལ་ཀུ་མཱ་རི་ཡོཏི ཨ་ནི་ཝི་དྡྷཱ ཏཱ་སཾ དྷཱི་ཏ་རོ. ཨོ་ཀ་སྶཱཏི ཝཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཝཱ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཀཱ་ར་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨོ་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ཝ་ཀ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ. པ་ས་ཡ྄ཧཱཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧེ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏ་རོ་པི, ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ནི་ཀཱ་དཱི་ནི མུ་ཁེ་ན ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ དྷཱི་ཏ་རོ་པི ཨི་མེ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཙོ་ར་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ན་པ་དཾ ཧ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ཛི་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ས་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ རཱ་ཛ་ཀོ་སཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝ་ཛྫི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱིཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནི ཡ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཋི་ཏཱ་ནི. བཱ་ཧི་རཱ་ནཱིཏི བ་ཧི་ན་ག་རེ ཋི་ཏཱ་ནི. དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཀ་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ དི་ནྣ་ཉྩ ཀ་ཏ་ཉྩ. ནོ པ་རི་ཧཱ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. དྷ་མྨི་ཀཾ བ་ལིཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱ་ན་ཉྷི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡོ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ས་སཱི་ས་རོ་གཱ་དིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི, ས་ངྒཱ་མེ པ་ཏྟེ ས་ཧཱ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡོ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་ས་སཱི་ས་རོ་གཱ་དིཾ ཧ་ར་ནྟི, ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སེ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཀྑཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏཾ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ན ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ གོ་པཱ་ཡ་ན་ཏོ གུ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ནེ རུ་ཀྑེ ན ཚི་ནྡ་ནྟི, ཝཱ་ཛི་ཀཱ ཝཱ་ཛཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་སུ མ་ཙྪེ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི ནཱ་མ. ཀི་ནྟཱིཏི ཀེ་ན ནུ ཁོ ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ. པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ག་ནྟྭཱ ན པ་སྶ་ནྟི, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཉྷཾ ན པུ་ཙྪ་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, དཱ་ནཾ ན དེ་ནྟི, ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ་དྡྷོ ཨ་པྤ་ས་ནྣོ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི…པེ… ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཏ་སྶ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ན་ག་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ས་ཏི ཡེ་པི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཀེ ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ སོ དོ་སོ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ་ར་ཀྑཱ ན ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ བྱཱ་དྷིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་སྶ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢. ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཝ་ཛྫཱིཏི ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛཱ་ནོ. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛི་དྡྷི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཨེ་ཏེ་ན ནེ་སཾ ཧ་ཏྠི་སི་པྤཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་སི་ཀྑ་ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ ཝ་ཏི་མེ ལི་ཙྪ་ཝི་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ སུ་ཁུ་མེ་ན ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལེ༹་ན ཨ་ས་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡི་སྶ་ནྟི པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༡༥). ཨུ་ཙྪེ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཨུ་ཙྪི་ནྡི་སྶཱ་མི. ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ན་ཡི་སྶཱ་མི. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཉྩེ་ཝ, ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ན་ཉྩ. ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མཱིཏི པཱ་པ་ཡི་སྶཱ་མི.
ཨི་ཏི ཀི་ར སོ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཨི་མཾ ཡུ་དྡྷ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི, ‘‘ག་མ་ན་ས་ཛྫཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཙ བ་ལ་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ག་ངྒཱ་ཡ ཀི་ར ཨེ་ཀཾ པ་ཊྚ་ན་གཱ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ ཝི་ཛི་ཏཾ, ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ལི་ཙྪ་ཝཱི་ནཾ. ཏ་ཏྲ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ མ་ཧ་གྒྷ་བྷ་ཎྜཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཡཱ་མི, སྭེ ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟ་སྶེ་ཝ ལི་ཙྪ་ཝི་ནོ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ པུ་ན་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ སོ བ་ལ་ཝཱ་གྷཱ་ཏ་ཛཱ་ཏོ, ཏ་དཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི.
ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་དྡྷཾ ནཱ་མ བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨེ་ཀོ་པི མོ་གྷ་པྤ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀེ་ན ཁོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་ར་པ་རཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, པ་ཎྜི་ཏོ ཙ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དི་སོ ན་ཏྠི, ས་ཏྠཱ ཙ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་མི. ས་ཙེ མེ ག་ཏེ་ན ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠེ པ་ན ས་ཏི ‘ཀིཾ ར་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ག་ཏེ་ནཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཝ་སྶ་ཀཱ་རཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ པེ་སེ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ…པེ… ཨཱ་པཱ་དེ་སྶཱ་མི ཝ་ཛྫཱིཏི.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཐེ་རོ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བཱི་ཛ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ན་ཏྠི. བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཀི་ནྟི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཏནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦེ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་སྶ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཱ, ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཡུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཡུ་དྡྷེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ་ཡཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཾ. ཨུ་པ་ལཱ་པ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ལཾ ཝི་ཝཱ་དེ་ན, ཨི་དཱ་ནི ས་མ་གྒཱ ཧོ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ས་ཀྐཱ ག་ཎྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ མི་ཐུ་བྷེ་དཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ མི་ཐུ་བྷེ་དཾ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏེ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ན་ཡ་ལཱ་བྷཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཛཱ་ན་ནྟོ ཀ་སྨཱ ཀ་ཐེ་སི? ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏེ་པི ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ ག་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐི་ཏེ པ་ན ས་མ་གྒེ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཏཱི་ཧི སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ཧི ག་ཎྷི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ཝ་རཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཛཱི་ཝ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ན་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱཏི ‘‘ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ. པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. རཱ་ཛཱ་པི ཏ་མེ་ཝ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་སི.
༣. པ་ཋ་མ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨ་ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ དི་སཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་དཱུ་ཏ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལཱ ཕ་ལ་པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ཛཱ་ན་ནྟི. པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ‘‘པ་མ་ཏྟོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ནྟི. ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ པ་ན ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀེ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟི, པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི ནི་གྒ་ཧཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི. པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་པི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ས་ངྒྷོ, ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཝ་གྒ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝི་ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་མ་གྒཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཝཱ བོ་དྷི་གྷ་ར་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷོ ས་ནྣི་པ་ཏ་ཏཱུ’’ཏི བྷེ་རི་ཡཱ ཝཱ གྷ་ཎྚི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཡ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟོ པ་ཙི་ཏ་བྦོ, མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་བྦཾ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ, ཨ་ཧཾ པུ་རི་མ་ཏ་ར’’ནྟི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་མ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ན ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧི ཡེ པ་ཋ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ སུ་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་སྶ་ནྣཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ནི་གྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མཾ, ཨ་ཧཾ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ པ་ན དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧི, ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧི, ཨ་ཡཾ ཀོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི, ཛི་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ་པི, གི་ལཱ་ན་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ་པི, གི་ལཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཐཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎེ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ་པི, ཨེ་ཀོ ཨོ་ལཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀོ ག་ནྠོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏཾ ག་ནྠཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟཱ་པི ས་མ་གྒཱ ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི ནཱ་མ.
ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ཝཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ནཱ་མ པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ. ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ, ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟཱ པ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་སེ་ནོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་སོ ཀཱ་ཀ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཝི་ཡ ཙ. ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནི.
ཐེ་རཱཏི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཐེ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ. ཙི་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ས་ངྒྷ་སྶ པི་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཏི ས་ངྒྷ་པི་ཏ་རོ. པི་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཎེ་ནྟི, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀཱ.
ཡེ ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་ད་ཏྠཱ་ཡ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་པི ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ན དེ་ནྟི, པ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་ནྟི, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ན སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏེ ཏེ་ཧི ཝི་སྶ་ཊྛཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཙ ཨ་རི་ཡ་དྷ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ་སཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ནྟི, པ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, ཏེ་ར་ས་ཧི དྷུ་ཏ་ངྒེ་ཧི ད་ས་ཧི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི. ཏེ ཏེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ.
པུ་ན་བྦྷ་ཝོ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ, པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ་ཡ. ན ཝ་སཾ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ གཱ་མཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏེ ཏ་སྶཱ ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ. ཨི་ཏ་རེ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ.
ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀ་པ་ཙྪི་མེ་སུ. སཱ་པེ་ཀྑཱཏི སཱ་ལ་ཡཱ. གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཧི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ་པི ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་དཱ་ར་ཀ་དཱ་རི་ཀཱ་དི་ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཡེ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སོ་པི ཧཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི པ་བུ་དྡྷ་མ་ཏྟོ སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙེ པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙེ ནི་དྡཱ་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་སཾ་ས་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ སཱ་པེ་ཀྑཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི. པེ་ས་ལཱཏི པི་ཡ་སཱི་ལཱ. ཨི་དྷཱ་པི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན-པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ-ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཝི་ཧཱ་རཾ ན པ་ཝི་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ས་ཏི ཡེ་པི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ ‘‘ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏཱ་ཝ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཀོ ཝ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ནོ་ད་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཏེ་སཾ ནེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ག་ཧི་ཏ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ནེ་སཾ ཧཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝུ་དྡྷི.
ཡེ པ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ས་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི པ་ས་ནྣཱ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཀ་ངྑཾ ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་ར་ཏོ་པི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་སཾ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་སྶ་ཐ, ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, སུ་ལ་བྷཱ བྷི་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན དེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ན་ཡཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དི་དྷ་རོ ཙེ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྭེ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མྷཱ, ཨི་མེ་སཾ པ་ན སུ་ཁ་སཾ་ཝཱ་ས་ཏཱ་ཡ ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝ་སི་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཧཱ་ནི་ཝུ་དྡྷི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མཱཏི ཡེ དི་ཝ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨ-ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན-དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ-ས་མྨ་ཛྫ་ནི-པཱ་ད་ཀ་ཋ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ས པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཡོ པ་ན ཏེ་སཾ ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དྡེ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡ ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ན སོ ཀ་མྨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ.
ཡོ ཨི་ཏྠི་ཝ་ཎྞ་པུ་རི་ས་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷ་སྶཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་བྷ་སྶོ་ཝ བྷ་སྶེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀཱ་རཱི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༧༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཡོ ཋི་ཏོ་པི ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ནཱ་ཡཾ ནི་དྡཱ་རཱ་མོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༨༧).
ཡོ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ, དྭི་ནྣཾ ཏ་ཏི་ཡོ, ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ས་ཊྛོ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་སྶཱ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ. ཡོ པ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨ་སྶཱ་དཾ ལ་བྷ་ཏི, ནཱ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ.
ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པི་ཙྪཱ ནཱ་མ. ཡེ་སཾ པཱ་པ་ཀཱ མི་ཏྟཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་ཏོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡཱ, ཡེ ཙ ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་པྤོ་ཎ་ཏ་པྤ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཡ པཱ་པེ་སུ ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ, ཏེ པཱ་པ་མི་ཏྟཱ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡཱ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐཱ ནཱ་མ.
ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ཝ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ. ཝོ་སཱ་ནནྟི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨོ་ས་ཀྐ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ་ཝ སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝོ་སཱ་ནཾ ནཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི.
༧. ས་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱད་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ.
༨. པ་ཋ་མ་པ་རི་ཧཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ནི་ཏྠ་ར་ཎེ་ན བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟཱི་ཏི བྷཱ་ར་ཝཱ་ཧི་ནོ. ཏེ ཏེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏེ ཐེ་རཱ ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཐེ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ནྟི. ཏེ་སུ ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཡོ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཡཾ ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི་ཏི.
༩. དུ་ཏི་ཡ་པ་རི་ཧཱ་ནི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ བྷི་ཀྑུ་ད་སྶ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏི. ཨ་དྷི་སཱི་ལེཏི པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨུ་ཏྟ་མ་སཱི་ལེ. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་མ་མྷཱ སཱ་ས་ནཱ བ་ཧི་དྡྷཱ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ག་ཝེ་ས་ཏཱིཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་ཛྫི་ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.