ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི་ཐེ་རཱི་ཝ་ཏྠུ
༢༤༦. དྭཱ་ད་ས་མེ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ་ནནྟི ཏཱི་ཧི ལཱུ་ཁེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ནཾ, ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱི, ཨ་གྒཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གོ་ཏ་མཱི་ཏི ཏ་སྶཱ ནཱ་མཾ, ཐོ་ཀཾ ཀི་ས་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཀི་སཱ་གོ་ཏ་མཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱི ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ནཾ ‘‘དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ’’ཏི པ་རི་བྷ་ཝིཾ་སུ.
སཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི, ཨ་ཐ་སྶཱ ས་མྨཱ་ན་མ་ཀཾ་སུ. སོ པ་ན་སྶཱ དཱ་ར་ཀོ ཨཱ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ན་ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, ཏ་སྶཱ སོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. སཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གེ་ཧེ ཧ་ཏ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎིཾ, ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟཾ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏུ་མྤི ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻུ’’ནྟི པུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐེ་ནཱ་དཱ་ཡ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ཐཱ’’ཏི གེ་ཧ་དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་ཏྠ ཏེ མ་ཏ་ཀ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ དི་ཊྛ་པུ་བྦ’’ནྟི པཱ་ཎིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. སཱ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ་ཡ ནེ་ཝ ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ དི་སྭཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཏྟ་སོ་ཀེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏི་སྶཱ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ན ཨ་ཉྙོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ད་ས་བ་ལོ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཝ པུ་ཏྟ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཉྙོ ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་དེ་ཝ་ཀེ པ་ན ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ ད་ས་བ་ལོ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱ ‘‘ས་ཙྩཾ པུ་རི་སོ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཏྟ་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ཏྟ་སྶ མེ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་དྡ་ཀཾ ཏེ གོ་ཏ་མི ཀ་ཏཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ, ག་ཙྪ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀོ་ཙི མ་ཏ་པུ་བྦོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཏུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ‘‘ད་ས་བ་ལོ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཧ་ནྡ གོ་ཏ་མཱི’’ཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་དཾ་སུ. ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀོ་ཙི མ་ཏ་པུ་བྦོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཀིཾ ཝ་དེ་སི གོ་ཏ་མི, ཀོ ཨི་དྷ མ་ཏ་ཀེ ག་ཎེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་ལཾ ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ད་ས་བ་ལོ མཾ ཡ་ཏྠ མ་ཏ་པུ་བྦོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ནཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ནི་ཡཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན བུ་དྡྷེ་ན དི་ཊྛཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ, ‘‘པུ་ཏྟ་ཀ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ མ་ར་ཎཾ ཏ་ཝེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཙི་ནྟེ་སིཾ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཏ་ཝེ་ཝ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨེ་ས དྷ་མྨོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ན གཱ་མ་དྷ་མྨོ ནོ ནི་ག་མ་སྶ དྷ་མྨོ,
ན ཙཱ་པི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ དྷ་མྨོ;
ས་བྦ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ,
ཨེ་སེ་ཝ དྷ་མྨོ ཡ་དི་དཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ’’ཏི. (ཨ་པ. ཐེ་རཱི ༢.༣.༨༢);
ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ལ་དྡྷོ ཏེ, གོ་ཏ་མི, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ཊྛི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀེ་ན ཀ་མྨཾ, པ་ཏི་ཊྛཾ པ་ན མེ དེ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཏཾ པུ་ཏྟ་པ་སུ་ས་མྨ་ཏྟཾ, བྱཱ་ས་ཏྟ་མ་ན་སཾ ན་རཾ;
སུ་ཏྟཾ གཱ་མཾ མ་ཧོ་གྷོ་ཝ, མ་ཙྩུ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༢༨༧);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཱ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི, ས་ཏྠཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. སཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཨོ་བྷཱ་ས་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝེ, ཨ་པ་སྶཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ;
ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ, པ་སྶ་ཏོ ཨ་མ་ཏཾ པ་ད’’ནྟི. (དྷ. པ. ༡༡༤);
སཱ གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝ་ལ་ཉྫེ པ་ར་མུ་ཀྐ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ལཱུ་ཁེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋ་པེ་ནྟོ ཨི་མཾ ཐེ་རིཾ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.