༢. དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཙ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཨེ་ཏཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཚ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཁེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏེ་ཝ.
༡༤༧. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སཱུཏི ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ་དི་པ་དེ་སུ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ནེ་ཏེ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨེ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མེ་ན པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་ནཱ ན ལ་བྦྷཱ་ཏི ཙེ? ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་པི ས་མཱ་ནེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་ཏྠུ་ས་ནྡ་སྶ་ནེ་པི. ‘‘ས་ནྡི་ཊྛི་ཡཱ ཛ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ཏི་ཏྠི་ཡ་ནི་མྨ་དྡ་ནེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་ཛ་ཡེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་ནྡི་ཊྛཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ས་བྦ་སོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཡེ ཁོ ཏྭཾ, གོ་ཏ་མི, དྷ་མྨེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་རཱ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ, ས་ཉྙོ་གཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཝི་ས་ཉྙོ་གཱ་ཡ, ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ནོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཀཾ་སེ་ན, གོ་ཏ་མི, དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་སི ‘ནེ་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་སོ ཝི་ན་ཡོ, ནེ་ཏཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན’’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༦; ཨ. ནི. ༨.༥༣), ‘‘དྷ་མྨཱ་པི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, པ་གེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༠) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི སུ་ཏྟ་པ་དེ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཧི ཨེ་ཧི་པ་སྶ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ. ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ, དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ཉྩ ལ་བྷ་ནྟེ་ཧི པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀཱ་དི་པ་དེ་སུ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་མྤི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ.
སཱཏི གཱ་ཐཱ. ས་མ་ནྟ་བྷ་དྲ་ཀ་ཏྟཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ཧི སུ་ནྡ་ར་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་སྶཱཏི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི, ཡེ་སུ པ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ ས་མུ་དཱ་ཡ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝེ་ཀྑི་ཏེ་སུ ‘‘གཱ་ཐཱ’’ཏི ས་མ་ཉྙཱ, ཏཾ ཏ་ཏོ བྷི་ནྣཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ སཾ་སཱ་མི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མེ་ན པཱ་དེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ ནཱ་ཏི་བ་ཧུ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན ཏེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱ་གཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི. ནི་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་དི་ཨ་པ་དི་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ནི་དཱ་ན་ག་ནྠེ་ན. ནི་ག་མ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན (སཾ. ནི. ༡.༢༤༩), ‘‘ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧) ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ནི་ག་མ་ནེ་ན.
ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནི་དཱ་ན་ས་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ནི་དཱ་ན་ས་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་དཱ་ནེ་ན ས་ནི་དཱ་ན་ཏཱ་ཡ, ས་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ. ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཏཾ་ཏཾ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི དེ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཙ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༩)? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༩༥) ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱུ་པ་མཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཀ་ལོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོཏི –
‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ;
ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. (དྷ. པ. ༡༨༣; དཱི. ནི. ༢.༩༠) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཀཱ་ས་ཀོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. སཱི་ལེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ སཱི་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ སཱ་ས་ན་སྶ. ས་མ་ཐཱ་དཱི་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཏེ་སཾ སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཏ་ད་དྷི་ག་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཙ སཱི་ལཾ, ས་མཱ་དྷི ཙ མཱུ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ’’ཏི. པ་ཉྙཱ པ་ན ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒེ་ཧི མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི ཕ་ལཾ, ཀི་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ’’ཏི. ཕ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་མཱ་ཧ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་རཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་སཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ’’ཏི.
བུ་དྡྷ་སྶ སུ་བོ་དྷི་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཏ་པྤ་བྷ་ཝ་ཏྟཱ. ས་བྦ་སོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ནཾ, པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཙ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཏཾ་ས་རཱི་ར་ཏྟཱ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎོ, ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ན་སྶ ལོ་ཀེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏནྟི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨཾ. ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. སོ པ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷཱི་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་བོ་དྷི་དྭ་ཡ་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཋ་མཱ་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ, གུ་ཎེ་ཧི ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ཝ་ར་ཏཱ་ཡ, ཏ་དོ་སཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་སོཏི སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོཏི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ས་དྡྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྠཱ ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཏ་ཏྠ ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཾ ལ་བྷ་ཏི དྷ་མྨ་ཝེ་ད’’ནྟི (ཨ. ནི. ༥.༢༦).
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, པ་ཉྩ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༡༩) –
ཙ ཨཱ་དི. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོཏི ས་མ་ཐ་སུ་ཁ་སྶ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁ་སྶ ཙ ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘སོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༢༧༩; མ. ནི. ༢.༡༣༨).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ;
ལ་བྷ་ཏཱི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ, ཨ་མ་ཏཾ ཏཾ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ;
ཨ་མཱ་ནུ་སཱི ར་ཏཱི ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ དྷ་མྨཾ ཝི་པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཙ. (དྷ. པ. ༣༧༤, ༣༧༣);
ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཡ་ཐཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཁཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་ས་ན་དྷ་མྨོ. ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལེ་པ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ. ཨེ་ས བྷ་ག་ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཡཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠཾ, བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ, ས་ཀ་ལོ ཙ ཏ་ནྟི་དྷ་མྨོ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཱ་ནཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ན་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༡༨). ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་ནཾ མ་ཎྜ་བྷཱུ་ཏ་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༣; སཾ. ནི. ༥.༡༨༦). ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ. སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ཧི སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠཾ. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་མྤ་ནྣ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ ས་ཧ-ས་དྡོ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན སཱ་ཏྠཾ, ས་བྱ་ཉྫ་ནཉྩ. ཡེ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ སཱ་ཏྠཾ, ཨ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་དྡ་ཏྠཱ ཧི ཨ་བྷི་ནྣ་རཱུ་པཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ནེ་སཾ ལོ་ཀི་ཡཱ་མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. ས་ཏི་པི ཝཱ བྷེ་དེ ‘‘ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི ཏུ་ལྱ་ཡོ་གོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ‘‘ས་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཐ, མཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱ་དོ བཱ་དྷི་ཏོ སི་ཡཱ, ཨ་ཐ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ‘‘ས་ལོ་མ་ཀོ ས་པ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནེ་ཏྟི་ན་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྐཱ་ས་ན…པེ… ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི་པི ནེ་ཏྟི་ཡཾ བྱ་ཉྫ་ན་མུ་ཁེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཀྑ་རཾ པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ནེ་ཏྟི. ༤ དྭཱ་ད་ས་པ་ད) བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི པ་ཋ་མཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀཱ་ས་ནཾ དཱི་པ་ནཾ ས་ངྐཱ་ས་ནཾ ‘‘མ་ཉྙ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ བ་དྡྷོ མཱ་ར་སྶ, ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ མུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༣.༦༤) ཝི་ཡ. ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན ཧི ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ས་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ནཾ. ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་སྨིཾ ཧི ཨ་ཡཾ པས་དྡོ ‘‘པ་ཉྙ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཝི་ཡ. ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་པེ་ཀྑཾ ཙེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡོ ཧི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. སཾ་ཁི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ, ས་ཀིཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ པུ་ན ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡) ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མི་ནྡྲི་ཡཱ་པེ་ཀྑ་མེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཝ་ཊ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏ་རཱ་བྷི་དྷཱ་ནཾ, ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཙ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཏོ་ས་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢) ཝི་ཝ་ཊ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ? ཡོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ ས་མྥུ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢) ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀི་རི་ཡཱ, པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཙ. མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ་པེ་ཀྑ་མེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཊྛ་པ་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ པཱ་ཋ་ཝི་ཀ་པྤོ ཛཱ་ཏོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ནེ་ཏྟི་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘ས་ངྐཱ་ས་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ,
ཝི་ཝ་ར་ཎཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟི;
ཨེ་ཏེ་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི,
ཨ་ཏྠོ ཀ་མྨ་ཉྩ ནི་དྡི་ཊྛ’’ནྟི. (ནེ་ཏྟི. ༤ དྭཱ་ད་ས་པ་ད) –
དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ‘‘ས་ངྐཱ་ས་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཾ. པ་ཙྪི་མོ པ་ན ‘‘པ་ཉྙ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི ‘པ་སྶ་ཐཱ’ཏི ཙཱ་ཧཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༢༠) སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ནེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པཱ་ཋཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ, ན ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཉཱ་པ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཋ་པ་ནཾ པ་ཊྛ་པ་ན’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་དཱ་ནི ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནི. ཡ་ཉྩ པུ་རི་མ་པཱ་ཋེ ཚ་ཊྛཾ པ་དཾ ‘‘པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ན’’ནྟི པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་ཋེ པ་ཀཱ་ས་ན་པ་དེ་ན ‘‘ནི་བྦི་སེ་སཾ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཀཱ་ས་ན’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཡ་སྨཱ ཉཱ་པ་ན་ཀཱ་ས་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི, ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏོ་ས་ནཾ, བུ་དྡྷི་ཡཱ ཙ ནི་སཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ནེ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་པ་ད་རཱུ་པ་ཏྟཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཚ་ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ སཱ་ཏྠཾ སཱ་ས་ནཾ.
ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ པ་དེ ཝ་ཎྞོ ཨ་ཀྑ་རཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑ་རཾ པ་དཾ ཨ་ཀྑ་ར’’ནྟི ཨེ་ཀེ ‘‘ཨཱ ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ-ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ‘‘ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ མ་ན་སཱ དེ་ས་ནཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀྑ་ར’’ནྟི ཨ་ཉྙེ. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ཏྠ་ཉཱ་པ་ན་ཏོ པ་དཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ པ་དཱ་བྷི་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ བྱ་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཝཱ་ཀྱཾ. ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ ཨ་བྱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་ཝི་སེ་ས་ན་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཀྱ’’ནྟི ཧི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝཱ་ཀྱ་ཝི་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཨཱ་ཀཱ་རཱ་བྷི་ཧི་ཏཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི. ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝི་ཏྠཱ་རོ ནི་སྶེ་སུ་པ་དེ་ས་ཏོ ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་ད་ས་མཱ་ཡོ་གོ, བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི ཙ – ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏི, པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཝི་ཝ་ར་ཏི, ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི, ནི་རུ་ཏྟཱི་ཧི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ཏི, ནི་དྡེ་སེ་ཧི པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ པ་དེ་ཧི ཝི་ནེ་ཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུཾ, བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཝི་པ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནེ་ཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུཾ, ནི་རུ་ཏྟཱི་ཧི ནེ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སེ་ཧི ཝི་ནེ་ཏི ནེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུཾ ཝི་ནེ་ཏི, ཝི་པ་ཉྩི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུཾ, ནི་ཡྻ་མཱ་ནོ ནེ་ཡྻཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ ཨཱ་དི, ཝི་པ་ཉྩ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, ན་ཡ་ན་མ་ནྟེ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཏི་དྷཱ དེ་སི་ཏོ དོ་ས་ཏྟ་ཡ་ཝི་དྷ་མ་ནོ གུ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་ཝ་ཧོ ཏི་ཝི་དྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ནོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎོ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ‘‘སཱ་ཏྠོ ས་བྱ་ཉྫ་ནོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞོ, པ་རི་སུ་དྡྷོ’’ཏི ཙ.
ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ཏ་ནྟི་ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ ཏ་ནྟི. པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཏ་ནྟི་ཡཱ, ཏ་ནྟི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷོ. དེ་ས་ནཱ མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཏ་ནྟི་ཡཱ དེ་ས་ནཱ. ཏེ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཡ་སྨཱ ས་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ཧི དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧཱ, ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ. དྷ་མྨོ ཧེ་ཏུ. དེ་ས་ནཱ པ་ཉྙ་ཏྟི, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ལཱ་པོ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཐ་ནཾ. པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨེ་སུ, དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠེ་སུ, པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་པི ཙེ་ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི དུ་པྤ་ཉྙེ་ཧི ས་སཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧཱ, ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ. ཏེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི སཱ་ཏྠ’’ནྟི ཨ་ཏྠ་གུ་ཎ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏཱ་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་དེ་ས་ནཱ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཧི ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཏཱ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་དཱི་པ་ན་ཏོ.
ཨ་ཏྠེ་སུ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱཏི ཨི་མི་སྶཱ་པི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠ’’ནྟི, ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨོཏི ཏ་ནྟི. ནི་རུ་ཏྟཱིཏི ཏ་ནྟི་པ་དཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི, ཨ་ས་ཏི བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཀིཾ་ཀུ་ས་ལ་ག་ཝེ་སཱི་ནཾ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཾ, ཏ་སྨཱ སཱ་ཏྠཾ. ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣ་ནྟི ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ ན་དཱི་པཱུ་རེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཊྛི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. སཱ་ཏྠ་ཀ་ཏཱ པ་ན་སྶ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ, སཱ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨). ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཡ་སྨཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་སྶ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནོ ཧི བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏུ་སྶ་ཏི, ཨི་དྷཱ་པི ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ. ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏཱ པ་ན་སྶ ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ, སཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཾ ཨཱ་ཧ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀཾ. ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི ས་དྡྷཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ཏཾ, ཏ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ན་པྤ་སཱ་ད་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ག་མྦྷཱི་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ སཱ་ཏྠནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གཱ་དྷཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ ས་བྱ་ཉྫ་ནནྟི སུ་བོ་དྷ་ས་དྡ་ཏཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་སྶ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ. ས་བྦོ་པེ་ས པ་ཋ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་སྶ པ་བྷེ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་སྶ, ས་མུ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶཱཏི པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་སྶ ཝོ་དཱ་ན་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཀ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ. ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་སྶཱཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨ་སྶ.
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་དི་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་དྷི་ག་མ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ སཱ་ཏྠཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏཱ་དི ཝི་ཡ ཏུ་ཙྪཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ནྣ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན. ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་ཏོཏི དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ཙ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ས་མྨོ་ཧཾ ཨ་ཛ་ནེ་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྱ་ཉྩ་ནཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་ཏི ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟཱི་ཏི. སཱི་ལཱ་དི་པ་ཉྩ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཡུ་ཏྟ་ཏོཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཨ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ པུ་ཎྞཾ པཱུ་རི་ཏཾ. ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏོཏི དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཡ. ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏོཏི ཀ་ཐ་ཉྩི་པི ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏོ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་དི་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ས་ཏྠུ པུ་རི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་སྶ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ སུ་ཊྛུ ཨ་ཀྑཱ་ཏོ་ཏི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ལླཱ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ དྷ་མྨེ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཙ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཡ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན. ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོཏི ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
ནི་བྦཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་སྶ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ནི་སྶ་ཊ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ནི་སྶ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཊི་པ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶཱཏི ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ནཱ་མ་ས་ནཱི་ཡཱ ཡཱ་དི་སཱི པ་ཊི་པ་དཱ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་སྶ. སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཊྛུ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་ཧི་ཏཱ. སཾ་ས་ནྡ་ཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཏཱ་ཡ ས་མེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་དཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏི་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡནྟི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དཾ, ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་གཾ, ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་བྷེ་དཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཾ. ཨ་ནུ་པ་ག་མྨཱཏི ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ, ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཝཱ. པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཀི་ལེ་སཱ་ནི, པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་དོ་སཱ་ནི. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་མ་ཏ་ཉྩ ཏཱ་ཎ་ཉྩ ལེ་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན.
༡༤༨. ‘‘རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་ན སཱ་མཾ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན མ་མ རཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ན་ཉྙ་ནེ་ཡྻེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི, ས་ནྡི་ཊྛི ཨེ་ཝ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ.
ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ར་ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ར་སྶ ས་དྡ་ཧ་ནེ་ན པ་ར་ནེ་ཡྻེ་ན ག་ནྟ་བྦ་ཏཾ ཧི་ཏྭཱ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. པ་ས་ཏྠཱ དི་ཊྛི ས་ནྡི་ཊྛི ཡ་ཐཱ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ནྡི་ཊྛི་ཡཱ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ཡ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་ནྡི་ཊྛི་ཡཱ ཀི་ལེ་སེ ཛ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་དྷ་མྨོ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ. ཕ་ལ་མྤི ཧེ་ཊྛི་མཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་རི མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘དི་སྶ་མཱ་ནོ ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི.
༡༤༩. ནཱ་སྶ ཀཱ་ལོཏི ནཱ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦོ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ‘‘ཨུ་པ་པ་ཛྫེ, ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཕ་ལ་དཱ་ནཾ པ་ཏི ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦོ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠི, ན ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཉྩཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཀ་ཊྛོཏི དཱུ་རོ. ཕ་ལ་དཱ་ནཾ པ་ཏི ཀཱ་ལོ པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀཱ་ལི་ཀོ, ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ཕ་ལ་དཱ་ཡཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་དཱ་ནེ’’ཏི. པ་ཏྟོཏི ཨུ་པ་ནཱི་ཏོ. ཨི་དནྟི ‘‘ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི པ་དཾ.
༡༥༠. ཝི་དྷིནྟི ཝི་དྷཱ་ནཾ, ‘‘ཨེ་ཧི པ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་ར་ཧེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་མྤི ཀ་དཱ་ཙི པ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ནཱ’’ཏི.
༡༥༡. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨུ་པ་ནེ་ཡྻོ, ཨུ་པ་ནེ་ཡྻོ་ཝ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ’’ཏི. ཙི་ཏྟེ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྑ་ཏེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཙི་ཏྟེ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནནྟི པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ན་ཡ་ནེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ཨ་ས་ངྑ་ཏེ་པི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ’’ཏི. ཨ་ལླཱི་ཡ་ནནྟི ཕུ་ས་ནཾ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༥༢. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི ཝི་དཱུ་ཧི, པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ པ་ན ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ་ཨཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘པ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱི’’ཏི བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱི’’ཏི. ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏོ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘མེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ‘‘ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བཱ་ལཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཙེ་སཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དེ་ས་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ པ་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀ་ཏྟཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱ་མཾ ད་ཊྛ་བྦོ, ས་ནྡི་ཊྛི་ཡཱ ཀི་ལེ་སེ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི, ས་ནྡ་སྶ་ན་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེ ཏི་ཏྠི་ཡ་དྷ་མྨེ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༡༥༣. ཏ་སྶེ་ཝནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.