མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟ་པུ་ཎྞ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ
༡༩༦. ན་ཝ་མེ པུ་ཎྞོ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོཏི ནཱ་མེ་ན པུ་ཎྞོ, མ་ནྟཱ་ཎི་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ན སོ པུ་ཏྟོ་ཏི མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ པ་ཉྷ་ཀ་མྨེ ཨ་ཡ་མ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – ཨ་ཡཾ ཀི་ར པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ད་ས་བ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ གོ་ཏ་མོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. སོ ཝ་ཡ་པྤ་ཏྟོ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་སི་པྤེ་སུ ཀོ་ཝི་དོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཏ་ཡོ་པི ཝེ་དེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝེ་ད་ཏྟ་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ བ་ཧི མ་ཊྛཾ ཨ་ནྟོ ནི་སྶཱ་རཾ, ཨི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཐུ་ས་ཀོ་ཊྚ་ན་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ་ཀཱུ་པ་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཉྩ་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི. ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་སྶ ཛ་ཊི་ལ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. སོ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏེ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སུཾ.
ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཏ་སྶ གོ་ཏ་མ་ཏཱ་པ་ས་སྶ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་ར་ད་ས་བ་ལོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐོ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཧཾ་ས་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་སི. སོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ གོ་ཏ་མ་ཏཱ་པ་ས་སྶ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ གོ་ཏ་མ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དི་སྭཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན གོ་ཏ་མ་ཏཱ་པ་ས་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ་སུ ག་ནྟྭཱ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི. གོ་ཏ་མོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ད་ས་བ་ལཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ལོ་ཀ་ཏོ མུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཨ་སྶ ས་རཱི་ར་ནི་པྥ་ཏྟི ཡེ་ཧི ཙ ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི, པ་བྦ་ཛ་ནྟོ ཝཱ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཙྪ་དོ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ད་ས་བ་ལཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏཱ་པ་ས་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི.
ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏེ ཛ་ཊི་ལཱ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཾ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ད་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ད་ས་བ་ལཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ནེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ན ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ, མ་ཡཾ ‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ན་ཏྠཱི’ཏི ཝི་ཙ་རཱ་མ. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱི་ཙཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣ་ཀོ ཨེ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, མ་ཧ་ནྟོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. གོ་ཏ་མ་ཏཱ་པ་སོ ‘‘ཨི་མེ མཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ནྡེ་ཡྻུ’’ནྟི བྷཱི་ཏོ དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, མཱ མཾ ཝ་ནྡི་ཏྠ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་པུ་གྒ་ལོ ས་བྦེ་སཾ ཝ་ནྡ་ནཱ་ར་ཧོ པུ་རི་སོ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ, ཨེ་ཏཾ ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི. ཏཱ་པ་སཱ ‘‘ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡིཾ་སུ. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་མཾ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ས་ཏྠཱ ཝ་ན་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏཱ་པ་སོ་པི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ས་ཏྠཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ མ་ཧཱ་དེ་ཝ་ལ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ ས་ཏྠཱ ག་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྠཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི.
གོ་ཏ་མོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙོ ས་ཀྐཱ་རོ ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ དུ་ཀྑེ་ན ཋི་ཏོ. བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པུ་པྥཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མ, ཛ་ལ་ཛ་ཐ་ལ་ཛ་པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་མྤི ཚ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཏྠཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཏཱ་པ་སེ དི་སྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་པྤ་ཏྟཾ སཱ་ཝ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ ཨི་སི་ག་ཎེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་པྥཱ་ས་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. སོ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་ཏྠཱ ས་ཡཾ བྲ་ཧྨ་གྷོ་སཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ གོ་ཏ་མ་ཏཱ་པ་སཾ སེ་སཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ས་ཧ་སྶ་ཛ་ཊི་ལཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ.
གོ་ཏ་མོ པ་ན ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཀོ ནཱ་མ ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ས་ནེ’’ཏི? ཨ་ཡཾ གོ་ཏ་མ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཀ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཕ་ལེ་ན ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཀ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ནི་པ་ཛྫི.
ས་ཏྠཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ཝ་སཱ་ནེ གོ་ཏ་མོ ནཱ་མ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏྭཾ ཏ་སྶ སཱ་ས་ནེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟེ ཏཱ་པ་སེ ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷ་རཱ ཝ་སྶ་ས་ཊྛི་ཀ་ཏྠེ་ར་ས་དི་སཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་ཏྠཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ.
གོ་ཏ་མོ་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་རི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ན་ག་ར་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ དོ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི. ཏ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ས་ཏྠ་རི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝ་ར་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རོ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ པུ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧཾ ག་ཏོ. པུ་ཎྞོ་པི མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ལེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཧཱི་ནོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཐེ་རོ ས་ཡཾ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷི་ཏཱ་ཡ ཏེ་པི ད་ས་ཧི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ.
ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ད་ས་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ལཱ་བྷི་ནོ, ས་མ་ཡོ ནོ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་ཏུ’’ནྟི. ཐེ་རོ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘མ་མ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷི་ཏཾ ས་ཏྠཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཧཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ད་ས ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ་ཝ དེ་སེ་མི. མ་ཡི ག་ཙྪ་ནྟེ ས་བྦེ་པི་མེ བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པ་ན ཨ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཡ྄ཧཾ ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་ཏུཾ, ཨི་མེ ཏཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷེ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཐ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཏ་མ་གྒེ་ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཏེ ཐེ་རཱ ས་བྦེ་པི ད་ས་བ་ལ་སྶ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ ས་བྦེ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ས་བྦེ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་མ་གྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ན་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་དི་ཏུ་ནྟི བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་དྷུ་ར་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཏོ ཙ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ཧི ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨེ་ཝཾ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷིཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་པི ‘‘པུ་ཎྞོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ནྟཱ་ཎི་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཐེ་ར་སྶ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཏོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ག་མཱ་སི. པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟོ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཐེ་རོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་སྶ ག་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ སཱི་སཱ་ནུ་ལོ་ཀི་ཀོ ག་ནྟྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀྐ་མཾ པུ་ཙྪི. ཐེ་རོ་པི་སྶ པུ་ཙྪི་ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ས་མ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ. ཨ་ཐ ས་ཏྠཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཐེ་རཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི.