༧. ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒ་ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ

ཨ་ཐ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏཾ པུ་རེ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནྟ ཀ་རོ་ནྟཨི་ཙྩཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཾ ཝ་ཀྑཱ་མ –

ག་ཙྪཾ མ་ཧཾ ཙ་རཾ ཏི་ཊྛཾ, ད་དཾ བྷུ་ཉྫཾ སུ་ཎཾ པ་ཙཾ;

ཛ་ཡཾ ཛ་རཾ ཙ་ཝཾ མཱི་ཡཾ, ས་རཾ ཀུ་བྦཾ ཛ་པཾ ཝ་ཛཾ.

ག་ཙྪཾ, ག་ཙྪ་ནྟོ, ག་ཙྪ་ནྟཱ. ག་ཙྪ་ནྟཾ, ག་ཙྪ་ནྟེ. ག་ཙྪ་ཏཱ, ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི, ག་ཙྪ་ནྟེ་ཏི. ག་ཙྪ་ཏོ, ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ, ག་ཙྪ་ཏཾ. ག་ཙྪ་ཏཱ, ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི, ག་ཙྪ་ནྟེ་བྷི. ག་ཙྪ་ཏོ, ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ, ག་ཙྪ་ཏཾ. ག་ཙྪ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ. བྷོ ག་ཙྪཾ, བྷོ ག་ཙྪཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟོ.

ག་ཙྪཱ་དཱི་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཉེ་ཡྻཱ་ནཱི་ཏི ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་ར་མ་ཏཾ. ཀི་ཉྩཱ་པེ་ཏྠ ཏ་ཏི་ཡེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟེ་ན, ག་ཙྪ་ནྟཱ, ག་ཙྪ་ནྟ་སྨཱ, ག་ཙྪ་ནྟ་མྷཱ, ག་ཙྪ་ནྟ་སྨིཾ, ག་ཙྪ་ནྟ་མྷཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་དཱ་ནི ནཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཏ་ཏྲ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ, མ་ཧ་ནྟོ, ཙ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ. ཀེ་ཧི་ཙི པ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ, ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘ག་ཙྪཾ, མ་ཧཾ, ཙ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨཱ་ལ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ. མ་ཡཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཙཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ, མ་ཧ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ་ནཾ ‘‘ག་ཙྪཾ, མ་ཧཾ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ན་ཉྩ སཱ་ནུ་སཱ་རཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ. ས ག་ཙྪཾ ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. མ་ཧ་ནྟོ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྟེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཏོ ཏཱ་དི་སཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མཱ་ནི ཝི་ཡ མ་ཉྙཱ་མ. ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ པ་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ ‘‘མ་ཧ་ནྟོ, བྷ་ཝ་ནྟོ, ཙ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཧཾ བྷ་ཝཾ ཙ་རཾ ཏི་ཊྛ’’ནྟི གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, མ་ཧ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི ཙ, ‘‘བྷོ མ་ཧཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཙ, ‘‘བྷ་ཝཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, བྷ་ཝ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཡ་ཏྠ ‘‘ཧོ་ནྟོ ཧོ་ནྟཱ’’ཏི ཀྲི་ཡ་ཏྠཾ ན ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ. མཱ བྷ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་ཏ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ ལོ་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ནྟོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཝི་ཡ ཙ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི པ་ད་སྶ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མཾ. ‘‘མ་ཧ་ནྟོ, ཙ་ར་ནྟོ, ཏི་ཊྛ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ ན ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མཾ ཝི་ཡ ཨ་མྷེ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི. ན ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ‘‘ས་ནྟོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི པ་ད་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ, མ་ཧ་ནྟོ, ཙ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ད་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ཏཱ་པ་ཡོ་གེ པ་སྶཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཧི –

བ་ཝ྄ཧ་ཏྟེ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋཱ་ནེ, ‘‘ཛཱ་ན’’མི་ཙྩཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ;

དི་སྶ་ནྟི ནེ་ཝཾ བ་ཝ྄ཧ་ཏྟེ, ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ’’ ཨི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ.

བ་ཝ྄ཧ་ཏྟེ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋཱ་ནེ, ‘‘ས་ནྟོ’’ ཨི་ཙྩཱ་ད་ཡོ་པི ཙ;

དི་སྶ་ནྟི ནེ་ཝཾ བ་ཝ྄ཧ་ཏྟེ, ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ’’ ཨི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ.

‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི བ་ཝ྄ཧ་ཏྟེ, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ དི་སྶ་ཏི;

ནེ་ཝཾ དི་སྶ་ནྟི བ་ཝ྄ཧ་ཏྟེ, ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ’’ ཨི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ.

ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་པཱ་ཋེ་སུ, ‘‘ཝི་ཧ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ;

ཨེ་ཀ་སྶ་པི བ་ཧུ་ཀ་ཏྟེ, པ་ཝ་ཏྟི ན ཏུ དི་སྶ་ཏི.

བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ན་ཡེ་ན, ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཧི;

ག་ཧ་ཎེ ས་ཏི བ་ཧ་ཝོ, དོ་སཱ དི་སྶ་ནྟི ས་ཙྩ་ཏོ.

ཡ་ཐེ་ཀ་མྷི གྷ་རེ ད་ཌྜྷེ, ད་ཌྜྷཱ སཱ་མཱི་པི་ཀཱ གྷ་རཱ;

ཏ་ཐཱ བ་ཝ྄ཧ་ཏྟ་ཝཱ་ཙི་ཏྟེ, ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཏུ.

‘‘ཝི་ཧ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, བ་ཝ྄ཧ་ཏྟ་ཝཱ་ཙི་ཏཱ སི་ཡཱ;

རཱུ་པ་ན་ཡོ ཨ་ནི་ཊྛོ ཙ, ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ.

ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ ‘‘ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ན མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ་ན ཀ་ཏ’’ནྟི ལོ་ཀེ པ་སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པེ་ཏྠ ཐེ་རེ གཱ་ར་ཝེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི པཱ་ལི༹་ན་ཡཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཊྛེ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་དི་ཊྛོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ན་ཡོ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟེ་སུ ན་ཡོ སོ་བྷ་ནོ བྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི –

‘‘བྷ་ཝཾ ཀ་རཾ ཨ་ར་ཧཾ སཾ, མ་ཧཾ’’ ཨི་ཏི པ་དཱ་ནི ཏུ;

ཝི་ས་དི་སཱ་ནི ས་མྦྷོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཡེ.

‘‘ག་ཙྪཾ ཙ་རཾ ད་དཾ ཏི་ཊྛཾ, ཙི་ནྟ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ཡཾ ཝ་དཾ;

ཛཱ་ནཾ པ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི, ས་དི་སཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི ཧི.

ཏ་ཏྲ ‘‘ཛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི, ཀ་ཏྠ་ཙི པ་རི་ཝ་ཏྟ་རེ;

ཝི་བྷ་ཏྟི་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན-ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.

ཏ་ཏྲ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི – བྷ་ཝཾས་དྡོ ཧི ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ, ཧོ་ནྟོ’’ཏི ཨ་ཏྠེ་པི ཝ་ད་ཏི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ.

བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝ་ནྟོ, བྷ་ཝ་ནྟཱ. བྷ་ཝ་ནྟཾ, བྷ་ཝ་ནྟེ. བྷ་ཝ་ནྟེ་ན, བྷ་ཝ་ནྟེ་ཧི, བྷ་ཝ་ནྟེ་བྷི. བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ, བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. བྷ་ཝ་ནྟཱ, བྷ་ཝ་ནྟ་སྨཱ, བྷ་ཝ་ནྟ་མྷཱ, བྷ་ཝ་ནྟེ་ཧི, བྷ་ཝ་ནྟེ་བྷི. བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ, བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. བྷ་ཝ་ནྟེ, བྷ་ཝ་ནྟ་སྨིཾ, བྷ་ཝ་ནྟ་མྷི, བྷ་ཝ་ནྟེ་སུ. ཧེ བྷ་ཝ་ནྟ, ཧེ བྷ་ཝ་ནྟཱ.

ཏ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ་ཧོ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་ཝི་ཛཱ་ནོ བྷ་ཝཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝཾ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛཱ བྷ་ཝ་ནྟོ ནཱ་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི མོ་ད་ཏི. ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧོ ག་ངྒཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ, ག་ངྒཱ་ཡ པཱུ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ག་ངྒོ་ད་ཀེ་ན པཱུ་ར་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ མ་ནྡཱི བྷ་ཝ་ནྟེ ད་ཧ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི པ་ཡོ་གཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝཾས་དྡ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་མཱ་ན་ཙ་ར་མཱ་ནས་དྡཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ནྟས་དྡེ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ, བྷ་ཝ་ནྟཱ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟཾ, བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ཙི་ཏྟན་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་བྷ་ཝ་ན་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་སེ་སོ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི པ་དཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་བྷ་ཝ་ན་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཝ་ཌྜྷ་ན་བྷ་ཝ་ན་ཏྠེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཏྲི་མེ པ་ཡོ་གཱ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན བྷ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་མ་ཎེ་ན ནཱ་མ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ནྟོ ཧི ས་མ་ཎོ སུ་ས་མ་ཎོ ཨ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ཝཾ’’ ཨི་ཏི པ་དཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ. བྷ་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་པྤ་ས་དྡཱ བྷ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟུ, མཱ བྷོ་ནྟོ ས་དྡ་མ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་སེ་སེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་པ་རཱ་པི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ –

བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝ་ནྟོ, བྷོ་ནྟོ. བྷ་ཝ་ནྟཾ, བྷ་ཝ་ནྟེ. བྷ་ཝ་ཏཱ, བྷོ་ཏཱ, བྷ་ཝ་ནྟེ་ན, བྷ་ཝ་ནྟེ་ཧི, བྷ་ཝ་ནྟེ་བྷི. བྷ་ཝ་ཏོ, བྷོ་ཏོ, བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ, བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ, བྷ་ཝ་ཏཾ. བྷ་ཝ་ཏཱ, བྷོ་ཏཱ, བྷ་ཝ་ནྟེ་ཧི, བྷ་ཝ་ནྟེ་བྷི. བྷ་ཝ་ཏོ, བྷོ་ཏོ, བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ, བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ, བྷ་ཝ་ཏཾ. བྷ་ཝ་ཏི, བྷ་ཝ་ནྟེ, བྷ་ཝ་ནྟ་སྨིཾ, བྷ་ཝ་ནྟ་མྷི, བྷ་ཝ་ནྟེ་སུ. བྷོ, བྷ་ཝ་ནྟོ, བྷོ་ནྟོ ཨི་ཏི.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘བྷོ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་སེ་ས་པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ བྷོས་དྡཱ་དི་ཨུ་པ་པ་ད་ཝ་ནྟཱ་ནི ན བྷ་ཝ་ནྟི, ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, བྷ་ཝ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎཱ, བྷོ རཱ་ཛ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཧི པུ་རི་སས་དྡཱ་ད་ཡོ་ཡེ་ཝ བྷོས་དྡཱ་དི ཨུ་པ་པ་ད་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨི་དྷ ཙ ‘‘བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝཾས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནི ‘‘བྷོ, བྷ་ཝ་ནྟོ, བྷོ་ནྟོ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན པ་ན ‘‘དྷ་མྨ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝཾས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནི. པ་ཋ་མ་སྨི་ཉྷི ན་ཡེ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷོ བྷ་ཝ་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝ་ནྟཱ, བྷོ་ནྟོ བྷ་ཝ་ནྟཱ’’ཏི བྷོས་དྡཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ན དུ་ཏི་ཡ་སྨིཾ ན་ཡེ. ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘བྷོ བྷོ, བྷ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝ་ནྟོ, བྷོ་ནྟོ བྷོ་ནྟོ’’ཏི པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘བྷ་ནྟེ བྷ་ནྟེ’’ཏི.

ཨ་ཏྲི་དཾ བྷཱུདྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ པཱ་ལི༹་ནི་ད་སྶ་ནཾ – ཀ་སྨཱ བྷ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་ན་མ་ར་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏོ. ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཧཾ བྷོ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི. ཨེ་ཝཾ བྷོ་ཏི ཁོ ཨ་མྦ་ཊྛོ མཱ་ཎ་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ. མཱ བྷ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠ. ཨི་མཾ བྷོ་ནྟོ ནི་སཱ་མེ་ཐ. ཨེ་ཝཾ བྷོ པུ་རི་ས ཛཱ་ནཱ་ཧི, པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཝཾ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི བྷཱུདྷཱ་ཏུ་མ་ཡཱ་ནི ནཱ་མ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཨ་པི་ཙ ཏེ་སུ ‘‘བྷོ, བྷ་ཝ་ནྟོ, བྷོ་ནྟོ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ནི་པཱ་ཏ་པ་དཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷོ པུ་རི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏེ་སཾ ནི་པཱ་ཏཱ་ནི་པཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཝི་ཝཱ་དོ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་སྨི་ཉྷི ‘‘བྷོ གེ ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་རུ་ཏྟི་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷོ་ཏི་དཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘བྷོ པུ་རི་སཱ’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གོ་པི ག་ཧི་ཏོ. ‘བྷ་ཝ་ནྟོ’ཏི པ་དཾ པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘པུ་རི་སཱ’ཏི པུ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ནི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏོ བྷོས་དྡོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ དི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དི་སྶ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏུ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་ཏྟེ རཱུ་པ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཏེ་སུ བྷོས་དྡ་སྶ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་བྷཱ་སི་ཏེ ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ལ་པ་ནེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝི་ས་ཡོ ‘‘ཨུ་མྨུ་ཛྫ བྷོ པུ་ཐུ་སི་ལེ, པ་རི་པླ་ཝ བྷོ པུ་ཐུ་སི་ལེ’’ཏི པ་ཡོ་གོ་པི དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཏྲི་མཱ བྷོས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ནཱི གཱ་ཐཱ་ཡོ –

‘‘ཨི་ཏོ བྷོ སུ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ’’;

ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ བྷོས་དྡོ, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀོ མ་ཏོ.

‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨི་མཾ ཀུ་ལ-པུ་ཏྟ’’མི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི་སུ;

བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀོ ཨེ་སོ, བྷོས་དྡོ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.

པུ་གྒ་ལཱ་ལ་པ་ནེ ཙེ་ཝ, དྷ་མྨ་སྶཱ་ལ་པ་ནེ་པི ཙ;

ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ལ་པ་ནེ ཙཱ་ཏི, བྷོས་དྡོ ཏཱི་སུ དི་སྶ་ཏི.

ཏ་ཏྲ དྷ་མྨཱ་ལ་པ་ན་མྷི, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི;

ཨི་ཏ་རེ་སུ སི་ཡཱ དེ་ཀ-ཝ་ཙོ བ་ཧུ་ཝ་ཙོ་པི ཙ.

ནི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ གུ་ཎཱི་པ་དཾ, དྷ་མྨ་སྶཱ་ལ་པ་ནེ དྷུ་ཝཾ;

‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ’’ཏི, ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.

ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ གུ་ཎཱི་པ་དཾ, པུ་གྒ་ལཱ་ལ་པ་ནེ པ་ན;

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ པུ་རི་ས ཛཱ་ནཱ་ཧི’’, ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.

གུ་ཎཱི་པ་དཾ ཨ་ས་ནྟ་མྤི, པུ་གྒ་ལཱ་ལ་པ་ན་མྷི ཏུ;

ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཝ་དེ, ཨ་ཏྠཾ ‘‘བྷོ ཨེ་ཧི’’ཨཱ་དི་སུ.

གྷ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ, ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝེ;

ཛཱི་ཝཾ་ཝ ལོ་ཀི་ཡཱ ལོ་ཀེ, ཨཱ་ལ་པ་ནྟི ཀ་དཱ་ཙི ཏུ.

ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ལ་པ་ནཾ ཨ་པྤཾ, ཨ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ སི་ཡཱ;

‘‘ཨུ་མྨུ་ཛྫ བྷོ པུ་ཐུ་སི་ལེ’’, ཨི་ཏི པཱ་ལི༹ ནི་ད་སྶ་ནཾ.

ཨེ་ཏྠ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ, ཀེ་ཙི ཨི་ཙྪ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ;

ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན བྷོ་ཏཱི་ཏི, ལི་ངྒཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཡེ.

ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན བྷོས་དྡོ, ནི་པཱ་ཏོ སོཔ་དཾ ཝི་ཡ;

ཏ་སྨཱ ཝི་རོ་དྷ་ཏཱ ནཱ་སྶ, ཏི་ལི་ངྒེ ཝ་ཙ་ན་དྭ་ཡེ.

ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷོས་དྡོ, དྭི་ལི་ངྒེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཡ་ཏོ;

ཡ་སྨཱ དི་ཊྛོ ཏ་ཏོ ཝི་ཉྙཱུ, དྭི་ལི་ངྒེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཝ་དེ.

ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་མྷི ས་མྤ་ཏྟེ, ‘‘བྷོ’’ཏི ཨི་ཏི པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;

ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ པ་ཡོ་ག་ཉྷི, སུ་པྤ་ཡོ་གཾ བུ་དྷཱ་བྲ་ཝུཾ.

ཡ་ཛྫེ་ཝཾ དུ་པྤ་ཡོ་གཾ་ཝ, སི་ཡཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ད་སྶི་ཏཾ;

‘‘ཨུ་མྨུ་ཛྫ བྷོ པུ་ཐུ་སི་ལེ’’, ཨི་ཙྩཱ་ཧ་ཙྩ་པ་ད་ནྟི ཙེ.

དུ་པྤ་ཡོ་གཾ ན ཏཾ ཡ་སྨཱ, ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ན ཝེ;

ཛི་ནེ་ན བྷཱ་སི་ཏེ དྷ་མྨེ, དུ་པྤ་ཡོ་གཱ ན ཝི་ཛྫ་རེ.

ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་སྶ ཝི་ས་ཡེ, བྷོ་ཏིས་དྡ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ;

ཀ་ཝཱི་ནཾ པེ་མ་ནཱི་ཡ་ནྟི, མ་ཡཱ ཨེ་ཝ་མུ་དཱི་རི་ཏཾ.

ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ནྟས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་བྷ་ཝ་ན་ཏྠ་ཏ་ད་ཉྙ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན.

ཀ་རོ་ནྟས་དྡ་སྶ པ་ན –

ཀ་རཾ, ཀ་རོ་ནྟོ, ཀ་རོ་ནྟཱ. ཀ་རོ་ནྟཾ, ཀ་རོ་ནྟེ. ཀ་རོ་ཏཱ, ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི, ཀ་རོ་ནྟེ་བྷི. ཀ་རོ་ཏོ, ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ, ཀ་རོ་ཏཾ. ཀ་རོ་ཏཱ, ཀ་རོ་ནྟཱ, ཀ་རོ་ནྟ་སྨཱ, ཀ་རོ་ནྟ་མྷཱ, ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི, ཀ་རོ་ནྟེ་བྷི. ཀ་རོ་ཏོ, ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ, ཀ་རོ་ཏཾ. ཀ་རོ་ནྟེ, ཀ་རོ་ནྟ་སྨིཾ, ཀ་རོ་ནྟ་མྷི, ཀ་རོ་ནྟེ་སུ. བྷོ ཀ་རོ་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟཱ་ཏི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.

‘‘ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རི་ཡ་ཏི པཱ་པ’’ནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀ་རོ་ཏོས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཀ་རོ་ནྟཱི, ཀ་རོ་ནྟི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཀ་རོ་ནྟཾ, ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཨ་ར་ཧ་ནྟས་དྡ་སྶ –

ཨ་ར་ཧཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟོ. ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ. ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ན, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་བྷི. ཨ་ར་ཧ་ཏོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སྶ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སྨཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྷཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་བྷི. ཨ་ར་ཧ་ཏོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སྶ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏཾ. ཨ་ར་ཧ་ནྟེ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་སྨིཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྷི, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ. བྷོ ཨ་ར་ཧ་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨི་ཏི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.

ཨ་ཡཾ གུ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ནྟས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. ‘‘ཨ་ར་ཧཱ, ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ’’ཨི་ཏི ཙ. ཨེ་ཏ་ཉྷི རཱུ་པཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནེ དི་སྶ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཨ་ན་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི པ་དཾ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ. ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ནྟས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ.

ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཨ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ. ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཧཾས་དྡཱ་ད་ཡོ གུ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ. ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཧ་ཉྷི ཨ་ར་ཧཱ ལོ་ཀེ. ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཧཱ, ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ལོ་ཀེ ཨ་ཧེ་སུཾ.

གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ་ར་ཉྙེ, ནི་ནྣེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཐ་ལེ;

ཡ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ.

མ་ཡ་ཉྩ་མྷཱ ཨ་ན་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ར་ཧཱས་དྡཱ་ད་ཡོ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨི་དྷ ཨི་ཏྠི་ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ན་ཡོ ཨ་པྤ་སི་དྡྷོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱི ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ཨི་ཏྠཱི ཏཱ་ཝ ‘‘ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ར་ཧཾ ཨ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཙི་ཏྟཾ པ་ན གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ར་ཧཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི.

ས་ནྟས་དྡ་སྶ –

སཾ, ས་ནྟོ, ས་ནྟོ, ས་ནྟཱ. སཾ, ས་ནྟཾ, ས་ནྟེ. ས་ཏཱ, ས་ནྟེ་ན, ས་ནྟེ་ཧི, ས་ནྟེ་བྷི, ས་བྦྷི. ས་ཏོ, ས་ནྟ་སྶ, ས་ནྟཱ་ནཾ, ས་ཏཾ, ས་ཏཱ་ནཾ. ས་ཏཱ, ས་ནྟཱ, ས་ནྟ་སྨཱ, ས་ནྟ་མྷཱ, ས་ནྟེ་ཧི, ས་ནྟེ་བྷི, ས་བྦྷི. ས་ཏོ, ས་ནྟ་སྶ, ས་ནྟཱ་ནཾ, ས་ཏཾ, ས་ཏཱ་ནཾ. ས་ཏི, ས་ནྟེ, ས་ནྟ་སྨིཾ, ས་ནྟ་མྷི, ས་ནྟེ་སུ. བྷོ ས་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ནྟོ་ཏི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཧི ཏཱ་ཏ ས་ཏ་ནེ་ས དྷ་མྨོ’’ཏི ཛ་ཡ་དྡི་ས་ཛཱ་ཏ་ཀཔཱ་ལི༹་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ས་ཏ་ནེ་སཱཏི ས་ཏཱ་ནཾ ཨེ་སཱ་ཏི ཚེ་དོ, ར་སྶ་ཏྟ་ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ས་ར་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ རཱུ་པ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨེ་ས ཏཱ་ཏ ས་ཏཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨོ ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ ཡེ ལོ་ཀེ ‘‘ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ས་ནྟས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. ཏ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་སྶ པ་ན ཨ་སཾ, ཨ་ས་ནྟོ, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ས་ནྟཱ ཨི་ཙྩ་པི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ས་ནྟཱ ཀི་ར མཾ ཛ་མྨཱ, ཏཱ་ཏ ཏཱ་ཏཱ་ཏི བྷཱ་ས་རེ’’ཏི པཱ་ལི༹ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་སཾ, ཨ་ས་ནྟཾ, ཨ་ས་ནྟེ. ཨ་ས་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ས་ནྟོ, ཨ་ས་ནྟོ’’ཏི་མཱ་ནི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ནི. ཀ་སྨཱ? པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ‘‘ས་ནྟོ, ད་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀས་ནྟོས་དྡཾ, ཀ་སྨཱ? ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨི་དཱ་ནི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཀཱ་ནི་ཙི པ་ཡོ་གཱ་ནི ཀ་ཐ་ཡཱ་མ –

ས་མེ་ཏི ཨ་ས་ཏཱ ཨ་སཾ. ཡཾ ཡ་ཉྷི རཱ་ཛ བྷ་ཛ་ཏི, ས་ནྟཾ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ཨ་སཾ. ན སཱ ས་བྷཱ ཡ་ཏྠ ན ས་ནྟི ས་ནྟོ. ཨ་ས་ནྟོ ནི་ར་ཡཾ ཡ་ནྟི, ས་ནྟོ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ. ཨ་ས་ནྟེ ནོ་པ་སེ་ཝེ་ཡྻ, ས་ནྟེ སེ་ཝེ་ཡྻ པ་ཎྜི་ཏོ. ས་བྦྷི་རེ་ཝ ས་མཱ་སེ་ཐ. ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.

ཡོ པ་ན་མྷེ་ཧི པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦྷཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཏ་ཏི་ཡཱ་པ་ཉྩ་མཱི་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛི་ཏོ, སོ ཙ ཁོ ས་ནྟཨི་ཏི ཨཀཱ་ར་ནྟ་པ་ཀ་ཏི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ‘‘ས་བྦྷཱི’’ཏི ཨིཀཱ་ར་ནྟ་པ་ཀ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་བྦྷཱིཏི ས་པྤུ་རི་སོ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, སུ་ནྡ་རཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ས་བྦྷཱི་ཏི. ས་བྦོ ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘བ་ཧུ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ས་བྦྷི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ‘‘ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཙ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.

ཨཱ་ལ་པ་ནེ ཙ པ་ཙྩ་ཏྟེ, ཏ་ཏི་ཡཱ་པ་ཉྩ་མཱི་སུ ཙ;

ས་མཱ་ས་མྷི ཙ ཡོ་ཛེ་ཡྻ, ས་བྦྷིས་དྡཾ སུ་མེ་དྷ་སོ.

ཨ་ཏྲཱ་ཡཾ ཡོ་ཛ་ནཱ – བྷོ ས་བྦྷི ཏི་ཊྛ, ས་བྦྷི ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་བྦྷི ས་ཧ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦྷི ཨ་པེ་ཧི, ཨ་ས་བྦྷི་རཱུ་པོ པུ་རི་སོ. ཡ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་སྶཱ ཏ་ད་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ སཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཡོ་གེ ད་སྶེ་སྶཱ་མ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རེ ཝི་ཙི་ཏྟེ སུ་ག་ཏ་པཱ་ལི༹་ན་ཡེ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་སཱ་ར་ད་མ་ཏི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཾ. ཏཾ ཡ་ཐཱ? བ་ཧུ་མྤེ་ཏཾ ཨ་ས་བྦྷི ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད, ཡཾ ཏཾ ཝཱ་ལ་དྷི་ནཱ’བྷི་པཱུ་ཛ་ཡཱ་མ. ས་བྦྷི ཀུ་བྦེ་ཐ ས་ནྠ་ཝཾ. ཡཾ སཱ་ལ་ཝ་ན་སྨིཾ སེ་ན་ཀོ, པཱ་པ་ཀ་མྨ་མ་ཀ་རི ཨ་ས་བྦྷི་རཱུ་པཾ. ཨཱ་བཱ་དྷོ་ཡཾ ཨ་ས་བྦྷི་རཱུ་པོ. ཨ་ས་མྨོ་ད་ཀོ ཐ་དྡྷོ ཨ་ས་བྦྷི་རཱུ་པོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནེ དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་མྤི དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་སེ ས་དྡ་རཱུ་པེ དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ བྱཱ་སེ ས་དྡ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཧེ་ཏུ་ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི. ཏ་ཏྠ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙེ, ས་བྦྷིས་དྡོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ ས་ནྟི་ཝི་སུ་དྡྷི ནི་བྦུ་ཏིས་དྡཱ ཝི་ཡ, སོ ཙ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རམ་ཏེ ར་ཏྟིན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་བྦེ་ས་མི་ཀཱ་ར་ནྟི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧི སོ ན་ཡོ. སུ་ནྡ་ར་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙེ, ཨ་གྒི ར་ཏྟི ཨ་ཊྛིན་ཡེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒ་ཏྟཱ. ‘‘ས་བྦྷི་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཧི སུ་ནྡ་ར་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་བྦྷིས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཡ་སྨཱ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ནྟོ ‘ས་བྦྷཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ན ཛ་རཾ ཨུ་པེ་ཏཱི’ཏི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ‘‘ས་བྦྷཱི་ཧཱི’’ཏི ཧིཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དྡ་ར་ཙ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ད་སྶི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦྷིས་དྡོ ས་བྦེ་སུ་པི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྲི་དཾ ཝ་དཱ་མ –

ག་རཱུ ‘‘ས་བྦྷཱི་ཧི ས་དྡྷི’’ནྟི, ཨ་ཏྠཾ བྷཱ་སིཾ་སུ པཱ་ལི༹་ཡཱ;

ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་བྦྷིས་དྡཾ, དྷཱི་རོ ས་བྦ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ཡེ.

‘‘ཨ་ས་བྦྷི་རཱུ་པོ’’ཨི་ཏི་པི, ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ སུ་ཏཾ;

ཡ་སྨཱ ཏ་སྨཱ ས་བྦྷིས་དྡཾ, ཝི་ཉྙཱུ ས་བྦ་དྷི ཡོ་ཛ་ཡེ.

‘‘ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཱ་ནུ་སཱ་སེ་ཡྻ, ཨ་ས་བྦྷཱ ཙ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་ས་བྦྷཱ’’ཏི་པ་དཾ ཝི་ཙི་ཏྲ་ཝུ་ཏྟཱི་སུ ཏ་དྡྷི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཎྱཔ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ཏྟི་མུ་པཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ས་བྦྷཱི་སུ བྷ་ཝཾ ཨ་ས་བྦྷཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ས་བྦྷཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ནི་ཝཱ་ར་ཡེ ཙ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་མྷེ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝི་ཀྐོ་ས་མཱ་ནཱ ཏི་བྦཱ་ཧི ས་ཏྟཱི་ཧི ཧ་ནི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏུ ཨ་ས་བྦྷཱི་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ཏི ཨ་ས་བྦྷཱ, ན ཝཱ ས་བྦྷཱི་ནཾ ཨེ་ཏཱ་ཏི་པི ཨ་ས་བྦྷཱ་ཏི ནི་བྦ་ཙ་ནཾ, ཎྱཔ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ ཙ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི ས་ནྟ་ས་དྡ་སྶ ‘‘སཾ, ས་ནྟོ. སཾ, ས་ནྟཾ, ས་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ད་མཱ་ལཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ‘‘ས་མེ་ཏི ཨ་ས་ཏཱ ཨ་ས’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ས’’ནྟི པ་དེ དི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ‘‘ས’’ནྟི པ་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཡུ་ག་ལ༹་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ས’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ན སཾ ཨ་ས་ནྟི ས་མཱ་ས་ཝི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ས’’མི་ཏི པ་དཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ན་ཡོ. ཏ་ཏྲ སནྟི ས་པྤུ་རི་སོ. ཨ་སནྟི ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ་ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་ས་ཏཱི, ཨ་སཱ’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ‘‘ཨ་ས་ཏཱི, ཨ་ས་ཏཱི, ཨ་ས་ཏི་ཡོ, ཨ་སཱ. ཨ་ས་ཏིཾ, ཨ་ས་ཏཱི, ཨ་ས་ཏི་ཡོ. ཨ་སཱ་ཡ, ཨ་ས་ཏི་ཡཱ, ཨ་ས་ཏཱི་ཧི, ཨ་ས་ཏཱི་བྷི. ཨ་ས་ཏི་ཡཱ, ཨ་ས་ཏཱི་ན’’ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན ཨི་ཏྠིན་ཡེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་སཱ ལོ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ, ཝེ་ལཱ ཏཱ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. མཱ ཙ ཝ་སཾ ཨ་ས་ཏཱི་ནཾ ནི་ག་ཙྪེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་སཱཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ས་ཏཱིཏི ཙ ས་མཱ་ན་ཏྠཱ, ཨ་ས་ནྟ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་སཱཏི ཨ་ས་ཏི་ཡོ ལཱ་མི་ཀཱ, ཨ་ཐ ཝཱ སཱ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ཁཾ, ཏཾ ཏཱ་སུ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏ་མེ་ཝ དེ་ནྟཱི་ཏི་པི ཨ་སཱ, དུ་ཀྑཱ, དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་སུཾ, ཏ་སྨཱ སཱ་ཏཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཏི་སྶ་ནྟི ཨ་སཱཏི ཨ་ཏྠེ ‘‘ཨ་སཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཡ་ཐཱ རི་ཏྟོ ཨ་སྶཱ་དོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི རི་ཏྟ་སྶནྟི་པ་ད་སྶ ལུ་ཏྟུ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ར་སྶ ‘‘རི་ཏྟ་སྶཾ, རི་ཏྟ་སྶཱ་ནི. རི་ཏྟ་སྶ’’ནྟི ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་སཱ, ཨ་སཱ, ཨ་སཱ་ཡོ. ཨ་སཾ, ཨ་སཱ, ཨ་སཱ་ཡོ. ཨ་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ ཨ་མྷེ་ཧི ‘‘ས་ནྟོ’’ཨི་ཏི ས་དྡོ ད་སྶི་ཏོ. སོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནས་དྡ་སྶ་ཏྠ་མྤི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ –

ས་ནྟོ, ས་ནྟོ, ས་ནྟཱ. ས་ནྟཾ, ས་ནྟེ. ས་ཏཱ, ས་ནྟེ་ན, ས་ནྟེ་ཧི, ས་ནྟེ་བྷི. ས་ཏོ, ས་ནྟ་སྶ, ས་ཏཾ, ས་ནྟཱ་ནཾ. ས་ཏཱ, ས་ནྟཱ, ས་ནྟ་སྨཱ, ས་ནྟ་མྷཱ, ས་ནྟེ་ཧི, ས་ནྟེ་བྷི. ས་ཏོ, ས་ནྟ་སྶ, ས་ཏཾ, ས་ནྟཱ་ནཾ. ས་ཏི, ས་ནྟེ, ས་ནྟ་སྨིཾ, ས་ནྟ་མྷི, ས་ནྟེ་སུ. བྷོ ས་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ནྟོ, བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ནྟཱ.

ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཊྛ་མོ བྷ་དྡོ ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. བྷ་ཝེ ཁོ ས་ཏི ཛཱ་ཏི ཧོ་ཏི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི པ་ཡོ་གཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ‘‘ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་ཏིས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྲ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཋི་ཏེ་སུ ས་ནྟོས་དྡེ་སུ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནས་ནྟོས་དྡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ ས་མཱ་ནས་དྡ་སྶ་ཏྠ་མྤི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ནྟོཏི ས་མཱ་ནོ, ས་ནྟཱཏི ས་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. ས་མཱ་ནོཏི ཨི་མ་སྶ ཙ ‘‘ཧོ་ནྟོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ‘‘པ་ཧུ ས་མཱ་ནོ ཝི་པུ་ལ་ཏྠ་ཙི་ནྟཱི, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ མེ ན ཀ་རོ་སི དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པ་ཡོ་གཱ་ནི པ་ན –

‘‘ཡོ མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཝཱ, ཛི་ཎྞ་ཀཾ ག་ཏ་ཡོ་བྦ་ནཾ;

པ་ཧུ ས་ནྟོ ན བྷ་ར་ཏི, ཏཾ པ་རཱ་བྷ་ཝ་ཏོ མུ་ཁཾ.

ཨི་དྷེ་ཝ ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ, དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མེ ས་ཏོ;

པུ་ན་རཱ་ཡུ ཙ མེ ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི

ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.

ཨ་པི་ཙ ས་ནྟོས་དྡོ ཡ་སྨཱ ‘‘ཀི་ལ་ནྟོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟོ’’ཏི ཙ ‘‘ནི་རུ་དྡྷོ’’ཏི ཙ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་ནྟས་དྡ་སྶ ‘‘ས་ནྟོ, ས་ནྟཱ. ས་ནྟཾ, ས་ནྟེ. ས་ནྟེ་ནཱ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ. དཱི་གྷཾ ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ. ས་ནྟོ ད་ནྟོ ནི་ཡ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ས་ནྟོ ནི་རུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཡོ་གཱ་ནི. ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ས་ནྟཾ, ས་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. སཱ ཙ ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཾ ཀི་ལ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ནྟཾ ནི་རུ་དྡྷ’’མི་ཏི ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ ཁོ ས་ཏི བྷ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་པུཾ་ས་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་ནྟས་དྡ་སྶ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནས་དྡ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟེ ཏ་ཏི་ཡཱ་པ་ཉྩ་མཱི་ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛཱི་ས་ཏྟ་མཱི་ཋཱ་ནེ ‘‘ས་ཏཱ, ས་ཏོ, ས་ཏཾ, ས་ཏཱི’’ཏི པ་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ་ནི. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ས་ནྟཱ, ས་ནྟཱ, ས་ནྟཱ་ཡོ. ས་ནྟཾ, ས་ནྟཱ, ས་ནྟཱ་ཡོ. ས་ནྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན ཙ, ས་ནྟཱི, ས་ནྟཱི, ས་ནྟི་ཡོ. ས་ནྟིཾ, ས་ནྟཱི, ས་ནྟི་ཡོ. ས་ནྟི་ཡཱ’’ཏི ཨི་ཏྠིན་ཡེ་ན ཙ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏཱ་སུ པ་ཋ་མཱ ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀི་ལ་ནྟཱ ཨུ་པ་ས་ནྟཱ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཏཱི, ཨེ་ཏྠ པ་ཡོ་གཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ. དུ་ཏི་ཡཱ པ་ན ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་མཱ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ་པ་ད་ཝ་ཏཱི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ས་ནྟཱི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ‘‘ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ཡཱ་ཡ མཱ་ཏུ བྷ་ཏོ པོ་སོ,

ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི;

ཏ་མྤི པཱ་ཎ་ད་དིཾ ས་ནྟིཾ,

ཧ་ནྟི ཀུ་དྡྷོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི

ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་མཱ་ནཱ ‘‘ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ པ་ད་མཱ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ནྟཱིས་དྡ་སྶ ཧི སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནས་དྡ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟེ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པྤ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་ཏྟ་མཱི་ཋཱ་ནེ ‘‘ས་ཏི, ས་ཏི་ཡཱ, ས་ཏི་ཡཾ, ས་ནྟི་ཡཱ, ས་ནྟི་ཡཾ, ས་ནྟཱི་སཱུ’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. སེ་སཱ་ནི ཨི་ཏྠིན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི པཱ་ལི༹ ‘‘ས་ནྟི་ཡཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ས་ཏཱིས་དྡ་སྶ ‘‘ས་མཱ་ནཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཡཱ ཏྭཾ ཝ་ས་སི ཛི་ཎྞ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ད་ཧ་རི་ཡཱ ས་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཡེ ཏཾ ཛི་ཎྞ་སྶ པཱ་དཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ད་ཧ་རི་ཡཾ ས་ཏི’’ནྟི ཙ པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཏཱི, ས་ཏཱི, ས་ཏི་ཡོ. ས་ཏིཾ, ས་ཏཱི, ས་ཏི་ཡོ. ས་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི རཱུ་པཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི, སཾ་ཡོ་གེ ནཀཱ་ར་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཝཱ.

ཨི་དཱ་ནི ‘‘ས་ནྟོ, ས་ནྟཱ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ པ་ཡོ་ག་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐ་ཡཱ་མ པ་ཡོ་གེ་སུ སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི ཝཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ས་ནྟོ ད་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ས་དི་སཾ ‘‘ས་ནྟོ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ས་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི, ‘‘ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ས་དི་སཾ ‘‘ས་ནྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ནྟཱ’’ཏི ཝཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཀི་ལ་ནྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་མཱ་ནོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ནི་རུ་དྡྷོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ས་དི་སཾ ‘‘ས་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ཡེ་ཝ་ཏྠེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ན ‘‘ས་ནྟཱ སཱུ་ནེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི, ཀོ ནེ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ‘‘ས་ནྟཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ནཱི་ཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ད་ཉྷི མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ ས་མྨོ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ –

‘‘ཏི་ལི་ངྒ་ཏྠེ ཙ ཨེ་ཀ་ཏྠེ, བ་ཝ྄ཧ་ཏྠེ་པི ཙ དི་སྶ་ཏི;

ས་ཏྟ་མྱ་ནྟོ ས་ཏིས་དྡོ, ཝི་པ་ལླཱ་སེ བ་ཧུ་མྷི སོ’’ཏི.

ཨི་དཱ་ནི མ་ཧ་ནྟས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ –

མ་ཧཾ, མ་ཧཱ, མ་ཧ་ནྟོ, མ་ཧ་ནྟཱ. མ་ཧ་ནྟཾ, མ་ཧ་ནྟེ. མ་ཧ་ཏཱ, མ་ཧ་ནྟེ་ན, མ་ཧ་ནྟེ་ཧི, མ་ཧ་ནྟེ་བྷི. མ་ཧ་ཏོ, མ་ཧ་ནྟ་སྶ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ, མ་ཧ་ཏཾ. མ་ཧ་ཏཱ, མ་ཧ་ནྟཱ, མ་ཧ་ནྟ་སྨཱ, མ་ཧ་ནྟ་མྷཱ, མ་ཧ་ནྟེ་ཧི, མ་ཧ་ནྟེ་བྷི. མ་ཧ་ཏོ, མ་ཧ་ནྟ་སྶ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ, མ་ཧ་ཏཾ. མ་ཧ་ཏི, མ་ཧ་ནྟེ, མ་ཧ་ནྟ་སྨིཾ, མ་ཧ་ནྟ་མྷི, མ་ཧ་ནྟེ་སུ. བྷོ མ་ཧ, བྷོ མ་ཧཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི.

ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཧ་ནྟོ, མ་ཧ་ནྟཱ. མ་ཧ་ནྟཾ, མ་ཧ་ནྟེ. མ་ཧ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷོ མ་ཧ་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཱ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ཙི་ཏྟན་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘མ་ཧ་ཏཱི, མ་ཧ་ཏཱི, མ་ཧ་ཏི་ཡོ. མ་ཧ་ཏིཾ, མ་ཧ་ཏཱི, མ་ཧ་ཏི་ཡོ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱ, མ་ཧ་ཏཱི་ཧི མ་ཧ་ཏཱི་བྷཱི’’ཏི ཨི་ཏྠིན་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཙ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨ་པ་རོ་པི ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ, མ་ཧ་ནྟཱ, མ་ཧ་ནྟཱ་ཡོ. མ་ཧ་ནྟ’’ནྟི ཀ་ཉྙཱན་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ པ་ན ‘‘མ་ཧ་ནྟཱི’’ཨི་ཏི པ་དཾ དི་ཊྛཾ. ཏཾ ‘‘གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱི, ཀུ་ལ་ཝ་ནྟཱི’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་པྤ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ.

ན་ནུ བྷོ ཡ་སྨཱ སཱ་ས་ནེ་པི ‘‘ག་ཙྪ་ནྟཱི, ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ ‘‘ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱི’’ཏི ཙ པ་དཾ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཧ་ནྟཱི, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ན་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ‘‘མ་ཧ་ཏཱི, གུ་ཎ་ཝ་ཏཱི’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ན་ཡ་སྶེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ མ་ཧ་ཏཱི ན་ངྒ་ལ་སཱི་སཱ, ཨི་ཏྠཱི སི་ཡཱ རཱུ་པ་ཝ་ཏཱི, སཱ ཙ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི སི་ཡཱ. ས་ཏི་མ་ཏཱི ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱི. ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱི པ་ཏྟི་མ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘མ་ཧ་ཏིཾ སེ་ནཾ དི་སྭཱ མ་ཧོ་ས་དྷ་སེ་ནཱ མ་ནྡཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་ཧ་ཏཱི སེ་ནཱ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཡོ་གཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི, ན ‘‘མ་ཧ་ནྟཱི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཱི’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི.

ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མ་ཧཱཨི་ཏི ས་དྡོ བྱཱ་སེ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ས་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི ‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘མ་ཧཱ ཏེ ཨུ་པཱ་ས་ཀ པ་རི་ཙྩཱ་གོ. མ་ཧཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷ་ནྟེ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོ. གྷོ་སོ ཙ ཝི་པུ་ལོ མ་ཧཱ. བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཛྫཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ. སེ་ནཱ སཱ་དི་སྶ་ཏེ མ་ཧཱ’’ཏི པ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ བྱཱ་སེ་པི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་ཧཾ, མ་ཧཱ, མ་ཧ་ནྟོ, མ་ཧ་ནྟཱ. བྷོ མ་ཧ་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཱ’’ཏི པུ་ལླི་ངྒེ, ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ, མ་ཧཱ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི. བྷོ མ་ཧ་ནྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ, ‘‘མ་ཧ་ནྟཱ, མ་ཧཱ, མ་ཧ་ནྟཱ, མ་ཧ་ནྟཱ་ཡོ. བྷོ་ཏི མ་ཧ་ནྟེ, བྷོ་ཏི་ཡོ མ་ཧ་ནྟཱ, མ་ཧ་ནྟཱ་ཡོ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ས་བྦཾ ས་མྤུ་ཎྞཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་སེ པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ མ་ཧ་བྦ་ལོ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་དྡྷི་ཏེ ‘‘མ་ཧ་ཏྟ་ནོ མ་ཧ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ག་ཙྪ་ནྟས་དྡ་སྶ པ་ན ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ ག་ཙྪ་ནྟཱ’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི མ་ཧ་ནྟས་དྡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ, ག་ཙྪ་ནྟཱ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡོ ཙ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟཾ, ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ཙི་ཏྟན་ཡོ ཙ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟཱི, ག་ཙྪ་ནྟཱི, ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ’’ཏི ཨི་ཏྠིན་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ལི་ངྒ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་རཾ ཙ་ར་ནྟོ ཙ་ར་ནྟཾ ཙ་ར་ནྟཱི, ད་དཾ ད་ད་ནྟོ ད་ད་ནྟཾ ད་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ད་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.

ཡེ པ་ནཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ག་ཙྪཾ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ས་མ་མྷེ་ཧི པ་ཡོ་གོ སཱ་ས་ནེ ན དི་ཊྛོ ན་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ན ཝ་དཱ་མ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ དི་ཊྛོ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ?

‘‘ག་ཙྪཾ ཝི་དྷ་མ’’མི་ཙྩཱ་དི-པ་དཱ་ནི མུ་ནི་སཱ་ས་ནེ;

ཀ་ཏྠ་ཙཱ་ཁྱཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ནཱ་མི་ཀཱ.

‘‘ཏ་སྶཱ་ཧཾ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཙྪཾ,

སོ མེ ས་ཏྠཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;

ཝི་དྷ་མཾ དེ་ཝ ཏེ ར་ཊྛཾ,

པུ་ཏྟོ ཝེ་སྶ་ནྟ་རོ ཏ་ཝ.

ཨ་དྷ་མྨཾ སཱ་ར་ཐི ཀ་ཡི་རཱ, མ་ཉྩེ ཏྭཾ ནི་ཀྑ་ནཾ ཝ་ནེ’’;

ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཉེ་ཡྻཱ, པ་ཡོ་གཱ ཨེ་ཏྠ དྷཱི་མ་ཏཱ.

‘‘ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ཝི་དྷ་མཱི’’ཏི-ཨཱ་དི་ནཱ ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ;

ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ལ་པུ་རི་སཱ་ནཾ, ཝ་སེ་ན་ཏྠཾ ཝ་དེ ཝི་དཱུ.

ནཱ་མ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ, ཝི་དྷ་མ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ;

‘‘ག་ཙྪ’’མི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན-མ་ཏྠ་མ་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཝ་དེ.

ཨི་དཱ་ནི ས་མ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟེ་པི ‘‘ཛཱ་ནཾ, པ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཡོ ཝི་སེ་སོ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཝ་དཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སཱ ཛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི, པ་སྶཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧ ན པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ས་དྡཱ་ནཾ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟཱི པ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ལི་ངྒ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ག་ཙྪཾ’’ཨི་ཏི ས་དྡ་སྶ་པི ཡ་ཐཱ་པ་ཡོ་གཾ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀ་ཐ་ན་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི ཏེ་ཧི ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, ན ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི ས་དྡ་སྶ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀ་ཐ་ན་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི ཏེ་ཧི ཨ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ལོ་ཀཾ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟཱ པ་སྶ་ནྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ‘‘ག་ཙྪཾ’’ཨི་ཏི ས་དྡ་སྶ་པི ཡ་ཐཱ་པ་ཡོ་གཾ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི ཏེ་ཧི ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, ན ‘‘ག་ཙྪ་ནྟེ’’ཏི ས་དྡ་སྶ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི ཏེ་ཧི ཨ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྲཱ་པི. ‘‘བྷ་ར་ནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, པུ་བྦེ ཀ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་སྶ་རཾས་དྡ་སྶ ‘‘ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ས་དྡྷ་མྨོ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦོ, ས་རཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་རཾས་དྡ་སྶ ས་ར་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཕུ་སཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་ཎྛཱ་ནཾ, མ་ན་སཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཕུ་སཾས་དྡ་སྶ་པི ‘‘ཕུ་ས་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡཱ་ཙཾ ཨ་ད་ད་མ་པྤི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡཱ་ཙཾས་དྡ་སྶ ‘‘ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཡཱ་ཙནྟི ཝཱ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ དྷ་ནཾ, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ‘‘བྷ་ཝཾ་ཀ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་དི་ས་པ་ད་མཱ་ལཱ ཙ ‘‘ག་ཙྪཾ, ཙ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་དི་ས་པ་ད་མཱ་ལཱ ཙ ‘‘ཛཱ་ནཾ, པ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏི་ཀ་པ་ད་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐི་ཏོ པཱ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་རེ སོ་ཏཱུ་ནཾ ས་དྡེ་སྭ་ཏྠེ་སུ ཙ ཝི་སཱ་ར་ད་བུ་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཾ. ས་བྦ་མེ་ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ –

‘‘བྷ་ཝཾ ཀ་རཾ ཨ་ར་ཧཾ སཾ, མ་ཧཾ’’ཨི་ཏི པ་དཱ་ནི ཏུ;

ཝི་ས་དི་སཱ་ནི ས་མྦྷོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཡེ.

‘‘ག་ཙྪཾ ཙ་རཾ ད་དཾ ཏི་ཊྛཾ, ཙི་ནྟ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ཡཾ ཝ་དཾ;

ཛཱ་ནཾ པ་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི, ས་མཱ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི ཧི.

ཏ་ཏྲ ‘‘ཛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ;

ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན-ནྟ་ར་ཏོ པ་ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.

ཨ་པི་ཙ ཨ་ཡཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི, ཡ་དི་དཾ དྭཱི་སུ ལི་ངྒེ་སུ ཚ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟཱི་སུ ཏེ་ར་ས་སུ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏྠ ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

‘‘ག་ཙྪཾ ཙ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི, ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཝ་ཙོ སི་ཡུཾ;

‘‘ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ཙ་ར་མཱ་ནོ’’, ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་དཱ་ནི ཙ.

‘‘མ་ཧཾ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཏཱ་ནི, ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཝ་ཙོ་པི ཙ;

ཨ་ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཝ་ཙོ ཙ, སི་ཡུཾ ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ.

‘‘ཨ་ར་ཧཾ ས’’ནྟི ཨེ་ཏཱ་ནི, ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ནི ས་བྦ་ཐཱ;

ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤེ་ཏཾ, ཀ་རེ ཙི་ཏྟེ སུ་མེ་དྷ་སོ་ཏི.

ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཡཾ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཝི་བྷཱ་གོ.

ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀཾ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.

ཨི་དཱ་ནི དྷ་ན་བྷཱུ་ཏིཨི་ཙྩེ་ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཝ་ཀྑཱ་མི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏཾ པུ་རེ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ.

ཨ་གྒི, ཨ་གྒཱི, ཨ་གྒ་ཡོ. ཨ་གྒིཾ, ཨ་གྒཱི, ཨ་གྒ་ཡོ. ཨ་གྒི་ནཱ, ཨ་གྒཱི་ཧི, ཨ་གྒཱི་བྷི. ཨ་གྒི་སྶ, ཨ་གྒི་ནོ, ཨ་གྒཱི་ནཾ. ཨ་གྒི་ནཱ, ཨ་གྒཱི་ཧི, ཨ་གྒཱི་བྷི. ཨ་གྒི་སྶ, ཨ་གྒི་ནོ, ཨ་གྒཱི་ནཾ. ཨ་གྒི་སྨིཾ, ཨ་གྒི་མྷི, ཨ་གྒཱི་སུ. བྷོ ཨ་གྒི, བྷོ ཨ་གྒཱི, བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་གྒ་ཡོ. ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རམ་ཏཾ.

ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་གྒི་སྨཱ, ཨ་གྒི་མྷཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ནཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏཾ་ས་དི་ས་པྤ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨ་གྒི་ནཱ, ཨ་གྒི་སྨཱ, ཨ་གྒི་མྷཱ’’ཏི ཀ་མོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.