༤. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ནི་དྡེ་སོ
༥༡. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཏཱ་ཝཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏོ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ནྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཕཱ་སུ ན ཧོ་ཏི, ཡོ ཨ་ཉྙོ གཱ་ཝུ་ཏེ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཝཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ་པི ཝཱ ས་པྤཱ་ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཋཱ་ནེ ས་ནྡེ་ཧེ ཝཱ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ ཝཱ ཛཱ་ཏེ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ་དི་ཝ་ས་མཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཀི་ལ་མ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི. ཡོ པ་ན ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་པི ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦཾ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟྭཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་རོ
༥༢. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པོ ནཱ་མ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏྲི་མེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དོ་སཱ – མ་ཧ་ཏྟཾ, ན་ཝ་ཏྟཾ, ཛི་ཎྞ་ཏྟཾ, པ་ནྠ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཾ, སོ་ཎྜཱི, པ་ཎྞཾ, པུ་པྥཾ, ཕ་ལཾ, པ་ཏྠ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ན་ག་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ, དཱ་རུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ, ཁེ་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ, པ་ཊྚ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ, པ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ, ར་ཛྫ་སཱི་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པོ ནཱ་མ. ན ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ.
ཀ་སྨཱ? མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཏཱ་ཝ བ་ཧཱུ ནཱ་ནཱ་ཚ་ནྡཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ས་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟོ ས་ཙེ པ་སྶ་ཏི ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏཾ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཾ ཝཱ རི་ཏྟཾ, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཝི་ཊྛོ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷ་ཏི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ག་ཏོ་པི སཱ་མ་ཎེ་ར་ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡེ་ན ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ་ཧི ཙ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ས་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་པི ཙ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ.
ན་ཝ་ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧུ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཡ་ཏྠ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏུ, མ་ཡཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ.
ཛི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ན བ་ཧུ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི.
པ་ནྠ་ནི་སྶི་ཏེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཝཱ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ས་མྦཱ་དྷོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ.
སོ་ཎྜཱི ནཱ་མ པཱ་སཱ་ཎ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པཱ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་མོ་ས་ར་ཏི, ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ར་ཛ་ན་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཛ་ན་དཱ་རུ་དོ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་སུ་ཀེ ཙ ཨ་སུ་ཀེ ཙ ཋཱ་ནེ་ཏི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལ་མྤི ནི་ཙྩ་བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ སཱ་ཀ་པ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ་སྶ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ སཱ་ཀ་ཧཱ་རི་ཀཱ གཱ་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཎྞཾ ཨུ་ཙྩི་ན་ནྟི་ཡོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་དྡ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི.
ཡ་ཏྠ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ མཱ་ལཱ་ག་ཙྪཱ སུ་པུ་པྥི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ.
ཡ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ ཨ་མྦ་ཛ་མྦུ་པ་ན་སཱ་དི་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཕ་ལ་ཏྠི་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ཨ་དེ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟི, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ་ན ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི. ཨ་ཝཱ་སཱ་ཡ་པི་སྶ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟི.
པ་ཏྠ་ནཱི་ཡེ པ་ན ལེ་ཎ་ས་མྨ་ཏེ ད་ཀྑི་ཎ་གི་རི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ཙྪི་ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ས་དི་སེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་ཡ་མ་ར་ཧཱ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ མ་ནུ་སྶཱ ས་མ་ནྟཱ ཨོ་ས་ར་ནྟི, ཏེ་ན་སྶ ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཡ་སྶ པ་ན ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན དི་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ནྟྭཱ ར་ཏྟིཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ.
ན་ག་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཡོ་པི གྷ་ཊེ་ཧི ནི་གྷཾ་ས་ནྟི་ཡོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཾ ན དེ་ནྟི, ཨི་སྶ་ར་མ་ནུ་སྶཱ་པི ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི.
དཱ་རུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ པ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཊྛཱ་ནི ཙ ད་བྦུ་པ་ཀ་ར་ཎ་རུ་ཀྑཱ ཙ ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་རི་ཀཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་སཱ་ཀ་པུ་པྥ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ཕཱ་སུཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་རེ རུ་ཀྑཱ ས་ནྟི, ཏེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཚི་ནྡ་ནྟི. ས་ཙེ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ ཏེ དི་སྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི, ཨ་ཝཱ་སཱ་ཡ་པི་སྶ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟི.
ཡོ པ་ན ཁེ་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མ་ནྟཱ ཁེ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ, ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཁ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་ཉྙཾ མ་དྡ་ནྟི, པ་མུ་ཁེ་སུ ས་ཡ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མྤི བ་ཧུཾ ཨ་ཕཱ་སུཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡ་ཏྲཱ་པི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་བྷོ་གོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ གཱ་ཝོ རུ་ནྡྷ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ཝཱི་ཧི་སཱི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶ་ཐ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ད་སྶེ་ནྟི. ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ གྷ་ར་དྭཱ་རཾ ག་ནྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཁེ་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ.
ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱཏི ཡ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་རཱི བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཡེ ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱ མཱ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཏ་སྶ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན་ཊྛཱ་མྷཱ་ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟི.
ཡོ་པི ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊྚ་ནཾ ཝཱ ཐ་ལ་པ་ཊྚ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ནཱ་ཝཱ་ཧི ཙ ས་ཏྠེ་ཧི ཙ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ཐ, པཱ་ནཱི་ཡཾ དེ་ཐ, ལོ་ཎཾ དེ་ཐཱ་ཏི གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟཱ ཨ་ཕཱ་སུཾ ཀ་རོ་ནྟི.
པ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ ཧོ་ནྟི.
ར་ཛྫ་སཱི་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ རཱ་ཛ་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྷི པ་དེ་སཾ ཨེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ན མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཧ་ར་ཏི, ཨི་ཏ་རོ་པི ན མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཀ་དཱ་ཙི ཨི་མ་སྶ ར་ཉྙོ ཝི་ཛི་ཏེ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཏ་སྶ. ཨ་ཐ ནཾ ‘‘ཙ་ར་པུ་རི་སོ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པེ་ནྟི.
ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མོ་ས་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ. ཨེ་ཀོ ཀི་ར ཐེ་རོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཀྑི་ནཱི པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཡི. སོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི, སཱ ག་ནྟྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱི་སེ གཱ་ཡི. ཐེ་རོ ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱི་སཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སཱ ས་ཏ་པོ་རི་སེ པ་པཱ་ཏེ ཋ་ཏྭཱ གཱ་ཡི. ཐེ་རོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཐ ནཾ སཱ ཝེ་གེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ན ཨེ་ཀོ ན དྭེ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ ཁཱ་དི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོཏི ཡ་ཏྠ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་མཾ ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ. ཏ་ཏྠ སོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོ མ་ཧཱ་དོ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ –
མ་ཧཱ་ཝཱ་སཾ ན་ཝཱ་ཝཱ་སཾ, ཛ་རཱ་ཝཱ་ས་ཉྩ པ་ནྠ་ནིཾ;
སོ་ཎྜིཾ པ་ཎྞ་ཉྩ པུ་པྥ་ཉྩ, ཕ་ལཾ པ་ཏྠི་ཏ་མེ་ཝ ཙ.
ན་ག་རཾ དཱ་རུ་ནཱ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ས་བྷཱ་གེ་ན པ་ཊྚ་ནཾ;
པ་ཙྩ་ནྟ་སཱི་མཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཡ་ཏྠ མི་ཏྟོ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཏཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, མ་གྒཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཏི.
ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝི་ཧཱ་རོ
༥༣. ཡོ པ་ན གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ ཧོ་ཏི ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ, ཨ་པྤ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཾ, ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ, ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི, ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༡).
ཨ་ཡཾ ‘‘ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རོ.
ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷཱ
༥༤. ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཡེ་པི་སྶ ཏེ ཧོ་ནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷཱ, ཏེ་པི ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, དཱི་གྷཱ་ནི ཀེ་ས་ན་ཁ་ལོ་མཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཏུ་ནྣ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནི ཝཱ ར་ཛི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ཏྟེ མ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་ཏྟོ པ་ཙི་ཏ་བྦོ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རོ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ
༥༥. ཨི་དཱ་ནི ས་བྦཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ ཨོ་ཀཱ་སེ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣེ་ན ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཀ་ཏེ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏེ ཝཱ སཱ་ནྟ་ཀེ, ནོ ཨ་ན་ནྟ་ཀེ, ས་ཀོ་ཊི་ཡེ, ནོ ཨ་ཀོ་ཊི་ཡེ, ས་ཝ་ཊྚུ་མེ, ནོ ཨ་ཝ་ཊྚུ་མེ, ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ, ནོ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟེ, སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ཝཱ. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི, སུ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. སོ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝཱི ར་ཏ་ན་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མྷཱ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་པི སཱ་ས་ནེ ཝཱ ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པུ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ པུ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཁ་ལ་མ་ཎྜ་ལེ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, མ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ. ཏ་སྶ ཀི་རཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཏཾ་ཋཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. སོ ཏཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི.
ཡོ པ་ནེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་སི་ཎ་དོ་སེ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཀ་སི་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཨོ་དཱ་ཏ་ས་མྦྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་དོ་སཱ. ཏ་སྨཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཾ མ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ངྒཱ་ཝ་ཧེ མ་ཏྟི་ཀཱ་ས་དི་སཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཀ་སི་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ པ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པ་བྦྷཱ་རེ ཝཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཝཱ ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ད་ཎྜ་ཀེ་སུ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཙ་མྨཾ ཝཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཏི་ཎ་མཱུ་ལ་ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལི་ཀཱ་ཡ སུ་མ་དྡི་ཏཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཊྚཾ ལི་མྤེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ་ཊྛ་ཀཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཝ་ལླཱི་ཧི ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི སཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཨ་དྷོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ སུ་པ་རི་སོ་དྷི་ཏཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཊྚཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི པ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སུ་པྤ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱ་ནྟ་ཀེ ནོ ཨ་ན་ནྟ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༦. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་པཱ་ཎི་ཀཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ས་མུ་ཊྛ་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ གྷཾ་སེ་ཏྭཱ ས་མཾ བྷེ་རཱི་ཏ་ལ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ནྷ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་སི་ཎ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠ་ནྟ་རེ པ་དེ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀེ སུ་ཨ་ཏྠ་ཏེ པཱི་ཋེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ དཱུ་ར་ཏ་རེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཧི ཀ་སི་ཎཾ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རེ ཀ་སི་ཎ་དོ་སཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཨུ་ཙྩ་ཏ་རེ ནི་སི་ནྣེ་ན གཱི་ཝཾ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ནཱི་ཙ་ཏ་རེ ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་ནི རུ་ཛ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ནི་སྶ་ར་ཎེ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཛཱ་ཏཱ་བྷི་ལཱ་སེ་ན བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛ་ན་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི སཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི པ་ཊི་པ་ནྣཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་གཱ་ར་ཝེ་ན ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁ་ར་ས་སྶ བྷཱ་གཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ན་ཡི་ཏྭཱ ས་མེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏི་ཨུ་མྨཱི་ལ་ཡ་ཏོ ཧི ཙ་ཀྑུ ཀི་ལ་མ་ཏི, མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏི་མ་ནྡཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ཡ་ཏོ མ་ཎྜ་ལ་མ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ཉྩ ལཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ནི་མི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ད་སྶི་ནཱ ཝི་ཡ ས་མེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ན ཝ་ཎྞོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ན ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ཝ་ཎྞཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཐ་ཝཱི མ་ཧཱི, མེ་དི་ནཱི, བྷཱུ་མི, ཝ་སུ་དྷཱ, ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཐ་ཝཱི་ནཱ་མེ་སུ ཡ་མི་ཙྪ་ཏི, ཡ་ད་སྶ ས་ཉྙཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མཾ པཱ་ཀ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཏི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ལེ་ན ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཀཱ་ལ་ས་ཏ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ.
༥༧. ཏ་སྶེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཡ་དཱ ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་མྨཱི་ལི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་དཱ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཛཱ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་པ་པ་ཉྩ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ པ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་པ་ཊ་ལི་ཀུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཙ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜོ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ས་ཙེ ཏ་རུ་ཎོ ས་མཱ་དྷི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན་སྶ་ཏི, ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣེ་ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟི, ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྣི་སཱི་ད་ནྟི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པུ་རི་མ་སྶ ཙ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཙ ཝི་སེ་སོ, ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟེ ཀ་སི་ཎ་དོ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀ་ཏོ ནི་ཧ་ཏཱ་དཱ་ས་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ སུ་དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ཐཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ནྟ་རཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ མེ་གྷ་མུ་ཁེ བ་ལཱ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་མི་ཝ ཏ་ཏོ ས་ཏ་གུ་ཎཾ ས་ཧ་སྶ་གུ་ཎཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ནེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ, ན ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ནྟཾ. ཡ་དི ཧི ཏཾ ཨཱི་དི་སཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ སི་ཡཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏཾ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷི་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ ས་ཉྙ་ཛ་མེ་ཏ་ནྟི.
༥༨. ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཙ པ་ན་སྶ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ཝ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཝི་དྷོ ཧི ས་མཱ་དྷི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི ཙ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི ཙ. དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་ལཱ་བྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན.
དྭི་ནྣཾ པ་ན ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་ངྒཱ་ནི ན ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ད་ཧ་རོ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཡ་མཱ་ནོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ལེ་ན ནི་མི་ཏྟ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་མོ་ཏ་ར་ཏི. ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ངྒཱ་ནི ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ དི་ཝ་ས་མྤི ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟཾ ས་ཀིཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝཱ་རཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལ་མྤི ར་ཏྟིཾ ཀེ་ཝ་ལ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ན་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྲ ཡ་དེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་རཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ལླ་ངྐེ་ན ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སུ་ནྡ་རཾ. ནོ ཙེ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ག་བྦྷོ ཝི་ཡ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི –
ནི་མི་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ཏོ ལ་དྡྷ-པ་རི་ཧཱ་ནི ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨཱ་ར་ཀྑ་མྷི ཨ་ས་ནྟ་མྷི, ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི.
ས་ཏྟ་ས་པྤཱ་ཡཱ
༥༩. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཝི་དྷི –
ཨཱ་ཝཱ་སོ གོ་ཙ་རོ བྷ་སྶཾ, པུ་གྒ་ལོ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨུ་ཏུ;
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ་ཏི ས་ཏྟེ་ཏེ, ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ ཝི་ཝ་ཛྫ་ཡེ.
ས་པྤཱ་ཡེ ས་ཏྟ སེ་ཝེ་ཐ, ཨེ་ཝ་ཉྷི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏོ;
ན་ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན, ཧོ་ཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པྤ་ནཱ.
ཏ་ཏྲ་སྶ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཙ ས་ཏི ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ ཐཱ་ཝ་ར་ཉྩ ཧོ་ཏི, ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ནཱ་ག་པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སཱི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝི་ཡ, ཨ་ཡཾ ས་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཝཱ་ས་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་མྷི ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ལེ་ཎེ ཝ་ས་ནྟཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སུ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙེ་སུ་པི ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ.
གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ པ་ན ཡོ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཝཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཝཱ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀོ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧོ་ཏི སུ་ལ་བྷ་ས་མྤ་ནྣ་བྷི་ཀྑོ, སོ ས་པྤཱ་ཡོ. ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ.
བྷ་སྶནྟི དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ, ཏ་ཉྷི་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ, ཏ་མྤི མ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ.
པུ་གྒ་ལོཔི ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀོ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ, ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཐི་ར་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལོ པ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ. སོ ཧི ཏཾ ཀ་དྡ་མོ་ད་ཀ་མི་ཝ ཨ་ཙྪཾ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ལཱི་ན་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་ཉྩ ཨཱ་ག་མྨ ཀོ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སཱི་ད་ཧ་ར་སྶེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟི་པི ན་སྶ་ཏི, པ་གེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ.
བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ན ཀ་སྶ་ཙི མ་དྷུ་རཾ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་མྦི་ལཾ ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཏུཔི ཀ་སྶ་ཙི སཱི་ཏོ, ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་ཎྷོ ས་པྤཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཏུཾ ཝཱ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཐི་ར་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ སོ ཙ ཨུ་ཏུ ས་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨི་ཏ་རོ ཙ ཨུ་ཏུ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུཔི ཀ་སྶ་ཙི ཙ་ངྐ་མོ ས་པྤཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝི་ཡ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡ་སྨིཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཐི་ར་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི, སོ ས་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏ་རོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི ཨི་མཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཧི ནི་མི་ཏྟཱ་སེ་ཝ་ན་བ་ཧུ་ལ་སྶ ན་ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན ཧོ་ཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པྤ་ནཱ.
ད་ས་ཝི་དྷ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ
༦༠. ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ, ད་སཱ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡ་ཏོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏོ, ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ, ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏོ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏོ་ཏི.
༦༡. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཡ་དཱ ཧི་སྶ ཀེ་ས་ན་ཁ་ལོ་མཱ་ནི དཱི་གྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་རཱི་རཾ ཝཱ སེ་ད་མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་དཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛི་ཎྞཾ ཀི་ལི་ཊྛཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཧོ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀླཱ་པཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ ཙ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ཝི་ས་དེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཉཱ་ཎ་མྤི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཏེ་ལཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་པི ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཝི་ས་དེ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ཉཱ་ཎ་མྤི ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷཾ, པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཏེ་ལཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་དཱི་པ་སི་ཁཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ. པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཙ ཉཱ་ཎེ་ན ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ་པི ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ག་ཙྪ་ཏི.
༦༢. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙེ ཧི་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱ་ནི མ་ནྡཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཀི་ཙྩཾ, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝཱ ཡ་ཐཱ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ས་ཙེ པ་ན ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ནེ་ཝ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨི་ཏ་ར་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་སྶ་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་པི སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ་སུ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟི. བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷོ ཧི མ་ནྡ་པ་ཉྙོ མུ་དྡྷ་པྤ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱི་ད་ཏི. བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙོ མ་ནྡ་ས་དྡྷོ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཡ རོ་གོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་སཱི་ད་ཏི. བ་ལ་ཝ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་ན མ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. བ་ལ་ཝ་ཝཱི་རི་ཡཾ མ་ནྡ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ས་མཱ་དྷི པ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན སཾ་ཡོ་ཛི་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫེ པ་ཏི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནཱ སཾ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱི་པི ས་དྡྷཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སུ པ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ པ་ཉྙཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་ན ས་མ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཏི ཧི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏ་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ལོ་ཎ་དྷཱུ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ, ས་བྦ་ཀ་མྨི་ཀ་ཨ་མ་ཙྩོ ཝི་ཡ ཙ ས་བྦ་རཱ་ཛ་ཀི་ཙྩེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏི ཙ པ་ན ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཙི་ཏྟ་ཉྷི ས་ཏི་པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙ ས་ཏི, ན ཝི་ནཱ ས་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༦༣. ནི་མི་ཏྟ་ཀོ་ས་ལླཾ ནཱ་མ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཀོ་ས་ལླཾ, ཀ་ཏ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཀོ་ས་ལླ་ཉྩ, ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
༦༤. ཀ་ཐ་ཉྩ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི? ཡ་དཱ་སྶ ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ལླཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨ་ལླཱ་ནི ཙ གོ་མ་ཡཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨ་ལླཱ་ནི ཙ ཀ་ཊྛཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཏ་ཉྩ ད་དེ་ཡྻ, པཾ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏུ་ནྟི? ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཀཱ་ལོ ས་མཱ་དྷི…པེ… ཨ་ཀཱ་ལོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ལཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི དུ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ལཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཡཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཀྑཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཀྑཱ་ནི ཙ གོ་མ་ཡཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཀྑཱ་ནི ཙ ཀ་ཊྛཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, མུ་ཁ་ཝཱ་ཏ་ཉྩ ད་དེ་ཡྻ, ན ཙ པཾ་སུ་ཀེ་ན ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་ཏུ་ནྟི? ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤).
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་མཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ དྷ་མྨཱ ཧཱི་ན་པྤ་ཎཱི་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢).
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢).
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢).
ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ. ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་ཋ་མ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏཱུཏི པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ. པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱཏི པ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཝ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ, ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ, དུ་པྤ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶི་ཏཱ, ‘‘བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ག་ཏ་མ་གྒོ མ་ཡཱ ག་ནྟ་བྦོ, སོ ཙ ན ས་ཀྐཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ག་ནྟུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན པི་ཎྜཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཏཱ, ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི མེ ས་ཏྠཱ, སོ ཙ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་སཱ་ས་ནོ ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྠུ མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ‘‘ས་དྡྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མེ མ་ཧཱ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ན ས་ཀྐཱ ཀུ་སཱི་ཏེ་ན ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དཱ་ཡ་ཛྫ་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏཱ, ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དྷ་མྨཱ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི, དྷ་མྨ… ས་ངྒྷ… སཱི་ལ… ཙཱ་ག… དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏི, ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, པ་སཱ་ད་ནི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༦༥. ཀ་ཐཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི? ཡ་དཱ་སྶ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཀྑཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ…པེ… ན ཙ པཾ་སུ་ཀེ་ན ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ནྟི? ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཨ་ཀཱ་ལོ ཝཱི་རི་ཡ…པེ… ཨ་ཀཱ་ལོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨུ་དྡྷ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི དུ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨུ་དྡྷ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ལླཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ…པེ… པཾ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ནྟི? ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤).
ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢).
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་བྱ་གྒ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢).
ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༢).
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་སྶ པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཝ ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ནཱ་མ. ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཙ ས་མ་ཐ་སྶེ་ཝེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཙ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྱ་གྒ་ནི་མི་ཏྟནྟི.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྟ དྷ་མྨཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཨུ་ཏུ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ཏཱ, སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས དྷ་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཏཱ, ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏཱ, ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏཱ, ནི་ར་སྶཱ་ད་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་དྡྷཱ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ཏཱ, ས་མྨཱ་པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི.
པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ, ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ན་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ, ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ བྷཱ་ཝེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༦༦. ཀ་ཐཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི? ཡ་དཱ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཱ་ན་དྷི་ག་མེ་ན ཝཱ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ནཾ ཨ་ཊྛ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏི. ཨ་ཊྛ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ པ་ཉྩ་མཾ, ཨ་ཏཱི་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ནྟི. བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཙ་སྶ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི? ཡ་དཱ་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏོ ཨ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ ན བྱཱ་པཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ་ར་ཐི ཝི་ཡ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨ་སྶེ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི.
ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ ནཱ་མ ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་པུ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཧ་ད་ཡཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཙྩཱ་གོ.
ས་མཱ་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ ནཱ་མ ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ.
ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ནཱ་མ ས་མཱ་དྷི་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་ག་རུ་ས་མཱ་དྷི་ནི་ནྣ་ས་མཱ་དྷི་པོ་ཎ་ས་མཱ་དྷི་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ.
༦༧. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་མྤཱ་ད་ཡ་ཏོ, ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ཨི་མཾ;
པ་ཊི་ལ་དྡྷེ ནི་མི་ཏྟ་སྨིཾ, ཨ་པྤ་ནཱ ས་མྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨེ་ཝ་ཉྷི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ, ས་ཙེ སཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི;
ཏ་ཐཱ་པི ན ཛ་ཧེ ཡོ་གཾ, ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏོ.
ཧི་ཏྭཱ ཧི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ, ཝི་སེ་སཾ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ;
ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ པ་རི་ཏྟ་མྤི, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ, ཏ་སྨཱ ས་ལླ་ཀྑ་ཡཾ བུ་དྷོ;
ས་མ་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡ་སྶེ་ཝ, ཡོ་ཛ་ཡེ་ཐ པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ལ་ཡཾ ཡ་ནྟཾ, པ་གྒ་ཎྷེ་ཐེ་ཝ མཱ་ན་སཾ;
ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ, ས་མ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཡེ.
རེ་ཎུ་མྷི ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལེ, སུ་ཏྟེ ནཱ་ཝཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ;
ཡ་ཐཱ མ་དྷུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟི ས་མྨ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ.
ལཱི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཧི, མོ་ཙ་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་བྦ་སོ;
ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ, མཱ་ན་སཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡེ་ཏི.
ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ
༦༨. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཚེ་ཀོ མ་དྷུ་ཀ་རོ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ པུ་པྥཾ པུ་པྥི་ཏ་ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑེ་ན ཝེ་གེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཁཱི་ཎེ རེ་ཎུ་མྷི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་པ་རོ ཨ་ཚེ་ཀོ མ་ནྡེ་ན ཛ་ཝེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ ཁཱི་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཚེ་ཀོ པ་ན ས་མེ་ན ཛ་ཝེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ སུ་ཁེ་ན པུ་པྥ་རཱ་སིཾ ས་མྤ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ རེ་ཎུཾ ཨཱ་དཱ་ཡ མ་དྷུཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ར་ས་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ས་ལླ་ཀ་ཏྟ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཐཱ་ལ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟེ ས་ཏྠ་ཀ་མྨཾ སི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨ་ཚེ་ཀོ ཝེ་གེ་ན ས་ཏྠཾ པཱ་ཏེ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ལ་པ་ཏྟཾ དྭི་དྷཱ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏི. ཨ་པ་རོ ཨ་ཚེ་ཀོ ཚི་ཛྫ་ན་པ་ཝེ་ས་ན་བྷ་ཡཱ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཕུ་སི་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧ་ཏི. ཚེ་ཀོ པ་ན ས་མེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཏ་ཏྠ ས་ཏྠ་པ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སི་པྤོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཡོ ཙ་ཏུ་བྱཱ་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཀྐ་ཊ་སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ་ར་ཏི, སོ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ར་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀོ ཨ་ཚེ་ཀ་པུ་རི་སོ ཝེ་གེ་ན མ་ཀྐ་ཊ་སུ་ཏྟ་མཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཚི་ནྡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་པ་རོ ཨ་ཚེ་ཀོ ཚེ་ད་ན་བྷ་ཡཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཕུ་སི་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧ་ཏི. ཚེ་ཀོ པ་ན ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ད་ཎྜ་ཀེ ཝེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཚེ་ཀོ ནི་ཡཱ་མ་ཀོ བ་ལ་ཝ་ཝཱ་ཏེ ལ་ངྐཱ་རཾ པཱུ་རེ་ནྟོ ནཱ་ཝཾ ཝི་དེ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡཱ་པེ་ཏི. ཨ་པ་རོ ཨ་ཚེ་ཀོ མ་ནྡ་ཝཱ་ཏེ ལ་ངྐཱ་རཾ ཨོ་རོ་པེ་ནྟོ ནཱ་ཝཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་པེ་ཏི. ཚེ་ཀོ པ་ན མ་ནྡ་ཝཱ་ཏེ ལ་ངྐཱ་རཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་ཝཱ་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ ཡོ ཏེ་ལེ་ན ཨ་ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ནཱ་ལི༹ཾ པཱུ་རེ་ཏི, སོ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀོ ཨ་ཚེ་ཀོ ལཱ་བྷ་ལུ་དྡྷོ ཝེ་གེ་ན པཱུ་རེ་ནྟོ ཏེ་ལཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི. ཨ་པ་རོ ཨ་ཚེ་ཀོ ཏེ་ལ་ཚ་ཌྜ་ན་བྷ་ཡཱ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏུ་མྤི ན ཝི་ས་ཧ་ཏི. ཚེ་ཀོ པ་ན ས་མེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣེ ནི་མི་ཏྟེ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི གཱ་ལ༹ྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ པ་ཏ་ཏི, སོ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ. ཨེ་ཀོ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཀིཾ དཱ་ནི་མེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཧཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ལཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཏྟཱ ཀོ་ས་ཛྫེ པ་ཏ་ཏི, སོ་པི ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ. ཡོ པ་ན ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ལཱི་ནཾ ལཱི་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་མེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, སོ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ –
རེ་ཎུ་མྷི ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལེ, སུ་ཏྟེ ནཱ་ཝཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ;
ཡ་ཐཱ མ་དྷུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ, པ་ཝ་ཏྟི ས་མྨ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ.
ལཱི་ན་ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཧི, མོ་ཙ་ཡི་ཏྭཱ་ན ས་བྦ་སོ;
ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ, མཱ་ན་སཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡེ་ཏི.
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀ་ཐཱ
༦༩. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཾ མཱ་ན་སཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ཡ་ཏོ པ་ན་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི. པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ཧི བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནི ཡཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྟཱ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི་པི, ཡ་ཐཱ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་དེ་སོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ན་ག་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ས་མཱི་པ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནཱིཏི་པི, ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཨུ་པ་རི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཱིཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ས་བྦ་ནྟི་མཾ, ཏཾ པ་རི་ཏྟ་གོ་ཏྟཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་གོ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཙ གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གོ་ཏྲ་བྷུ. པ་ཋ་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཝཱ་རོ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་གོ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༢) ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྪི་མོ པ་ཙྪི་མོ དྷ་མྨོ བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཚ་ཊྛེ་པི ས་ཏྟ་མེ་པི ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ ཐེ་ར་སྶེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི. པ་ར་ཏོ ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཏི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་རི་སོ ཚི་ནྣ་པ་པཱ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁོ དྷཱ་ཝ་ནྟོ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི པ་རི་ཡ་ནྟེ པཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་པཱ་ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཏ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཚ་ཊྛེ ཝཱ ས་ཏྟ་མེ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
སཱ ཙ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ས་ཏྟ་སུ ཧི ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠི པ་ཋ་མ་པྤ་ནཱ་ཡཾ, ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་སུ, ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ, མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལེ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ངྒ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ, ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ, ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་པ་རི ན ཧོ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ དྭི་ནྣ་མུ་པ་རི ན ཧོ་ཏི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པེ་སུ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ པ་རི་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ. ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏོ. ཨ་ཐ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཝོ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནྟི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ནེ་ས ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི (དྷ. ས. ༡༦༠; དཱི. ནི. ༡.༢༢༦). ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ན པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ.
༧༠. ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཡོ པ་ནཱ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ, སོ ནི་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཙ ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་མ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཾ དཱི་པེ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་ཡ་མེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནཱུ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ ཀཱ་མཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཡེ་སུ ས་ཏི ཨི་དཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ས་ཏི པ་དཱི་པོ་བྷཱ་སོ ཝི་ཡ. ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ནེ་ཝ ཙ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ ཧོ་ཏི, ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན པཱ་རི་མ་ཏཱི་ར་སྶེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ནི་ཡ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ས པུ་བྦ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ, ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཙྩཱ་པི ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཾ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཧི པུ་བྦ་པ་དེ ཨེ་ས ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ, ‘‘ཀཱ་མཱ་ན་མེ་ཏཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཡ་དི་དཾ ནེ་ཀྑ་མྨ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༣༥༣). ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་པི པ་ན ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ, ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༣༩; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡) ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཙྩ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་ས ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཝི་ཝི་ཙྩཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ས་བྦེ་པི ཝི་ཝེ་ཀཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཡེ ཙ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ, མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཡེ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ ‘‘ཚ་ནྡོ ཀཱ་མོ, རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ས་ངྐ་པྤོ ཀཱ་མོ, རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ས་ངྐ་པྤ་རཱ་གོ ཀཱ་མོ, ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀཱ་མཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡; ཝི་བྷ. ༥༦༤) ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི་པི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཝཱ ཝི་ཝི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཋ་མེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ. པ་ཋ་མེ་ན ལོ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ. པ་ཋ་མེ་ན ཙ པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་པོ་ས་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ན་ཡོ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་མེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ.
ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ པ་ན ཚ་ནྡོ་ཏི ཙ རཱ་གོ་ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་དོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་པི ས་མཱ་ནོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཀཱ་མོ ཚ་ནྡོ ཀཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༦༤) ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཝཱ པུ་རི་མ་པ་དེ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ. ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ་སྶ ཀཱ་མ་ཏོ་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་པ་རི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཧི ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནི ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀཱ་ནི ཝི་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མཱ་དྷི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, པཱི་ཏི བྱཱ་པཱ་ད་སྶ, ཝི་ཏ་ཀྐོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ, སུ་ཁཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ, ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡཱཏི པེ་ཊ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ, ཨ་ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན པ་ཋ་མེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སེ་ས་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མེ་ན ཏཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་བྷེ་ད་ཝི་ས་ཡ་སྶ ལོ་བྷ་སྶ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ. ཨོ་གྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཋ་མེ་ན ཀཱ་མོ་གྷ་ཀཱ་མ་ཡོ་ག་ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨོ་གྷ་ཡོ་གཱ་ས་ཝ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ག་ནྠ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ. པ་ཋ་མེ་ན ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ. ཨ་པི་ཙ པ་ཋ་མེ་ན ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན སེ་སཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.
༧༡. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ན་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྤ་ཡོ་ག་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར་ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཨཱ་ཧ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ན་ན་ར་སོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་ན ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཧ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ན་ཡ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཝི་ཙཱ་རོ, ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ, ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ཛ་ན་ར་སོ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ.
ས་ནྟེ་པི ཙ ནེ་སཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཊྛེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཊྛེ་ན ཙ གྷ་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐོ. སུ་ཁུ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ གྷ་ཎྜཱ་ནུ་ར་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཝི་ཙཱ་རོ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝཱ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ པ་ཀྑི་ནོ པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཝི་ཡ པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ག་ནྡྷཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཙེ་ཏ་སོ བྷ་མ་ར་སྶ. ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི ཝི་ཙཱ་རོ ནཱ་ཏི་པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏ་སྶ པ་ཀྑི་ནོ པ་ཀྑ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, པ་རི་བྦྷ་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ པ་དུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཏི་ཏ་སྶ བྷ་མ་ར་སྶ པ་དུ་མ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ. དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཎ་སྶ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑེ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཝཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཀྑེ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. སོ པ་ན ནེ་སཾ ཝི་སེ་སོ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཙུ་ཎྞ་ཏེ་ལ་ཝཱ་ལ་ཎྜུ་པ་ཀེ་ན པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ད་ལ༹ྷ་ག་ཧ་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ, པ་རི་མ་ཛྫ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་རོ. ཏ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་སྶ ད་ཎྜ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཡི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ ཝི་ཙཱ་རོ. ཏ་ཐཱ མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐོ, བ་ཧི པ་རི་བྦྷ་མ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་ནོ ཝི་ཙཱ་རོ. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏི རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ པུ་པྥེ་ན ཕ་ལེ་ན ཙཱ་ཏི ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝི་ཙཱ་རེ་ན ཨུ་པེ་ཏོ ཧོ་ཏི ས་མུ་པེ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༦༥) ན་ཡེ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་ཏྠོ པ་ན ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ཛནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝི་ཏྟི ཝི་ཝེ་ཀོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ག་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ.
༧༢. པཱི་ཏི་སུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པཱི་ཎ་ཡ་ཏཱི་ཏི པཱི་ཏི. སཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པཱི་ན་ན་ར་སཱ, ཕ་ར་ཎ་ར་སཱ ཝཱ, ཨོ་ད་གྱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཁུ་དྡི་ཀཱ པཱི་ཏི, ཁ་ཎི་ཀཱ་པཱི་ཏི, ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ་པཱི་ཏི, ཨུ་བྦེ་གཱ་པཱི་ཏི, ཕ་ར་ཎཱ་པཱི་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡི་ཀཱ་པཱི་ཏི ས་རཱི་རེ ལོ་མ་ཧཾ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཁ་ཎི་ཀཱ་པཱི་ཏི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་ད་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏི. ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ་པཱི་ཏི ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རཾ ཝཱི་ཙི ཝི་ཡ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྦེ་གཱ་པཱི་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷཱ་པ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་ཎྞ་ཝ་ལླི་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ སཱ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཝ་ཏ ཝེ་ལཱ་ཡ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་བྦེ་གཱ་པཱི་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སུ་དྷཱ་ཏ་ལེ པ་ཧ་ཊ་ཙི་ཏྲ་གེ་ཎྜུ་ཀོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཐཱ གི་རི་ཀ་ཎྜ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཀ་གཱ་མེ ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱཔི བ་ལ་ཝ་བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཨུ་བྦེ་གཱ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷེ་སི.
ཏ་སྶཱ ཀི་ར མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ སཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཨ་མྨ ཏྭཾ ག་རུ་བྷཱ་རཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཙ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་སི, མ་ཡཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ག་མཾ་སུ. སཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ་པི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི གྷ་རེ ཨོ་ཧཱི་ཡི་ཏྭཱ གྷ་རཱ་ཛི་རེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀེ་ན གི་རི་ཀ་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དཱི་པ་པཱུ་ཛཾ ཨ་དྡ་ས, ཙ་ཏ་སྶོ ཙ པ་རི་སཱ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཏི་ཡ་པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ག་ཎ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡཾ ཨ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ་སྶཱ ‘‘དྷ་ཉྙཱ་ཝ་ཏི་མེ, ཡེ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཨ་ནུ་ས་ཉྩ་རི་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩ མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི མུ་ཏྟ་རཱ་སི་ས་དི་སཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་བྦེ་གཱ་པཱི་ཏི ཨུ་ད་པཱ་དི. སཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྨ ཏྭཾ ཀ་ཏ་རེ་ན མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. སཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་མྷི, ན མ་གྒེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྨ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ནཱ་མ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ས་ཉྩ་ར་ནྟི, ཏྭཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཙ་ནྡཱ་ལོ་ཀེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ནྟི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི. ཨ་ཐཱ་ཧཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ, ན ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སིཾ, ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་མྷཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྦེ་གཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ལ་ངྒྷཱ་པ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ ཧོ་ཏི. ཕ་ར་ཎཱ་པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ དྷ་མི་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་ཝ་ཏྠི ཝི་ཡ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན པ་ཀྑ་ནྡ་པ་བྦ་ཏ་ཀུ་ཙྪི ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནུ་པ་རི་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
སཱ པ་ནེ་སཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ པཱི་ཏི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི དུ་ཝི་དྷཾ པ་སྶ་དྡྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི་ཉྩ ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི་ཉྩ. པ་སྶ་དྡྷི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི དུ་ཝི་དྷ་མྤི སུ་ཁཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ. སུ་ཁཾ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཏི་ཝི་དྷཾ ས་མཱ་དྷིཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་ནྟི. ཏཱ་སུ ཡཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ མཱུ་ལཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏཱ ཕ་ར་ཎཱ་པཱི་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ པཱི་ཏཱི་ཏི.
༧༣. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན སུ་ཁ་ནཾ སུ་ཁཾ, སུ་ཊྛུ ཝཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཁ་ན་ཏི ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷ་ནྟི སུ་ཁཾ, ཏཾ སཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཾ, ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཏི་པི ཙ ནེ་སཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝི་པྤ་ཡོ་གེ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏུ་ཊྛི པཱི་ཏི. པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ སུ་ཁཾ. ཡ་ཏྠ པཱི་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁཾ. ཡ་ཏྠ སུ་ཁཾ, ཏ་ཏྠ ན ནི་ཡ་མ་ཏོ པཱི་ཏི. ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ པཱི་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཁཾ. ཀ་ནྟཱ་ར་ཁི་ནྣ་སྶ ཝ་ན་ནྟུ་ད་ཀ་ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནེ་སུ ཝི་ཡ པཱི་ཏི. ཝ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་པ་ཝེ་ས་ན་ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ ཝི་ཡ སུ་ཁཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ པཱི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཁཾ ཨ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ པཱི་ཏི ཙ སུ་ཁ་ཉྩ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨ་སྨིཾ ཝཱ ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ་པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཛྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མྤེ་ཏྠ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཁཾ ཨི་མཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༦༧) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠོ པ་ན ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནནྟི ཨི་དཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ, པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ, ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱ་ཏི པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ པ་ཏྟི ས་མྤ་ཏྟི ཕུ་ས་ནཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟིཾ པཱ་ལ་ནཾ ཡ་པ་ནཾ ཡཱ་པ་ནཾ ཙཱ་རཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་རི་ཡ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏི པཱ་ལེ་ཏི ཡ་པེ་ཏི ཡཱ་པེ་ཏི ཙ་ར་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༤༠).
པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཱ་དི
༧༤. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ, བྱཱ་པཱ་དོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ན་སྶེ་ཏཱ་ནི པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ་ནི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡེ་ན ཧི ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡ་པྤ་ལོ་བྷི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཏཾ ན ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཙཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ ན ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་རེ་ཏཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པ་ཧ་ཏཾ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སཱ་དྷི་ཀཾ པ་ཊི་པ་དཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཨི་ཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཏི, ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏ་པྤ་ཡོ་ག་སྶ ཙེ་ཏ་སོ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝཱ པཱི་ཏི པཱི་ཎ་ནཾ, སུ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ནཾ ས་སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ན་པཱི་ཎ་ན་ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ པཱི་ཏི སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཧི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ན ཨེ་ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི སེ་ནཱ, པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ཏཱུ་རི་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཙ མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ནྟི ཝཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་པི ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ནི. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐོ སུ་ཝི་ས་དེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་མ་ཛྫ་མཱ་ནོ. པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟ་མྤི ཀཱ་ཡཾ ཕ་ར་མཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་སྶ ཀི་ཉྩི ས་བྦཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༢༨). ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་པི ཧེ་ཊྛི་མ་མྷི ས་མུ་གྒ་པ་ཊ་ལེ ཨུ་པ་རི་མཾ ས་མུ་གྒ་པ་ཊ་ལཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཕུ་སི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་ར་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ཋེ ན ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཛྷཱ་ན་ནྟི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ པཱི་ཏི སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༦༩) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ངྒ་མེ་ཝ. ཡེ་ན ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, སོ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི.
ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ
༧༥. ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ –
‘‘པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨཱ་དི་སྶ ཀ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི? ཨཱ་དི་སྶ ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཡོ ཏ་སྶ པ་རི་བ་ནྡྷོ, ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. ཡ་ཉྩ པ་རི་བ་ནྡྷ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཉྩ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི. པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དི, ཨཱ་དི་སྶ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཉྩ.