༥. པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཨ་ཙྪ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་མཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༧༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ, པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ་པ་མ- (ཨ. ནི. ༧.༦༩) ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མཱ་དི་སུ་ཏྟེ་སུ (ཨ. ནི. ༧.༧༢) ཝི་ཡ ཙ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི ལོ་ཎ་མྦི་ལ་སུ་ཏྟེ (ཨ. ནི. ༣.༡༠༡) ཝི་ཡ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་སཱུ་རི་ཡོ་པ་མཱ་དི་སུ་ཏྟེ་སུ (ཨ. ནི. ༧.༦༦) ཝི་ཡ ཙ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སཱ་ལི་སཱུ་ཀོ་པ་མེ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་ལི་སཱུ་ཀནྟི སཱ་ལི་ཕ་ལ་སྶ སཱུ་ཀཾ. ཡ་ཝ་སཱུ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏནྟི མི་ཙྪཱ་ཋ་པི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྷེ་ཙྪ་ཏཱིཏི བྷི་ནྡི་སྶ་ཏི, ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་ཋ་པི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན. ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫནྟི ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ གྷ་ན་བ་ཧ་ལཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཾ. ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཛྫནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ. ནི་བྦཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཝཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་མ་ཏཾ. ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི.
༤༢. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏནྟི ཡ་ཐཱ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཋ་པི་ཏཾ. ཨ་ཀྐ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་དེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀྐ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་པྤཱི་ལི༹་ཏཾ. རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ནྟེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ སེ་པ་ཎྞི་ཀ་ཎྚ་ཀ་མ་ད་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ད་ཡོ མ་ཧ་ནྟེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཁུ་མཾ དུ་བྦ་ལཾ སཱ་ལི་སཱུ་ཀ་ཡ་ཝ་སཱུ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶཱ་པི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ཡ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཧི སུ་ཁུ་མཾ དུ་བྦ་ལཾ སཱ་ལི་སཱུ་ཀཾ ཝཱ ཡ་ཝ་སཱུ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ སེ་པ་ཎྞི་ཀ་ཎྚ་ཀ་མ་ད་ན་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝཱ, ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི མི་ཙྪཱ ཋ་པི་ཏཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ས་མྨཱ ཋ་པི་ཏཾ པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཏི་ཎ་མུ་ཊྛི མ་ཏྟ་དཱ་ན་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, མ་ཧ་ནྟཾ ཝེ་ལཱ་མ་དཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ, ས་ཙེ ཝ་ཊྚ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ན མི་ཙྪཱ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ནོ ཝི་ཝ་ཊྚཾ. ‘‘ཨི་དཾ མེ དཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ནྟེ་ན ཝི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མྤི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ཉཱ་ཎ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མྤི དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཙ, ཡཱ ཙ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི;
པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཁུ. པཱ. ༨.༡༥);
ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ ཙ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༤༣. ཏ་ཏི་ཡེ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟནྟི དོ་སེ་ན པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ. ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཙྩཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་པཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ནི་ར་ཡོ ཧི ཨ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སུ་ཁཱ ཨ་པེ་ཏོ་ཏི ཨ་པཱ་ཡོ, དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏྠེ་ན ནི་ར་ཡོ.
༤༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ས་ནྣནྟི ས་དྡྷཱ་པ་སཱ་དེ་ན པ་ས་ནྣཾ. སུ་ག་ཏིནྟི སུ་ཁ་སྶ ག་ཏིཾ. ས་གྒཾ ལོ་ཀནྟི རཱུ་པཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒཾ ལོ་ཀཾ.
༤༥. པ་ཉྩ་མེ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དོཏི ཨུ་ད་ཀ་ད་ཧོ. ཨཱ་ཝི་ལོཏི ཨ་ཝི་པྤ་ས་ནྣོ. ལུ་ལི༹་ཏོཏི ཨ་པ་རི་ས་ཎྛི་ཏོ. ཀ་ལ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོཏི ཀ་དྡ་མཱི་བྷཱུ་ཏོ. སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སི་པྤི་ཡོ ཙ ས་མྦུ་ཀཱ ཙ སི་པྤི་ས་མྦུ་ཀཾ. ས་ཀྑ་རཱ ཙ ཀ་ཋ་ལཱ་ནི ཙ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལཾ. མ་ཙྪཱ་ནཾ གུ་མྦཾ གྷ་ཊཱ་ཏི མ་ཙྪ་གུ་མྦཾ. ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཏི་ཊྛ་ནྟ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཙ་ར་ནྟི་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི་པི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཋི་ཏཱ་སུ་པི ནི་སི་ནྣཱ་སུ་པི ནི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི ‘‘ཨེ་ཏཱ གཱ་ཝི་ཡོ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཙ་ར་ནྟི་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་པི ‘‘ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ནྟ་མེ་ཝ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨི་ཏ་ར་མྤི དྭ་ཡཾ ‘‘ཏི་ཊྛ་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ དྭ་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཋ་ལ་མྤི ‘‘ཙ་ར་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ཝི་ལེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན. ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྟ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀོ ཨ་ཏྠོ པ་ར་ཏྠོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སོ ཧི པ་ར་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི པ་ར་ཏྠོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྟ་ཏྠོ ནཱ་མ, པ་ར་སྶ ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ཏྠོ པ་ར་ཏྠོ ནཱ་མ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ ནཱ་མ. ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ད་ས་ཝི་དྷོ དྷ་མྨོ ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ས་མཱ་དཱ་པ་ཀཾ ས་ཏྠ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝེ་གེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ན ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ. ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཉཱ་ཎཾ, ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ད་སྶ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༤༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་ཙྪོཏི ཨ་བ་ཧ་ལོ, པ་ས་ནྣོ་ཏི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་པྤ་ས་ནྣོཏི སུ་ཊྛུ པ་ས་ནྣོ. ཨ་ནཱ་ཝི་ལོཏི ན ཨཱ་ཝི་ལོ, པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཕེ་ཎ་པུ་བྦུ་ལ༹་ས་ངྑ་སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཝི་ལེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟེ་ན. སེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ.
༤༧. ས་ཏྟ་མེ རུ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི པ་ཙྩ་ཏྟེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, རུ་ཀྑ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. རུ་ཀྑཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. མུ་དུ་ཏཱ་ཡཱཏི མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀོ་ཙི ཧི རུ་ཀྑོ ཝ་ཎྞེ་ན ཨ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཙི ག་ནྡྷེ་ན, ཀོ་ཙི ར་སེ་ན, ཀོ་ཙི ཐ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ. ཕ་ནྡ་ནོ པ་ན མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་གྒོ སེ་ཊྛོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏ་ཉྩེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ན་ཀ་ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཀུ་རུ་ནྡ་ཀ་ཝཱ་སི ཕུ་སྶ་མི་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟཾ མུ་དུ ཙེ་ཝ ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི.
༤༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟནྟི ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ལ་ཧུཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ. ཡཱ་ཝ་ཉྩཱཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པ་མཱ་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ན སུ་ཀ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ མི་ལི་ནྡ་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཾ ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རཾ པུ་ཙྪི, ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ ས་ཙེ རཱུ་པི་ནོ ཨ་སྶུ, ཀཱི་ཝ མ་ཧཱ་རཱ་སི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཝཱ་ཧ་ས་ཏཱ་ནཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཌྜྷ་ཙཱུ་ལ༹་ཉྩ ཝཱ་ཧཱ ཝཱི་ཧི་ས་ཏྟ་མྦ་ཎཱ་ནི དྭེ ཙ ཏུ་མྦཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་རཱ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ངྑ་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཀ་ལ་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟཱི’’ཏི (མི. པ. ༤.༡.༢). ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ‘‘ཨུ་པ་མཱ་པི ན སུ་ཀ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི ཀ་པྤ་དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་བྦ་ཏེ་ན ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་སཱ་ས་པ་པུ་ཎྞ་ན་ག་རེ་ན, ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑ་སྶ ས་ཏྟི་ས་ཏཱ་ཧ་ཏོ་པ་མེ་ན, ས་གྒ་སུ་ཁ་སྶ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་མཱ ཀ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི? ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཀྐཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་མཱ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་མཱ ཀ་ཏཱ, ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཀ་ཏཱ. ཨི་ད་ཉྷི སུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཙི་ཏྟ་རཱ་སི ནཱ་མ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི.
༤༩. ན་ཝ་མེ པ་བྷ་སྶ་རནྟི པ་ཎྜ་རཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཙི་ཏྟནྟི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ན་ཏྠི. ནཱི་ལཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ནྟི པ་བྷ་སྶ་རཾ. ཏ་ཉྩ ཁོཏི ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཧི པ་ཙྪཱ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀེ་ཧི. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧཱིཏི རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ ཧི སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ དུ་རཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ ཝཱ ན ཏ་ཛྫེ་ནྟི ན སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི ན ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཀི་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཝི་ཡ ཙ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཀི་ཏྟི་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི པ་ཀ་ཏི་པ་རི་སུ་དྡྷ་མྤི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༥༠. ད་ས་མེ་པི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ. ཝི་པྤ་མུ་ཏྟནྟི ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ར་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་དུ་སྶ་མཱ་ནཾ ཨ་མུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཡ་ཐཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ‘‘སོ་བྷ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་ཀཱ་ད་ཡོ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཎྞ་ཀི་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཨ་ཙྪ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.