༡༤. ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ
(༡༤) ༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཝ་གྒོ
༢༠༩. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནནྟི ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་མྤི་ཡཱ་ཡི་ཏྭཱ སི་ཀྑ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཧུ་ལོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཐེ་རོ ཀི་ར པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཧ་ཏྠ་པཱུ་རཾ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟི་ཀཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཉྩ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠེ་ཏི. ཏ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ་ཏི.
༢༡༠. དུ་ཏི་ཡེ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནནྟི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ. ར་ཊྛ་པཱ་ལོཏི ར་ཊྛཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ, བྷི་ནྣཾ ཝཱ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ་ཏི་པི ར་ཊྛ་པཱ་ལོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏོ. སོ ཧི ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ ཙུ་དྡ་ས་བྷ་ཏྟ་ཙྪེ་དེ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཏ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
རཱ་ཧུ་ལ-ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཐེ་རཱ་ནཾ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨེ་ཏེ ཀི་ར དྭེ་པི ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ནཱ་མཾ ཝཱ གོ་ཏྟཾ ཝཱ ན ཀ་ཐི་ཡ་ཏི. ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ པ་ན གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ཀ་མྨི་ཀེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ དྷ་ནཾ དི་སྭཱ – ‘‘ཨི་མཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དྷ་ན་རཱ་སིཾ ཨ་ཡྻ་ཀ་པ་ཡྻ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ, ཨ་མྷེ་ཧི དཱ་ནི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མཾ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ. ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ན་གྒེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཛ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཡཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྶ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་པཱ་ཀོ་ཏི ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཨི་ཏ་རོ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ན་གྒ་པཱ་ཀོ་ཏི ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་པཱ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པཱ་ཏོ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ བ་ཧི་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧི་མ་ཝ་ནྟ་ཏོ དྭེ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ ཏཱ་པ་སཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘མཱ ནོ ཨེ་ཏེ པ་སྶིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ཛ་ནཱ ཏེ་སཾ ལཱ་བུ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ག་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝ་ནྡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ནེ ཏཱ་པ་སཱ ‘‘ཀཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཨ་དྷུ་ནཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ལཱ་བུ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧཾ ནེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཎྷིཾ་སུ.
ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཏཱ་པ་སོ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཀཱ་ཡ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཨུ་ད་ཀཾ དྭེ་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་ད་ཏི. སོ ཨུ་ཏུ་ས་པྤཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ པུ་ཙྪི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ‘པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’ཏི ཝ་ད་ཐ, མ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་མ, ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ཨཱ་མ, ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡ ཨ་ཧཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟི པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་དཱ་མཱི་ཏི. ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་སི.
ཨི་ཏ་རོ ཏཱ་པ་སོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སུ་ཉྙེ སེ་རི་ས་ཀ་ཝི་མཱ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ས་ཀྐ་ཝི་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ སོ་པི ཀུ་ཊུ་མྦི་ཡོ ཨི་ཏ་རོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཏཾ ཏཱ་པ་སཾ ཝི་ཡ པུ་ཙྪི. སོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་བྷ་ཝ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་སི. ཏེ ཨུ་བྷོ་པི པ་ཏྠི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཱ.
པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མ་ནཱ་པ་སྶ ཝ་ཏ མེ ཋཱ་ན་སྶ ཀུ་ལུ་པ་ཀ་ཏཱ་པ་སོ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨུ་རེ་ན པ་རི་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ནཱུ་ན སོ ཨ་ཉྙཾ ཋཱ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཏཾ་ཁ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་ག་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནི པ་གྒ་ཎྷིཾ་སུ. སོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་ས་ཉྩ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ས་ཀྐ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ་པི ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ན ནཱ་ག་ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཀྐ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. ས་ཀྐོ ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི. ཨ་ཐ ནཾ ས་མཱི་པེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཀ་ཧཾ ནི་བྦ་ཏྟོ་སི ས་མྨཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. མཱ ཀ་ཐེ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་རེ་ན པ་རི་ས་ཀྐ་ན་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ་མྷི, ཏུ་མྷེ པ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྠཱ་ཏི. ས་མྨ, ཏྭཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི མཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི, པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ད་ས་བ་ལོ ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྠེ་ཧི, ཨུ་བྷོ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ་ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝ, ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ད་ས་བ་ལཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནེ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་སི.
ས་ཏྠཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ སུ་མ་ན་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སུ་མ་ན, ཨ་ཛྫ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དཱུ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ཏི, མཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ, ཏེ་པི་ཊ་ཀཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི. ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་རོ ནཱ་ག་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཎི་ཝ་ཎྞཱ ཨཱུ་མི་ཡོ མ་དྡ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནཱ་མ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡོ སེ་ས་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་མ་སྶ པ་ན ཏ་རུ་ཎ་བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ’’ཏི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སི.
ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ ད་ས་བ་ལེ ནི་སི་ནྣེ སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟེ་སུ ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎི. ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཡཱ་གུཾ དེ་ནྟོ་པི ཁ་ཛྫ་ཀཾ དེ་ནྟོ་པི ས་ཀིཾ ད་ས་བ་ལཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ས་ཀིཾ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར ས་རཱི་རེ ས་ཏྠུ ས་རཱི་རེ ཝི་ཡ དྭ་ཏྟིཾ་ས མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་དི་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, སཱ་མ་ཎེ་རོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? པུ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ སོ་བྷ་གྒ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི. ས་རཱི་ར་མྤི་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ས་དི་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, མ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་བུ་དྡྷ་སྶ པུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་རོ་པི པུ་ན ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཀྐ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ. ཨ་ཐ ནཾ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏཾ ས་ཀྐོ པུ་ཙྪི – ‘‘པ་ཏྠི་ཏོ ཏེ, ས་མྨ, ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ’’ཏི? ན པ་ཏྠི་ཏོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཀིཾ དོ་སཾ ཨ་དྡ་སཱ་ཏི? དོ་སོ ན་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཧཾ པ་ན ད་ས་བ་ལ་སྶ པུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རེ་ཝ་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རཾ པ་སྶིཾ. ཏ་སྶ མེ དི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ན ན་མི, སྭཱ་ཧཾ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ. ཏྭ་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏེ མ་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ན ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ས་ཀྐོ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཀུ་ལཱ ནུ ཁོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ནྣཾ ར་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཙུ་དྡ་ས བྷ་ཏྟ་ཙྪེ་དེ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཉ་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ད་ས་བ་ལཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ གོ་ཏ་མ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ས་ཀྐོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ཝ་པུ་ར་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ཏེ ཨུ་བྷོ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་པྤེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨི་ཏོ པ་ན དྭཱ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤ་མ་ཏྠ་ཀེ ཕུ་སྶོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་སྶ པི་ཏཱ མ་ཧི་ནྡོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི, ཝེ་མཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཡོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རོ. རཱ་ཛཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷོ མ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷོ’’ཏི མ་མཱ་ཡ་ནྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ད་ས་བ་ལཾ ནི་བ་དྡྷཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷོ་ཛེ་ཏི.
ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ. སོ པུ་ཏྟེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, པ་ཙྩ་ནྟོ ཀུ་པི་ཏོ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཝཱ མ་ཡཱ ཝཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཡ་དི ཨ་ཧཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཏུ་མྷེ་ཧི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ད་ས་བ་ལོ པ་རི་ཙ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏེ ཏ་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་ཡཾ ཙོ་རེ ཝི་དྷ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པི་ཏ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཙོ་རེ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟིཾ་སུ. ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པཱ་ད་མཱུ་ལི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པི་ཏཱ ཝ་རཾ ད་སྶ་ཏི, ཀ་ཏ་རཾ ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི? ཨ་ཡྻཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན དུ་ལླ་བྷཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཾ ཕུ་སྶ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཏེ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པི་ཏ་རཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཏ་དཱ པི་ཏཱ ཏེ་སཾ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སི. ཏེ ‘‘ཏེ་མཱ་སཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་རཾ ཡཱ་ཙིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨ་ཉྙཾ ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཏ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་རེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ནོ ཝ་རཾ དེ་ཐཱ་ཏི. རཱ་ཛཱ ཏེ་སུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ན དཱ་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་རཾ དེ་མི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དུ་རཱ་ས་དཱ ཧོ་ནྟི སཱི་ཧཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཙ་རཱ, ད་ས་བ་ལཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
ཏེ ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ དཱ་ན་གྒ་པ་རི་ཝ་ཧ་ན་ཀེ ཏ་ཡོ པུ་རི་སེ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ དྷ་ན་དྷ་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨེ་ཀོ མཱ་པ་ཀོ, ཨེ་ཀོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀོ. ཏེ་སུ དྷ་ན་དྷ་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ཀོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ བི་མྦི་སཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཛཱ་ཏོ, མཱ་པ་ཀོ ཝི་སཱ་ཁོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, དཱ་ན་སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ པ་ན རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཀཱ་ལེ ཀི་ཀི་སྶ ཀཱ་སི་ར་ཉྙོ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི, པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ཀུ་མཱ་རོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་སྶ ས་ཏྟ བྷ་གི་ནི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ཏྟ པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི ཀཱ་ར་ཡིཾ་སུ. པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་རོ ཨོ་པ་ར་ཛྫཾ ལ་བྷི. སོ ཏཱ བྷ་གི་ནི་ཡོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཀཱ་རི་ཏ་པ་རི་ཝེ་ཎེ་སུ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཀཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. བྷཱ་ཏི་ཀ, ཏུ་མྷེ ཨུ་པ་རཱ་ཛ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ, ཏུ་མྷེ་ཧི ནཱ་མ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི. སོ ཏཱ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ཀཱ་རེ་སི. པ་ཉྩ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ པ་ཐ་ཝི་ནྡྷ་ར་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཏ་ནི་ག་མེ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་སེ་ཊྛི་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི.
ཨ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་ས་བ་ལོ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཧུ་ལ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༥) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་ན་སྶ ས་ཏྠཱ ཨ་བྷི་ཎྷ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱ་སི. རཱ་ཧུ་ལོ་པི པཱ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ཛྫ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མོ ཝ་ཏ རཱ་ཧུ་ལ་སཱ་མ་ཎེ་རོ པི་ཏུ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ པུ་ཏྟོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡི ག་ཏེ ཨེ་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཙ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, རཱ་ཧུ་ལ་སྶ ཙ གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་སཱ་ནེ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ’’ཏི. རཱ་ཧུ་ལ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀྑ་མ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་མ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ རཱ་ཧུ་ལ་སྶ གུ་ཎ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ མི་ག་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི –
‘‘མི་གཾ ཏི་པ་ལླ་ཏྠ་མ་ནེ་ཀ་མཱ་ཡཾ,
ཨ་ཊྛ་ཀྑུ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟཱ པ་པཱ་ཡིཾ;
ཨེ་ཀེ་ན སོ་ཏེ་ན ཚ་མཱ’སྶ་ས་ནྟོ,
ཚ་ཧི ཀ་ལཱ་ཧི་ཏི་བྷོ་ཏི བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༡.༡༦);
ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ ‘‘མཱ ཧེ་ཝ ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ ད་ཧ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཡ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དཾ (མ. ནི. ༢.༡༠༧ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་སེ་སི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ གེ་ཧ་སི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟ་སྶ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི, རཱ་ཧུ་ལ, རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟཾ (མ. ནི. ༢.༡༡༣) ཀ་ཐེ་སི. སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ (སཾ. ནི. ༤.༡༢༡) པ་ན རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དོ་པི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་རེ (ཨ. ནི. ༤.༡༧༧) རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དོ་པི ཐེ་ར་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཙཱུ་ལ༹་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་དཾ (མ. ནི. ༣.༤༡༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ རཱ་ཧུ་ལ་ཏྠེ་རོ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི.
ས་ཏྠ་རི པ་ན ཀུ་རུ་ར་ཊྛེ ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཊྛི་ག་ཧ་པ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝེ་ས་ན་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མ་སྨིཾ གེ་ཧེ ཀ་མྨཾ, ཨེ་ཀོ་ཝ པུ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི. ས་ཏྠཱ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཏེ ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨཱ ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ས་པ་དཱ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནེ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ ཀུ་མྨཱ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་མ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པི་ཏ་རཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པི་ཏུ ནི་ཝེ་ས་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ ཨི་ཏྠི་ཛ་ནེ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཛི་ཡཱ མུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ནཱ་རཱ་ཙོ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཀོ་ར་བྱ་ར་ཉྙོ མི་ག་ཙཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ མ་ངྒ་ལ་སི་ལཱ་པ་ཊྚེ ནི་སི་ནྣོ ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ དྷ་མྨཾ (མ. ནི. ༢.༣༠༤) དེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ པུ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༡. ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནནྟི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀ་གཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཀི་ར ཐེ་རོ མ་ཧཱ་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ནི་མ་ནྟི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་གྒ་ན་ག་རཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ དཱུ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ས་ལཱ་ཀཾ མཱ ག་ཎྷ་ནྟུ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་དི་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷི. ཙཱུ་ལ༹་སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ ནི་མ་ནྟི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ སཱ་ཀེ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷི, སུ་ནཱ་པ་ར་ནྟ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་པི. ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཐེ་རོ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ནོཏི པ་ན་སྶ ནཱ་མཾ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ དི་སྭཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ན ཨ་ནྭ་དྡྷ་མཱ་སི་ཀོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་སྶཱི་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧི ཚ་བྦ་སྶ་ནྟ་རེ ཚ་བྦ་སྶ་ནྟ་རེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་ཧོ་སི, ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལོ པ་ན ཚ་ཊྛེ ཚ་ཊྛེ མཱ་སེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨོ་སཱ་རེ་སི. ཏ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ དི་སཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མེ་ཏྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ད་ལ༹ྷཱ, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷེ་ད་ཀེ ས་ཏི བྷི་ཛྫེ་ཡྻ, ན བྷི་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ཏེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཐེ་ཀོ ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ཨུ་ད་ཀ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠ་པཱ་དོ ཧུ་ཏྭཱ གུ་མྦ་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པཱ ཨི་ཏྠཱི ཧུ་ཏྭཱ ཀེ་སེ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནྟཱི ཝི་ཡ པི་ཊྛི་ཏོ པཾ་སུཾ པུ་ཉྪ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ སཱ་ཊ་ཀཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ནི་ཝཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པ་དཱ་ནུ་པ་དི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ གུ་མྦ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཋི་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཨི་མཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ དོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ ‘‘ན་ཊྛོ དཱ་ནི མེ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཱ་ནུ་ག་ཏོ སི་ནེ་ཧོ. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཝི་སྶཱ་སཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ་སྶ ‘‘ཧ་ནྡཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཱ་དི་སེ་ན པཱ་པེ་ན ས་ཧཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒཾ ན ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧ་ད་ཡཾ ཏི་ཁི་ཎ་ས་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཝ་ད་སི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི. ཏྭཾ པ་ན མཾ ཨ་ཛྫ ‘པཱ་པོ’ཏི ཝ་ད་སི, ཀིཾ ཏེ དི་ཊྛ’’ནྟི? ཀིཾ ཨ་ཉྙེ་ན དི་ཊྛེ་ན, ཀིཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཏི? ན་ཏྠེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡ྄ཧཾ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཏ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨི་ཏ་རོ ཐེ་རོ ཀ་ཐཾ ཨ་ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དི་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་མ་གྒེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ་པི ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏོ.
ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནཱ་མ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, ནཱ་ཧཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་སི. བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘བྷཱ་རི་ཡཾ མ་ཡཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་མཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཾ ཨེ་ཀོ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ པ་ཝི་ཊྛོ, ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཋི་ཏོ་མྷཱི་ཏི. བྷ་ནྟེ, མཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཐ, པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཨེ་ས བྷི་ཀྑུ. ཏུ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛ་མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཨ་ཧཾ, མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘ད་ལ༹ྷཱ ནུ ཁོ ཨི་མེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནཾ མེ་ཏྟི, ནོ ད་ལ༹ྷཱ’’ཏི ལ་ཛྫི་ཨ་ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ་ནྟི. ཀོ པ་ན ཏྭཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ཏི? ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ་ཏི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཀ་ཐེ་ནྟོ་ཝ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་དེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ཐ, ཨེ་ཏཾ དོ་སཾ ཐེ་རོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཾ པ་ཝེ་སེ་སི. སོ ཐེ་རོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀཱ་སི, མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ན ན པུ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐི་ཡ་ཏི, ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ན མུ་ཙྩི་ཏྠ. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ དོ་སོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ཏི. སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི, དྷཱ་ན་མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱི ཏ་སྨིཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ་པི པ་ཝི་ས་ཏི, ཏི་ཊྛ་ནྟེ་པི ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩཱ་ནུ་བ་ནྡྷཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན པུ་རི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན སཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི.
གཱ་མེ ཡཱ་གུ་བྷི་ཀྑཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ཡཱ་གུ་ཨུ་ལུ༹་ངྐོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨེ་ཀོ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ མ་ཧ་ཏཱི ཝི་ཧེ་སཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏ་མྤི ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙེ་ཝ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཙ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘དྷཱ་ནོ ཀོ་ཎྜོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ་ཏི ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་ཧི ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ ཀེ་ལི༹ཾ ས་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨུ་མྨཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀོ་ཎྜཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཀོ་ཎྜཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཀོ་ཎྜཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ – ‘‘ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ནོ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཝཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ནྟེ, ནི་བ་དྡྷཾ ཝི་ཧེ་སཾ ཨ་ས་ཧ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་མཱི་ཏི. ‘‘ཏྭཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་དི་ཝ་སཱ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སི, པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཕ་རུ་སཾ མཱ ཝ་ད བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘མཱ་ཝོ་ཙ ཕ་རུ་སཾ ཀ་ཉྩི, ཝུ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཝ་དེ་ཡྻུ ཏཾ;
དུ་ཀྑཱ ཧི སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, པ་ཊི་ད་ཎྜཱ ཕུ་སེ་ཡྻུ ཏཾ.
‘‘ས་ཙེ ནེ་རེ་སི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀཾ་སོ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ ཡ་ཐཱ;
ཨེ་ས པ་ཏྟོ་སི ནི་བྦཱ་ནཾ, སཱ་ར་མྦྷོ ཏེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༣༣-༡༣༤);
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ་པི ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. རཱ་ཛཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, ཝཱི་མཾ་ས་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི མ་ནྡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཐེ་རོ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, སཱ་པི་སྶ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
རཱ་ཛཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཏ་སྶཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཐེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛཱ་པི ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ཀོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཐེ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཐེ་རཾ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷ་ནྟེ, པི་ཎྜ་ཀེ་ན ན ཀི་ལ་མ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཛཱ་ནཱ་མི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻ་སྶ ཀ་ཐཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཙ པ་རི་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀེ ནཱ་མ པ་སཱི་དི་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝོ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ མཱ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ’’ཏི ནི་བ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཐེ་རོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ས་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
མ་ཧཱ་སུ་བྷ་དྡཱ ཨུ་གྒ་ན་ག་རེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀུ་ལེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ‘‘ས་ཏྠཱ མཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱུ’’ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལེ ཋི་ཏཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟུ, ད་ས་བ་ལོ ཨི་མཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ སྭེ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ སུ་མ་ན་པུ་པྥ་མུ་ཊྛི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. པུ་པྥཱ་ནི ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་ཏྠུ མ་ཏྠ་ཀེ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝི་ཏཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ སུ་བྷ་དྡཱ་ཡ བྷི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཾ ཨ་ཛྫ དཱུ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི. ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྠཱ ཨ་ཛྫ དཱུ་རཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཾ ག་མི་སྶ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ མཱ ག་ཎྷ་ནྟུ, ཨ་རི་ཡཱ་ཝ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི. ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་ཝུ་སོ, ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཨཱ་ན་ནྡཱ ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཾ ན དཱ་པེ་ཏི, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ས་ལཱ་ཀཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙེ ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་སྶ ས་ལཱ་ཀཱ དཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཱ ཨ་སྶ, ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ‘‘ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་སྶ ས་ལཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི. ཀུ་ཎྜ་དྷཱ་ན་ཏྠེ་རོ ཏ་སྶ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མཱ་དི་སཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཾ ན ས་ཏྠཱ ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༢. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟཱ་ནནྟི ས་མྤ་ནྣ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཐེ་རོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་མེ་ཏྭཱ, སཱུ་རི་ཡེ་ན, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ་ན, ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ན, སཱི་ཧེ་ན མི་ག་ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་མེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་ད་ས་ཏེ་ཧི པ་ད་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་ཏྠུ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཝ་ངྒཱི་ས་མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཚ་ཝ་སཱི་ས་མ་ནྟཾ ནཱ་མ སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཚ་ཝ་སཱི་སཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཀ་མ་གྒོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཝ་ངྒཱི་ས་མཱ་ཎ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཡཱ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡོ ཙ་ར་ནྟཱ ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ནི་ག་མ་དྭཱ་རེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཝ་ངྒཱི་སཾ པ་སྶ་ཏི, སོ དྷ་ནཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི, ཡ་སཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི, ས་གྒཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ ལ་ཉྫཾ ད་ཏྭཱ པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི. རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཛཱ་ན་ཝི་སེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ཏུ་མྷེ ན ཛཱ་ནཱ་ཐ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏི་ཝ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཏ་ཀཱ་ནཾ སཱི་སཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝ་ངྒཱི་སོ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཀ་ངྑ་ཚེ་ད་ན་ཏྠཾ ཏེ ཏེ ཛ་ནེ ཨཱ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏིཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏ་མྤི ས་ཧ་སྶ་མྤི ལ་བྷ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝ་ངྒཱི་ས་མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙིཾ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ པུ་ན སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ. ཝ་ངྒཱི་སོ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན ཁོ པ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ མ་ཡཱ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཎྜི་ཏཱ་ན་མྤི ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏུ་མྷེ ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཧཾ ན བ་ཧུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, མཱ ཏེ རུ་ཙྩི ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་སྶི་ཏུཾ. ཡོ ཧི ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ སོ མཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱི’’ཏི. ཝ་ངྒཱི་སོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ མ་དྷུ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི.
ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི – ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, ཀི་ཉྩི སི་པྤཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ཨཱ་མ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཚ་ཝ་སཱི་ས་མ་ནྟཾ ནཱ་མེ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. ཀིཾ སོ མ་ནྟོ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? ཏི་ཝ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཏཱ་ན་མྤི ཏཾ མ་ནྟཾ ཛ་པྤི་ཏྭཱ སཱི་སཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ སཱི་སཾ ད་སྶེ་སི, ཨེ་ཀཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ, ཨེ་ཀཾ དེ་ཝེ་སུ, ཨེ་ཀཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ སཱི་སཾ ད་སྶེ་སི. སོ པ་ཋ་མཾ སཱི་སཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ, ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ནི་ར་ཡཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཝ་ངྒཱི་ས, སུ་དི་ཊྛཾ ཏ་ཡཱ, ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཀ་ཧཾ ག་ཏོ་ཏི པུ་ཙྪི. མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཀ་ཧཾ ག་ཏོ་ཏི? དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི ཏི་ཎྞ་མྤི ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ པ་ན སཱི་སཾ ན་ཁེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟོ ནེ་ཝ ཨ་ནྟཾ ན ཀོ་ཊིཾ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ན ས་ཀྐོ་སི ཏྭཾ, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་མི ཏཱ་ཝཱ’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. བཱ་ཧི་ར་ཀ་མ་ནྟེ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ག་ཏིཾ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ སེ་དོ མུ་ཙྩི. སོ ལ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀི་ལ་མ་སི, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་མ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི. ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཀ་ཐེ་ཐཱ་ཏི. ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏ་མྤི ཛཱ་ནཱ་མི ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་མྤཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཱ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཙུ་ཏིཾ ཡོ ཝེ་དི ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཙ ས་བྦ་སོ;
ཨ་ས་ཏྟཾ སུ་ག་ཏཾ བུ་དྡྷཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ.
‘‘ཡ་སྶ ག་ཏིཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དེ་ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦ་མཱ་ནུ་སཱ;
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༤༡༩-༤༢༠);
ཏ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝི་ཛྫཾ དེ་ནྟ་སྶ ནཱ་མ པ་རི་ཧཱ་ནི ན་ཏྠི, ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛཱ་ན་ན་ཀཾ མ་ནྟཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཏཾ མ་ནྟཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཝ་ངྒཱི་ས, ན མ་ཡཾ མ་ནྟེ་ན མ་ནྟཾ དེ་མ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ དེ་མཱ་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷོ གོ་ཏ་མ, དེ་ཐ མེ མ་ནྟ’’ནྟི ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་ཙྪ་པ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. ཀིཾ, ཝ་ངྒཱི་ས, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧ་གྒྷ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཧོ་ཏི, བྷོ གོ་ཏ་མཱ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན མ་ནྟོ ནི་པྤ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་སཱི་ཏི? བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ མ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཏུ་མྷེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ངྒཱི་ས, མ་ཡཾ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ དེ་ནྟཱ ཨ་མྷེ་ཧི ས་མཱ་ན་ལི་ངྒ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི. ཝ་ངྒཱི་སོ ‘‘ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨཱ་ཧ. ཏུ་མྷེ མ་ཡི པ་བྦ་ཛ་ནྟེ མཱ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ མ་ནྟཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཛེ་ཊྛ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྷ་དྡ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ནྟ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི. ས་ཏྠཱ ‘‘མ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཏཱ་ཝ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. པ་ཉྙ་ཝཱ ས་ཏྟོ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཏྠ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཀཱ ནུ ཁོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, པ་སྶི་སྶཱ་མ ན’’ནྟི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷོ ཝ་ངྒཱི་ས, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ཨཱ་མ, སི་ཀྑི་ཏ་ནྟི. ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཧི ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ, ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་མྷེ་ཧི ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏེ མཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱི’’ཏི. ཏྭཾ ཧི ཨི་དཱ་ནི ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀིཾ མ་ཡཾ ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཝ་ངྒཱི་ས་ཏྠེ་རོ་པི ཡཾ ཡཾ ཝེ་ལཾ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཐུ་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ས་ཏྠཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཨུ་པ་སེ་ན་ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༣. པ་ཉྩ་མེ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནནྟི ས་བྦ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནཾ. ཨུ་པ་སེ་ནོཏི ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཝ་ངྒ་ནྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ན སོ པུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀོ, པ་རི་སཱ་པི་སྶ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ, ཨི་ཏི པ་རི་སཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ པ་ན་སྶ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཝ་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ནཱ་ལ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ སཱ་རི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི, ཨུ་པ་སེ་ན་དཱ་ར་ཀོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ.
སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི. སོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རི་ཡ་ག་བྦྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. སོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་ཝ་སྶོ ‘‘ད་ས་བ་ལོ མཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏུ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་སི་ནྣཾ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶོ་སི ཏྭཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? དུ་ཝ་སྶོ ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཀ་ཏི་ཝ་སྶོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ཝ་སྶོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཀི་ནྟཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ མེ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཏི་ལ་ཧུཾ ཁོ ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ག་ར་ཧི. ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ག་ར་ཧཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཝ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ས་སྶི་རི་ཀེ་ན མུ་ཁེ་ན ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ས་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏཾ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཏ་ཏོ ཡ་སྨཱ ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ཐ་ཝི་གྷུ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙེ་ཝ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལེ་ཧི ཙ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧཱུ ཀུ་ལ་དཱ་ར་ཀཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ, ཏུ་མྷེ་པི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛ་ཐཱ’’ཏི ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྑི་སྶཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི. ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཏཾ ཏཾ དྷུ་ཏ་ངྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ས་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཝི་ན་ཡཾ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ་སྶ པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ཝཱ་རཱ ཨ་ཧེ་སུཾ.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུ’’ནྟི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ‘‘ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, སོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་དཱ ཨུ་པ་སེ་ན་ཏྠེ་རོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ས་ཏྠཱ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཐེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘མ་ནཱ་པཱ་ནི ཏེ བྷི་ཀྑུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་ནཱ་པཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ གཱ་ར་ཝེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ཏྠཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨུ་པ་སེ་ནཱ’’ཏི ཐེ་ར་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༥༦༥) ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཐེ་རཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ད་བྦ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༤. ཚ་ཊྛེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་ནནྟི སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ. ཐེ་ར་སྶ ཀི་ར སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ས་མྨ་ཊྛཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཝཱ ཨ་པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨ་སོ་དྷི་ཏཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ད་བྦོཏི་སྶ ནཱ་མཾ. མ་ལླ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་ཉྷི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི, ཏ་དཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་རེ ཚ ཛ་ནཱ་ཏི ས་ཏྟ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ སཱ་ས་ནེ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཀིཾ ཀ་རོ་མ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩ་པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་བ་ལཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ པཱ་ཏེ་ནྟུ, ཛཱི་ཝི་ཏེ སཱ་ལ་ཡཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟུ, མཱ པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སྶེ་ཎིཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ.
ཏ་ཏྲེ་ཀོ ཐེ་རོ པ་ཉྩ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥ་ནྣཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ མ་མཱ་ཡ་ཏྟཾ ཧོ་ཏུ, ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ ནུ ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནི་སྶེ་ཎིཾ པཱ་ཏེ་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷཱ ‘‘ཡོ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨཾ ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏུ, ཏེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ སེ་སཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ན་ཏྠི, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ཏུ་མྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ལ་བྷི་ཏྠ, མ་ཡ་མྤི ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཝ་ཊྚ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ་ཏི. ཐེ་རོ ཏེ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ཏོ. ཨ་པ་རོ ཐེ་རོ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཨི་ཏ་རེ་པི ཐེ་རཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀོ ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛེ ཏ་ཀྐ་སི་ལ་ན་ག་རེ རཱ་ཛ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ པ་བྦ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཊྛེ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ བཱ་ཧི་ཡ་ར་ཊྛེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨེ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ད་བྦ་ཏྠེ་རོ མ་ལླ་ར་ཊྛེ ཨ་ནུ་པི་ཡ་ན་ག་རེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ལླ་ར་ཉྙོ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ཨུ་པ་ཝི་ཛ་ཉྙ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི, མ་ཏ་ས་རཱི་རཾ སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ དཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒིཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏ་སྶཱ ཨ་གྒི་ཝེ་ག་ས་ནྟ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ དྭེ་དྷཱ ཨ་ཧོ་སི. དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ད་བྦ་ཏྠ་མྦྷེ ནི་པ་ཏི. ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཡ ཨ་དཾ་སུ. སཱ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི ད་བྦ་ཏྠ་མྦྷེ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ད་བྦོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི.
ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝཱ་རོ མ་ལླ་ར་ཊྛེ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་པི་ཡ་ནི་ག་མཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པི་ཡ་མྦ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ད་བྦ་ཀུ་མཱ་རོ ས་ཏྠཱ་རཾ དི་སྭཱ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཡྻི་ཀཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི. སཱ ‘‘སཱ་དྷུ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ད་བྦ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. སོ ཐེ་རོ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ད་བྦ་ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣོ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ས་ཏྟོ པ་ཋ་མ་ཀེ་ས་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨོ་རོ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, དུ་ཏི་ཡ་ཀེ་ས་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨོ་རོ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ, ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ. ས་བྦ་ཀེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཨོ་རོ་པ་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རེ ཨ་ཧོ་སི.
ས་ཏྠཱ མ་ལླ་ར་ཊྛེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་སྨཱ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ར་ཧོ་ག་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ ཀཱ་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་ཏྟ་ཉྩ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ད་བྦོ ད་ཧ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོ མ་ཧ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ’’ཏི ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. ཐེ་རོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. ཏ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི – ‘‘ད་བྦོ ཀི་ར མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ས་བྷཱ་ག་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི, དཱུ་རེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ནེ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱ་ལེ་པི ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ མ་དྡ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ མི་ག་དཱ་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨི་དྡྷིཾ པ་སྶ་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ་པི ཨི་དྡྷི་ཡཱ མ་ནོ་མ་ཡེ ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཾ བྷི་ཀྑུཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཛ་ལ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཉྩོ, ཨི་དཾ པཱི་ཋ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནི་དཾ ཝ་ཏྠུ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཏྠཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༥. ས་ཏྟ་མེ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པཱ་ནནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ མ་ནཱ་པཱ་ན་ཉྩ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སོ ཀི་ར ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀི་ར ཚ་སུ ཀཱ་མ་ས་གྒེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀཾ ནུ ཁོ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨི་མཾ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཐེ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་མྷེ་ཧི ས་མྤ་ཏི ལ་དྡྷཱ’’ཏི སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ ཐེ་རཾ ན་མ་སྶ་ནྟི. ཏ་སྨཱ སོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. པི་ལི་ནྡོཏི པ་ན་སྶ གོ་ཏྟཾ, ཝ་ཙྪོཏི ནཱ་མཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. སོ གི་ཧཱི་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཧི, ཝ་ས་ལ, ག་ཙྪ, ཝ་ས་ལ, ཨཱ་ཧ་ར, ཝ་ས་ལ, ག་ཎྷ, ཝ་ས་ལཱ’’ཏི ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དེ་ནེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི. ཏཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་རོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ གི་ཧཱི་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ, ‘‘ཝ་ས་ལ, ཝ་ས་ལཱ’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, ཀི་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ནེ་ས པ་ཉྩ ཛཱ་ཏི་ས་ཏཱ་ནི ཝ་ས་ལ་ཝཱ་དི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཨི་ཙྩེ་ས བྷ་ཝཱ་ཙི་ཎྞེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ན ཕ་རུ་ས་ཝ་སེ་ན. ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཝོ་ཧཱ་རོ ཕ་རུ་སོ་པི ས་མཱ་ནོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཕ་རུ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཝ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤེ་ཏྠ པཱ་པཾ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་པ་དེ ཨི་མཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ཨ་ཀ་ཀྐ་སཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནིཾ, གི་རཾ ས་ཙྩ་མུ་དཱི་ར་ཡེ;
ཡཱ་ཡ ནཱ་བྷི་ས་ཛེ ཀ་ཉྩི, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཐེ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ པི་པྤ་ལཱི་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ, ཝ་ས་ལ, བྷཱ་ཛ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཕ་རུ་ས་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཨི་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ‘‘མཱུ་སི་ཀ་ཝ་ཙྩཾ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཛ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝ་ས་ལཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཐེ་ར་སྶ ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶ ས་བྦཾ མཱུ་སི་ཀ་ཝ་ཙྩ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཱ པི་པྤ་ལི་ཡོ མཱུ་སི་ཀ་ཝ་ཙྩ་ས་དི་སཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ས་བྷཱ་ཝོ ནུ ཁོ ནོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཝ་ཙྩ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི. སོ ‘‘ཨི་མཱ་ཡེ་ཝ ནུ ཁོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ཀ་ཊེ་པཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་བྦཱ་པི པི་པྤ་ལི་ཡོ ཏཱ་དི་སཱ་ཝ དི་སྭཱ ཧ་ད་ཡཾ ཧ་ཏྠེ་ན ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་མྨཾ, མ་ཡཱ པཱ་ཏོ་ཝ དི་ཊྛ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ག་ཏ་མ་གྒཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི.
ཨ་ཐེ་ཀོ པུ་རི་སོ ཏཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཙ་ཎྜི་ཀ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ, ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, ཏྭཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཙ་ཎྜི་ཀ་ཏོ་ཝ ག་ཙྪ་སི, ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. སོ ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘བྷོ, མཱ ཙི་ནྟ་ཡི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཡྻོ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ ཏི་ཊྛ. ‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ཝ་ས་ལཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙ ‘པི་པྤ་ལི་ཡོ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་ད, ཐེ་རོ ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝ་ས་ལཱ’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. པུ་ན ས་བྦཱ་པི པི་པྤ་ལི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི. ས་བྦཱ པི་པྤ་ལི་ཡོ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨི་ད་མེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
བཱ་ཧི་ཡ་དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༦. ཨ་ཊྛ་མེ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནནྟི ཁི་པྤཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཐེ་རོ སཾ་ཁི་ཏྟ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི, མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་ཧོ་སི. ཏ་སྨཱ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. བཱ་ཧི་ཡ་ར་ཊྛེ པ་ན ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ བཱ་ཧི་ཡོཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི. སོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ དཱ་རུ་ཙཱི་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་སི. ཏ་སྨཱ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་ད་ས་བ་ལ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ལོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི.
སོ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ བཱ་ཧི་ཡ་ར་ཊྛེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཝ་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ ‘‘ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱུ་མི་ག་མ་ནཱི་ཡཾ ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི. ནཱ་ཝཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ དེ་སཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣཱ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་བྷ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ དཱ་རུ་ཁ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ན མ་ནུ་སྶེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ སེ་ཝཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་པཱ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི.
མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ས་ཙེ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡྻོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྠཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ནྟཱ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་ཧི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ ན ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶཾ, ན མེ ཨེ་ཏེ པ་སཱི་དེ་ཡྻུཾ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ ཨི་མེ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀུ་པཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྠཱ་ནི ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷི. མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ས་ནྣཱ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རིཾ་སུ. སོ་པི བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ དེ་ཝ་ཀུ་ལཾ ག་ཏོ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ག་ནྟྭཱ དེ་ཝ་ཀུ་ལཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མེ མ་ཡ྄ཧཾ སེ་ཝཱ་ལེ ནི་ཝཱ་ས་ན་མ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ཡཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཧུ་ཀཱ་ནི རུ་ཀྑ་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཀེ་སུ ཨཱ་ཝུ་ཎི་ཏྭཱ ཙཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཝ་སི.
ཨ་ཐ ཡོ སོ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ས་ཏྟ་སུ ཛ་ནེ་སུ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. སོ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ དི་སྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨེ་ཀ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཱ་ནུ་ཀཱ་ལཾ ཏེ པ་ཉྩ ཛ་ནེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ཧ་ན་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ན་ཊྛོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བཱ་ལོ, པུ་བྦེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱ་པི ཨཱ་བྷ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་ད་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ན་ར་ཧཱ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལོ་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ད་ས་བ་ལ་སྶ ཙ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ཙྪཱ་མི ནཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་མཱི’’ཏི ཏཾ་ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་པ་ཊྚ་ནེ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི.
སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་བྷཱ་སཾ དི་སྭཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘ཀེ ཏུ་མྷེ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཧཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ས་བྦ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏུ་མྷེ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟཱ. སྭཱ་ཧཾ ཏཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀུ་ཧ་ན་ཀ་མྨེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ ད་མེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ – ‘‘ན ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ ཨ་ར་ཧཱ, ན་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ, སཱ་པི ཏེ པ་ཊི་པ་དཱ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཡ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠུ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་ས་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སི.
དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ ‘‘མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ག་ཝེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ མ་གྒཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་ཝཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ པཱ་དེ་སུ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨ’’ནྟི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙི. ས་ཏྠཱ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཨུ་དཱ. ༡༠) ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི. སོ་པི དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋི་ཏོ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙོ་ལ༹་ཀྑ་ཎྜཱ་ནི སཾ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ པུ་བྦ་ཝེ་རི་ཀོ ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ་ཡ གཱ་ཝི་ཡཱ ས་རཱི་རེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ བཱ་ཧི་ཡཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར’’ནྟི ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི. ཏ་ཏོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན བཱ་ཧི་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་སི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི, ཀ་ཏ་ར་མ་གྒོ ནུ ཁོ ཏེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ ནུ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑུ ནུ ཁོ’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་ཡོ’’ཏི ཨུ་པ་རི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. པུ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ན ཙ ས་ཏྠཱ་རཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ བ་ཧུ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཙ ཝ་དེ་ཏི. ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི? ས་ཏྠཱ ‘‘དྷ་མྨོ མ་ནྡོ བ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཝི་ས་པཱི་ཏ་ཀ་སྶ ཨ་ག་དོ ཝི་ཡ ཙེ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་པ་དེ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ –
‘‘ས་ཧ་སྶ་མ་པི ཙེ གཱ་ཐཱ, ཨ་ན་ཏྠ་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ;
ཨེ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་པ་དཾ སེ་ཡྻོ, ཡཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི. (དྷ. པ. ༡༠༠);
དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ པི་ཝིཾ་སུ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན བཱ་ཧི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ སུ་ཏྟེ (ཨུ་དཱ. ༡༠) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ བཱ་ཧི་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༧. ན་ཝ་མེ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནནྟི ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྶ་པི དྭི་ནྣ་མྤི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ བ་ཧཱུ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙ མ་ཎྜ་ཡི་ཏྭཱ བོ་དྷེ་ནྟོ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཀུ་ལ་གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ད་ས་བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཀ་སྶ་པ་བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་སཱི་ལོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ ཀཱ་ལེ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ. སཱ ཙ པ་ཋ་མཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ ག་ཏཱ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷི. ཏ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི སཱ་མི་ཀཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ. ཏ་སྶཱ ག་བྦྷ་ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ, སོ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ད་ས་བ་ལཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ, ས་ཏྠཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི. ཐེ་རོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཝི་སཱ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པཱ་སི་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སོ་དྷེ་ནྟོ ‘‘པུ་རེ ལ་དྡྷོ ག་བྦྷོ, པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་རོ་གཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏྠཱ ‘‘སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཐེ་ར་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཱ་སི.
སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་ཝ་ཎྞ་བི་མྦ་ས་དི་སཾ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལོ པོ་སཱ་པེ་སི, ཀ་སྶ་པོ་ཏི ཙ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི. ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་སྶ་པཾ པ་ཀྐོ་ས་ཐ, ཨི་དཾ ཕ་ལཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཀ་སྶ་པ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶཱ་ཏི. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ་པི ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ར་ཉྙོ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ་པུ་ཏྟ་ཏྟཱ་པི ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པོ་ཏི ཏཾ ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ.
སོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ སོ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟོ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པཾ དི་སྭཱ ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ མེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ཏི, ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ན་ཡ་མུ་ཁཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཋི་ཏོ་ཝ པ་ཉྩ་ད་ས པ་ཉྷེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་ག་ས་མ་ན་ནྟ་རེ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཐེ་རོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟ་བྲ་ཧྨཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠཱ་ཏི? མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཏེ པ་ཉྷེ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་མེ པ་ཉྷེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཉྙོ ཨི་མེ པ་ཉྷེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཏོ.
ཐེ་རོ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི. ས་ཏྠཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྷེ ཀ་ཐེ་སི. ཐེ་རོ ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ཐི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ག་བྦྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ བ་ཧུ་ཀཱ་ཧི ཨུ་པ་མཱ་ཧི ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཙ མ་ཎྜེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ པཱ་ཡཱ་སི་ར་ཉྙོ པ་ཉྩ་ད་ས་ཧི པ་ཉྷེ་ཧི པ་ཊི་མ་ཎྜེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ (དཱི. ནི. ༢.༤༠༦ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་སི་ཏེ ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༢༡༨. ད་ས་མེ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟཱ་ནནྟི ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏ་ཏྠེ་རོ ཨ་གྒོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཧི ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ་པི ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ་པི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡ་མྤི ཧི པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཎ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྠེ་སི. སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ སཾ་ས་ར་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཀོ་ཊྛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷོ པ་བྦ་ཛི. སོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༡.༤༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.