༢. ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཉཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཉཱ་ཏོཏི པ་ཉྙཱ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ. ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེཏི སཱ་ས་ན་སྶ ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་མྷི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. དི་སཱ ན་མ་སྶི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷཱུ་ཏ་བ་ལིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེཔི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཉྩ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ནཱ་མ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. མ་ནོ་ཀ་མྨེཔི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ པ་ན ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནཱ་མ ད་ཀྑི་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཏཾ ཀི་ར ཐེ་རཾ ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཀཱི་དི་སེ པུ་གྒ་ལེ མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་བྦ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་གཾ ཨ་ནཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘པི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཙ བྷ་རི་ཡཱ པི་ཡཱ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པཱ, སོ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟོ ཨུ་མྨཱ་དཾ པཱ་པུ་ཎི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ས བ་ཧུ་ཛ་ན་ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ སེ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ས བ་ཧུ་ཛ་ན་ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནཱ་མ ཀོ་ལི༹་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི ཙ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ན་ནྡཱ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ པོ་ཏ་ལི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ རོ་གེ ས་མུ་ཊྛི་ཏེ ཀ་ནི་ཊྛཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ལླ་ཧུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཀི་མ་ཏྠི་ཀོ ཨེ་ས, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི? བྷ་ནྟེ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པེ དི་ཊྛེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི. སོ ‘‘ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རཾ བ་ཧི་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧཱ་ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ་སི མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཀ་ནི་ཊྛ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ ‘‘ཨ་ཡཾ ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༢. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ. མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶཱཏི རཱ་ཛཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ས་རི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ནཱི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཛཱ་ཏོཏི ནི་བྦ་ཏྟོ. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ནི་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐཱ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཝཱ དཱ་སཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ‘‘ཏྭཾ ཨ་སུ་ཀ་ཛ་ན་པ་དེ ཨ་སུ་ཀ་ན་ག་རེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་སུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟེ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏེ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་ར་ཏི ན ས་མྨུ་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡནྟི ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ར་ཉྙོ བ་ལ་ཝ་ཏུ་ཊྛི་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ངྒཱ་མནྟི ཡུ་དྡྷཾ. ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱཏི ཛི་ནི་ཏྭཱ ས་ཏྟུ་མ་དྡ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སནྟི ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ར་ཉྙོ ཛཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སཱ་ས་ནེ ཏ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ ཏ་ཡོ པུ་གྒ་ལེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མྤི པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཊྛེ ཨ་སུ་ཀ་ཛ་ན་པ་དེ ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་སུ་ཀ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་སུ་ཀ་ཙ་ངྐ་མེ ཨ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ས་རི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ས་མྨུ་སྶི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ, ན ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ཙྩེ་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ན མ་གྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཊྛེ…པེ… ཨ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ནཱི་ཡཾ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ་ན. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷིཾ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཕ་ལ་པ་ཉྙཾ. ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སཱ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ‘‘མ་ཡཱ ཨ་སུ་ཀ་ར་ཊྛེ…པེ… ཨ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི.
༣. ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་ནྟོཏི ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ལོ་ཀ་སྨིནྟི ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ནི་རཱ་སོཏི ཨ་ནཱ་སོ ཨ་པ་ཏྠ་ནོ. ཨཱ་སཾ་སོཏི ཨཱ་སཾ་ས་མཱ་ནོ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. ཝི་ག་ཏཱ་སོཏི ཨ་པ་ག་ཏཱ་སོ. ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལེཏི ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ནཾ ཀུ་ལེ. ཝེ་ན་ཀུ་ལེཏི ཝི་ལཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ. ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེཏི མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ལེ. ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེཏི ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ. པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལེཏི པུ་པྥ་ཙྪ་ཌྜ་ཀ་ཀུ་ལེ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀུ་ལ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ཌྜྷོ ཧོ་ཏི མ་ཧ་དྡྷ་ནོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཏཱ་དི་སོ, ཏ་སྨཱ་སྶ བྷོ་ག་ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ད་ལི་དྡེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ད་ལི་དྡེཏི དཱ་ལི་དྡི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ. ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེཏི པ་རི་ཏྟ་ཀ་ཨ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ. ཀ་སི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀེཏི དུ་ཀྑ་ཛཱི་ཝི་ཀེ, ཡ་ཏྠ ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟིཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཏྠ ཀ་སི་རེ་ན གྷཱ་ས་ཙྪཱ་དོ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ དུ་ཀྑེ་ན ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་གྷཱ་སོ ཙ ཀོ་པཱི་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ་པི ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་མི་དྡྷི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ན ཏཱ་དི་སོ, ཏ་སྨཱ་སྶ ས་རཱི་ར་ཝི་པ་ཏྟི་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ སོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དུ་བྦ་ཎྞོཏི པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀོ ཝི་ཡ ཛྷཱ་མ་ཁཱ་ཎུ་ཝ་ཎྞོ. དུ་དྡ་སི་ཀོཏི ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨ་མ་ནཱ་པ་ད་སྶ་ནོ. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོཏི ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ. ཀཱ་ཎོཏི ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ. ཀུ་ཎཱིཏི ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཎཱི ཝཱ. ཁ་ཉྫོཏི ཨེ་ཀ་པཱ་ད་ཁ་ཉྫོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པཱ་ད་ཁ་ཉྫོ ཝཱ. པ་ཀྑ་ཧ་ཏོཏི ཧ་ཏ་པ་ཀྑོ པཱི་ཋ་ས་པྤཱི. པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶཱཏི ཝ་ཊྚི་ཏེ་ལ་ཀ་པ་ལླ་ཀཱ་དི་ནོ པ་དཱི་པ་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ. ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི. ཀ་སྨཱ ན ཧོ་ཏི? ནཱི་ཙ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ.
ཛེ་ཊྛོཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཛེ་ཊྛེ ས་ཏི ཀ་ནི་ཊྛོ ཨཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛེ་ཊྛོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་བྷི་སེ་ཀོཏི ཛེ་ཊྛོ་པི ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ ཨཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་བྷི་སེ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟོཏི ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ་པི ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཨཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏོ ས་ཀིཾ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ པུ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀེ ཨཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཙ་ལ་པྤ་ཏྟོཏི ཛེ་ཊྛོ་པི ཨཱ་བྷི་སེ་ཀོ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟོ མ་ནྡོ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀོ, སོ་པི ཨ་བྷི་སེ་ཀེ ཨཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི. སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་མ་སྶུ་བྷེ་དོ ཨ་ཙ་ལ་པྤ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་མྤི ར་ཛྫཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཙ་ལ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཧོ་ཏི? མ་ཧཱ་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ.
དུ་སྶཱི་ལོཏི ནི་སྶཱི་ལོ. པཱ་པ་དྷ་མྨོཏི ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་སུ་ཙཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་སཾ ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, སཱ་ས་ངྐ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཧི དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ མ་ནྟ་ཡ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟི, ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ས་ངྐ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟོཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་སྶ་མ་ཎོ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙོཏི ཨ་སྶ་མ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ་ཝ ས་མ་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་མ་ཎོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཉྙོ. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོཏི ཨ་ཉྙེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠེ སུ་པཱ་རུ་ཏེ སུ་མྦྷ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟེ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷ་ནྟོ. ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏཱིཏི པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛོ. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཏི་ནྟོ. ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་རོ. ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི. ཀ་སྨཱ ན ཧོ་ཏི? ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི. ཀ་སྨཱ ཧོ་ཏི? མ་ཧཱ་སཱི་ལ་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ.
༤. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཛ་ནཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི རཱ་ཛཱ. ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. དྷ་མྨོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟེ་ན རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. སོ་པི ན ཨ་རཱ་ཛ་ཀནྟི སོ་པི ཨ་ཉྙཾ ནི་སྶ་ཡ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ དེ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ཨ་པཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི, བ་ཧཱུ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ ཏེ་ཧི པུ་ཊྛོ དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ་པི་སྶ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨོ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨོ. དྷ་མྨནྟི ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ དྷ་མྨཾ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཏ་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ཏོ སོ དྷ་མྨོ སུ་ཊྛུ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཾ ག་རུ་ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ. དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏཱུཏི ཏཾ དྷ་མྨཾ དྷ་ཛ་མི་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཀེ་ཏུ་མི་ཝ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ ཙ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ. དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱིཏི དྷ་མྨོ ཨ་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀཱ, ར་ཀྑཱ ཙ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ གུ་ཏྟི ཙ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁ་ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ར་ཀྑཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏི. ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༣༨༥). ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་གེ་ཧཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ. ཙོ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ གོ་པཱ་ཡ་ནཱ གུ་ཏྟི. ཏཾ ས་བྦ་མྤི སུ་ཊྛུ ཝི་ད་ཧ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཏྠ སཱ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏ་བྦཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ་སྶ ད་ད་མཱ་ནོ ས་བྦོ་པ་དྡ་ཝེ ཙ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི ནཱ་མ. ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་དྲ་ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱ་དི་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པི ཨུ་པ་ག་ཎྷི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པི པ་རི་ཏོ་སེ་ཏ་བྦཱ, བ་ལ་ཀཱ་ཡོ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པི ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཝ་ཏྠཱ་དི་ནཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ བྷ་ཏྟ་བཱི་ཛ་ན་ངྒ་ལ་བ་ལི་བ་དྡཱ་དི་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན, ཏ་ཐཱ ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ནོ ནེ་ག་མཱ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ཙ ཛཱ་ན་པ་དཱ. ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ པ་ན ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན ས་ཀྐཱ་ཏ་བྦཱ, མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ནེ་ན ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏ་བྦཱ.
དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཏཾ ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཀེ་ན་ཙི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཨ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ནཱཏི པ་ཊི་ཨ་ཏྠི་ཀེ་ན, པ་ཊི་ས་ཏྟུ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨི་ཀོཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨི་ཀོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ན ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན. དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱཏི ན་ཝ་ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝཱཏི ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ ཏཾ ག་རུ་ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ. སོ་ཝ་སྶ དྷ་མྨོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན དྷ་ཛོ་ཏི དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ. སོ་ཝ་སྶ ཀེ་ཏཱུ་ཏི དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ. ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ. དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་དཱ་ཡི་ཀ་ར་ཀྑ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ གུ་ཏྟི་ཉྩ. སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཋ་པེ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཙ་རི་ཏཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ. དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་དི་སཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྐཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཏཾ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ ཨེ་ཏེ་སུ ས་མ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
༥. ས་ཙེ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེཏི བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨི་སཱི་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཏ་ནེ, ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་ནེ་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. མི་ག་དཱ་ཡེཏི མི་གཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣེ. ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧཱིཏི སོ ཀི་ར ར་ཉྙཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གཱ་མ་དྭཱ་ར་གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷ་དེ་ཝ་ཀུ་ལ་སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏ་རུ་ཀྑེ ཙེ་ཝ ཛྷཱ་མ་པ་ཏི་ཏ་སུ་ཀྑ་རུ་ཀྑེ ཙ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ནྣ་པ་དེ་སེ ཋི་ཏེ ས་བྦ་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏེ ནཱ་བྷི་ཨ་ར་ནེ་མཱི་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ རུ་ཀྑེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ རུ་ཀྑེ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཚ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱུ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ནཱ་ན་ཏྟཾ. ནེ་སནྟི ན ཨེ་སཾ. ཨ་ཏྠེ་སནྟི ཨ་ཏྠི ཨེ་སཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ག་ཏཱིཏི པ་ཡོ་ག་སྶ ག་མ་ནཾ. ཙི་ངྒུ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱཏི པ་རི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ. ཨ་ཀྑཱ་ཧ་ཏཾ མ་ཉྙེཏི ཨ་ཀྑེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་མི་ཝ.
ས་དོ་སཱཏི ས་ག་ཎྜཱ ཨུ་ཎྞ་ཏོ་ཎ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟཱ. ས་ཀ་སཱ་ཝཱཏི པཱུ་ཏི་སཱ་རེ་ན ཙེ་ཝ ཕེ་གྒུ་ནཱ ཙ ཡུ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ པ་པ་ཏི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་པ་ཏ་ནེ་ན པ་ཏི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ གུ་ཎེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ པ་པ་ཏི་ཏཱ ནཱ་མ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ. ཏེ་སུ་པི པུ་རི་མཱ ཏ་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ པ་པ་ཏི་ཏཱ ནཱ་མ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་ད་ཡོ པ་པ་ཏ་ནྟི, པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་ད་ཡོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ པི་སུ་ཎཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨི་མེ ཏཱ་ཝ ཚ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཕ་རུ་སཱ་ཝཱ་ཙཱ བྱཱ་པཱ་དོ་ཏི དྭེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ་ཏི དྭེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནཱ་ཏི.
༦. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དནྟི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨེ་ཀཾ་ས་པ་ཊི་པ་དཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་པ་དཾ སཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཾ མ་ཎྜ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧི བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝ་ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཧཱ་ཡ་ཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ན ཏཱ་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་ནྟཱ་ར་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ དྭཱི་སུ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧེ་སུ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱ་ལ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠེ་ན ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པ་ཏྟོ, ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཏྠ་ཀེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཝི་ཡ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཋཱ་ན་མེ་ཀེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཧུ ཏ་ཀྐི་ཀཱ;
ཨེ་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཏཾ ག་ཎྷེ ཡ་ད་པ་ཎྞ་ཀ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༡);
ཡོ་ནི ཙ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ་ནཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ་པི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ་པི པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་སྶ་པི ནཱ་མཾ. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡོ་ནི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༥༢) ཧི ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡོ་ནི ནཱ་མ. ‘‘ཡོ་ནི ཧེ་སཱ བྷཱུ་མི་ཛ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༢༦) ཀཱ་ར་ཎཾ. ‘‘ན ཙཱ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྲཱུ་མི, ཡོ་ནི་ཛཾ མ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༤༥༧; དྷ. པ. ༣༩༦) ཙ ‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ ཨ་དྷོ་སི་རཾ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཡོ་ནི་མུ་ཁེ ས་མྤ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨཱ་ར་དྡྷཱཏི པ་གྒ་ཧི་ཏཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ, ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པི…པེ… མ་ན་ཏོ་པི ས་ནྡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེ ཨེ་ཏ་ཉྩ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་དི་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་ཡཱ་ཏི་པི ཨཱ་ས་ཝཱ. ལོ་ཀ་སྨི་མྤི ཧི ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ མ་དི་རཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཡ་དི ཙ ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡). ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ས་ཝ་ནྟི པ་ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨཱ་ས་ཝཱ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་ནི ཡ་ཏྠ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡུ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཙྪི་མཾ ཀ་མྨེ་པི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་པི. སུ་ཏྟེ་སུ ཧི ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཙུ་ནྡ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༨༢) ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ.
‘‘ཡེ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶ, ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ;
ཡ་ཀྑ་ཏྟཾ ཡེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་བྦ་ཛེ;
ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཎཱ, ཝི་དྡྷ་སྟཱ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ. ནི. ༤.༣༦) –
ཨེ་ཏྠ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཾ ཙ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩; ཨ. ནི. ༢.༢༠༢-༢༣༠) ཨེ་ཏྠ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ.
ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ ཧི ཝི་ན་ཡེ ཏཱ་ཝ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩; ཨ. ནི. ༢.༢༠༢-༢༣༠) དྭེ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ ‘‘ཏ་ཡོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ས་ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༢༡) ཏི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞི་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ ༦༩; པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༧) ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༡༡༠༢-༡༡༠༦; ཝི་བྷ. ༩༣༧) ཙ ཏེ་ཡེ་ཝ དི་ཊྛཱ་ས་ཝེ་ན ས་ཧ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ས་ཝཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༦༣) པ་ཉྩ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ སཾ་ཝ་རཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཚ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་བྦཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ (མ. ནི. ༡.༡༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏེ་ཡེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཁ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་ར་ས་བྷེ་དོ་པི ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ་པི མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི་པི ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཡོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཝ་ཡོ བྷེ་དོ པ་རི་བྷེ་དོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་ར་ས་བྷེ་དོ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་སྶ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥; སཾ. ནི. ༢.༢༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༢) ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀྑ་ཡོ ཨ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
‘‘སེ་ཁ་སྶ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ;
ཁ་ཡ་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ’’ཏི. (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༢) –
ཨེ་ཏྠ མ་གྒོ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༣༨) ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ.
‘‘པ་ར་ཝ་ཛྫཱ་ནུ་པ་སྶི་སྶ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ;
ཨཱ་ས་ཝཱ ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨཱ་རཱ སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༥༣) –
ཨེ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཕ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོཏི མ་ན་ཙྪ་ཊྛེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་རོ. བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུཏི བྷོ་ཛ་ན་སྨིཾ པ་མཱ་ཎ་ཉྙཱུ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོཏི ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཚ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཛཱ་ག་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ཛཱ་ག་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཋ་པི་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༥) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༨). ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི སཱི་ཧོ ཝི་ཡ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི. པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡཱཏི ཝཱ་མ་པཱ་དཾ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ ཨ་ཏི་ཨཱ་དྷཱ་ཡ. ས་མཾ ཋ་པི་ཏེ ཧི པཱ་དེ ཛཱ་ཎུ་ཀེ་ན ཛཱ་ཎུ་ཀཾ གོ་པྥ་ཀེ་ན ཙ གོ་པྥ་ཀཾ གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ དོ་ས་སྶ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཐོ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ས པཱ་དཾ ཋ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི.
ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ས་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ས ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི? པུ་རི་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡཾ ཧི ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ནི་དྡཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཉྩེ ཝཱ ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ ནི་པ་ནྣོ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་ན པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ་པི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ན་ཡོ་ཝ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་པི པ་ནེ་ས ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཡཾ ཧི ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ནི་དྡཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ མ་ཉྩེ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི – ‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ མ་ཉྩེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ མ་ཉྩོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ, ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ ཨུ་ད་ཀེ, ཨ་ཙེ་ཏ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ ཝཱ་ཏེ, ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཝཱ་ཏོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ས་མྤི ‘ཨ་ཧཾ ཝཱ་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏ’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝཱ་ཏོ་པི ‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝཱ་ཏོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཧཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’ཏི…པེ… མ་ཉྩོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཧཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’ཏི, ཀཱ་ཡོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨ་ཧཾ མ་ཉྩེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’ཏི. ན ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་བྷོ་གོ ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཝཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒེ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ་པི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏེ ཙ་ནྡེ ཝཱ ཏཱ་ར་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དི་ཀཾ ས་ཉྙཾ མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ, ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏོ ཧི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི.
༧. ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་ཡ. པ་ར་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡཱཏི པ་ར་དུ་ཀྑཱ་ཡ. ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨུ་པ་རི པ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
༨. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཊྚཱི་ཡེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ཨ་ཊྚཱ པཱི་ལི༹་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ. ཧ་རཱ་ཡེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི ལ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཐ. ཛི་གུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱཏི གཱུ་ཐེ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཛི་གུ་ཙྪཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི པ་ད་ས་ནྡྷི་བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ, ཀི་རཱཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. དི་བྦེ་ན ཀི་ར ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་གེ་ཝ ཁོ པ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ.
༩. པ་ཋ་མ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ པཱ་པ་ཎི་ཀོཏི ཨཱ་པ་ཎི་ཀོ, ཨཱ་པ་ཎཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་ཝི་ཀྐཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝཱ་ཎི་ཛ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷ་བྦོཏི ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏོ. ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ སུ་ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ པ་ད་ས་དྡེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དཱི་པཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་ད་ནྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཧི ཡཾ ཙོ་རཱ ར་ཏྟིཾ བྷ་ཎྜཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་པ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤེ་ན ཨ་གྒྷེ་ན དེ་ནྟི, ཡ་མྤི བ་ཧུ་ཝེ་རི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ར་ཏྟིཾ ན་ག་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་པ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཡཾ ཝཱ པ་ན ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ མ་ནུ་སྶཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་པ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཀི་ཎ་ནྟི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་ཡཾ པུ་ན ཨཱ་པ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. སོ ཧི ཡཾ ཙོ་རཱ པཱ་ཏོ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, དི་ཝཱ་ཀཱ་ལེ པ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ས་ཉྩཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་པ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན དེ་ནྟི, ཡ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཨི་སྶ་རཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཎ་ཏོ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཡཱ་ཝ ཡཱ་མ་བྷེ་རི་ནི་ཀྑ་མ་ནཱ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཨཱ་པ་ཎེ དཱི་པཾ ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་ད་ནྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. སོ ཧི ཡཾ ཙོ་རཱ པཱ་ཏོ་པི དི་ཝཱ་པི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, སཱ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན དེ་ནྟི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་སྶཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་དྷིཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཏོ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎེ་སུ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ, ཏཱ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་ད་ནྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་ད་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. སཱ་ཡཾ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཐེ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་ད་ནྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. སུ་ཀྐ་པ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཙ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ས་མཱ་དྷི་པི ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་མཱ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ཙ་ཀྑུ་མཱཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཀྑུ་མཱ ཧོ་ཏི. ཝི་དྷུ་རོཏི ཝི་སི་ཊྛ་དྷུ་རོ ཨུ་ཏྟ་མ་དྷུ་རོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣོ. པ་ཎི་ཡནྟི ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མཱུ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་ད་ཡོཏི ཏ་སྨིཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀཱི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀྐཱ་ཡ་མཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་ཎི་ཡེ ཡེ་ན ཀ་ཡེ་ན ཏཾ ཀཱི་ཏཾ, ཏཾ ཀ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡོ ཙ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཀྐ་ཡ་མཱ་ནེ ཝི་ཀྐ་ཡོ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཀྐ་ཡེ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨུ་ད་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ཝ་ཌྜྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི པ་ཎི་ཡཾ ཀེ་ཏུ་ཉྩ ཝི་ཀྐེ་ཏུ་ཉྩཱཏི སུ་ལ་བྷ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀི་ཎ་ནྟོ དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟོ ཙ ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ད་ས་གུ་ཎ་མྤི ཝཱི་ས་ཏི་གུ་ཎ་མྤི ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཨ་ཌྜྷཱཏི ཨི་སྶ་རཱ བ་ཧུ་ནཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. མ་ཧ་དྡྷ་ནཱཏི ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ. མ་ཧཱ་བྷོ་གཱཏི ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜེ་ན མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ. པ་ཊི་བ་ལོཏི ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན ཙེ་ཝ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མ་ཏྠོ. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏུནྟི ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ག་ཧི་ཏ་དྷ་ན་མཱུ་ལི་ཀཾ ཝ་ཌྜྷིཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏུཾ. ནི་པ་ཏ་ནྟཱིཏི ནི་མ་ནྟེ་ནྟི. ནི་པཱ་ཏེ་ནྟཱི་ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཐཱ་མ་ཝཱཏི ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོཏི ཐི་རེ་ན ཉཱ་ཎ་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོཏི ‘‘ཨ་གྒ་མ་གྒཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཝཱི་རི་ཡ་དྷུ་རཾ ན ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་པི་ཏ་དྷུ་རོ.
བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱཏི ཨེ་ཀོ ནི་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ག་མོ ནཱ་མ, དྭེ ནི་ཀཱ་ཡཱ དྭེ ཨཱ་ག་མཱ ནཱ་མ, པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡཱ པ་ཉྩ ཨཱ་ག་མཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཏེ་སུ ཨཱ་ག་མེ་སུ ཡེ་སཾ ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་ག་མོ ཨཱ་ག་ཏོ པ་གུ་ཎོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཏེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ ནཱ་མ. དྷ་མྨ་དྷ་རཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ. ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱཏི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ. མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱཏི དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ. པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི. པ་རི་པ་ཉྷ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏི ཏུ་ལེ་ཏི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, པ་ཙྪཱ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སེ་ཝ་ནཱ ཙ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ཏི ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, དེ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་རི་མེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི་པི ཝཱ ཀོ་ཊཱི་ཧི. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་རི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱི་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.