༦. ཨཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒ་ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ
ཨ་ཐ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏཾ པུ་རེ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པེ་སུ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཾ ཝ་ཀྑཱ་མ – ས་ཏྠཱ, ས་ཏྠཱ, ས་ཏྠཱ་རོ. ས་ཏྠཱ་རཾ, ས་ཏྠཱ་རོ. ས་ཏྠཱ་རཱ, ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི, ས་ཏྠཱ་རེ་བྷི. ས་ཏྠུ, ས་ཏྠུ་སྶ, ས་ཏྠུ་ནོ, ས་ཏྠཱ་ནཾ, ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ. ས་ཏྠཱ་རཱ, ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི, ས་ཏྠཱ་རེ་བྷི. ས་ཏྠུ, ས་ཏྠུ་སྶ, ས་ཏྠུ་ནོ, ས་ཏྠཱ་ནཾ, ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ. ས་ཏྠ་རི, ས་ཏྠཱ་རེ་སུ. བྷོ ས་ཏྠ, བྷོ ས་ཏྠཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རོ.
ཨ་ཡཾ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཀ་ཏཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏོ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཙ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ ཙ ‘‘ས་ཏྠུ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ‘‘དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན ས་ཏྠུ་ནཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘ས་ཏྠཱ་རཱ, ས་ཏྠུ་ནཱ, ས་ཏྠཱ་རེ་ཧི, ས་ཏྠཱ་རེ་བྷཱི’’ཏི ཀ་མོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ས་ཏི་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སེ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན, བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྡ་སྶ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི་ཀྐ་མོ་ཏི ‘‘ས་ཏྠཱ’’ཏི པ་དཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀཱདཱི་སུ པ་ན ‘‘ས་ཏྠཱ’’ཏི པ་ཋ་མཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨཱ་ག་ཏཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ མ་ཙྩུ་མུ་པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ’’ཏི པ་ཋ་མཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཏྠཱ’’ཏི པ་ད་སྶ པ་ཋ་མཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སྶ་མི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟཱ, དྷཱ་ཏཱ, ག་ནྟཱདཱི་ན་མྤི ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ‘‘ས་ཏྠཱ་རེ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ‘‘ས་ཏྠུ་སྶ, ས་ཏྠཱ་ན’’ནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཙ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པོ་སེ་ཏི. བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཏྠཱ་རེ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་རཱུ་པཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱདཱི་སུ ‘‘བྷོ ས་ཏྠ, བྷོ ས་ཏྠཱ’’ ཨི་ཏི ར་སྶ་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ‘‘བྷོ ས་ཏྠ’’ ཨི་ཏི་ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་རཱདེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘བྷོ ས་ཏྠ’’ ཨི་ཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ ས་ཏྠཱ’’ ཨི་ཏི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ལ་པི་ཏཾ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ག་མེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྠུས་དྡ་སྶ ཡཾ རཱུ་པ་ནྟ་རཾ ཨ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛཾ, ཏཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མ – ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨི་མེ་སཾ མ་ཧཱ་ནཱ་མ ཏི་ཎྞཾ ས་ཏྠཱུ་ནཾ ཨེ་ཀཱ ནི་ཊྛཱ ཨུ་དཱ་ཧུ པུ་ཐུ ནི་ཊྛཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་ཏྠཱུ་ན’’ནྟི པ་དཾ དི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མྤི ཀ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ས་ཏྠུ, ས་ཏྠུ་སྶ, ས་ཏྠུ་ནོ, ས་ཏྠཱ་ནཾ, ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ, ས་ཏྠཱུ་ན’’ནྟི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རོ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རཾ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རོ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རཱ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་ནཱ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རེ་ཧི, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རེ་བྷི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་སྶ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་ནོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱུ་ནཾ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རཱ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རེ་ཧི, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རེ་བྷི. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་སྶ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་ནོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ་རི, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རེ་སུ. བྷོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏ, བྷོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ་རོ. ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ས་ཏྠུན་ཡེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷ་ཝི་ཏུཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ས་ཏྠུན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ་ཉྙཱ་ནི ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནི ནཱ་མ ‘‘ཝ་ཏྟཱ, དྷཱ་ཏཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཏྟུ་དྷཱ་ཏུ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནི.
ཝ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱ ག་ནྟཱ ནེ་ཏཱ,
དཱ་ཏཱ ཀ་ཏྟཱ ཙེ་ཏཱ ཏཱ་ཏཱ;
ཚེ་ཏྟཱ བྷེ་ཏྟཱ ཧ་ནྟཱ མེ་ཏཱ,
ཛེ་ཏཱ བོ་དྡྷཱ ཉཱ་ཏཱ སོ་ཏཱ.
ག་ཛྫི་ཏཱ ཝ་སྶི་ཏཱ བྷ་ཏྟཱ, མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏཱ;
བྷཱ་སི་ཏཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཁ་ནྟཱ, ཨུ་ཊྛཱ་ཏོ་ཀྐ་མི་ཏཱ ཏ་ཏཱ.
ན་ཏྟཱ པ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, ས་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ;
ནེ་ཏཱ ཝི་ནེ་ཏཱ ཨི་ཙྩཱ་དཱི, ཝ་ཏྟ་རེ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟ་རི.
ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱ, ས་ནྡ་སྶེ་ཏཱ པ་བྲཱུ་ཧེ་ཏཱ;
བོ་དྷེ་ཏཱ་དཱི ཙ་ཉྙེ ས་དྡཱ, ཉེ་ཡྻཱ ཧེ་ཏུ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་སྨིཾ.
ཀ་ཏྟཱ ཁ་ཏྟཱ ནེ་ཏྟཱ བྷ་ཏྟཱ, པི་ཏཱ བྷཱ་ཏཱ་ཏི་མེ པ་ན;
ཀི་ཉྩི བྷི་ཛྫ་ནྟི སུ་ཏྟ་སྨིཾ, ཏཾ པ་བྷེ་དཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཧཾ.
ས་ཏྠཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀེ་ཙི, ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ན སཱ་མི་ནཱ;
ས་ཧེ་ཝ ནི་ཙྩཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟི ཀེ་ཙི ཏུ.
ཏ་ཏྲ ཀ་ཏྟུས་དྡཱ་ད་ཡོ རཱུ་པ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠུས་དྡ་ཏོ ཀི་ཉྩི བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི ཀ་ཏྟེ ཏ་ར་མཱ་ནོ, ག་ནྟྭཱ ཝེ་སྶ་ནྟ་རཾ་ཝ་དཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏྟེ’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘བྷོ ཀ་ཏྟཱ’’ཏི རཱུ་པ་ཏོ རཱུ་པ་ནྟ་རཾ ནཱ་མ. ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷོ ཁ་ཏྟེ ཡེ་ན ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཁ་ཏྟེ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་རཱུ་པཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ‘‘བྷོ ཁ་ཏྟཱ’’ཏི རཱུ་པ་ཏོ རཱུ་པ་ནྟ་རཾ ནཱ་མ. ‘‘ནེ་ཏྟེ ཨུ་ཛུཾ ག་ཏེ ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ནེ་ཏྟེ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏ་མྤི ‘‘ནེ་ཏྟ་རཱི’’ཏི རཱུ་པ་ཏོ རཱུ་པ་ནྟ་རཾ. ‘‘ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡ་ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ, པཱུ་ཛཾ ལ་བྷ་ཏི བྷ་ཏྟུ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཏྟཱུ་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་རཱུ་པཾ. ‘‘བྷ་ཏྟཱ་རེ་སཱུ’’ཏི རཱུ་པ་ཏོ རཱུ་པ་ནྟ་རཾ, ཨ་ཏྲ ‘‘བྷ་ཏྟཱུ་སཱུ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ, ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པི་ཏཱུ་སཱུ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཝ་ཏྟཱུ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ག་ནྟཱུ་སུ ནེ་ཏཱུ་སུ དཱ་ཏཱུ་སུ ཀ་ཏྟཱུ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ས་ཏྠུས་དྡེ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཝི་ཡ ཨ་མྷེ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི.
པི་ཏཱ, པི་ཏཱ, པི་ཏ་རོ. པི་ཏ་རཾ, པི་ཏ་རོ. པི་ཏ་རཱ, པི་ཏུ་ནཱ, པེ་ཏྱཱ, པི་ཏ་རེ་ཧི, པི་ཏ་རེ་བྷི, པི་ཏཱུ་ཧི, པི་ཏཱུ་བྷི. པི་ཏུ, པི་ཏུ་སྶ, པི་ཏུ་ནོ, པི་ཏཱ་ནཾ, པི་ཏ་རཱ་ནཾ, པི་ཏཱུ་ནཾ. པི་ཏ་རཱ, པེ་ཏྱཱ, པི་ཏ་རེ་ཧི, པི་ཏ་རེ་བྷི, པི་ཏཱུ་ཧི, པི་ཏཱུ་བྷི. པི་ཏུ, པི་ཏུ་སྶ, པི་ཏུ་ནོ, པི་ཏཱ་ནཾ, པི་ཏ་རཱ་ནཾ, པི་ཏཱུ་ནཾ. པི་ཏ་རི, པི་ཏ་རེ་སུ, པི་ཏཱུ་སུ. བྷོ པི་ཏ, བྷོ པི་ཏཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ པི་ཏ་རོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘པེ་ཏྱཱ, པི་ཏཱུ་ན’’ནྟི ཨི་མཾ ན་ཡ་དྭ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཏུས་དྡ་སྶ ཙ པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཏྱཱ ཙ པེ་ཏྱཱ ཙ ཀ་ཏཾ སུ་སཱ་དྷུ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཏོ པི་ཏུས་དྡ་སྶ ‘‘པེ་ཏྱཱ, པི་ཏཱུ་ཧི, པི་ཏཱུ་བྷི. པི་ཏཱུ་ན’’ནྟི རཱུ་པ་བྷེ་དོ ཙ, ‘‘པི་ཏ་རོ’’ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ར་སྶ་ཏྟ་ཉྩ ས་ཏྠུས་དྡ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཙ ‘‘པེ་ཏྱཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཛ་ནྟུ་ཡོ, ཧེ་ཏུ་ཡོ, ཧེ་ཏུ་ཡཱ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡཱ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཾ པུ་ལླི་ངྒ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཙོ་ད་ནཱ སོ་དྷ་ནཱ ཙཱ་ཏྲ བྷ་ཝ་ཏི – ས་ཏྠཱ པི་ཏཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཙ, པ་ཋ་མཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཙ ཏུ་མྷེ བྷ་ཎ་ཐ, ‘‘ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་ར་སཾ་ཝ་ཌྜྷོ. ཀ་ཏྟཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་ཏྠཱ་ར ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཀ་ཐཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ཎ་ཐཱ་ཏི? ཨེ་ཏཱ་ནི་པི མ་ཡཾ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཱི་ཏི བྷ་ཎཱ་མཱ་ཏི. ན་ནུ ཙ བྷོ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཱི་ཏི? ན, ཨུཀཱ་ར་ནྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏཱ་ནི. ན་ནུ ཙ བྷོ ཡོ ཨཾ ནཱདཱི་ནི པ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ན དི་སྶ་ནྟི ཡེ་ཧི ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ས་དྡཱ་ན་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་རཱདེ་སོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཱི་ཏི? ན, ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ པ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཡོ ཨཾ ནཱདཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་མ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་སོ. ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནི་པི རཱུ་པཱ་ནི དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷོ ‘‘གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི པ་ཡོ་ག་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི༹ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཧེ་ཏུ ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྠཱ་ར ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཨཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི? ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ས་མཱ་ས་ཏྟེ་པི ཏོཔ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ཏྠུས་དྡ་སྶ ཨུཀཱ་རོ ཨཱ་རཱདེ་སཾ ལ་བྷ་ཏི. ཡཱ་ནི པ་ན ཏུ་མྷེ ཨུཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་རཱདེ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཡོ ཨཾ་ནཱདཱི་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཱ་ནི ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟི. ཀཱ་ནི པ་ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ཨ་ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ ཏོཔ་ཙྩ་ཡོ ཙ ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ པ་ར་པ་དཱ་ནི ཙ པ་ར་པ་དཱ་བྷཱ་ཝེ སྱཱ་དི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཝ ཨཱི་དི་སེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཉ་ཏྟཾ བཱ་ལ་སྶ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཧ་ཊེ ད་ཎྜོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ སི་མྷི པ་རེ ཨུཀཱ་རོ ཨཱ་རཱདེ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ སིསྶ ཨོཀཱ་རཱ་དེ་སོ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ པ་དཾ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཨུཀཱ་ར་ནྟཾ བྷ་ཝ་ཏི. ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘པུ་རི་སོ, ཨུ་ར་གོ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་ཉྩ བྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཝི་གྒ་ཧོ ‘‘མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ, ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི. པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཧི ‘‘ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏུ’’ ཨི་ཏི ཋི་ཏེ སིཝ་ཙ་ན་སྨིཾ པ་རེ ཨུཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་རཱདེ་སོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན དྷ་མྨ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཀོ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་སོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་མྨཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ཧི ཋ་པི་ཏོ་ཏི མ་ཉྙཱ་མ, ན སོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋོ. སོ ཧི ཨུ་མ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་པི་ཏ་རོ་ཏི སིམྷི ཨཱ་རཱདེ་ས་པ་ཡོ་གེ་ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི ནི་ཡ་ཀོ བྷཱ་ཏཱ,
ས་ཨུ་ད་རི་ཡོ ཨེ་ཀ་མཱ་ཏུ་ཀོ;
ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ནྡོ ཏེ,
ད་ཡི་ཏ་བྦོ ར་ཐེ་ས་བྷཱ’’ཏི
ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟེ་ཧི པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཉྙཱུ་ཧི ག་རཱུ་ཧི ‘‘ནི་ཡ་ཀོ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ ཨེ་ཀ་པི་ཏ་རོ ཨེ་ཀ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི སིམྷི ཨཱ་རཱདེ་ས་པ་ཡོ་ག་ར་ཙ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ སིམྷི ཨཱ་རཱདེ་སེ པུ་ལླི་ངྒ་པྤ་ཡོ་གོ་ཡེ་ཝ་མྷེ་ཧི དི་ཊྛོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པྤ་ཡོ་གོ་པི སཱ་ས་ནེ དི་ཊྛོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒེ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎཱི ཧོ་ཏི ཨ་ས་ཀྱ་དྷཱི་ཏ་རཱ’’ཏི པ་དཾ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཝི་གྒ་ཧོ ‘‘ས་ཀྱ་ཀུ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཀྱ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷཱི་ཏཱ ས་ཀྱ་དྷཱི་ཏ་རཱ, ན ས་ཀྱ་དྷཱི་ཏ་རཱ ཨ་ས་ཀྱ་དྷཱི་ཏ་རཱ’’ཏི. ཨི་དྷཱ་པི སིམྷི པ་རེ ཨུཀཱ་ར་སྶ ཨཱ་རཱདེ་སོ ཀ་ཏོ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱཔ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཏོ སིལོ་པོ ཙ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ས་པ་ད་ཏྟེ ས་ཏྠུ པི་ཏུ ཀ་ཏྟུས་དྡཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པ་ཏོ ཀོ་ཙི ཀོ་ཙི རཱུ་པ་ཝི་སེ་སོ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི རཱུ་པ་ཝི་སེ་སོ ན་ཡ་ཉྙུ་ནཱ མ་གྒི་ཏ་བྦོ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ. ཀོ ཧི ནཱ་མ ས་མ་ཏྠོ ནི་སྶེ་ས་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སཱ་ག་རེ སཾ་ཀི་ཎྞཱ་ནི ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཀ་རཱ་ནི པ་ད་རཱུ་པ་ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་མུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ནི.
ཨ་ད་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝི་ཉྙུ-ཛཱ་ཏི་ཀོ ས་ཏ་ཏཾ ཨི་དྷ;
ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི ཙེ ས་ཏྠུ, པཱ་ལི༹་ཡཾ སོ ན ཀ་ངྑ་ཏི.
ཡེ པ་ནི་དྷ ཨ་མྷེ་ཧི ‘‘ས་ཏྠཱ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ, ཝ་ཏྟཱ, ཀ་ཏྟཱ’’ད་ཡོ ས་དྡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཏེ་སུ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཙྩཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི ‘‘པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཨི་ཙྩཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་སི ནོ ཏྭཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཨ་ཉྙེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པུ་ཙྪི་ཏཱ. ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཡོ་གཱ བ་ཧཱུ དི་སྶ་ནྟི. ཀེ་ཙི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཙྩཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ, ཝ་ཏྟཱ’’ཨི་ཙྩཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ. པ་རི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧི་ཏཱ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ, ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ ན་རུ་ཏྟ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཡོ་གཱ བ་ཧཱུ དི་སྶ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟི ནི་ཡོ་གཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏཾ ཡ་ཐཱ? ‘‘ས་ཏྠཱ, པི་ཏཱ, བྷཱ་ཏཱ, ན་ཏྟཱ’’ཨི་ཙྩཱ་ད་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་ཙྩཾ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་དྡེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཙ ཀོ་ས་ལླ་མི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི པུ་ན ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྠཱ, ས་ཏྠོ, ས་ཏྠ’’ནྟི ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ ཙ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཙ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ ཧི ‘‘ས་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ལླི་ངྒཾ, ‘‘ས་ཏྠོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ལླི་ངྒཾ, ‘‘ས་ཏྠ’’ནྟི་དཾ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཾ. ཏ་ཏྲ ས་ཏྠཱཏི ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ སཱ་ས་ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཏྠཱ, ཀོ སོ? བྷ་ག་ཝཱ. ས་ཏྠོཏི ས་ཧ ཨ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི ས་ཏྠོ, བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ དེ་ས་ནྟ་རཾ ག་ཏོ ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧོ. ས་ཏྠནྟི སཱ་ས་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ཏྠཾ, བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ག་ནྠོ, ཨ་ཐ ཝཱ ས་ས་ཏི ཧིཾ་ས་ཏི ས་ཏྟེ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ཏྠཾ, ཨ་སི་ཨཱ་དི. ‘‘ས་ཏྠཱ, ས་ཏྠཱ, ས་ཏྠཱ་རོ. ས་ཏྠཱ་རཾ, ས་ཏྠཱ་རོ’’ཏི པུ་རེ ཝི་ཡ པ་ད་མཱ་ལཱ. ‘‘ས་ཏྠོ, ས་ཏྠཱ. ས་ཏྠཾ, ས་ཏྠེ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན པ་ད་མཱ་ལཱ. ‘‘ས་ཏྠཾ, ས་ཏྠཱ་ནི, ས་ཏྠཱ. ས་ཏྠཾ, ས་ཏྠཱ་ནི, ས་ཏྠེ’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ་སུ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་སུ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཏྠཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ས་བྦ་ཉྙཱུ, ས་ཏྠཱ ཡ་ནྟི དྷ་ན་ཏྠི་ཀཱ;
ས་ཏྠཱ ཨ་པེ་ཏི པུ་རི་སོ, བྷོ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ད་དཱ་ཐ སཾ.
ཨེ་ཝཾ སུ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ས་དི་ས་ཏཱ བྷ་ཝ་ཏི.
ས་ཏྠཾ ཡཾ ཏི་ཁི་ཎཾ ཏེ་ན, ས་ཏྠོ ཀ་ཏྭཱ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ;
ཕ་ལཾ ས་ཏྠུ་སྶ པཱ་དཱ་སི, ས་ཏྠཱ ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་དི་ས་ཏཱ བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཙེ་ཏཱ ཙེ་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ཏཱ་ཏཱ ཏཱ་ཏོ’’ཏི ཙ དུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ ཙ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཙ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲ ཧི ‘‘ཙེ་ཏཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ལླི་ངྒཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པ་ད་མྤི. ‘‘ཙེ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ལླི་ངྒཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཏཱ་ཏོ’’ཏི པ་ད་མྤི. ཏ་ཏྲ ཙེ་ཏཱཏི ཙི་ནོ་ཏི རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏཱ, པཱ་ཀཱ་ར་ཙི་ན་ན་ཀོ པུ་གྒ་ལོ, ཨི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏོཏི ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ ཝཱ ལུ་དྡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཙེ་ཏ་ཡ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏོ, ལུ་དྡོ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཏཱ་ཏཱཏི ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ཏཱ. ‘‘ཨ་གྷ་སྶ ཏཱ་ཏཱ ཧི་ཏ་སྶ ཝི་དྷཱ་ཏཱ’’ཏི་སྶ པ་ཡོ་གོ. ‘‘ཏཱ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ཏོ, པུ་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཏཱུ་སུ, པི་ཏ་རཱ་ནཾ པུ་ཏྟེ་སུ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་སུ པི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨེ་སོ. ‘‘སོ ནཱུ་ན ཀ་པ་ཎོ ཏཱ་ཏོ, ཙི་རཾ རུ་ཙྩ་ཏི ཨ་སྶ་མེ. ཀི་ཙྪེ་ནཱ་དྷི་ག་ཏཱ བྷོ་གཱ, ཏེ ཏཱ་ཏོ ཝི་དྷ་མཾ དྷ་མཾ. ཨེ་ཧི ཏཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་སྶ པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཙེ་ཏཱ, ཙེ་ཏཱ, ཙེ་ཏཱ་རོ. ཙེ་ཏཱ་རཾ, ཙེ་ཏཱ་རོ’’ཏི ས་ཏྠུན་ཡེ་ན པ་ད་མཱ་ལཱ. ‘‘ཙེ་ཏོ, ཙེ་ཏཱ. ཙེ་ཏཾ, ཙེ་ཏེ. ཙེ་ཏ་སཱ, ཙེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི མ་ནོག་ཎ་ན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. ‘‘ཙེ་ཏོ, ཙེ་ཏཱ. ཙེ་ཏཾ, ཙེ་ཏེ. ཙེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. ‘‘ཏཱ་ཏཱ, ཏཱ་ཏཱ, ཏཱ་ཏཱ་རོ. ཏཱ་ཏཱ་ར’’ནྟི ས་ཏྠུ་ན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ‘‘ཏཱ་ཏོ, ཏཱ་ཏཱ, ཏཱ་ཏ’’ནྟི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་སུ་པི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་སུ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཉཱ་ཏཱ, ཉཱ་ཏོ, ཉཱ་ཏཾ, ཉཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཀ་ཏྭཱ པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ ཙ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཙ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲ ཧི ‘‘ཉཱ་ཏཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་ལླི་ངྒཾ. ‘‘ཉཱ་ཏོ ཉཱ་ཏ’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཋ་མཾ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པཙྪོཀཱ་ར་ནྟ་ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒེ་སུ པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཉཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ. ཉཱ་ཏ་མེ་ཏཾ ཀུ་ར་ངྒ་སྶཱ’’ཏི ནེ་སཾ པ་ཡོ་གཱ དི་སྶ་ནྟི. ‘‘ཉཱ་ཏཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་པི ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒེ་སུ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨེ་སཱ ཨི་ཏྠི་མ་ཡཱ ཉཱ་ཏཱ’’ཏི པ་ཡོ་གོ. ཏ་ཏྲ པུ་ལླི་ངྒ་པ་ཀྑེ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཏཱ’’ཏི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་པ་ཀྑེ ‘‘ཉཱ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཉཱ་ཏཱ ཉཱ་ཏོ ཉཱ་ཏ’’ནྟི ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཉཱ་ཏཱ, ཉཱ་ཏཱ, ཉཱ་ཏཱ་རོ. ཉཱ་ཏཱ་ར’’ནྟི ས་ཏྠུན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ‘‘ཉཱ་ཏོ, ཉཱ་ཏཱ. ཉཱ་ཏ’’ནྟི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ‘‘ཉཱ་ཏཾ, ཉཱ་ཏཱ་ནི, ཉཱ་ཏཱ. ཉཱ་ཏཾ, ཉཱ་ཏཱ་ནི, ཉཱ་ཏེ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ‘‘ཉཱ་ཏཱ, ཉཱ་ཏཱ, ཉཱ་ཏཱ་ཡོ. ཉཱ་ཏཾ, ཉཱ་ཏཱ, ཉཱ་ཏཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ཨེ་ཝ་མི་མཱ་སུ་པི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་སུ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱ ག་ནྟཱདཱི་ན་མྤི ‘‘ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ, དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷཱ་ཏཱ, ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ག་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་ནི ཉེ་ཡྻཱ་ནི.
ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ས་དྡ་ནཱི་ཏི ནཱ་མ ས་དྡཱ་ན་མ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟི་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ་ར་མྦྷ་ཏྟཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦཾ མཱ་ག་དྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ས་ངྑོ་བྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡེ་ཝ སོ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཝ་ཏྟུ་མི་ཙྪཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ཨུ་པཱ་ཡེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ་ར་མྦྷ་ཏྟཱ ཙ པ་ན པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སོ་པེ་ཏྠ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཡཾ ས་དྡ་ནཱི་ཏི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡོ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཱ.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱཔ་ད་ས་དི་སཱ་ནི ཝ་ཏྟཱ, དྷཱ་ཏཱ, ག་ནྟཱདཱི་ནི པ་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནི ད་སྶེ་སྶཱ་མ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ –
གུ་ཎ་ཝཱ ག་ཎ་ཝཱ ཙེ་ཝ, བ་ལ་ཝཱ ཡ་ས་ཝཱ ཏ་ཐཱ;
དྷ་ན་ཝཱ སུ་ཏ་ཝཱ ཝི་དྭཱ, དྷུ་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཝཱ་པི ཙ.
ཧི་ཏ་ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཙེ་ཝ, དྷི་ཏ་ཝཱ ཐཱ་མ་ཝཱ ཏ་ཐཱ;
ཡ་ཏ་ཝཱ ཙཱ་ག་ཝཱ ཙཱ་ཐ, ཧི་མ་ཝི་ཙྩཱ་ད་ཡོ ར་ཝཱ.
པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ཧི, ཨཀཱ་ར་ནྟེ་ཧི པཱ་ཡ་ཏོ;
ཝ་ནྟུས་དྡོ པ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ནྟཱ གུ་ཎ་ཝཱ་ད་ཡོ.
ས་ཉྙཱ་ཝཱ ར་སྨི་ཝཱ ཙེ་ཝ, མ་སྶུ་ཝཱ ཙ ཡ་ས་སྶི་ཝཱ;
ཨི་ཙྩཱ་དི་ད་སྶ་ནཱ་པེ་སོ, ཨཱ་ཀཱ་རི་ཝ་ཎྞུ་ཀཱ་རཏོ;
ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་སུ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙཱི་ཏི པ་ཀཱ་ས་ཡེ.
ས་ཏི་མཱ ག་ཏི་མཱ ཨ་ཏྠ-ད་སྶི་མཱ དྷི་ཏི་མཱ ཏ་ཐཱ;
མུ་ཏི་མཱ མ་ཏི་མཱ ཙེ་ཝ, ཛུ་ཏི་མཱ ཧི་རི་མཱ་པི ཙ.
ཐུ་ཏི་མཱ ར་ཏི་མཱ ཙེ་ཝ, ཡ་ཏི་མཱ བ་ལི་མཱ ཏ་ཐཱ;
ཀ་སི་མཱ སུ་ཙི་མཱ དྷཱི་མཱ, རུ་ཙི་མཱ ཙ་ཀྑུ་མཱ་པི ཙ.
བ་ནྡྷུ་མཱ ཧེ་ཏུ་མཱ’ཡ་སྨཱ, ཀེ་ཏུ་མཱ རཱ་ཧུ་མཱ ཏ་ཐཱ;
ཁཱ་ཎུ་མཱ བྷཱ་ཎུ་མཱ གོ་མཱ, ཝི་ཛྫུ་མཱ ཝ་སུ་མཱ་ད་ཡོ.
པཱ་པི་མཱ པུ་ཏྟི་མཱ ཙེ་ཝ, ཙ་ནྡི་མི་ཙྩཱ་ད་ཡོ་པི ཙ;
ཨ་ཏཾ་ས་དི་ས་ས་དྡཱ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ.
ཨི་ཝ་ཎྞུ་ཀཱ་རོ་ཀཱ་རེཧི, མ་ནྟུས་དྡོ པ་རོ བྷ་ཝེ;
ཨཱཀཱ་ར་ནྟཱ ཙིཀཱ་ར་ནྟཱ, ཨི་མ་ནྟཱུཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
གུ་ཎ་ཝཱ, གུ་ཎ་ཝཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟོ. གུ་ཎ་ཝ་ནྟཾ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ. གུ་ཎ་ཝ་ཏཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་ན, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་ཧི, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་བྷི. གུ་ཎ་ཝ་ཏོ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་སྶ, གུ་ཎ་ཝ་ཏཾ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. གུ་ཎ་ཝ་ཏཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་སྨཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་མྷཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་ཧི, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་བྷི. གུ་ཎ་ཝ་ཏོ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་སྶ, གུ་ཎ་ཝ་ཏཾ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. གུ་ཎ་ཝ་ཏི, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་སྨིཾ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་མྷི, གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ. བྷོ གུ་ཎ་ཝཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ གུ་ཎ་ཝཱ, བྷོ་ནྟོ གུ་ཎ་ཝ་ནྟོ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཝུ་སོ སཱི་ལ་ཝཱ་ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཙ,
‘‘བ་ལ་ཝ་ནྟོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཐཱ་མ་ཝ་ནྟོ་པི ཧཱ་ཡ་རེ;
ཙ་ཀྑུ་མཱ ཨ་ནྡྷི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ཝ་སཾ ག་ཏཱ’’ཏི ཙ
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ, ཙ་ཀྑུ་མཱ’’ཏི པ་ཋ་མཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘གུ་ཎ་ཝཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘གུ་ཎ་ཝཱ ས་ཏི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཧི ‘‘གུ་ཎ་ཝཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ པ་ཙྩ་ཏྟེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཙ ‘‘བྷོ གུ་ཎ་ཝ’’ཨི་ཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. མ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏ་གྒྷ བྷ་ག་ཝཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ. ཀ་ཐཾ ནུ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ཝ་ཀོ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་སུ པཱ་ཋེ་སུ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཨི་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཝ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘བྷོ གུ་ཎ་ཝཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙཱ་མ, མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ‘‘ས་བྦ་ཝེ་ར་བྷ་ཡཱ་ཏཱི་ཏ, པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི ཙ་ཀྑུ་མ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི པཱ་པི་མ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སེ་སུ ‘‘ཙ་ཀྑུ་མ’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ར་སྶ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘བྷོ ས་ཏི་མ, བྷོ ག་ཏི་མ’’ཨི་ཙྩཱ་དི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙཱ་མ, ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཏི་སྶ’’ ཨི་ཏི་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ ཨི་ཏི་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་པ་ད་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་པི མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ, མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱདཱི་སུ ‘‘བྷོ གུ་ཎ་ཝཾ, བྷོ གུ་ཎ་ཝ, བྷོ གུ་ཎ་ཝཱ’’ཨི་ཏི ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ར་སྶ་དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྷོ ས་ཏི་མཾ, བྷོ ས་ཏི་མ, བྷོ ས་ཏི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡོ་པི ད་སྶི་ཏོ. པ་ཋ་མཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ‘‘གུ་ཎ་ཝ་ནྟོ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་མི་ནཱ་པི ‘‘ས་ཏི་མ་ནྟོ, ས་ཏི་མ་ནྟཱ, ས་ཏི་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ན་ཡོ་པི ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་སུ ‘‘བྷོ གུ་ཎ་ཝཾ བྷོ ས་ཏི་མཾ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ, གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ་ག་ཏི་ཀཱ་ནི ཙ ཨ་ཉྙཱ་ནི པ་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ’’ཏི པ་དཾ པ་སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཉྩ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ, ཡ་ཉྩ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཱ་དཱི་སུ, ཏཾ ས་བྦཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ཡ་ཐཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ག་ངྒོ་ད་ཀེ་ན ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཡ་ཐཱ? ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ དྷཱི་ཏཱ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ’’ཨི་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ.
‘‘ས་བྦཱ ཀི་རེ་ཝཾ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ནི,
ཡ་ས་སྶི ནཾ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟཾ ཝི་ས་ཡ྄ཧ;
ཡ་སོ ཙ ལ་དྡྷཱ པུ་རི་མཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ,
ན་པྤ་ཛྫ་ཧེ ཝ་ཎྞ་བ་ལཾ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི.
ཨི་མི་སྶཱ ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ’’ཨི་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ‘‘བྷོ གུ་ཎ་ཝ་ནྟ, བྷོ གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ, བྷོ ས་ཏི་མ་ནྟ, བྷོ ས་ཏི་མ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་ཝ་སྶ་མི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏི་སྶཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡ་ས་སྶི པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ’’ ཨི་ཙྩཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ནནྟི ཧི པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. པ་ཉྙ་ཝ་ནྟནྟི པ་ན ཚ་ནྡཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་སཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཝ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ, ཙ་ཀྑུ་མ, པཱ་པི་མ’’ཨི་ཏི་ད་སྶི་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ག་ངྒཱ་བྷཱ་གཱི་ར་ཐཱི ནཱ་མ, ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ པ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྠ བྷ་ནྟེ་ཏི, ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘གུ་ཎ་ཝ་ནྟཱ’’ཏི པ་ཉྩ་མི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ གུ་ཎ་ཝ་ནྟུ ས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ དྷ་ན་ཝ་ནྟུ་བ་ལ་ཝ་ནྟཱདཱི་ནཾ ས་ཏི་མ་ནྟུ ག་ཏི་མ་ནྟཱདཱི་ན་ཉྩ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཝི་དྭཱདི་པ་དཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཝཱཔ་དེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟ་མྤི སོ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་སུ ས་མྨོ་ཧཱ་པ་ག་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་དྭ་ནྟུཨི་ཙྩཱ་དི་པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝེ་དོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་དྭཱ, པ་ཎྜི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་དྭཱས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཨི་ཏི ཝི་དྭཱ ས་མཾ ཙ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ཋོ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་ད་མཱ་ལཱ – ཝི་དྭཱ, ཝི་དྭཱ, ཝི་དྭ་ནྟོ. ཝི་དྭ་ནྟཾ, ཝི་དྭ་ནྟེ. ཝི་དྭ་ཏཱ, ཝི་དྭ་ནྟེ་ན. སེ་སཾ ས་བྦཾ ནེ་ཡྻཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ཝཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཝཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟོ. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟེ. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཏཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟེ་ན. སེ་སཾ ས་བྦཾ ནེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཝཱ པ་ཉྙ་ཝཱ ས་བྦཱ་ཝཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ, ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ཛ྄ཛྷེ་དཱི་གྷ་ཉྷི ཨི་དཾ པ་དཾ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཉྙ་ཝཱ་པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི མ་ཛ྄ཛྷེ་ར་སྶཱ་ནི་པི བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ས་སྶི་ནོ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་ནཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ས་སྶི་ཝཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ས་སྶཱི ཙ ཡ་ས་སྶི་ཝཱ ཙཱ་ཏི ཡ་ས་སྶི་ཝཱ. ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སོ་ཡཾ. ‘‘ཡ་ས་སྶི་ཝཱ’’ཏི པ་ད་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ –
‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶི་ཝཱ;
དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ ཏ་ཝཱ’’ཏི
ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘ཡ་ས་སྶི་ཝཱ, ཡ་ས་སྶི་ཝཱ, ཡ་ས་སྶི་ཝ་ནྟོ. ཡ་ས་སྶི་ཝ་ནྟཾ’’ ཨི་ཙྩཱ་དི ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠེ ད་སྶ་ན་སཱི་ལཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶི, ཀིཾ ཏཾ? ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཏྠ་ད་སྶི ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་མཱ, ཨེ་ཏྠ ཙ –
‘‘ཏཾ ཏ་ཏྠ ག་ཏི་མཱ དྷི་ཏི་མཱ, མུ་ཏི་མཱ ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་མཱ;
ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཝི་དྷུ་རོ ཨེ་ཏ་ད་བྲ་ཝཱི’’ཏི
ཨི་ད་མེ་ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་མཱ, ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་མཱ, ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་མ་ནྟོ. ཨ་ཏྠ་ད་སྶི་མ་ནྟཾ’’ ཨི་ཙྩཱ་དི ནེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་པཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་པི་མཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མཱ་རོ. པུ་ཏྟཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཏྟི་མཱ, བ་ཧུ་པུ་ཏྟོ. ‘‘སོ་ཙ་ཏི པུ་ཏྟེ་ཧི པུ་ཏྟི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧི བ་ཧུ་པུ་ཏྟོ ‘‘པུ་ཏྟི་མཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཙ་ནྡོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ནྡི་མཱ. ཙ་ནྡོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་ཝཱ་སཱི པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཙ་ནྡོ ཨུ་གྒ་ཏོ, པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཙ་ནྡོ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཙ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནོ, པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཏཱི་ཧི ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཨཱུ་ན་དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཏ་ཡོ་ཛ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནཾ ‘‘ཙ་ནྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, ཙ་ནྡི་མཱ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙ་ནྡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཙ་ནྡོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙ་ནྡི་མཱ. ཙ་ནྡོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཙ་ནྡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་ནྣི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ པ་ན ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནཾ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘རཱ་ཧུ ཙ་ནྡཾ པ་མུ་ཉྩ་སྶུ, ཙ་ནྡོ མ་ཎི་མ་ཡ་ཝི་མཱ་ནེ ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ་ནྡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཙ་ནྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
‘‘ཡོ ཧ་ཝེ ད་ཧ་རོ བྷི་ཀྑུ, ཡུ་ཉྫ་ཏི བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
སོ་མཾ་ལོ་ཀཾ་པ་བྷཱ་སེ་ཏི, ཨ་བྦྷཱ མུ་ཏྟོ་ཝ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི
ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཏ་ནྣི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནཾ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ‘‘ཙ་ནྡོ’’ཏི ཙ ‘‘ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི ཙ ཙ་ནྡ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ་པི ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་སྶ་པི ནཱ་མ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ ‘‘པཱ་པི་མཱ པུ་ཏྟི་མཱ ཙ་ནྡི་མཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི པཱ་པས་དྡཱ་དི་ཏོ ‘‘ཏ་ད་སྶ་ཏྠི’’ ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན སི་དྡྷི་མུ་པཱ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ན་ནུ ཙ བྷོ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི? ན, ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ མ་ནྟུནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ན་ནུ ཙ བྷོ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པཱ་པ པུ་ཏྟ ཙ་ནྡཏོ པ་ཋ་མཾ ཨིཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ སཱ་དྷེ་ཏུ་ནྟི? ས་ཀྐཱ རཱུ་པ་མ་ཏྟ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ན་ཡོ པ་ན སོ་བྷ་ནོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་པ པུ་ཏྟཱདི་ཏོ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ ཨིཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡེ ཝི་དྷི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙེ་ཧི གུ་ཎ་ཡ་སཱདཱི་ཧི ཨཀཱ་ར་ནྟེ་ཧི ཨིཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ. ན ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ པཱ་ལི༹་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ གུ་ཎ ཡ་སཱདི་ཏོ ཨི་ཀཱ་རཱ་ག་མེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ དི་སྶ་ཏི, ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པ་ན པཱ་པ པུ་ཏྟཱདི་ཏོ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ ཨིཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡེ ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘པཱ་པི་མཱ པུ་ཏྟི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷོ ཀ་སྨཱ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཔྤ་ཀ་ར་ཎེ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ་ཏི? དྭ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་པཱ་དི་ཏོ སཱི, ད་ཎྜཱ་དི་ཏོ ཨི་ཀ ཨཱི, མ་དྷྭཱ་དི་ཏོ རོ, གུ་ཎཱ་དི་ཏོ ཝ་ནྟཱུ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཏྟཱ་ནི ས་ནྣི་ཧི་ཏཏོད་ནྟ་ས་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི མ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ སུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ས་ནྣི་ཧི་ཏཏོད་ནྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་དྡྷཱ་དི་ཏོ ཎཱ’’ཏི སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི་མ་ནྟཱུ’’ཏི ཝི་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨི་མ་ནྟུ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. པ་ཀ་ཏི ཧེ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠོ ས་ར་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི མ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཋ་མོ ཨ་ཏྠོ, ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི ཨི་མ་ནྟཱུ’’ཏི དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ‘‘སེ་ཏོ དྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི པ་ཡོ་གེ ཝི་ཡ ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི མ་ནྟཱུ’’ཏི སུ་ཏྟེ བྷི་ནྣ་ས་ཏྟི་ས་མ་ཝེ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མ་སུ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཏི ག་ཏི སེ་ཏུ གོཨི་ཙྩཱ་དི་ཏོ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏོ. ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཏི པཱ་པ པུ་ཏྟཨི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ས་ཏིས་དྡོ མ་ནྟུཝ་སེ་ན ག་ཏི་དྷཱི་སེ་ཐུ་གོ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི, ཨི་མ་ནྟུཝ་སེ་ན པཱ་པ་པུ་ཏྟཱདཱི་ཧི ཙ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི མ་ནྟུ ས་ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ‘ཏ་ད་སྶ་ཏྠི’ ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཏི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏཱི་ཏི ཨིཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཏི་མཱ, དྷཱི་མཱ, སེ་ཏུ་མཱ, གོ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨིཀཱ་ར་ནྟ ཨཱིཀཱ་ར་ནྟ ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ནིཙྩོཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘ས་ཏི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏཱི’’ཏི ཨིཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཏི་མཱ, པཱ་པི་མཱ, པུ་ཏྟི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨིཀཱ་ར་ནྟ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ མ་ནྟུ ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཡ་ཛྫེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྭ་ཡ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀཾ ‘‘ད་ཎྜཱ་དི་ཏོ ཨི་ཀ ཨཱི’’ཏི སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ‘‘ས་ཏྱཱ་དི་ཏོ ཨི་མ་ནྟུ མ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཀ་སྨཱ ནཱ་ཝོ་ཙཱ་ཏི? ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྠི. ཡ་དི ཧི ‘‘ད་ཎྜཱ་དི་ཏོ ཨི་ཀ ཨཱི’’ཏི སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ‘‘ས་ཏྱཱ་དི་ཏོ ཨི་མ་ནྟུ མ་ནྟཱུ’’ཏི སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་ནྟུ མ་ནྟཱུ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ད་ཎྜས་དྡ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏཾ ‘‘ད་ཎྜི་ཀོ ད་ཎྜཱི’’ཏི རཱུ་པ་དྭ་ཡ་མི་ཝ ས་ཏི་ག་ཏིཨཱ་དི་ཏོ་པི ཝི་ས་དི་ས་རཱུ་པ་དྭ་ཡ་མི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཉྩ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏྱཱ་དི་ཏོ ཨི་མ་ནྟུ མ་ནྟཱུ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟེ བ་ཝ྄ཧ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ག་ནྠ་ག་རུ་ཏཱ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཙ སུ་ཏྟེ་ན ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཀྑ་རེ་ན ཨ་ས་ནྡི་དྡྷེ་ན སཱ་ར་ཝ་ནྟེ་ན གཱུ་ལ༹ྷ་ནི་ནྣ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏོ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏཱ་དི་སཱ་ནི ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ་ནི སུ་ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི ‘‘ཨུ་པཱ་ཛྷ་དྷི་ཀི་སྶ་ར་ཝ་ཙ་ནེ, ས་རཱ ས་རེ ལོ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི, ཨི་ད་མྤི ཏེ་ས་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏྱཱ་དི་ཏོ ཨི་མ་ནྟུ མ་ནྟཱུ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟོ་པ་དེ་སེ ཨ་ཀ་ཏེ་པི ཨི་མ་ནྟུནོ་པི ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ བྷི་ནྣ་ས་ཏྟི་ས་མ་ཝེ་ཏ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི མ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨཔ་རོ ན་ཡོ – ‘‘ཏ་པཱ་དི་ཏོ སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏོད་ནྟ་ས་དྡ་སྶ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ཏཱ ན སུ་ཊྛུ པཱ་ཀ་ཊཱ ཏོཔ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྠ་བ་ཝ྄ཧ་ཏྠེ་སུ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ‘‘ས་ཏྱཱ་དཱི་ཧི མ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཧིས་དྡ་སྶ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ཏཱི་ཝ པཱ་ཀ་ཊཱ, ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨི་མ་ནྟུ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ནུ ཙ བྷོ ཝི་ནཱ་པི ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡེ་ན པཱ་པ་མ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་པཱི, པཱ་པཱི ཨེ་ཝ པཱ་པི་མཱ་ཏི ས་ཀ་ཏྠེ མཱཔ་ཙྩ་ཡེ ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘པཱ་པི་མཱ པུ་ཏྟི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ‘‘ཚ་ཊྛ་མོ སོ པ་རཱ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ མཔ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘‘ཚ་ཊྛ་མོ’’ཏི པ་དཾ ཝི་ཡཱ་ཏི? ཨ་ཏི་ན་ཡ་ཉྙཱུ བྷ་ཝཾ, ཨ་ཏི་ན་ཡ་ཉྙཱུ ནཱ་མཱ་ཏི བྷ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ན པ་ན བྷ་ཝཾ ས་དྡ་ག་ཏིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་དྡ་ག་ཏི་ཡོ ཙ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཚ་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ཚ་ཊྛ་མོ, ‘‘སུ་ཏྟ་མེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ས་དྡ་ག་ཏི, ‘‘དེ་ཝོ་ཡེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ས་དྡ་ག་ཏི, ‘‘དི་ཊྛི ཨེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ས་དྡ་ག་ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ་སུ ས་དྡ་ག་ཏཱི་སུ ‘‘པཱ་པཱི ཨེ་ཝ པཱ་པི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཀ་ཏ་རཾ ས་དྡ་ག་ཏིཾ ཝ་དེ་སི? ‘‘ས་ཏྠཱ རཱ་ཛཱ བྲ་ཧྨཱ ས་ཁཱ ཨ་ཏྟཱ སཱ པུ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཀ་ཏ་རཾ ས་དྡ་ག་ཏིཾ ཝ་དེ་སི? ཀ་ཏ་ར་ས་དྡ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཙ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་སཱི་ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨ་དྡྷཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཀི་ཉྩི ཨ་དི་སྭཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སོ ན་ཡོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏཱ་དི་ས་སྨི་ཉྷི ན་ཡེ ‘‘པཱ་པི་མ་ཏཱ པཱ་པི་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨི་མ་ནྟུཔ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡེ་ན པ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ པ་ས་ཏྠ་ཏ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧི ས་མྨཱ ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྲི་དཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ –
‘‘ཛ་ཡོ ཧི བུ་དྡྷ་སྶ སི་རཱི་མ་ཏོ ཨ་ཡཾ,
མཱ་ར་སྶ ཙ པཱ་པི་མ་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡོ;
ཨུ་གྒྷོ་ས་ཡུཾ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་མོ་དི་ཏཱ,
ཛ་ཡཾ ཏ་དཱ དེ་ཝ་ག་ཎཱ མ་ཧེ་སི་ནོ’’ཏི ཙ,
‘‘སཱ་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཕ་ལཱུ་པེ་ཏོ, ཁ་ནྡྷི་མཱ་ཝ་མ་ཧཱ་དུ་མོ’’ཏི ཙ.
པཱ་པི་མཱ, པཱ་པི་མཱ, པཱ་པི་མ་ནྟོ. པཱ་པི་མ་ནྟཾ. སེ་སཾ ནེ་ཡྻཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཁ་ནྡྷི་མཱ, པུ་ཏྟི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཧི་མ་ཝ་ནྟུ ས་ཏི་མ་ནྟཱདཱི་ནཾ ཝི་སེ་སཾ བྲཱུ་མ. ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ. ས་ཏི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ. བ་ནྡྷུ་མཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ. ཙ་ནྡི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. བ་ནྡྷུ་མ་སྶ ར་ཉྙོ. ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཙ པ་ར་སྶ ཙ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཙྩཱ་དི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ’’ཏི དྭི་ནྣཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘དྭི་ནྣཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’ཏི, ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏི་ཎྞ’’ནྟི ཙེ་ཏྠ ཀ་ཐཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏཱ་ན་མྤཱི་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བ་ཧ་ཝོ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པཱ་ལི༹་ཡོ ཋ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ’’ཏི་དཾ ཝི་ན་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྭེ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ན་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཉྷི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝོ་ཧཱ་རེ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི་དཾ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྭི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྲ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟོ’’ཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མྤི, ཏེ་ནཱ་ཧ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཐེ་རོ ‘‘ཧི་མ་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ན་ཡོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་པཱ་ལི༹ ཙ ནཱ་མ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ.
ཨ་ཧཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ;
ཨ་ཏུ་ལོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ན, པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཛུ་ཏི་ནྡྷ་རོ.
ག་ཏི་མ་ནྟོ ས་ཏི་མ་ནྟོ, དྷི་ཏི་མ་ནྟོ ཙ སོ ཨི་སི;
ས་དྡྷ་མྨ་དྷཱ་ར་ཀོ ཐེ་རོ, ཨཱ་ན་ནྡོ ར་ཏ་ནཱ་ཀ་རོ’’
ཨི་ཙྩཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ‘‘པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ད་ནྟཱ་ནི་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ནེ་སཾ གཱ་ཐཱ་ཝི་ས་ཡེ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཝཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟུ་ས་ཏི་མ་ནྟུས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ལི་ངྒ་ནྟ་ཝ་སེ་ན དྭི་ལི་ངྒ་ཀ་པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ ཙ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཙ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྲ ཧི ‘‘སི་རི་མཱ’’ཏི པ་དཾ སུ་ཏི་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་དྭ་ཡེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ དྭི་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. ‘‘སི་རི་མཱ པུ་རི་སོ’’ཏི ཧི ཨ་ཏྠེ ཨཱཀཱ་ར་ནྟཾ པུ་ལླི་ངྒཾ, ‘‘སི་རི་མཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱི’’ཏི ཨ་ཏྠེ ཨཱཀཱ་ར་ནྟཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཨུཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན པ་ཙྪི་མཾ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀཾ, སི་རཱི ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི སོ སི་རི་མཱ་ཏི པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཙ་ནཾ, སི་རཱི ཡ་སྶཱ ཨ་ཏྠི སཱ སི་རི་མཱ་ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏྲི་མཱ་ནི ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་པི པུ་རི་ས་པ་ད་ཏྠ་ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ བྷི་ནྣ་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནེ་ཏ་བྦོ. སི་རི་མཱ, སི་རི་མཱ, སི་རི་མ་ནྟོ. སི་རི་མ་ནྟཾ, སི་རི་མ་ནྟེ. སི་རི་མ་ཏཱ, སི་རི་མ་ནྟེ་ན. གུ་ཎ་ཝ་ནྟུས་དྡ་སྶེ་ཝ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. སི་རི་མཱ, སི་རི་མཱ, སི་རི་མཱ་ཡོ. སི་རི་མཾ, སི་རི་མཱ, སི་རི་མཱ་ཡོ. སི་རི་མཱ་ཡ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ཨེ་ཝཾ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་སུ་ཏི་ཀ་ས་དྡཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་སུ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་མཱ་ན་ནི་བྦ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ་པི ཧི ཨ་ས་མཱ་ན་སུ་ཏི་ཀ་སྶ ‘‘སི་རི་མཱ’’ཏི ས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡཾ པ་དཱ་ནཾ ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཀཱ་ཙི་པི ས་མཱ་ན་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཏྲི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘སི་རི་མཱ’’ཏི པ་དཾ དྭེ་དྷཱ, པུ་མི་ཏྠཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ;
བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཏྠ པུ་ལླི་ངྒ་མི་ཙྪི་ཏཾ.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ པ་དེ་ན ཝི་ས་དི་སཱ་ནི གུ་ཎ་ཝཱ་ས་ཏི་མཱདཱི་ནི པ་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ས་དྡྷིཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཧི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཏ་བྦི་ས་དི་སཱ་ནི པ་དཱ་ནི ད་སྶེ་སྶཱ་མ ས་དྡྷིཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཧི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ?
རཱ་ཛཱ བྲ་ཧྨཱ ས་ཁཱ ཨ་ཏྟཱ, ཨཱ་ཏུ་མཱ སཱ པུ་མཱ ར་ཧཱ;
ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑ-དྷ་མྨཱ ཙ ཝི་ཝ་ཊ་ཙྪ་དཱ.
ཝ་ཏྟ་ཧཱ ཙ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ-སི་རཱ ཙེ་ཝ ཡུ་ཝཱ་པི ཙ;
མ་གྷ་ཝ ཨ་དྡྷ མུ་དྡྷཱ་དི, ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ‘‘སཱ’’ཏི པ་ད་མེ་ཝ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་མཱ་ཀཱ་ར་ནྟཾ, སེ་སཱ་ནི པ་ན ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཨཱཀཱ་ར་ནྟཱ་ནི.
རཱ་ཛཱ, རཱ་ཛཱ, རཱ་ཛཱ་ནོ. རཱ་ཛཱ་ནཾ, རཱ་ཛཾ, རཱ་ཛཱ་ནོ. ར་ཉྙཱ, རཱ་ཛི་ནཱ, རཱ་ཛཱུ་ཧི, རཱ་ཛཱུ་བྷི. ར་ཉྙོ, རཱ་ཛི་ནོ, ར་ཉྙཾ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ, རཱ་ཛཱ་ནཾ. ར་ཉྙཱ, རཱ་ཛཱུ་ཧི, རཱ་ཛཱུ་བྷི. ར་ཉྙོ, རཱ་ཛི་ནོ, ར་ཉྙཾ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ, རཱ་ཛཱ་ནཾ. ར་ཉྙེ, རཱ་ཛི་ནི, རཱ་ཛཱུ་སུ. བྷོ རཱ་ཛ, བྷ་ཝ་ནྟོ རཱ་ཛཱ་ནོ, བྷ་ཝ་ནྟོ རཱ་ཛཱ ཨི་ཏི ཝཱ, ཨ་ཡ་མ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི.
ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀཱདཱི་སུ ‘‘རཱ་ཛཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀཱ་དཱི་སུ ན ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ནེ་ཏཱ་དི་སཱ ས་ཁཱ ཧོ་ནྟི, ལ་བྦྷཱ མེ ཛཱི་ཝ་ཏོ ས་ཁཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཁཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘རཱ་ཛཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ‘‘བྲ་ཧྨཱ, ཨ་ཏྟཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི རཱུ་པ་ཝི་སེ་སེ་ན.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཾ རཱ་ཛ་བྷོ་གཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨ་ཝ་སེ་སོ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ རཱ་ཛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ན ཨཱ་ག་ཏཾ. ‘‘ས་བྦ་ད་ཏྟེ་ན རཱ་ཛི་ནཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘རཱ་ཛི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡ་ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ, པཱུ་ཛཾ ལ་བྷ་ཏི བྷ་ཏྟུ་སཱུ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘རཱ་ཛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་རཱུ་པ་སི་དྡྷིག་ནྠེ་སུ པ་ན ‘‘རཱ་ཛེ་ན, རཱ་ཛེ་ཧི, རཱ་ཛེ་བྷི. རཱ་ཛེ་སཱུ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ་སུ ཏཱ་ནི ནཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠེ་ཏཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པཱ་ལི༹་ན་ཡེ ཧི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ ཨཱི་དི་སཱ་ནི པ་དཱ་ནི ས་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནཱ་ཉྙ་ཏྲ, ཨ་ཏྲི་མེ པ་ཡོ་གཱ – ‘‘ཨཱ་ཝུ་ཏྠཾ དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ནཱ’’ཏི ཙ, ‘‘སི་ཝི་རཱ་ཛེ་ན པེ་སི་ཏོ’’ཏི ཙ, ‘‘པ་ཛཱ་པ་ཏི་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒ’’ནྟི ཙ, ‘‘ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ, སི་ཝཱི་ནཾ ར་ཊྛ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ’’ཏི ཙ, ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘རཱ་ཛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ པ་སྶཱ་མ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་པི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནེ ས་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནཱ་ཉྙ་ཏྲ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦ་མི་དཾ ཋཱ་ནཾ. ཀོ ཧི ནཱ་མ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ས་བྦ་སོ ན་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མཱ་ས་ནྟ་ག་ཏརཱ་ཛ-ས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡོ དྭི་དྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟེ ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་ཀཱ་ར་ནྟཝ་སེ་ན. ཏཏྲོཀཱ་ར་ནྟཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛོ ཡུ་ཝ་རཱ་ཛོ སི་ཝི་རཱ་ཛོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨཱཀཱ་ར་ནྟཱ པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ སི་ཝི་རཱ་ཛཱ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ས་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ས་བྦ་མི་ཏྟོ ས་བྦ་ས་ཁོ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ཁོ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་ཝ་སྶ་མི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མཱ་སེ་སུ ‘‘དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན, དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི དི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟ་རཱུ་པཱ་ནི ཨེ་ཝ, ནཱཀཱ་ར་ནྟ་རཱུ་པཱ་ནི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་བྷི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་མྷཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་བྷི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་མྷི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་སུ. བྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟིན་ཡེ་ཧི པ་ན ‘‘བྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛོ’’ཏི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ‘‘སི་ཝི་རཱ་ཛོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛོ དེ་ཝ་རཱ་ཛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ནཱཀཱ་ར་ནྟ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ –
མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ. མ་ཧཱ་ར་ཉྙཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་བྷི. མ་ཧཱ་ར་ཉྙོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནོ, མ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ. མ་ཧཱ་ར་ཉྙཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་བྷི. མ་ཧཱ་ར་ཉྙོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནོ, མ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ. མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་སུ. བྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ.
ཨི་དྷཱ་པི པ་ཀ་ར་ཎ་དྭ་ཡ་ན་ཡེ་ན ‘‘བྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི་པི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་པ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ‘‘སི་ཝི་རཱ་ཛཱ, དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ, དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དྷ ཨ་པ་རཱ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀྲི་ཡཱ་པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནྟོ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཾ མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛོ ཏི་ཊྛ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཾ པ་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ པ་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་ར་ཉྙཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན ཀ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་བྷི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་བྷི ཀ་ཏཾ. མ་ཧཱ་ར་ཉྙོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ དཱི་ཡ་ཏེ, མ་ཧཱ་ར་ཉྙཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་མྷཱ ནི་སྶ་ཊཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་བྷི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་བྷི ནི་སྶ་ཊཾ. མ་ཧཱ་ར་ཉྙོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ, མ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ. མ་ཧཱ་ར་ཉྙེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ནི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་མྷི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་སུ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. བྷོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཏྭཾ ཏི་ཊྛ, བྷོ་ནྟོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ ཏི་ཊྛ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡུ་ཝ་རཱ་ཛཱ, ཡུ་ཝ་རཱ་ཛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཀེ་ཙེ་ཏྠ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ཏྟུ་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ མ་ཧ་ནྟོ ཙ པ་ར་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ, ན་ནྭེ་ཏེ་སུ་པི པ་དེ་སུ ཀཱ་ནི་ཙི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཀཱ་ནི་ཙི ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘པ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ཏྟཱ་རེ་ནེ་ཏྠ སོ ཙ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ་ཡཱ་མོ སོ ཙ མ་ཧ་ནྟོ པ་ར་ཀྐ་མོ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ ན་ཝ་ངྒེ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ས་དྡེ་སུ ཙ ཨ་ཏྠེ་སུ ཙ སོ་ཏཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཀོ་ས་ལླུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶོ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ཀ་ཏོ, ཡཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི ཏེ་ན པ་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་སུ ཀཱ་ནི་ཙི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཀཱ་ནི་ཙི ན ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡཱ་ནི ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ –
‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, ཀཾ་སོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་གྒ་ཧོ;
དྷ་ནུཾ ཏཱུ་ཎི་ཉྩ ནི་ཀྑི་པྤ, སཾ་ཡ་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པཱ་ག་མཱི’’ཏི
ཨི་དཾ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་རཱ་ཛས་དྡ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ་ས་ཁོ’’ཏི པཱ་ལི༹ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛོ’’ཏི་པི ཨོཀཱ་ར་ནྟོ དི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘ཏ་མ་བྲ་ཝི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ. ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི དི་སྶ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛས་དྡ་སྶ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་ཏྟེ སི་དྡྷེ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་མྷཱ’’ཏི པ་ཉྩ་མི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨིཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་མྷཱི’’ཏི ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ སི་དྡྷཱ་ནི ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ‘‘རཱ་ཛེ་ན, རཱ་ཛ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཡ་སྨཱ ‘‘རཱ་ཛཱ བྲ་ཧྨཱ ས་ཁཱ ཨ་ཏྟཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ‘‘པུ་རི་སོ ཨུ་ར་གོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་དི་སཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ནེ་སཾ ‘‘ར་ཉྙཱ བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ཁི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟེ་ན སཱ་ནཱ པུ་མུ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝི་ས་དི་སཱ་ནི་པི རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ན ས་ཀྐཱ ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ནི་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ དུ་ཛྫཱ་ན་ཏྟཱ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་པ་དཱ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. མ་ཧཱ་རཱ་ཛས་དྡཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨོཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ་ཡེ་ཝ ‘‘པུ་རི་སན་ཡོ་ག་དྷཱ ཨི་མེ ས་དྡཱ’’ཏི ན་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི –
‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི ཏེ དུ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ཡཾ སེ་སི མ་ཏ་སཱ་ཡི་ཀཾ;
ཡ་སྶ ཏེ ཀ་ཌྜྷ་མཱ་ན་སྶ, ཧ་ཏྠཱ ད་ཎྜོ་ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི
ཨེ་ཏྠ ‘‘ཧ་ཏྠཱ’’ཏི, ‘‘ཨ་ཏྟ་ད་ཎྜཱ བྷ་ཡཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ད་ཎྜཱ’’ཏི ཙ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་སྶ པ་ཉྩ་མི་ཡེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཨུ་ར་གཱ, པ་ཊ་ངྒཱ, ཝི་ཧ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཨོཀཱ་ར་ནྟཱ་ནི པ་ཉྩ་མི་ཡེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ‘‘དཱ་ཋི་ནི མཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཝ྄ཧོ, སི་ངྒཱ་ལོ མ་མ པཱ་ཎ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཉྙ་ཝ྄ཧོ’’ཏི, ‘‘སུ་དྡྷཱ སུ་དྡྷེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ, ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ’’ཏི ཙ ཀྲི་ཡཱ་པ་ད་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ག་ཙྪ་ཝ྄ཧོ, བྷུ་ཉྫ་ཝ྄ཧོ, ས་ཡ་ཝ྄ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ག་ཎྷ་ནྟི ཙ ཏཱ་དི་སཱ་ནི པ་ད་རཱུ་པཱ་ནི སཱ་ས་ནེ སུ་ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི་པི ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ན ག་ཧ་ཎེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཐཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཏ་སྨིཾ པ་རི་པུ་ཎྞཱ བྷ་ཝ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ནཱ་མི་ཀ་པ་དཱ་ནི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཱ་ནི ཙ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐཾ པཱ་ཊི་ཨེ་ཀྐཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཝཱ ནཱ་མ་ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ཧི ཚ་ནྣ་ཝུ་ཏི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏི་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི ན ས་ནྟི, ན་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨི་ཏི ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་མྷེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ་ནི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཏུ་མྷེ ཏི་ཊྛ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཙ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་ཡ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཙ ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་སེ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ,
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, ས་མ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་རོ དི་སཱ;
ད་དྡ་ལ༹ྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཝ་ནེ ཀཱ་པི་ལ་ཝ་ཏྠ་ཝེ’’ཏི
ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི པཱ་ལི༹་ཉྩ པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཉྩ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ས་མཱ་སེ ‘‘རཱ་ཛཾ, རཱ་ཛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན པ་སྶཱ་མ, ཏ་སྨཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མི་དཾ ཋཱ་ནཾ. ཨི་ད་ཉྷི དུ་དྡ་སཾ ཝཱི་ར་ཛཱ་ཏི་ནཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཝཱ པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ་སུ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ས་མཱ་སེ ‘‘རཱ་ཛཾ, རཱ་ཛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་དཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ. ཀོ ཧི ནཱ་མ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཝོ་ཧཱ་ར་པྤ་བྷེ་དཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ཧི མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷོ ཨ་ནཱ་དཱ་ནོ, ནི་རུ་ཏྟི་པ་ད་ཀོ་ཝི་དོ;
ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ, ཛ་ཉྙཱ པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནི ཙཱ’’ཏི.
བྲ་ཧྨཱ, བྲ་ཧྨཱ, བྲ་ཧྨཱ་ནོ. བྲ་ཧྨཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨཾ, བྲ་ཧྨཱ་ནོ. བྲ་ཧྨུ་ནཱ, བྲ་ཧྨེ་ཧི, བྲ་ཧྨེ་བྷི, བྲ་ཧྨཱུ་ཧི, བྲ་ཧྨཱུ་བྷི. བྲ་ཧྨ་སྶ, བྲ་ཧྨུ་ནོ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨཱུ་ནཾ. བྲ་ཧྨུ་ནཱ, བྲ་ཧྨེ་ཧི, བྲ་ཧྨེ་བྷི, བྲ་ཧྨཱུ་ཧི, བྲ་ཧྨཱུ་བྷི. བྲ་ཧྨ་སྶ, བྲ་ཧྨུ་ནོ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨཱུ་ནཾ. བྲ་ཧྨ་ནི, བྲ་ཧྨེ་སུ, བྷོ བྲ་ཧྨ, བྷོ བྲ་ཧྨེ, བྷ་ཝ་ནྟོ བྲ་ཧྨཱ་ནོ.
ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རརུ་ཙི་ཡཱ ‘‘བྷོ བྲ་ཧྨཱ’’ཨི་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧི བྲ་ཧྨཱུ་ཧཱི’’ཏི ཊཱི་ཀཱཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ, ‘‘བྲ་ཧྨཱུ་ནཾ ཝ་ཙཱི་གྷོ་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘བྲ་ཧྨཱུ་ནཾ ཝི་མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ, ‘‘ཝི་ཧིཾ་ས་ས་ཉྙཱི པ་གུ་ཎཾ ན བྷཱ་སིཾ, དྷ་མྨཾ པ་ཎཱི་ཏཾ མ་ནུ་ཛེ་སུ བྲ་ཧྨེ’’ཏི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཙ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘བྲ་ཧྨཱུ་ཧི, བྲ་ཧྨཱུ་བྷི, བྲ་ཧྨཱུ་ནཾ, བྲ་ཧྨེ’’ཏི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ་སུ ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི.
ས་ཁཱ, ས་ཁཱ, ས་ཁི་ནོ, ས་ཁཱ་ནོ, ས་ཁཱ་ཡོ. ས་ཁཾ, ས་ཁཱ་རཾ, ས་ཁཱ་ནཾ, ས་ཁི་ནོ, ས་ཁཱ་ནོ, ས་ཁཱ་ཡོ. ས་ཁི་ནཱ, ས་ཁཱ་རེ་ཧི, ས་ཁཱ་རེ་བྷི, ས་ཁེ་ཧི, ས་ཁེ་བྷི. ས་ཁི་སྶ, ས་ཁི་ནོ, ས་ཁཱི་ནཾ, ས་ཁཱ་རཱ་ནཾ, ས་ཁཱ་ནཾ. ས་ཁཱ་ར་སྨཱ, ས་ཁི་ནཱ, ས་ཁཱ་རེ་ཧི, ས་ཁཱ་རེ་བྷི, ས་ཁེ་ཧི, ས་ཁེ་བྷི. ས་ཁི་སྶ, ས་ཁི་ནོ, ས་ཁཱི་ནཾ, ས་ཁཱ་རཱ་ནཾ, ས་ཁཱ་ནཾ. ས་ཁེ, ས་ཁེ་སུ, ས་ཁཱ་རེ་སུ. བྷོ ས་ཁ, བྷོ ས་ཁཱ, བྷོ ས་ཁི, བྷོ ས་ཁཱི, བྷོ ས་ཁེ, བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ཁི་ནོ, ས་ཁཱ་ནོ, ས་ཁཱ་ཡོ.
ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རམ་ཏེ་ན ‘‘བྷོ ས་ཁཱ’’ཨི་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཀྐ་ཊ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ‘‘ཧ་རེ ས་ཁཱ ཀི་སྶ ནུ མཾ ཛ་ཧཱ་སཱི’’ཏི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ས་ཁཱས་དྡོ ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་ར་ན་ཡོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྨཱ ‘‘ནེ་ཏཱ་དི་སཱ ས་ཁཱ ཧོ་ནྟི, ལ་བྦྷཱ མེ ཛཱི་ཝ་ཏོ ས་ཁཱ’’ཏི མ་ནོ་ཛ་ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་ཁཱས་དྡོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མྤི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པཱ་དེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ཁཱས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་བྦ་མི་ཏྟོ ས་བྦ་ས་ཁོ, ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ’’ཏི པཱ་ཋཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ས་མཱ་སེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ས་ཁས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ བྷ་ཝ་ཏི ‘‘ས་བྦ་ས་ཁོ, ས་བྦ་ས་ཁཱ, ས་བྦ་ས་ཁཾ, ས་བྦ་ས་ཁེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་རི་སན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ས་མཱ་ས་ཝི་གྒ་ཧོ – ས་བྦེ་སཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཁཱ, ས་བྦེ ཝཱ ཛ་ནཱ ས་ཁི་ནོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་བྦ་ས་ཁོ, ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ཝེ་རཱི་ཏི.
ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟཱ་ནོ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ, ཨ་ཏྟེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནེ་བྷི. ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནེ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནེ་བྷི. ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནི, ཨ་ཏྟ་ནེ་སུ. བྷོ ཨ་ཏྟ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ, བྷོ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནོ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཏྟཾ ནི་ར་ངྐ་ཏྭཱ་ན པི་ཡཱ་ནི སེ་ཝ་ཏི.
‘‘ས་ཙེ ག་ཙྪ་སི པ་ཉྩཱ་ལཾ, ཁི་པྤ’མ་ཏྟཾ ཛ་ཧི་སྶ་སི;
མི་གཾ པ་ནྠཱ་ནུ་པ་ནྣཾ་ཝ, མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡ་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི
པཱ་ལཱི༹་སུ ‘‘ཨ་ཏྟ’’ནྟི ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛཱི་ན་མེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཙ ན དི་སྶ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཛི་ན་ཏ་ནྟིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
‘‘ཨཱ་ཏུ་མཱ, ཨཱ་ཏུ་མཱ, ཨཱ་ཏུ་མཱ་ནོ. ཨཱ་ཏུ་མཱ་ནཾ, ཨཱ་ཏུ་མཾ, ཨཱ་ཏུ་མཱ་ནོ. ཨཱ་ཏུ་མེ་ན, ཨཱ་ཏུ་མེ་ཧི, ཨཱ་ཏུ་མེ་བྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ ཨཱ་ཏུ་མ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཏུ་མཱ, ཨཱ་ཏུ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲ ཨ་ཏྟས་དྡ་སྶ ས་མཱ་སེ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ. བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་ན, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་ཧི, བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟེ་བྷཱི’’ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ནེ་ཝ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
སཱ, སཱ, སཱ་ནོ. སཱ་ནཾ, སཱ་ནེ. སཱ་ནཱ, སཱ་ནེ་ཧི, སཱ་ནེ་བྷི. སཱ་སྶ, སཱ་ནཾ. སཱ་ནཱ, སཱ་ནེ་ཧི, སཱ་ནེ་བྷི. སཱ་སྶ, སཱ་ནཾ. སཱ་ནེ, སཱ་ནེ་སུ. བྷོ སཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ སཱ་ནོ. སཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ན་ཁོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ན ཡ་ཏྠ སཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. སཱ་ཝ ཝཱ་རེ་ནྟི སཱུ་ཀ་ར’’ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི. ཀེ་ཙི པ་ན སཱས་དྡ་སྶ དུ་ཏི་ཡཱ་ཏ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘སཾ, སེ. སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཱ་ནི ‘‘སཾ, སེ. སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཙེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཙ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཙ དི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱ་ནོ ཏི་ཊྛ་ནྟི. སཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, སཱ་ནེ པ་སྶ་ཏི. སཱ་ནཱ ཀ་ཏཾ, སཱ་ནེ་ཧི ཀ་ཏཾ, སཱ་ནེ་བྷི ཀ་ཏཾ. སཱ་སྶ དཱི་ཡ་ཏེ, སཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏེ. སཱ་ནཱ ནི་སྶ་ཊཾ, སཱ་ནེ་ཧི ནི་སྶ་ཊཾ, སཱ་ནེ་བྷི ནི་སྶ་ཊཾ. སཱ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ, སཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ. སཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, སཱ་ནེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. བྷོ སཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ སཱ་ནོ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ཡ་ཐཱ ‘‘སེ་ཧི དཱ་རེ་ཧི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ལླི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ‘‘ས་ཀོ’’ཨི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ས་ས་དྡ་སྶ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཡ་ནྟི སོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘སོ, སཱ. སཾ, སེ. སེ་ན, སེ་ཧི, སེ་བྷི. ས་སྶ, སཱ་ནཾ. སཱ, ས་སྨཱ, ས་མྷཱ, སེ་ཧི, སེ་བྷི. ས་སྶ, སཱ་ནཾ. སེ, ས་སྨིཾ, ས་མྷི, སེ་སཱུ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ སཱས་དྡ་སྶ རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ‘‘ཧིཾ་ས་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ, ཏ་ཙ་སཱ་རཾ་ཝ སཾ ཕ་ལཾ. སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཏ་པྤེ་ནྟི, ཀོ་ས་ལཾ སེ་ན’ས་ནྟུ་ཊྛཾ, ཛཱི་ཝ་གྒཱ་ཧཾ ཨ་གཱ་ཧ་ཡཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ས་ཀ་མི་ཙྩ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ སས་དྡ་སྶ ‘‘སཾ, སཱ་ནི, སཱ. སཾ, སཱ་ནི, སེ. སེ་ན, སེ་ཧི, སེ་བྷི. ས་སྶ, སཱ་ནཾ. སཱ, ས་སྨཱ, ས་མྷཱ, སེ་ཧི, སེ་བྷི. ས་སྶ, སཱ་ནཾ. སེ, ས་སྨིཾ, ས་མྷི, སེ་སཱུ’’ཏི ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ སཱས་དྡ་སྶ རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི དུ་ཏི་ཡཱ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ཋཱ་ནེ ‘‘སཾ, སེ. སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་སྨཱ ཙ པ་ཉྩ་མཱི་ཋཱ་ནེ ‘‘སཱ, ས་སྨཱ, ས་མྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཏྟ་མཱི་ཋཱ་ནེ ཙ ‘‘སེ, ས་སྨིཾ, ས་མྷཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ? ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཀྐ་གཱ་ཧ་མ་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧི སཱས་དྡོ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ, ན པུ་རི་ས ཙི་ཏྟས་དྡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ. ཡཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ཨཱི་དི་སཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི སི་ཡུཾ, སཱ ཙ པ་ཀ་ཏི ན་ཏྠི. ན ཙེ་སོ ‘‘རཱ་ཛཱ, བྲ་ཧྨཱ, ས་ཁཱ, ཨ་ཏྟཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མཾ ཨཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ནི་ཙྩམོཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ གོས་དྡོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩམཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ. ནི་ཙྩམཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ ཨེཝ་རཱུ་པཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ན བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ་ན ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཙེ་པི མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ ‘‘ཨ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟེ་ནཱ’ཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཏོ ‘སཾ, སེ་ནཱ’ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི ‘‘རཱ་ཛཱ, བྲ་ཧྨཱ, ས་ཁཱ, ཨ་ཏྟཱ, སཱ, པུ་མཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ད་མཱ་ལཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་དི་ས་ཏྟཱ ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨཱི་དི་སེ ཧི ཋཱ་ནེ ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ས་དོ་སཾ་ཡེ་ཝ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན་པི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་པ་ར་མྤི ཨ་ཏྲ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘སཱ་ཧི ནཱ་རཱི་ཧི ཏེ ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་རཱི’’ཏི, ‘‘སཱ ནཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་སྶ ཀ་ཉྙཱས་དྡེ་ན ས་དི་ས་སྶ སཱས་དྡ་སྶ ‘‘སཱ, སཱ, སཱ་ཡོ. སཾ, སཱ, སཱ་ཡོ. སཱ་ཡ, སཱ་ཧི, སཱ་བྷི. སཱ་ཡ, སཱ་ནཾ. སཱ་ཡ, སཱ་ཧི, སཱ་བྷི. སཱ་ཡ, སཱ་ནཾ. སཱ་ཡ, སཱ་ཡཾ, སཱ་སཱུ’’ཏི ཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་མ་སྶ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ སཱས་དྡ་སྶ རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀ་སྨཱ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཙ ‘‘སཱ་ཧི, སཱ་བྷཱི’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཀ་སྨཱ ཙ ས་ཏྟ་མཱི་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ‘‘སཱ་སཱུ’’ཏི? ཨི་ད་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ ཙ པ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ པུ་བྦ་ཀྑ་ར་སྶ ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་སྶ’’ཨི་ཏི རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི? ཨི་ད་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ སཱས་དྡ་སྶ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ སཱས་དྡ་སྶ ཡ་ཐཱ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ་པ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ པུ་རི་སས་དྡ་སྶ ‘‘པུ་རི་ས་སྶཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་རཱུ་པཾ བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ཙྩཱ་ནོ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ སཱས་དྡ་སྶ རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ པུ་བྦ་ཀྑ་ར་སྶ དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘སཱ་སྶ’’ཨི་ཏི རཱུ་པ་མཱ་ཧ. ཀ་སྨཱ ཙ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ‘‘སཱ་ཡ’’ཨི་ཏི རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི? ཨི་ད་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧི ཨཱཀཱ་ར་ནྟི་ཏྠི་ལི་ངྒེ གྷས་ཉྙ་ཏོ ཨཱཀཱ་ར་ཏོ པ་རེ་སཾ ནཱདཱི་ནཾ ཨཱ་ཡཱདེ་ས་ཉྩ ཨཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏོ པ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨཱ་ཡཱདེ་ས་ཉྩ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒེ ཨགྷཏོ ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་ཏོ པ་ར་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨཱ་ཡཱདེ་སོ ན དི་སྶ་ཏི. ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཙ ཏཱ་དི་སཾ རཱུ་པཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ. ཡཱ པ་ན་མྷེ་ཧི ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ སཱས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ་ཡེ་ཝ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ལི་ངྒ་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ སཱ སོ སཾཨི་ཙྩེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པ་དཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་སུ པ་དཱ་ནཾ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡོ ཏུ་མྷེ་ཧི སཱས་དྡོ ‘‘ཏཾས་དྡ་ཏྠེ ཙ སུ་ན་ཁེ ཙ ས་ཀ་མི་ཙྩ་ཏྠེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཏཾ ‘‘སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? ན ཛཱ་ན་ནྟི, པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ན ཛཱ་ན་ནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནཱ ཙེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏཱ ཙ. པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཧི ‘‘སཱ མ་དྡཱི ནཱ་ག་མཱ་རུ་ཧི, ནཱ་ཏི་བ་དྡྷཾ་ཝ ཀུ་ཉྫ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱས་དྡ་སྶ ཏཾ་ས་དྡ་ཏྠ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱས་དྡོ ཏཾས་དྡ་ཏྠེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ན ཡ་ཏྠ སཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཛཱ་ཏི་མྤི སུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ ཨ་མ་ཏ་ར་ས་བྷཱ་གི་ནོ བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱས་དྡ་སྶ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.