༡༦. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹
(༡༦) ༣. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹-ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༨. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི་ཀོ. ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོཏི ཏཱ་ཡེ་ཝ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ. ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོཏི ཙེ་ཏྠ ཚ་ཧི ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༠༩. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི་ཀོ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོཏི ཏཱ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱཏི ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏོ. ས་དྡྷ་མྨེཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨེ. ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ བུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ.
༣༡༠. ཏ་ཏི་ཡེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནཱིཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ར་མཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི. པ་ཉྩ ཧི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ནཱ་མ, ཏེ་ཧི་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་སྨཱ? ཏེ་ས་ཉྷི པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་མྨ་མྤི ནི་ར་ཡེ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི, ཀོ་ཊི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི. སཱ ཧི ཝ་ཊྚ་སྶ མཱུ་ལཾ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཡེ ཏ་སྶ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏེ་པི ཝི་པྤ་ཊི་པཱ་དེ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ནེ་ཝ ས་གྒོ ཨ་ཏྠི ན མ་གྒོ. ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟེ་པི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ པ་ན པི་ཊྛི་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ན ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨེ་ས ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ པ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༡༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མ་ཀྑ་ལཱིཏི ‘‘མཱ ཁ་ལཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ. ན་དཱི་མུ་ཁེཏི དྭི་ནྣཾ ན་དཱི་ནཾ ས་མཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, དྭི་ནྣཾ ཀ་ནྡ་རཱ་ནཾ, དྭི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ནཾ, ས་མུ་དྡ་སྶ ཙ, ལོ་ཎི་ཡཱ ཙ, ས་མུ་དྡ་སྶ ཙ ན་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ཁི་པནྟི ཀུ་མི་ནཾ. ཨུ་ཌྜེ་ཡྻཱཏི ཨོ་ཌྜེ་ཡྻ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ན་ལེ༹་ཧི ཝཱ ཨུ་ཙྪཱུ་ཧི ཝཱ ཝེ་ལཱུ༹་ཧི ཝཱ པ་ལཱ་ས་ནྟི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ ཀུ་མྦྷེ ག་ཎྷ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཀུ་མི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་དཱི་མུ་ཁཾ ནེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཡོ་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ མ་ཙྪ་སྶཱ་པི མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི. ཨ་ན་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ. བྱཱ་ས་ནཱ་ཡཱཏི ཝི་ནཱ་སཱ་ཡ. མ་ཀྑ་ལི མོ་གྷ་པུ་རི་སོཏི ཨ་ཡཾ མ་ཀྑ་ལི གོ་སཱ་ལོ ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སོ. མ་ནུ་སྶ་ཁི་པྤཾ མ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ག་མ་ན་མ་གྒེ ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶ་ཀུ་མི་ནཾ ཝི་ཡ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ.
༣༡༢. པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་སུ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེཏི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ བཱ་ཧི་ར་ཀ་སཱ་ས་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨོ་པི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏོ, ག་ཎོ་པི དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ཡོ ཙ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡ་ཉྩ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡོ ཙ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཛ་ངྒྷ་ས་ཏཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ས་མ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦེ ཏེ བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
༣༡༣. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ཀྑཱ་ཏེ སུ་དེ་སི་ཏེ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཧི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ས་ཏྠཱ ཙ ས་བྦ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨོ ཙ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, ག་ཎོ ཙ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ས་བྦེ ཏེ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ཧི བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ དི་སྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ས་བྦེ་ས་མྤི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལེ་ན ས་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
༣༡༤. དཱ་ཡ་ཀེ་ན མ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི དཱ་ཡ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པ་མཱ་ཎེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཧི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཐོ་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ དི་ནྣེ་པི ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ན་ཏྠི. ནོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ན མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ ཧི མ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མཱུ་ལཾ ཧི་སྶ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༣༡༥. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན མ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཏེ་ན ཧི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཧི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་པྤོ, དཱ་ཡ་ཀོ བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ་པི བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཉ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཧི ཨ་པྤི་ཙྪ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷོ ཐཱ་ཝ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ པ་སཱི་ད་ནྟི, པ་ས་ནྣཱ་པི བྷི་ཡྻོ པ་སཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – རོ་ཧ་ཎ་ཛ་ན་པ་དེ ཀི་ར ཀུ་ཊི་མྦི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀོ ད་ཧ་རོ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ས་མ་ཡེ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་སྶ གེ་ཧེ བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་བྷ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཏ་སྶ ཨ་པྤི་ཙྪ་གུ་ཎེ པ་ས་ནྣཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཋ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ས་དྡྷཱ་ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་པི ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཏི་སྶཱ་མ་ཙྩཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨེ་ཀཾ ཏི་ཏྟི་རཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ པ་རི་བྷོ་ག་ས་མ་ཡེ ‘‘ཨ་གྒཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་སཱ་ལ་པ་རི་ཝེ་ཎེ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ བྷ་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏི་ཏྟི་ར་མཾ་སཾ དེ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཐོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ ཏ་སྶ ཨ་པྤི་ཙྪ་གུ་ཎེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘པ་ས་ནྣོ་སྨི, ཏཱ་ཏ, ཨ་ཊྛ ཏེ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཱ་ནི དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ དེ་མཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ དེ་མཱི་ཏི. ཏཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དེ་མཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ད་མྨཱི་ཏི. ཏཱ་ནི ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ད་མྨཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ད་མྨཱི་ཏི. ཏཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ད་མྨཱི་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷོ ཐཱ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ པ་སཱི་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ་པི – དཱི་གྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎེ བྷོ་ཛེ་ནྟོ པ་ཉྩ པ་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ས་ར་ཀཱ་ནི ད་ཏྭཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ས་མ་ཎཱ ཀི་ར ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཙྪཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ས་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ས་ར་ཀཾ ས་བྦེ་སཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ས་ཙྩོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ གུ་ཎོ’’ཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པ་ས་ནྣོ ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ པ་སཱི་ད་ནྟི.
པ་ས་ནྣཱ བྷི་ཡྻོ པ་སཱི་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. པ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྷི ཨ་པྤི་ཙྪཾ དི་སྭཱ པ་སཱ་དོ བྷི་ཡྻོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ པ་ན ཨ་པྤི་ཙྪེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་པྤི་ཙྪོ བྷ་ཝི་ཏུཾ མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤི་ཙྪོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༡༦-༡༢༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨ་པྤི་ཙྪོ སཱ་ས་ནཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ.
ནོ དཱ་ཡ་ཀེ་ནཱཏི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་ན དཱ་ཡ་ཀ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྟ་ཀོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཧི ཨེ་ས མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི.
༣༡༦. ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་ཏ་པྤ་ན་མ་རུ་པྤ་པཱ་ཏ་པ་ཏ་ནཱ་དི་ཙྩཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན-ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་དི་ནྣ་སྶ ཏ་པ་ཙ་ར་ཎ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
༣༡༧. ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མྤི དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་སྶ ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཛ་ན་སྶ པ་ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཡོ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཝ་ཏི? ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཙ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ས་མྨཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ –
‘‘ཀུ་སོ ཡ་ཐཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཧ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏི;
སཱ་མ་ཉྙཾ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ, ནི་ར་ཡཱ་ཡུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༡༡) –
ཨ་པཱ་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
༣༡༨. ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཏ་པ་ཙ་ར་ཎེ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཏ་པ་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷ་རོ མ་དྷུ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ མུ་དུ་ཀཱ་སུ སེ་ཡྻཱ་སུ ས་ཡ་ནྟོ དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ. སོ ཧི ཏ་སྶ ཏ་པ་ཙ་ར་ཎ་སྶ གཱ་ལ༹ྷཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་བ་ཧུཾ ནི་ར་ཡེ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ.
༣༡༩. ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷ་ཝེ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ.
༣༢༠. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི གཱུ་ཐོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་ར་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ནྟི? ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ (ཨ. ནི. ༩.༡༢) ས་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ – ‘‘ན་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ནི་ར་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟཱ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཏོ མུ་ཏྟཱ, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཁོ པ་ན མེ པུ་ཏྟཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡ་མྷཱ ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཀཱ ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏུཾ ན མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོཏི ཐོ་ཀ་མ་ཏྟ་ཀོ པ་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ས་གྒེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་སི་ངྒྷི་ཡ་མཱ་ནོ དུ་གྒ་ནྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི བྷ་ཝཾ ན ཝ་ཎྞེ་མཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀཱ་ལཾ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ན ཝ་ཎྞ་ཡཱ་མི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དྭེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.