(༡༤) ༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ
ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༡༩༨-༢༠༠. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ མ་ནོ་མ་ཡནྟི མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ. ‘‘མ་ནོ་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི (ཐེ་ར་གཱ. ༩༠༡) ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་སྨི་ཉྷི མ་ནེ་ན ཀ་ཏ་ཀཱ་ཡོ མ་ནོ་མ་ཡ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༣) ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཀཱ་ཡོ མ་ནོ་མ་ཡ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ན བ་ཧུ་ཀེ. ཨེ་ཀ་ས་དི་སེ་ཡེ་ཝ ཙ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ས་མ་ཎ་ས་ཧ་སྶཾ མཱ་པེ་སི. དྭེ་པི ཙ ཛ་ནེ ན ཨེ་ཀ་ས་དི་སེ ཨ་ཀཱ་སི ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ. ཏ་སྨཱ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་མྤི ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ་ཝ ཨ་གྒོ, ས་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ན མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཙ ས་མཱ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལོ ནཱ་མ, མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལོ ནཱ་མ. ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི་ལ་ཀྑ་ཎེ ཚེ་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀོ ས་མཱ་དྷི་གཱ་ལ༹ྷོ, ཨེ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་གཱ་ལ༹ྷོ. ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ངྒ་སཾ་ཁི་ཏྟེ ཚེ་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སཾ་ཁི་ཏྟེ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཚེ་ཀོ, ཨེ་ཀོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པི་ཙ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལོ, མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལོ. ཨུ་བྷོ་པི པ་ནྠེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ནྠ་ཀཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཛཱ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏོ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མ.
ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ དྭེ བྷཱ་ཏི་ཀཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ ནི་བ་དྡྷཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཀ་ནི་ཊྛོ ས་ཏྠཱ་རཾ དྭཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘མ་མ སཱ་ས་ནེ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ན་ནྟཱ་ནཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་གྒོ’’ཏི ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི, མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་ངྒ་དྭ་ཡ་པཱུ་ར་ཀེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུཾ ཏུ་མྷེ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ནོ་མ་ཡ་ངྒེ་ན ཙ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་ན ཙ ‘ཨ་ཡཾ མ་མ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒོ’ཏི ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ངྒ་དྭ་ཡ་པཱུ་ར་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ས་ཏྠཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཝ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, སོ ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ན་དྭ་ཡེ ཋ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. བྷཱ་ཏཱ་པི་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ས་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ས་ཏྠཱ་པི ཏཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ ས་ཏྠ་རི དྷ་ར་མཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡེ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་ཏ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐི་ཡ་ཏི, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ པ་ན ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི.
ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀི་ར དྷ་ན་སེ་ཊྛི་ཀུ་ལ་སྶ དྷཱི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་སེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙེ་པི མེ ཨི་མཾ ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ས་ཙེ མེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨི་མཾ དོ་སཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཝི་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧ་ཏྠ་སཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ག་བྦྷ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ སཱ་མི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་བྦྷོ མེ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏོ, ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཋཱ་ནེ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་མྷཱ་ཀཾ དུ་ཀྑ་མེ་ཝ, ཀུ་ལ་གེ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཛྫ ག་ཙྪཱ་མ, སྭེ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་པེ་སི. སཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་ས་མ་ཧ་ནྟཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, མ་ཡཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ གེ་ཧཱ ནི་ཀྑ་ནྟེ སཱ གེ་ཧེ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་གེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
ཨ་ཐ སོ པུ་རི་སོ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ བྷ་དྡེ’’ཏི པུ་ཙྪི. སཱ་མི ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟོ ཛཱ་ཏོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི? ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཙྪཱ་མ, ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ནི་ཝ་ཏྟཱ་མཱ་ཏི དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཏ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཙ པ་ནྠེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ནྠ་ཀོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་པ་རོ་པི ག་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི. ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ་པི དཱ་ར་ཀ་སྶ པ་ནྠེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛཱ་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ་ཏི ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཏེ དྭེ་པི དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཏཱ. ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀ་དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཉྙེ དཱ་ར་ཀ་ཛ་ནེ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏཱ མ་ཧཱ་པི་ཏཱ ཨ་ཡྻ་ཀོ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ སུ་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་མྨ, ཨ་ཉྙེ དཱ་ར་ཀཱ ཀ་ཐེ་ནྟི ‘ཨ་ཡྻ་ཀོ ཨ་ཡྻི་ཀཱ’ཏི, ཀིཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི? ཨཱ་མ, ཏཱ་ཏ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ན་ཏྠི, རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ པ་ན ཝོ དྷ་ན་སེ་ཊྛི ནཱ་མ ཨ་ཡྻ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧཱུ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ན ག་ཙྪ་ཐ ཨ་མྨཱ་ཏི? སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟེ་སུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ སཱ་མི་ཀ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨི་མེ དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མཾ ཀི་ལ་མེ་ནྟི, ཀིཾ ནོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དི་སྭཱ མཾ་སཾ ཁཱ་དི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཧི དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡྻ་ཀ་ཀུ་ལཾ ད་སྶེ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཧཾ ས་མྨུ་ཁཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཏཾ པ་ན ན་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་མི, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡྻ་ཀ་ཀུ་ལ་མེ་ཝ ད་ཊྛུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི དྭེ་པི ཛ་ནཱ དཱ་ར་ཀེ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཏྭཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀི་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ ནི་ཝཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀ་མཱ་ཏཱ དྭེ དཱ་ར་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི.
ཏེ ཏཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་སཱ་རེ སཾ་ས་ར་ནྟཱ་ནཾ ན པུ་ཏྟོ ན དྷཱི་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཧཱ་པ་རཱ་དྷི་ཀཱ, ན ས་ཀྐཱ ཏེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐེ ཋཱ་ཏུཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟུ, དཱ་ར་ཀེ པ་ན ཨི་དྷ པེ་སེ་ནྟཱུ་ཏི. སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པེ་སི་ཏཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་དཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ ད་ཏྭཱ པེ་སེ་སི. དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ཡྻ་ཀ་ཀུ་ལེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཏེ་སུ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨ་ཏི་ད་ཧ་རོ, མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ པ་ན ཨ་ཡྻ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ ནི་ཙྩཾ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. སོ ཨ་ཡྻ་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་སི, ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་སྶ་པི པ་བྦ་ཛྫ་ཏོ ཏ་ཝེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ བྷ་དྡི་ཀཱ. ས་ཙེ ས་ཀྐོ་སི, པ་བྦ་ཛ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ས་ཏྠཱ ‘‘ཀིཾ, མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, དཱ་ར་ཀོ ཏེ ལ་དྡྷོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ མ་ཡ྄ཧཾ ན་ཏྟཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ས་ཏྠཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀཾ ‘‘ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. སོ བ་ཧུཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨི་ཏི སོ ས་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ཛཱ་ཏོ. སོ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཕ་ལ་སུ་ཁེ་ན ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ ཨི་མཾ སུ་ཁཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་ཡྻ་ཀ་སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཐེ་རོ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་དཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་ས་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རོ བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ.
‘‘པ་དུ་མཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཀ་ན་དཾ སུ་ག་ནྡྷཾ,
པཱ་ཏོ སི་ཡཱ ཕུ་ལླ་མ་ཝཱི་ཏ་ག་ནྡྷཾ;
ཨ་ངྒཱི་ར་སཾ པ་སྶ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ,
ཏ་པ་ནྟ་མཱ་དི་ཙྩ་མི་ཝ་ནྟ་ལི་ཀྑེ’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༣; ཨ. ནི. ༥.༡༩༥) –
ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་པ་དཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་པ་དཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ན་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ. ཨ་ཐ ནཾ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ, ཏྭཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷ་བྦོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨེ་ཀ་གཱ་ཐ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ཏྭཾ ཀ་ཐཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་སྶ་སི, ནི་ཀྑ་མ ཨི་ཏོ’’ཏི. སོ ཐེ་རེ་ན པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ རོ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཛཱི་ཝ་ཀོ པུ་རི་སཾ པེ་སེ་སི ‘‘པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀོ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཏྠཱ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་སྶ ཁེ་དཾ དི་སྭཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ མ་ཡི ག་ཏེ བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, པ་ནྠ་ཀ, རོ་ད་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷཱ་ཏཱ མཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎཱ་མེ་ཏཱི་ཏི. པ་ནྠ་ཀ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏྭཾ བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ སུ་དྡྷཾ ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ཧི པ་ནྠ་ཀཱ’’ཏི.
སོ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣཾ ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜཾ ‘‘ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎཾ ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི ཧ་ཏྠེ་ན པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་སཱི་དི. ཏ་སྶ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ལོ་མཱ་ནི ཀི་ལི་ཊྛ་དྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. པུ་ན པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཀྑ་ལི་པ་རི་པུ་ཉྪ་ན་ས་དི་སཾ ཛཱ་ཏཾ. སོ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཏྠ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ཙོ་ལ༹་ཁ་ཎྜཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ཎྜ་རཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀི་ལི་ཊྛཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཙི་ཏྟ་མྤི ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པཱ་ད་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ མ་ནོ་མ་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ, བ་ཧུ་དྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཉྩ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ.
པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀཱུ་ནེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ན ག་ཏོ. ཛཱི་ཝ་ཀོ ཡཱ་གུཾ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི, ས་ཏྠཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟཾ པི་ད་ཧི. ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི? ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ཏི. སོ པུ་རི་སཾ པ་ཧི་ཎི ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ, ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་ཡྻཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མྤི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ས་དི་སཾ, ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་དི་ས་མ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ས་དི་སཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ པུ་རི་སོ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་སི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བ་ཧུ་ཏ་རོ, ཏ་ཏོ པ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ བྷ་ད་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘ཀོ་ནཱ་མོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མ ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ཏི. ག་ཙྪ བྷོ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མ ཀ་ཏ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི་ཏི. སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཏ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀ་ཐེ་སི. སོ པུ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་སི ‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦེ་པི ‘ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ ཨ་ཧཾ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀོ’ཏི ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀོ་པི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ན་ཡ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཀ་ཐ་ན་བྷི་ཀྑུ་མེ་ཝ ‘ཏུ་མྷེ ས་ཏྠཱ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ ག་ཎྷ ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སུ. སོ ཐེ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷི.
ད་ས་བ་ལེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཡཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟཱ ཝ་ཏ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་ས་ཛྫ ‘‘ཀིཾ ཝ་དེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་མ, ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷོ ལ་དྡྷོ་ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ གུ་ཎཾ ཀ་ཐེ་མཱ་ཏི. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དཱ་ཡ་ཛྫ་ལཱ་བྷོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀི་ཡ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ལ་བྷཱི་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་དཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི.
བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏེ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ན་ག་རེ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་སེ་ཊྛི ནཱ་མ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ རཱ་ཛཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ མ་ཏ་མཱུ་སི་ཀཾ དི་སྭཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་ད་མཱ་ཧ – ‘‘ས་ཀྐཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ཨི་མཾ ཨུ་ནྡཱུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ར་བྷ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ཏུཾ ཀ་མྨ་ནྟེ ཙ པ་ཡོ་ཛེ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ དུ་གྒ་ཏ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏཾ སེ་ཊྛི་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི མཱུ་སི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཎེ བི་ལཱ༹་ར་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ད་ཏྭཱ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀཾ ལ་བྷི. ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཀུ་ཊེ་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རེ དི་སྭཱ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཕཱ་ཎི་ཏ་ཁ་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ལུ༹་ངྐེ་ན པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ཏ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པུ་པྥ་མུ་ཊྛིཾ ཨ་དཾ་སུ. སོ ཏེ་ན པུ་པྥ་མཱུ་ལེ་ན པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ཕཱ་ཎི་ཏ་ཉྩ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་པྥཱ་རཱ་མ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཏ་སྶ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ལཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཌྜྷ་ཨོ་ཙི་ཏ་ཀེ པུ་པྥ་ག་ཙྪེ ད་ཏྭཱ ཨ་ག་མཾ་སུ. སོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ལ་བྷི.
པུ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛི་དི་ཝ་སེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏི་ཏ་དཱ་རཱུ་ནཾ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ རཱ་ཛ་ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ སོ་ལ༹་ས ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ལ་བྷི. སོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ན་ག་ར་དྭཱ་ར་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཙཱ་ཊིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏེ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀེ པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏྭཾ, ས་མྨ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་པ་ཀཱ་རོ, ཀིཾ ཏེ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི? སོ་པི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཐ་ལ་པ་ཐ་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཙ ཛ་ལ་པ་ཐ་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཐ་ལ་པ་ཐ་ཀ་མྨི་ཀོ ‘‘སྭེ ཨི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ པ་ཉྩ ཨ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པཾ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ སོ ཨ་སྶཱ་ནཾ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཏི་ཎ་ཀ་ལཱ་པ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ནྟ་ར་དྭཱ་རེ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཨ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རེ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་རིཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཏཾ ཏི་ཎཾ ག་ཎྷི.
ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧ་ཙྩ་ཡེ་ན་སྶ ས་མུ་དྡ་ཀ་མྨི་ཀ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘པ་ཊྚ་ནཾ མ་ཧཱ་ནཱ་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི ས་བྦ་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ར་ཐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཱ་པ་ཊྚ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཾ ནཱ་ཝི་ཀ་སྶ ས་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘‘བཱ་ཧི་ར་ཀེ་སུ ཝཱ་ཎི་ཛེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཏ་ཏི་ཡེ་ན པ་ཊི་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཏོ ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཝཱ་ཎི་ཛཱ ‘‘བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་མཾ་སུ. བྷ་ཎྜཾ ཏུ་མྷེ ན ལ་བྷི་སྶ་ཐ, ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཎི་ཛེ་ན ས་ཙྩ་ཀཱ་རོ དི་ནྣོ་ཏི. ཏེ ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏཱ, པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀ་པུ་རི་སཱ པུ་རི་མ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་ཊི་ཧཱ་རེ་ན ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ ས་ཏ་མ་ཏྟཱ་པི ཝཱ་ཎི་ཛཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ནཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཏྟི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ པ་ཏྟིཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ པུ་རི་སོ དྭེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་སེ་ཊྛི་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ.
ཨ་ཐ ཏཾ ཙཱུ་ལ༹་སེ་ཊྛི ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཾ དྷ་ནཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི པུ་ཙྪི. སོ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ཨུ་པཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ལ་དྡྷ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སེ་ཊྛི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཾ དྷཱི་ཏ་རཾ ད་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. སོ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ སེ་ཊྛི་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོ. ས་ཏྠཱ དྭེ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི མེ་དྷཱ་ཝཱི, པཱ་བྷ་ཏེ་ན ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཎུཾ ཨ་གྒིཾ་ཝ ས་ནྡྷ་མ’’ནྟི. (ཛཱ. ༡.༡.༤);
ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་སི. ཨ་ཡཾ དྭི་ནྣ་མྤི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པུ་བྦ་པ་ཏྠ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ན་ནྟཱ་ནཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི, ས་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ནྠ་ཀ་ནྟི.
སུ་བྷཱུ་ཏི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༠༡. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནནྟི ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ. ར་ཎནྟི ཧི རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. སོ ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ. ཏེ་སཾ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ སུ་བྷཱུ་ཏི་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨ་ཉྙེ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ་ཝ, ཐེ་རེ་ན པ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ལ་དྡྷཾ. ཨ་ཉྙེ ཧི བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཐེ་རོ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏ་ནི་ཡཱ་མ་ཏོ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
༢༠༢. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནནྟི ད་ཀྑི་ཎཱ་ར་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཉྙེ་པི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, ཐེ་རོ པ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ གྷ་རེ གྷ་རེ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་ན་སྶ སུ་ས་མི་དྡྷོ, ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཏོ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་པ་ཊོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཏ་སྨཱ སུ་བྷཱུ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་རེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ སཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་པི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ན་ནྡ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཛ་ཊི་ལཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ན་ནྡ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཙ དྭཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟ་ར་པ་ཏྠ་ནཾ དི་སྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན་ནྡ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་སྶ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་དཱ་ན་ཉྩ པུ་པྥཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཉྩ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྠཱ པ་ན ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རི་ཨ་ངྒེ་ན ཙ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ངྒེ་ན ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ སཱ་ཝ་ཀཾ ‘‘ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ ས་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་བྦེ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་ཧ་སྶཱ་པི ཏཱ་པ་སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. ན་ནྡ་ཏཱ་པ་སོ པ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ས་བྦེ་པི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ན་ནྡ་ཏཱ་པ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་སི་ག་ཎ་སྶ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཀོ ནཱ་མོ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ’’ཏི? ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རི་ཨ་ངྒེ་ན ཙ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ངྒེ་ན ཙ ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ པ་ཏྟོ ཨེ་སོ་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ན པ་ཏྠེ་མི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཡཾ ཐེ་རོ ཝི་ཡ དྭཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ན་ནྡ་ཏཱ་པ་སོ་པི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨི་ད་མ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ. ཨ་ནྟ་རཱ པ་ན ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐི་ཡ་ཏི.
སོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ སུ་མ་ན་སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི, སུ་བྷཱུ་ཏཱིཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་དཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ སེ་ཊྛི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ནོ གྷ་རཾ ག་ཏོ ས་ཏྠུ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནེ མ་གྒེ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ རཱ་ཛ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་རཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཛེ་ཏ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ཀོ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཧ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཡཾ སུ་བྷཱུ་ཏི་ཀུ་ཊི་མྦི་ཀོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི. སོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ དྭེ མཱ་ཏི་ཀཱ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི, པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎ་དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ར་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཱི་ན་ཉྩ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༠༣. པ་ཉྩ་མེ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱི་ནཾ. རེ་ཝ་ཏོ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡོཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཏྠེ་ར་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ. སོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ཐེ་རཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཝ་ན་ས་བྷཱ་གཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་བྷཱ་གཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ས་བྷཱ་ག་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཝ་སི. ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ན ས་བྷཱ་གཱ་ནི ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལ་ས་ཀྑ་ར་པཱ་སཱ་ཎ་ཝི་ས་མེ ཁ་དི་ར་ཝ་ནེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ནི་བྦ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ་ཡ པ་ཡཱ་ག་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ནཱ་ཝཱ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ པ་ཡཱ་ག་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. སོ ད་ས་བ་ལཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎོ’’ཏི ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ བ་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཙེ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱ་མཱ་ནི ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ར་ཏཱི་རཾ ཏཱ་རེ་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. སོ ནཱ་ཝི་ཀོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏོ སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཏྭཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནྟ་རཱ པ་ན ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐི་ཡ་ཏི.
སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ མ་ག་དྷ་ཀྑེ་ཏྟེ ནཱ་ལ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ སཱ་རཱི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་མྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཎྞཾ བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣ་ཉྩ བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ས་བྦ་ཀ་ནི་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, རེ་ཝ་ཏོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཝ་ཌྜྷི་ཏ་ཝ་ཌྜྷི་ཏེ དཱ་ར་ཀེ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ རེ་ཝ་ཏཾ ད་ཧ་ར་མེ་ཝ གྷ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བ་ནྡྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མཱ་ན་ཀུ་ལ་ཏོ དཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ རེ་ཝ་ཏ་སྶ ཨ་ཡྻི་ཀཾ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་མྨ, ཏ་ཝ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཡ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རཱ ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. རེ་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་རི་ཀཱ ད་ཧ་རཱ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏཱ, ཨི་མི་སྶཱ ཀི་ར ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ རཱུ་པཾ མ་མ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཡ རཱུ་པ་ས་དི་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཐཱ’’ཏི? ཏཱ་ཏ, ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་རི་ཀཱ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཝི་ཡ ཏེ ཛ་རཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དཱ་མཱ་ཏི. སོ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ རཱུ་པཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏཱ་ཏ, ཀིཾ ཝ་དེ་སི, མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ཀི་ར རཱུ་པཾ ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཝ་ལི་ཏྟ་ཙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་ལི་ཏ་ཀེ་སཾ ཁ་ཎྜ་ད་ནྟཾ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ར་ཛྫི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ག་ཏ་མ་གྒ་མེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཝ་ཡེ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཐ, བྷོ, ཝི་དྷཱ་ཝ་ནི་ཀཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་ཀྑ་མི. ཏཱ་ཏ, མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སེ མཱ བ་ཧི ག་ཙྪཱ་ཏི. སོ དཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷཱ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པ་པ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. པུ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ཏ་ཏོ ཏུ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ས་པྤུ་རི་ས མ་ཡཾ ཏཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ ‘‘ཀ་སྶཱ་སི པུ་ཏྟོ’’ཏི, ཏྭ་ཉྩ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀོ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཨུ་སྶ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སོ ཨུ་བྷོ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི མཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི མ’’ནྟི མ་ཧཱ་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝི. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤུ་རི་ས, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཏ་ཝ ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ ཀོ་ཙི ག་ཎྷ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏྭ་ཉྩ ‘ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱི’ཏི ཝ་ད་སི, ཀིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་སཱི’’ཏི? བྷ་ནྟེ, ནཱ་ཧཾ ཝ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དཱ་མི, ཏི་སྶ་ནྣཾ པ་ན མེ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་ལོ་པོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་དཱ་མི. མཾ ཏཱ་ཝ ཏུ་མྷེ མཱ པ་བྦཱ་ཛ་ཡི་ཏྠ, བྷཱ་ཏ་རཾ པ་ན མེ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ་ཏི. ཀོ་ནཱ་མོ པ་ན ཏེ བྷཱ་ཏཱ་ཏི? གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཏི་སྶོ ནཱ་མ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀོ ནོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧ – ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ས་བྦེ་ཝ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ, ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཡེ་ན ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཏི་ཀོ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཡོ་ཛ་ཡིཾ་སུ.
ཐེ་རོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཁ་དི་ར་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝཱ བྷཱ་ཏི་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཝཱ ན པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཏ་ཡོ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ལཱུ་ཁ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཝ་ལཱི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ ན ག་ཏཾ. སོ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཨ་ཧོ་སི, སོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ཀི་ར ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ རེ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, སོ ཨ་བྷི་ར་མེ་ཡྻ ཝཱ ན ཝཱ, ག་ནྟྭཱ ནཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ རེ་ཝ་ཏ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དྭེ ཝཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཡཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ, ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཧ་མྤི ག་མི་སྶཱ་མི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠཱ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙཱ་རི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཧཱི་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ས་ཏྠུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་རཱི་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མ, མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝཱ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ་ཝ བ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ ‘‘རེ་ཝ་ཏཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ.
ཨ་ཐེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ དྭེ་དྷཱ་པ་ཐཾ པ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དྭེ མ་གྒཱ, ཀ་ཏ་ར་མ་གྒེ་ན ས་ངྒྷོ ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ཀ་ཏ་ར་མ་གྒོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཛུ་ཀོ་ཏི? བྷ་ནྟེ, ཨུ་ཛུ་མ་གྒོ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་ཐོ, པ་རི་ཧཱ་ར་མ་གྒོ པ་ན ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཁེ་མོ སུ་བྷི་ཀྑོ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡ, སཱི་ཝ་ལི ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི? ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ས་ངྒྷོ ཨུ་ཛུ་མ་གྒ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ཏུ, སཱི་ཝ་ལི་སྶ པུ་ཉྙཾ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ པུ་ཉྙ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. མ་གྒཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དེ་ཝ་ས་ངྒྷོ ཡོ་ཛ་ནེ ཡོ་ཛ་ནེ ཋཱ་ནེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨ་ཡྻོ སཱི་ཝ་ལི, ཀ་ཧཾ ཨ་ཡྻོ སཱི་ཝ་ལཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི.
ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཏྠཱ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ག་ནྟྭཱ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟོ. ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཨི་དྡྷི་ཡཱ མཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ག་ཏོ. ས་ཏྠཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ན མ་གྒེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཨ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ཊྛེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཝི་སིཾ་སུ. དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པཱ་ན་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ན་ཀཾ པི་ཝི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ.
ཨ་ཐེ་ཀ་ཙྩེ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ་སུ ‘‘ས་ཏྠཱ ད་ས་བ་ལོ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨི་མ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ, ཀིཾ ནཱ་མ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡི ཙི་རཾ ཝ་ས་ནྟེ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་མ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, རེ་ཝ་ཏ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏོ རེ་ཝ་ཏ་སྶ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ས་ཏྠཱ་རཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི – ‘‘རེ་ཝ་ཏ, ཨི་མཾ ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཊྛཱ་ནཾ, ཙ་ཎྜཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀི་ནྟི ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ཏེ་སཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་དྡཾ སུ་ཎ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་ར་ཏི ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ནི་ཝཱ་སཱ་ནི་སཾ་སཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏེ་སཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཚ་ཏྟཱ་ནཾ པ་མུ་སྶ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ ཧི ཏེ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་སཾ པ་ན ཝི་ས་མ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཛཱ་ཎུ་ཀེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ གུ་མྦེ ཙ ག་ཙྪེ ཙ ཀ་ཎྚ་ཀེ ཙ མ་དྡ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སི་ཏ་ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཁ་དི་ར་ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ཏྟཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི, ཨུ་པཱ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛིཾ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹ཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཨཱ་དཱ་ཡ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ས་ཀྐཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨཱ་ག་མཾ་སུ.
པུ་ར་ཏོ ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ, ཝི་སཱ་ཁཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧེ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘མ་ནཱ་པཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི? མ་ནཱ་པཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ལ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ ས་བྦ་པ་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི – ‘‘མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ཡྻཱ, རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. མཱ པུ་ཙྪ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ, ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨུ་ཛྫ་ངྒ་ལཾ ས་ཀྑ་ར་པཱ་སཱ་ཎ་ཝི་ས་མཾ ཁ་དི་ར་ཝ་ནཾ ཨེ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. ཝི་སཱ་ཁཱ, པུ་རི་མཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྪི་མཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་སཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐཱ ས་ཙྩཱ’’ཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ, ཨ་ཡྻཱ, ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནི་ནྡ་ནྟི, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ཝི་སཱ་ཁེ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མཱ ཝཱ, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ར་མ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ནི་ནྣེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཐ་ལེ;
ཡ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༩༨; སཾ. ནི. ༡.༢༦༡);
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༠༤. ཚ་ཊྛེ ཛྷཱ་ཡཱི་ནནྟི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ. སོ ཀི་ར ཐེ་རོ ཡཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་ས་བ་ལོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཀ་ངྑཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ངྑཱ ནཱ་མ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རོ ཀ་པྤི་ཡེ་པི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི. ཏེ་ན་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ན ཨ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་མི, ཡ་ཐཱ པ་ན སོ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ བྷི་ཀྑུ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཝ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཏྭཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ད་ས་བ་ལེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཏ་རཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཨི་མཾ གུ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ, ཨཱ་ཝུ་སོ གུ་ལོ༹, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ མུ་གྒཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༧༢) ཨེ་ཝཾ པ་ན ཀ་པྤི་ཡེ་སྭེ་ཝ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཀ་ངྑཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ངྑཱ་རེ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ་ཏི.
སོ་ཎ་ཀོ་ལི༹་ཝི་ས་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༠༥. ས་ཏྟ་མེ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནནྟི པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ. སོ་ཎོ ཀོ་ལི༹་ཝི་སོཏི སོ་ཎོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཀོ་ལི༹་ཝི་སོཏི གོ་ཏྟཾ. ཀོ་ཊི་ཝེ་སྶོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ, ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝེ་སྶ་ཀུ་ལ་སྶ དཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཐེ་ར་སྶ པ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀུ་མཱ་རོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ.
སོ་པི སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་སེ་ཊྛི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ངྒཱ་ཡཾ ཀཱི་ལ༹་ཏི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀོ ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷེ ད་ཎྜ་ཀེ ཙ ཝ་ལླི་ཡོ ཙ སཾ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཀུ་མཱ་ར ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཡྻོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, ཨ་ཧཾ སྭེ ཨ་ཡྻ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ག་ཏོ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ་པི ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ གེ་ཧ་དྭཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཀུ་མཱ་རོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ས་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ‘‘པཱ་དེ་སུ ཀ་ལ་ལཾ མཱ ལ་གྒཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀཾ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྦ་ལ་སྶ ཝ་ཎྞེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་ས་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྦ་ལ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པ་བྷཱ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝ་ཎྞོ བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏུ, ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཊ་ལ་ཕ་སྶ་ས་དི་སོ་ཝ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. སོ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རོ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་མེ་ཝ ག་ཏོ.
སོ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ༹་ཙ་མྤཱ་ན་ག་རེ ཨུ་པ་སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཊྛི་ཀུ་ལཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཙ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ ཨེ་ཀ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ, ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་པ་རི་སི་ཏྟཱ ཝི་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར་ཙྪ་ཝཱི’’ཏི སོ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
ཨ་ཐ་སྶ ས་ཊྛི དྷཱ་ཏི་ཡོ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཀུ་མཱ་རཾ ཝི་ཡ ནཾ སུ་ཁེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི – ས་ཊྛི་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན པོ་སེ་ནྟི. ཀེ་དཱ་རེ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ཁཱི་རོ་ད་ཀ་སྶ ཙ ག་ནྡྷོ་ད་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙཱ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟི. སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནཾ ཁཱི་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ སུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱི་ཧི་ག་བྦྷཱ་ནཾ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཉྩ པ་རི་ཡ་ནྟ་པ་རི་ཀྑེ་པེ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཙ ཐ་མྦྷེ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ད་ཎྜ་ཀེ ད་ཏྭཱ ཀི་ལ་ཉྫེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ས་སྶེ ནི་པྥ་ནྣེ ཀོ་ཊྛེ ཙ་ཏུ་ཛཱ་ཏི་ག་ནྡྷེ་ཧི པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་ཏྟ་མ་ག་ནྡྷེ་ཧི པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ནྟི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་པུ་རི་སཱ ཁེ་ཏྟཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི ཝ་ཎྚེ་སུ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མུ་ཊྛི་མུ་ཊྛི་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ག་ནྡྷེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སཱ་ལི་སཱི་སཱ་ནི ས་ནྠ་ར་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྠ་ར་ནྟཱ ཀོ་ཊྛ་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནྟི, ཏི་ཝ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟི. ཝི་ཝ་ཊ་ཀཱ་ལེ ས་ཀ་ལ་ན་ག་རཾ སུ་ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི. སཱ་ལི་མྷི པ་ཧ་ཏེ དྷུ་ཏྟཱ ཐུ་སེ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཀུ་ཎྜ་ཀཾ པ་ན ཙཱུ་ལུ༹་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ལ་བྷ་ནྟི. མུ་ས་ལ་གྷ་ཊྚི་ཏ་ཀེ སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལེ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཧཱི་ར་ཀ་པ་ཙྪི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏ་ཀཱ་ལཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ར་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི, པ་མུ་ཁ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐུ་ཐི་ཏ་ཨ་པྤོ་ད་ཀ་མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་ས་པཱུ་རི་ཏ་སྶ ར་ཛ་ཏ་ཐཱ་ལ་སྶ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ནྟི.
སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཝཱ་སི་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ མུ་ཁ་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི. ཏ་སྶ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠ་ར་ནྟི. ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི་སྶ བ་ནྡྷུ་ཛཱི་ཝ་ཀ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ས་སྶ ཝི་ཡ ཕ་སྶོ, པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ལོ་མཱ་ནི ཛཱ་ཡིཾ་སུ. སོ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི བྷཱུ་མིཾ ཨ་ཀྐ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་སྶ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ ཏ་ཡོ པཱ་སཱ་དེ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. སོ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ དེ་ཝོ མ་ཉྙེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི.
ཨ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠ་རི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ པཱ་ད་ལོ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ར་ཉྙཱ མཱ་ག་དྷེ་ན པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ གཱ་མི་ཡ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པ་ཧི་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན ཁོ, སོ་ཎ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པུ་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. སོ ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༣) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཙ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟཱ ཙ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, རཱུ་པ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་པི ཛ་ནཱ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཀ་ཐཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ཝ་ན་སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྲ ཧི སུ་སཱ་ན་ནྟི ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ ནཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ས་ནྟེ མ་མ ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་རཱི་རཾ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མཱ་ལཾ, ན ཁོ པ་ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཀཱ་ཡཾ ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ་པི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ སུ་ཁུ་མཱ་ལཱ་ནཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ཧི ཕོ་ཊཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཛྫིཾ་སུ, ཙ་ངྐ་མོ ཨེ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏོ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. པཱ་དེ་སུ ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ་སུ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི་པི ཧ་ཏྠེ་ཧི་པི ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨོ་བྷཱ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ་པི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, མཱ་དི་སོ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ཨ་དྡྷཱ ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ, ན ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ, ན ནེ་ཡྻོ, པ་ད་པ་ར་མེ་ན མ་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ མེ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ, ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཐེ་ར་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཉ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཕུ་ཊྛཾ ཙ་ངྐ་མཾ དི་སྭཱ ཐེ་རཾ ཝཱི་ཎོ་ཝཱ་དེ་ན (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༣) ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་མེ་ཝ ག་ཏོ. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ་པི ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཐེ་རཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
སོ་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༠༦. ཨ་ཊྛ་མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནནྟི ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཀི་རི་ཡཱ, མ་དྷུ་ར་ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཐེ་རོ ད་ས་བ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏ་སྨཱ སོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. སོ་ཎོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ པ་ན ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ དྷཱ་རེ་སི. ཏ་སྨཱ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀོ་ཊི་ཀ་ཎྞོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་གྒེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡཾ བྷི་ཀྑུཾ ཏུ་མྷེ ཨི་ཏོ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཀཱ་ལི༹་ཡཱ ནཱ་མ ཀུ་ར་ར་གྷ་རི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. སཱ པ་རི་པ་ཀྐེ ག་བྦྷེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱ་ཏཱ་གི་རོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ མ་མ ས་ཧཱ་ཡེ་ན ཧེ་མ་ཝ་ཏེ་ན སུ་ཏཱ ན སུ་ཏཱ’’ཏི? སོ དེ་ཝ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ མ་མ ས་ཧཱ་ཡོ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙེ་ཝ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མ་ཏྠ་ཀེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ པཱ་ཡཱ་སི.
ཧེ་མ་ཝ་ཏོ་པི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཀཱ་ལ་པུ་པྥི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་མ ས་ཧཱ་ཡེ་ན སཱ་ཏཱ་གི་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མ་ཏྠ་ཀེ་ནེ་ཝ པཱ་ཡཱ་སི. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་གྒ་བ་ལ་ཀཱ་ཡཱ ཀུ་ལ་གྷ་རི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ལི༹་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀ་སྶ པ་རི་སཱ, མ་ཡཾ སཱ་ཏཱ་གི་ར་སྶ. ཏུ་མྷེ ཀ་སྶ པ་རི་སཱ, མ་ཡཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་པི ཏཾ་ཁ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ན་མ་ཏྠ་ཀེ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ. སཱ་ཏཱ་གི་རོ ཧེ་མ་ཝ་ཏཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཧཾ, ས་མྨ, ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི? ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མྨཱ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པུ་པྥི་ཏཾ དི་སྭཱ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏྭཾ པ་ན, ས་མྨ, ཀ་ཧཾ ག་ཙྪ་སཱི་ཏི? ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ, ས་མྨཱ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི? ཏྭཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་སྶ ཀེ་ན པུ་པྥི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི? ན ཛཱ་ནཱ་མི, ས་མྨཱ་ཏི. སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ཏྟོ སི་དྡྷ་ཏྠ་ཀུ་མཱ་རོ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་མྤེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི? ན ཛཱ་ནཱ་མི, ས་མྨཱ་ཏི. ཏྭཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ པུ་པྥི་ཏ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་སི, ཏ་སྶ པ་ན པུ་རི་ས་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨེ་ཀ་མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་ས་དི་སཾ ཨ་ཛྫ ཛཱ་ཏཾ ས་མྨཱ་ཏི. མཱ་ལཱ ཏཱ་ཝ པུ་པྥ་ནྟུ, ཏ་ཡཱ སོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ དི་ཊྛོ་ཏི. ཨཱ་མ, ས་མྨ, ས་ཏྠཱ ཙ མེ དི་ཊྛོ, དྷ་མྨོ ཙ སུ་ཏོ, ཨ་མ་ཏ་ཉྩ པཱི་ཏཾ. ཨ་ཧཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་མ་ཏ་དྷ་མྨཾ ཏ་མྤི ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སྨི, ས་མྨཱ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སི་རི་ས་ཡ་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ཏཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡེ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི. ‘‘ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཨུ་དྡྷཾ, ན ཧེ་ཊྛཱ, ཨ་མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་སི་ཏོ, ནོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་སི་ཏོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ པ་གྒ་ཧི་ཏ་མཱ་ན་སཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཏ་ཏོ –
‘‘ཨ་ཛྫ པ་ནྣ་ར་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ (ཨི་ཏི སཱ་ཏཱ་གི་རོ ཡ་ཀྑོ),
དི་བྦཱ ར་ཏྟི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ;
ཨ་ནོ་མ་ནཱ་མཾ ས་ཏྠཱ་རཾ,
ཧ་ནྡ པ་སྶཱ་མ གོ་ཏ་མ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༥༣) –
ཨེ་ཝཾ སཱ་ཏཱ་གི་རེ་ན ཝུ་ཏྟེ –
‘‘ཀ་ཙྩི མ་ནོ སུ་པ་ཎི་ཧི་ཏོ (ཨི་ཏི ཧེ་མ་ཝ་ཏོ ཡ་ཀྑོ),
ས་བྦ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏཱ་དི་ནོ;
ཀ་ཙྩི ཨི་ཊྛེ ཨ་ནི་ཊྛེ ཙ,
ས་ངྐ་པྤ་སྶ ཝ་སཱི་ཀ་ཏཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༥༤);
ཨེ་ཝཾ ཧེ་མ་ཝ་ཏོ ས་ཏྠུ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཉྩ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཉྩ པུ་ཙྪི. པུ་ཙྪི་ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ སཱ་ཏཱ་གི་རོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན ཧེ་མ་ཝ་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟེ ནི་ཊྛི་ཏེ ཧེ་མ་ཝ་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི.
ཨ་ཐ, ཀཱ་ལཱི༹ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ, པ་ར་སྶ དྷ་མྨེ དེ་སཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་པྤ་སཱ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. སཱ ས་བྦ་མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཋ་མ་ཀ་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶཱ ས་ཧ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་མེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ག་བྦྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་དཱ་ར་ཀ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ སོ་ཎོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི. སཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀུ་ལ་གྷ་ར་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཏཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟེ པ་བྦ་ཏེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཐེ་རོ ནི་བ་དྡྷཾ ཏ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ་པི ནི་བ་དྡྷཾ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཐེ་རོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. སོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ – ‘‘སོ་ཎ, ཏ་ཡི ག་ཏེ ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སྶ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཝ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝ་རཾ ད་སྶ་ཏི. ཏྭཾ ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཧི, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སཱ་པི ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏ, ཏྭཾ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨི་མཾ ཀ་མྦ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཝ་ས་ན་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་རཱ་ཧཱི’’ཏི ཀ་མྦ་ལཾ ཨ་དཱ་སི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་ཏྠུ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠ་རི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་དེ་ཝ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི, ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ སོ་ཎོ བ་ཧུ་དེ་ཝ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ས་ཏྠཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན སོ་ཎ་སྶ ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སོ་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏུ’’ནྟི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་མྤི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི (སུ. ནི. ༧༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་བྷཱ་སི. ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ‘‘སུ་གྒ་ཧི་ཏོ ཏེ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨོ, མ་ཡཱ དེ་སི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨ་ཛྫ ཙ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ, ཀི་ཉྩི ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. སོ་ཎ་ཏྠེ་རོ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཝ་རེ ཡཱ་ཙི, ས་ཏྠཱ ཨ་དཱ་སི. པུ་ན ཐེ་རོ མཱ་ཏུ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་མྦ་ལོ པ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཀ་མྦ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཐེ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ.
ཨི་ཏི ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ མཱ་ཏུ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘པུ་ཏྟོ ཀི་ར མེ དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛོ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ད་ས་བ་ལོ’’ཏི? ཨཱ་མ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི. ཝ་ནྡི་ཏོ ཏེ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི? ཨཱ་མ ཝ་ནྡི་ཏོ, སོ་པི ཙ མེ ཀ་མྦ་ལོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ་ཏི. ཀིཾ, ཏཱ་ཏ, ཏ་ཡཱ ཀི་ར ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཱ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཙ ཏེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རོ དི་ནྣོ་ཏི? ཏ་ཡཱ ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཏཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ་ཏི? ཏཱ་ཏ, མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་བ་ལེ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དི་ནྣ་དི་ཝ་སེ ‘‘ས་ཀ་ལ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དེ་ཝ་ཏཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ – ཏཱ་ཏ, ཏ་ཡཱ ཀ་ཐི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མཱི་ཏི. ཐེ་རོ མཱ་ཏུ ཀ་ཐཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. སཱ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ མ་ཎྜ་པཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ ཨེ་ཏྠ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༠༧. ན་ཝ་མེ ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཡ་དི་དཾ སཱི་ཝ་ལཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ལཱ་བྷཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་ཝ་ལི་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ན པ་ཏྠེ་མི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧི སོ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ པ་ཏྠ་ནཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཝི་པ་སྶཱི་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ སཱ་ཀ་ཙྪི་ཏྭཱ སཱ་ཀ་ཙྪི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་བྦེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ན་ཏྠཱི’’ཏི མ་དྷུ་ཉྩ གུ་ལ༹་ད་དྷི་ཉྩ ན ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཛ་ན་པ་ད་ཏོ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་མ་གྒེ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་སུཾ. ཏ་དཱ ཨེ་ས ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་མ་ཏོ གུ་ལ༹་ད་དྷི་ཝཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མུ་ཁཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ན་ངྒ་ལ་སཱི་ས་མ་ཏྟཾ ནི་མྨ་ཀྑི་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀ་མ་དྷུཾ དི་སྭཱ ‘‘པུ་ཉྙེ་ན མེ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི. ནཱ་ག་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་པུ་རི་སོ ཏཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཀ་སྶི་མཾ ཨཱ་ཧ་ར་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ན ཀ་སྶ་ཙི སཱ་མི, ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏུཾ པ་ན མེ ཨི་དཾ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི, བྷོ པུ་རི་ས, ཨི་མཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ མ་དྷུ་ཉྩ གུ་ལ༹་ད་དྷི་ཉྩ དེ་ཧཱི་ཏི.
སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ན བ་ཧུ་མཱུ་ལཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ བ་ཧུཾ དེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, དྭེ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི་ཏི. དྭཱི་ཧི་པི ན དེ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟཾ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཾ ས་ཧ་སྶཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་ཨ་ཉྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝ, ཨི་མ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དཾ ན བ་ཧུ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ, ཏྭ་ཉྩ བ་ཧུཾ དེ་སི, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི? ཨི་དྷ, བྷོ, ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶཱི་ད་ས་བ་ལ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི. ས་ཙེ ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ན ལ་བྷི་སྶ་ནྟི, ནཱ་ག་རཱ་ནཾ པ་རཱ་ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཧ་སྶཾ ད་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ནཱ་ག་རཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱ་ཏུཾ ཨ་ཝཱ་རི་ཏ་མེ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ ཀོ་ཙི ནཱ་ག་རཱ་ནཾ དཱ་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཧ་སྶཾ དཱ་ཏཱ་ཏི? ན་ཏྠི ས་མྨཱ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. ཏེ་ན ཧི ག་ཙྪ, ནཱ་ག་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ – ‘‘ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨི་མཱ་ནི དྭེ མཱུ་ལེ་ན ན དེ་ཏི, ས་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏུ་མྷེ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. ཏྭཾ པ་ན མེ ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ན་མུ་ཁེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཧོ་ཧཱི་ཏི.
སོ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི པ་རི་བྦ་ཡ་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ་མཱ་ས་ཀེ་ན པ་ཉྩ་ཀ་ཊུ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ད་དྷི་ཏོ ཀ་ཉྫི་ཡཾ ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀ་ཊུ་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི. མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་ཀྐཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཝཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ དུ་གྒ་ཏ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རོ, ཨི་མཾ མེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ད་ཏྟི་ཡེ་ན སེ་ལ་མ་ཡེ་ན པ་ཏྟེ་ན ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. སོ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ནི་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛོ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛྫ བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཀྐཱ་རོ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་བྷ་ཝེ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ན་ཉྩ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ་པི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཡཾ པཱ་ཏ་ཉྩ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ས་མྤ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་ཉྙ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཧ་ཏྠེ་ན བཱི་ཛ་པ་ཙྪིཾ ཕུ་སཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་བཱི་ཛ་ཏོ ས་ལཱ་ཀ་ས་ཏ་མྤི ས་ལཱ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ནི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀ་རཱི་ས་ཁེ་ཏྟ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ས་ཊྛི་པི ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀོ་ཊྛ་པཱུ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི ཀོ་ཊྛ་དྭཱ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཕུ་སཱ་པེ་ནྟི, རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཉྙེ་ན ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ན པཱུ་ར་ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷ་ཏྟ་ཀུ་མྦྷི་ཏོ་པི ‘‘རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཉྙ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ནྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ན ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ཁཱི་ཡ་ཏི. དཱ་ར་ཀེ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ.
ག་བྦྷེ པ་ན པ་རི་པ་ཀྐེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷོ་སི. སཱ སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་རེ མ་ར་ཎཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ་ཝ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཨི་མཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧི, ཡ་ཉྩ ས་ཏྠཱ ཝ་དེ་ཏི, ཏཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶཱ སཱ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘སུ་ཁི་ནཱི ཧོ་ཏུ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཀོ་ལི་ཡ་དྷཱི་ཏཱ, སུ་ཁི་ནཱི ཨ་རོ་གཱ ཨ་རོ་གཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. རཱ་ཛཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ཏ་སྶ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཡེ་ཝ སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏོ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ག་བྦྷོ ནི་ཀྑ་མི, པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་ཛ་ནོ ཨ་སྶུ་མུ་ཁོ་ཝ ཧ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟ་སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ག་མཱ་སི.
རཱ་ཛཱ ཏེ་སཾ ཨི་ངྒི་ཏཾ དི་སྭཱ་ཝ ‘‘ད་ས་བ་ལེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཱ ནི་པྥ་ནྣཱ མ་ཉྙེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏཱ ‘‘ཏ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ མ་ངྒ་ལ་བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཙྪ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི. རཱ་ཛཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. དཱ་ར་ཀོ ས་བྦེ་སཾ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟོ ཛཱ་ཏོ་ཏི སཱི་ཝ་ལི་དཱ་ར་ཀོཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ག་བྦྷེ ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཀྑ་མོ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ་པི དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡོ་མཾ པ་ལི་པ་ཐཾ དུ་གྒཾ, སཾ་སཱ་རཾ མོ་ཧ་མ་ཙྩ་གཱ;
ཏི་ཎྞོ པཱ་ར་ངྒ་ཏོ ཛྷཱ་ཡཱི, ཨ་ནེ་ཛོ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི;
ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་བྦུ་ཏོ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༤༡༤);
ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏ་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑ་རཱ་སིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི? ལ་བྷ་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. སུ་པྤ་ཝཱ་སཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ མེ པུ་ཏྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀིཾ ཀ་ཐེ་ཏི, བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི? ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ ག་བྦྷ་ཝཱ་ས་དུ་ཀྑཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ན་ནྟི. ཐེ་རོ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ, ‘‘སཱི་ཝ་ལི, ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཡཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་དུ་ཀྑ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི. བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛ་ན་མེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་རོ, ཡཾ པ་ན མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་མ་ཧཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི. སོ པ་ཋ་མ་ཀེ་ས་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨོ་ཧཱ་རི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨོ་ཧཱ་རི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ. ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཀེ་སཱ་ནཾ ཨོ་རོ་པ་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རི་མཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ.
ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཉྙཾ ཝཱི་མཾ་སི་སྶཱ་མི, པ་ཉྩ མེ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ག་ཎྷ, སཱི་ཝ་ལཱི་ཏི. སོ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ པ་ཋ་མཾ དི་ཊྛཱ ནི་གྲོ་དྷེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི. ཨི་ཏི སོ –
‘‘ནི་གྲོ་དྷཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶི, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏཾ;
ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝ་ར་སཱ་ག་རཾ.
‘‘པ་ཉྩ་མཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ སོ, ཚ་ཊྛཾ ཚ་དྡ་ནྟུ་པཱ་ག་མི;
ས་ཏྟ་མཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ནཾ, ཨ་ཊྛ་མཾ ཨ་ཐ རེ་ཝ་ཏ’’ནྟི.
ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནེ་ཝ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ. ག་ནྡྷ་མཱ་ད་ན་པ་བྦ་ཏེ པ་ན ནཱ་ག་ད་ཏྟ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ས་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཁཱི་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཱ་སི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་པྤི་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་དཱ་སི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ནེ་ཝ དྷེ་ནུ་ཡོ དུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན ད་དྷི་ནི་མྨ་ཐ་ནཾ, ཀུ་ཏོ ཏེ, དེ་ཝ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཁཱི་ར་ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཕ་ལ’’ནྟི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཁ་དི་ར་ཝ་ནི་ཡ་རེ་ཝ་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༠༨. ད་ས་མེ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནནྟི ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ, བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཧི ས་དྡྷཱ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཐེ་ར་སྶ པ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ ཛཱ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ སོ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཝ་ཀྐ་ལཱིཏི པ་ན་སྶ ནཱ་མཾ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི ཧི ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧ་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏ་བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
སོ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཝ་ཀྐ་ལཱི་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠུ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་རཱི་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟོ ད་ས་བ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་རཱི་ར་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. སོ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ནི་བ་དྡྷཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ད་སྶ་ནཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་ལེ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་ཏུཾ, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ད་ས་བ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ་ཝ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟོ དཱི་གྷ་མྤི ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏཾ, ས་ཀྐཱ ཨེ་ཏཾ བོ་དྷེ་ཏུ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ཀྐ་ལི, ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན, ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏི. ཡོ མཾ པ་སྶ་ཏི, སོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི. དྷ་མྨ་ཉྷི, ཝ་ཀྐ་ལི, པ་སྶ་ནྟོ མཾ པ་སྶ་ཏི, མཾ པ་སྶ་ནྟོ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ས་ཏྠ་རི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟེ་པི ཐེ་རོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ད་སྶ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཏོ ས་ཏྠཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ སཾ་ཝེ་གཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་པེ་ཧི, ཝ་ཀྐ་ལཱི’’ཏི ཐེ་རཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏི. བུ་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཏེ་མཱ་སཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ དཱ་ནི ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན་མྷི པ་ཎཱ་མི་ཏོ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ན ལ་བྷཱ་མི, ཀིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏེ་ནཱ’’ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏེ པ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཀི་ལ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་སྶཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ནཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠུ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ སོ་ཀ་ས་ལླཾ པ་ཧཱི་ནཾ. ས་ཏྠཱ སུ་ཀྑ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨོ་གྷཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ བྷི་ཀྑུ, པ་ས་ནྣོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ པ་དཾ ས་ནྟཾ, ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༨༡);
ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ ‘‘ཨེ་ཧི, ཝ་ཀྐ་ལཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ད་ས་བ་ལོ མེ དི་ཊྛོ, ཨེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ན་མྤི ལ་དྡྷ’’ནྟི བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ་ན པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠཱ་རཱ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཡེ་ཝ པཱི་ཏིཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝ་ནྡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨོ་ཏ་རི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ས་ཏྠཱ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.