༡༦. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹
(༡༦) ༡. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹-པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༦. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཊྚེ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚེ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ, རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ར་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཝི་ག་མཱ་ཡ. ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ཝ་ཊྚ་སྶེ་ཝ ཝཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ‘‘བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སོ ༡༢༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་དེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀ་སྨཱ? མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཎི་ཡ་སྶ. ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ནཱ་མ གུ་ལ༹་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཀི་ར གུ་ལ༹་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཁ་ཎྜ་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་ནི ས་ཀ་ཊེ་ནཱ་དཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནྟ་གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ གཱ་མི་ཀཱ ‘‘ཝི་སཾ ནཱ་མ ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ གྷོ་རཾ. ཡོ ནཾ ཁཱ་ད་ཏི, སོ མ་ར་ཏི. ཀ་ཎྚ་ཀ་མྤི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹. ཀོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི གེ་ཧ་དྭཱ་རཱ་ནི ཐ་ཀེ་སུཾ, དཱ་ར་ཀེ ཙ པ་ལཱ་པེ་སུཾ. ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛོ ‘ཨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལཱ ཨི་མེ གཱ་མི་ཀཱ, ཧ་ནྡ ནེ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་མཱི’’ཏི ‘‘ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ཏི་སཱ་དུཾ ག་ཎྷ་ཐ, གུ་ལ༹ཾ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ས་ཀྐ་རཾ ས་མ་གྒྷཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་མཱ་ས་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་སེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ གཱ་མི་ཀཱ ཏུ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛཱ ཝ་གྒ་ཝ་གྒཱ ག་ནྟྭཱ བ་ཧུ་མྤི མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛ་སྶ ‘‘ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་གྒྷོ་ས་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐ་ནཾ, ཝི་ས་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི པ་དེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ་ན ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏཱིཏི བུ་དྡྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཀ་ཐཾ? ཡ་དཱ ཧི ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏི ནི་ར་སྶཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཝཱི་ཐིཾ ན་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཀཱུ་ཊ་གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ས མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཏ་སྶེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ པ་སཱི་ད་ཏི, ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎོ ཧོ་ཏི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ད་མེ་ཏྭཱ པུ་ན མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ཎྞི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ཙྪེ་ད་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཕ་ར་སུ་དྷཱ་རཱ་ཡ ཝི་པ་ནྣཱ་ཡ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་པི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་མྨཱ་ར་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཁི་ཎཾ ཕ་ར་སུཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སོ ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ད་མེ་ཏྭཱ པུ་ན མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་དཱ པ་ནེ་ས བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀོ ཨ་ཡཾ ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་རི, ཨི་ཏྠི ནུ ཁོ པུ་རི་སོ ནུ ཁོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ནུ ཁོ’’ཏི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི, ས་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ན ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶ་རཱི’’ཏི དི་སྭཱ ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི སེ་ས་ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ རཱུ་པཾ པུ་རི་མ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པ’’ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ, པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པུ་ན ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཉྩ་པེ་ཏེ ཁ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ’’ནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྶ པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶཱ ནི་རོ་དྷོ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ, ནི་རོ་དྷ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ མ་གྒ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏ་དཱ་སྶ ཨི་མཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོཏི་ཨཱ་དི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་རོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༩༧. དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱི་ལཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ཨ་ཁ་ཎྜ་ཏཱ་དི་སཱི་ལ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙཱ་གཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི, མུ་ཏྟ་ཙཱ་ག་ཏཱ་དི་ཙཱ་ག་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཀྑི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི, ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀེ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ག་ཏཱ, ཀཱ་ཡེ ཝཱ ག་ཏཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཙ སཱ ས་ཏི ཙཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ར་སྶཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀེ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ས་མཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. དུ་ཝི་དྷོ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མོ ཨ་ཙྩ་ནྟཱུ་པ་ས་མོ ཙ ཁ་ཡཱུ་པ་ས་མོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟཱུ་པ་ས་མོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཁ་ཡཱུ་པ་ས་མོ ནཱ་མ མ་གྒོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཨུ་པ་ས་མཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཏི ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ད་ས་སུ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, སེ་སཱ་ནི ས་ཏྟ ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༦. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹
(༡༦) ༢. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹-དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༨. དུ་ཏི་ཡེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི དྭཱ་ས་ཊྛི་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶཱཏི ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ.
༢༩༩. ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶཱཏི ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ.
༣༠༢. ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.
༣༠༣. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོཏི ཨུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ཡཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ནི་ཡཱ་མེ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཏྟེ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
༣༠༤. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ཝ, ན ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ནེ་ཝ ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ན མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི, ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛི, ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷཱ ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙ. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི ན ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ. ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ནེ་ཝ ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ན མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ. ཨི་དཾ པ་ན ཝི་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དི་ཊྛི ནཱ་མ ས་གྒཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ནི་ར་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི མུ་གྒ་མཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་མཱ་ནཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཧེ་ཊྛཱ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པི ས་གྒཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཏཱི་ཏི.
༣༠༥. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཛྷཱ་ན་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཛྷཱ་ན་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི, མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝ་ཊྚཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི, ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི བྷ་ཝཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? སཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི བྷཱ་ཝི་ཏཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ས་ཙེ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ས་ཏྟ བྷ་ཝེ དེ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ལོ་ཀི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༠༦. ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཡཱ ཡཱ དི་ཊྛི, ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་མ་ཏྟནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ས་མཱ་དི་ནྣནྟི ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་དེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’ཏི ཡཾ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་སྶ ས་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ-ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན-མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ‘‘པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ན ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏ་དེ་ཝ པ་ན ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ ཙ་ར་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པ’’ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་མ་ནོ་ཀ་མྨེ་སུ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ, པི་སུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ཕ་རུ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ས་མྥཾ པ་ལ་པ་ནྟ་སྶ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ་ནོ, བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ཙ ས་ཏོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པ’’ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཡཱ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ནཱ་མ, དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཝ པ་ཏྠ་ནཱ པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ, ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཏྠ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ནཱ པ་ཎི་དྷི ནཱ་མ, ཏེ་ཧི པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ. དི་ཊྛི ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་པི་ཀཱཏི ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ དི་ཊྛི པཱ་པི་ཀཱ ལཱ་མི་ཀཱ. ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི རོ་པི་ཏཾ. ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་ཊུ་ཀ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱུ་པེ་ཏོ, ཨ་མྦོ་ཡཾ ཨ་ཧུ་ཝཱ པུ་རེ;
ཏ་མེ་ཝ པཱུ་ཛཾ ལ་བྷ་མཱ་ནོ, ཀེ་ན་མྦོ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལོ.
‘‘པུ་ཙི་མ་ནྡ་པ་རི་ཝཱ་རོ, ཨ་མྦོ ཏེ ད་དྷི་ཝཱ་ཧ་ན;
མཱུ་ལཾ མཱུ་ལེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ, སཱ་ཁཱ སཱ་ཁཱ ནི་སེ་ཝ་རེ;
ཨ་སཱ་ཏ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ན, ཏེ་ན་མྦོ ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༧༡-༧༢) –
ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ ཧི ཨི་དྷཱ་པི ཀ་ཊུ་ཀ་ནྟི ཏི་ཏྟ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་སཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨ་མ་དྷུ་ར་ཏྟཱ་ཡ.
ཨི་མ་སྨི པ་ན བཱི་ཛཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟེ ‘‘དི་ཊྛཱི་ཏི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦཱ་ནི་པི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ, མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་དྷ པ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་ཊྛ་པ་ནཱ་ཝ པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ནེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༦. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹
(༡༦) ༣. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹-ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༨. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི་ཀོ. ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོཏི ཏཱ་ཡེ་ཝ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ. ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོཏི ཙེ་ཏྠ ཚ་ཧི ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༠༩. དུ་ཏི་ཡེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛི་ཀོ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོཏི ཏཱ་ཡེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱཏི ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏོ. ས་དྡྷ་མྨེཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏེ ས་དྡྷ་མྨེ. ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ས་བྦ་ཉྙུ་བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ བུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ.
༣༡༠. ཏ་ཏི་ཡེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནཱིཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ར་མཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ནི. པ་ཉྩ ཧི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ནཱ་མ, ཏེ་ཧི་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་སྨཱ? ཏེ་ས་ཉྷི པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་མྨ་མྤི ནི་ར་ཡེ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི, ཀོ་ཊི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི. སཱ ཧི ཝ་ཊྚ་སྶ མཱུ་ལཾ, ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི. ཡེ ཏ་སྶ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏེ་པི ཝི་པྤ་ཊི་པཱ་དེ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ནེ་ཝ ས་གྒོ ཨ་ཏྠི ན མ་གྒོ. ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟེ་པི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཀིཾ པ་ན པི་ཊྛི་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ན ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨེ་ས ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ པ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༡༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ མ་ཀྑ་ལཱིཏི ‘‘མཱ ཁ་ལཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ. ན་དཱི་མུ་ཁེཏི དྭི་ནྣཾ ན་དཱི་ནཾ ས་མཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, དྭི་ནྣཾ ཀ་ནྡ་རཱ་ནཾ, དྭི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཱ་ནཾ, ས་མུ་དྡ་སྶ ཙ, ལོ་ཎི་ཡཱ ཙ, ས་མུ་དྡ་སྶ ཙ ན་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་མྤི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་ད་ཀཾ. ཁི་པནྟི ཀུ་མི་ནཾ. ཨུ་ཌྜེ་ཡྻཱཏི ཨོ་ཌྜེ་ཡྻ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ན་ལེ༹་ཧི ཝཱ ཨུ་ཙྪཱུ་ཧི ཝཱ ཝེ་ལཱུ༹་ཧི ཝཱ པ་ལཱ་ས་ནྟི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ ཀུ་མྦྷེ ག་ཎྷ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཀུ་མི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཡོ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན་དཱི་མུ་ཁཾ ནེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཡོ་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་སྶ མ་ཙྪ་སྶཱ་པི མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི. ཨ་ན་ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ. བྱཱ་ས་ནཱ་ཡཱཏི ཝི་ནཱ་སཱ་ཡ. མ་ཀྑ་ལི མོ་གྷ་པུ་རི་སོཏི ཨ་ཡཾ མ་ཀྑ་ལི གོ་སཱ་ལོ ཏུ་ཙྪ་པུ་རི་སོ. མ་ནུ་སྶ་ཁི་པྤཾ མ་ཉྙེ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ག་མ་ན་མ་གྒེ ཏ་ཏྠ ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ནུ་སྶ་ཀུ་མི་ནཾ ཝི་ཡ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ.
༣༡༢. པ་ཉྩ་མཱ་དཱི་སུ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེཏི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ བཱ་ཧི་ར་ཀ་སཱ་ས་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨོ་པི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏོ, ག་ཎོ་པི དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ཡོ ཙ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡ་ཉྩ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཡོ ཙ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཛ་ངྒྷ་ས་ཏཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ས་མ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་བྦེ ཏེ བ་ཧུཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
༣༡༣. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ཀྑཱ་ཏེ སུ་དེ་སི་ཏེ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཧི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ས་ཏྠཱ ཙ ས་བྦ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨོ ཙ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, ག་ཎོ ཙ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ས་བྦེ ཏེ བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱིཏི ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ཧི བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ དི་སྭཱ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་མཱ་ད་པེ་ནྟོ ས་བྦེ་ས་མྤི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལེ་ན ས་མ་ཀཾ ཀུ་ས་ལཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བ་ཧུཾ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི.
༣༡༤. དཱ་ཡ་ཀེ་ན མ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི དཱ་ཡ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, པ་མཱ་ཎེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཧི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཐོ་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ དི་ནྣེ་པི ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི ཝཱ ན་ཏྠི. ནོ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ན མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ ཧི མ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་པ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མཱུ་ལཾ ཧི་སྶ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༣༡༥. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན མ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཏེ་ན ཧི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཧི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་པྤཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་པྤོ, དཱ་ཡ་ཀོ བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ་པི བ་ཧུ, དཱ་ཡ་ཀོ་པི བ་ཧུཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མཾ ཉ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ མ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཧི ཨ་པྤི་ཙྪ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷོ ཐཱ་ཝ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ པ་སཱི་ད་ནྟི, པ་ས་ནྣཱ་པི བྷི་ཡྻོ པ་སཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – རོ་ཧ་ཎ་ཛ་ན་པ་དེ ཀི་ར ཀུ་ཊི་མྦི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀོ ད་ཧ་རོ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ས་མ་ཡེ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་སྶ གེ་ཧེ བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་བྷ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མཱ’’ཏི རཱ་ཛ་དྭཱ་རེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ ས་བྦེ་པི ཏ་སྶ ཨ་པྤི་ཙྪ་གུ་ཎེ པ་ས་ནྣཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཋ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
ས་དྡྷཱ་ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་པི ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཏི་སྶཱ་མ་ཙྩཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨེ་ཀཾ ཏི་ཏྟི་རཾ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ པ་རི་བྷོ་ག་ས་མ་ཡེ ‘‘ཨ་གྒཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་སཱ་ལ་པ་རི་ཝེ་ཎེ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ བྷ་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏི་ཏྟི་ར་མཾ་སཾ དེ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཐོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ ཏ་སྶ ཨ་པྤི་ཙྪ་གུ་ཎེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘པ་ས་ནྣོ་སྨི, ཏཱ་ཏ, ཨ་ཊྛ ཏེ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཱ་ནི དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ དེ་མཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ དེ་མཱི་ཏི. ཏཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ དེ་མཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ད་མྨཱི་ཏི. ཏཱ་ནི ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ད་མྨཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ད་མྨཱི་ཏི. ཏཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི་ཏི. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ ད་མྨཱི་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷོ ཐཱ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ པ་སཱི་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ་པི – དཱི་གྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎེ བྷོ་ཛེ་ནྟོ པ་ཉྩ པ་ཉྩ བྷ་ཏྟ་ས་ར་ཀཱ་ནི ད་ཏྭཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ‘‘ས་མ་ཎཱ ཀི་ར ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཙྪཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ས་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ས་ར་ཀཾ ས་བྦེ་སཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘‘ས་ཙྩོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ གུ་ཎོ’’ཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པ་ས་ནྣོ ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ པ་སཱི་ད་ནྟི.
པ་ས་ནྣཱ བྷི་ཡྻོ པ་སཱི་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. པ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྷི ཨ་པྤི་ཙྪཾ དི་སྭཱ པ་སཱ་དོ བྷི་ཡྻོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སེ པ་ན ཨ་པྤི་ཙྪེ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཨ་པྤི་ཙྪོ བྷ་ཝི་ཏུཾ མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤི་ཙྪོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༡༦-༡༢༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨ་པྤི་ཙྪོ སཱ་ས་ནཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ.
ནོ དཱ་ཡ་ཀེ་ནཱཏི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་ན དཱ་ཡ་ཀ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྟ་ཀོ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཧི ཨེ་ས མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ, ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི.
༣༡༦. ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་ཏ་པྤ་ན་མ་རུ་པྤ་པཱ་ཏ་པ་ཏ་ནཱ་དི་ཙྩཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན-ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་དི་ནྣ་སྶ ཏ་པ་ཙ་ར་ཎ་སྶ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
༣༡༧. ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ, སོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཡ་མྤི དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་སྶ ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཛ་ན་སྶ པ་ན ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ དི་ཝ་སཾ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཾ པ་སྶ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཡོ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི. སོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཝ་ཏི? ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཙ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ས་མྨཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ –
‘‘ཀུ་སོ ཡ་ཐཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཧ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏི;
སཱ་མ་ཉྙཾ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ, ནི་ར་ཡཱ་ཡུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༣༡༡) –
ཨ་པཱ་ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
༣༡༨. ཡོ ཀུ་སཱི་ཏོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཏ་པ་ཙ་ར་ཎེ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཏ་པ་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནོ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷ་རོ མ་དྷུ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ མུ་དུ་ཀཱ་སུ སེ་ཡྻཱ་སུ ས་ཡ་ནྟོ དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ. སོ ཧི ཏ་སྶ ཏ་པ་ཙ་ར་ཎ་སྶ གཱ་ལ༹ྷཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་བ་ཧུཾ ནི་ར་ཡེ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མྤ་རཱ་ཡེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ.
༣༡༩. ཡོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ, སོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷ་ཝེ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་རཱ་ཡེ་པི སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ནཱ་མ.
༣༢༠. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི གཱུ་ཐོ དུ་གྒ་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་ར་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ནྟི? ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ (ཨ. ནི. ༩.༡༢) ས་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སུ་ཏྟ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ – ‘‘ན་ཝ པུ་གྒ་ལཱ ནི་ར་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟཱ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཏོ མུ་ཏྟཱ, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཁོ པ་ན མེ པུ་ཏྟཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡ་མྷཱ ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཀཱ ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏུཾ ན མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ར་བྷི. ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོཏི ཐོ་ཀ་མ་ཏྟ་ཀོ པ་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀུ་ས་གྒེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་སི་ངྒྷི་ཡ་མཱ་ནོ དུ་གྒ་ནྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི བྷ་ཝཾ ན ཝ་ཎྞེ་མཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀཱ་ལཾ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ན ཝ་ཎྞ་ཡཱ་མི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཨུ་པ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དྭེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༦. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹
(༡༦) ༤. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹-ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཛ་མྦུ་དཱི་པེཏི ཛ་མྦུ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊོ དཱི་པོ་ཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པོ. ཨི་མ་སྶ ཀི་ར དཱི་པ་སྶ ས་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཡོ་ཛ་ན་སཱ་ཁཱ པ་ཉྩ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་ཊྚ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏེ ཛཱ་ཏཱ ཀ་པྤ་ཊྛཱ་ཡི་ནཱི མ་ཧཱ་ཛ་མྦཱུ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ དཱི་པོ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑོ ཀ་པྤ་ཊྛཱ་ཡཱི, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ནེ ཀ་ད་མྦ་རུ་ཀྑོ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རཱུ་སུ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑོ, པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧེ སི་རཱི་ས་རུ་ཀྑོ, ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པཱ་ཊ་ལི་རུ་ཀྑོ, སུ་པ་ཎྞཱ་ནཾ སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑོ, དེ་ཝཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་པི ཀ་པྤ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ་ཝ.
‘‘པཱ་ཊ་ལཱི སི་མྦ་ལཱི ཛ་མྦཱུ, དེ་ཝཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ;
ཀ་ད་མྦོ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑོ ཙ, སི་རཱི་སོ བྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ་མོ’’ཏི.
ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་ནཾ རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན-ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ན-ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པུ་བྦཱ་རཱ་མ་ས་དི་སཾ. ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ, ན བ་ཧུ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི ནཱ་ག་ཝ་ན་སཱ་ལ་ཝ་ན་ཙ་མྤ་ཀ་ཝ་ནཱ་དི་ས་དི་སཾ ཝ་ངྐ་པ་བྦ་ཏ་ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏ་པ་དེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་མ་ག་དྷ་ཀྑེ་ཏྟཱ་དི་ས་དི་སཾ ས་མཾ བྷཱུ་མི་ཊྛཱ་ནཾ. པོ་ཀྑ་ར་ཎི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ག་གྒ་རཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་དི་སཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་དཱི་གྷ་ཝ་ངྐཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ནཾ ས་ནྣི་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་ཀྐཱུ་ལ་ཝི་ཀཱུ་ལནྟི ཨུ་ཀྐཱུ་ལ་ཉྩ ཝི་ཀཱུ་ལ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐཱུ་ལཾ ཨུ་ནྣ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་ཀཱུ་ལཾ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ན་དཱི་ཝི་དུ་གྒནྟི ན་དཱི་ནཾ བྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཏཾ དུ་གྒ་མ་ཏྟཱ ན་དཱི་ཝི་དུ་གྒ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཊྛཱ་ནནྟི ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. པ་བྦ་ཏ་ཝི་ས་མནྟི གི་རི་ཝི་ས་མཾ. ཡེ ཨོ་ད་ཀཱཏི ཡེ ཙ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ. ཨི་ཏོ ཀི་ར སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི ས་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་ནི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི ནཱ་ཝཱ ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ཧོ་ར་ཏྟེ་ཧི ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ནཱ་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་མ་ཙྪ་པི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཨོ་ད་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་པི་ཙ ཐ་ལ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཙ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨེ་ཀོ་ཝ ཨུ་པྤ་ལ་ག་ཙྪོ ཨ་སྶ, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ པ་ཎྞཱ་ནི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ལ་མ་ཀུ་ལཾ ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཎྞཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱི་པཱ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པྤ་ལ་མ་ཀུ་ལཾ ཝི་ཡ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏོ, སེ་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཨོ་ཀཱ་སོ. ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཎྞཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པྤ་ལ་མ་ཀུ་ལཾ ཝི་ཡ, སེ་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཨོ་ཀཱ་སོ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨོ་ད་ཀཱ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༣༢༣. དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ནུ་སྶེ་ཧཱིཏི ཨི་དྷ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ནུ་སྶེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.
མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ག་ཛ་ངྒ་ལཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ, ཏ་སྶ པ་རེ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. པུ་ར་ཏྠི་མ་ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་ལླ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ན་དཱི, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ སེ་ཏ་ཀ་ཎྞི་ཀཾ ནཱ་མ ནི་ག་མོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཐཱུ་ཎཾ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་སཱི་ར་དྡྷ་ཛོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་རཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ, ཨོ་ར་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༩) ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཛ་ན་པ་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཛ་ན་པ་དོ མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནོ ཨུ་ཛུ་ཀེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ནོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ, ཀ་ཏྠ་ཙི དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ, མ་ཛ྄ཛྷེ་ན པ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ, པ་རི་ཡ་ནྟ་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ན་ཝ་མ་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ བུ་དྡྷ་མཱ་ཏཱ བུ་དྡྷ་པི་ཏཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་ཀ་ལོ་པི ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སོ ནཱ་མ, སེ་ས་དཱི་པཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མཱ ཛ་ན་པ་དཱ. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སོ ནཱ་མ, སེ་སོ པ་ཙྩ་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༢༤. པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཛ་ལཱ༹ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཱ, ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ, མ་གྒ་པ་ཉྙཱ, ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ནཱ་མ, ཨ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ཨ་ཛ་ལཱ༹ ནཱ་མ. ཡེ་སཾ ཨེ་ལཱ༹ མུ་ཁ་ཏོ ན ག་ལ་ཏི, ཏེ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གཱ ནཱ་མ, ཨ་ནེ་ལ༹་མུ་ཁཱ ནི་དྡོ་ས་མུ་ཁཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་བ་ལཱཏི ས་མ་ཏྠཱ, ཀཱ་ཡ་བ་ལེ་ན ཙེ་ཝ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཏུནྟི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ. དུ་པྤ་ཉྙཱཏི ཨ་པྤ་ཉྙཱ ནི་པྤ་ཉྙཱ. ཛ་ལཱ༹ཏི མ་ནྡཱ མོ་མཱུ་ཧཱ.
༣༢༥. ཨ་རི་ཡེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནེ་ན མ་གྒེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ.
༣༢༦. ཡེ ལ་བྷ་ནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཡེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་སྶི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི.
༣༢༧. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ. ས་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན སོ་ཏུཾ.
༣༢༨. དྷཱ་རེ་ནྟཱིཏི ན པ་མྨུ་སྶ་ནྟི.
༣༢༩. དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟཱིཏི པ་གུ་ཎཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི.
༣༣༠. ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ནྟི.
༣༣༡. སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ཀེ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟཱིཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི.
༣༣༢. ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི.
༣༣༣. ཝ་ཝ་སྶ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཝ་ཝ་སྶ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་བྷ་ནྟི ས་མཱ་དྷིནྟི མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཉྩ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི.
༣༣༤. ཨ་ནྣ་གྒ་ར་ས་གྒཱ་ནནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་མ་ར་སཱ་ན་ཉྩ. ཨུ་ཉྪེ་ན ཀ་པཱ་ལཱ་བྷ་ཏེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཉྪཱ་ཙཱ་རེ་ན ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ན ཝཱ ཀ་པཱ་ལེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏ་བྷ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཡཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ན ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནྣ་གྒ་ར་ས་གྒཱ་ནཾ ན ལཱ་བྷཱི ནཱ་མ. ཡ་སྶ་པི ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ ཨ་མ་ནཱ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནྣ་གྒ་ར་ས་གྒཱ་ནཾ ན ལཱ་བྷཱི ནཱ་མ. ཡ་སྶ པ་ན ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟི, མ་ནཱ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ནྣ་གྒ་ར་ས་གྒཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ནཱ་མ. སོ ཨུ་ཏྟ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཧི ཡ་སྶ བྷ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་པཱ་ཏི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ནྣ་གྒ་ར་ས་གྒཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་ཎཱི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ དེ་ནྟི, ཨི་དཾ ཀིཾ ནཱ་མཱ་ཏི? ཨི་དཾ ཨུ་ཉྪེ་ན ཀ་པཱ་ལཱ་བྷ་ཏེ་ན ཡཱ་པེ་ནྟེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྣ་གྒ་ར་ས་གྒཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
༣༣༥. ཨ་ཏྠ་ར་ས་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་ར་སོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི, དྷ་མྨ་ར་སོ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ, ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ ནཱ་མ ཨ་མ་ཏ་ནི་བྦཱ་ནཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཛ་མྦུ་དཱི་པ་པེ་ཡྻཱ་ལོ ནི་ཊྛི་ཏོ.