༥. ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒ་ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ
བྷཱུ དྷཱ་ཏུ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ, ནཱ་མི་ཀཱ་ན་མི་ཏོ པ་རཾ;
ནཱ་མ་མཱ་ལཾ པ་ཀཱ་སི་སྶཾ, ནཱ་མ་མཱ་ལ་ནྟ་ར་མྤི ཙ.
ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ན ཧེ་སྶ་ཏི;
པ་བྷེ་དོ ནཱ་མ་མཱ་ལཱ་ནཾ, པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཝ ཧེ་ཧི་ཏི.
པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱི་ཧཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ མ་ཏཾ སུ་ཏཾ;
པུ་རེ་ཙ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ན, ཝ་ཀྑཱ་མི ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ.
པུ་རི་སོ, པུ་རི་སཱ. པུ་རི་སཾ, པུ་རི་སེ. པུ་རི་སེ་ན, པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་བྷི. པུ་རི་ས་སྶ, པུ་རི་སཱ་ནཾ. པུ་རི་སཱ, པུ་རི་ས་སྨཱ, པུ་རི་ས་མྷཱ, པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་བྷི. པུ་རི་ས་སྶ, པུ་རི་སཱ་ནཾ. པུ་རི་སེ, པུ་རི་ས་སྨིཾ, པུ་རི་ས་མྷི, པུ་རི་སེ་སུ. བྷོ པུ་རི་ས, བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ.
ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན པ་བྷི་ནྣ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ན ཀ་ཏ་སྨཱ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏོ པུ་རི་སཨི་ཙྩེ་ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ན་ཡོ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ན་ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཏཾ ཡ་ཐཱ? པུ་རི་སོ ཏི་ཊྛ་ཏི, པུ་རི་སཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་ཏྲ པུ་རི་སོཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་སཱཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི.
པུ་རི་སཾ པ་སྶ་ཏི, པུ་རི་སེ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྲ པུ་རི་སནྟི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་སེཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི.
པུ་རི་སེ་ན ཀ་ཏཾ, པུ་རི་སེ་ཧི ཀ་ཏཾ, པུ་རི་སེ་བྷི ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་སེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་བྷཱིཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི.
པུ་རི་ས་སྶ དཱི་ཡ་ཏེ, པུ་རི་སཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏེ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་ས་སྶཱཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་སཱ་ནནྟི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི.
པུ་རི་སཱ ནི་སྶ་ཊཾ, པུ་རི་ས་སྨཱ ནི་སྶ་ཊཾ, པུ་རི་ས་མྷཱ ནི་སྶ་ཊཾ, པུ་རི་སེ་ཧི ནི་སྶ་ཊཾ, པུ་རི་སེ་བྷི ནི་སྶ་ཊཾ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་སཱཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི. པུ་རི་ས་སྨཱཏི…པེ… པུ་རི་ས་མྷཱཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་བྷཱིཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི.
པུ་རི་ས་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ, པུ་རི་སཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་ས་སྶཱཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་སཱ་ནནྟི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི.
པུ་རི་སེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, པུ་རི་ས་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, པུ་རི་ས་མྷི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, པུ་རི་སེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. ཏ་ཏྲ པུ་རི་སེཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, པུ་རི་ས་སྨིནྟི…པེ… པུ་རི་ས་མྷཱིཏི…པེ… པུ་རི་སེ་སཱུཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི.
བྷོ པུ་རི་ས ཏི་ཊྛ, བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ ཏི་ཊྛ་ཐ. ཏ་ཏྲ བྷོ པུ་རི་སཨི་ཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱཨི་ཏི པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ན་ཡོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཙཱུ་ལ༹་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས’’ཨི་ཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་སཱ’’ཨི་ཏི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱ་དི་སོ ན་ཡོ ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི བ་ཧཱུ་ན་མཱ་ལ་པ་ན་ཝི་ས་ཡེ ‘‘བྷོ ཡ་ཀྑཱ’’ཨི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱདཱི་སུ དི་སྶ་ན་ཏོ པ་ས་ཏྠ་ཏ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པ་མཱ་ཎ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་ར་མ་ཏེ་ན་པི ‘‘པུ་རི་སོ པུ་རི་སཱ པུ་རི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ནྟ་ནེ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, བྷོ པུ་རི་སཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ’’ཏི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ པུ་རི་སོཏི པ་ཋ་མཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སཱཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སནྟི དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སེཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སེ་ནཱཏི ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་བྷཱིཏི དྭེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པུ་རི་ས་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སཱ་ནནྟི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སཱ, པུ་རི་ས་སྨཱ, པུ་རི་ས་མྷཱཏི ཏཱི་ཎི པ་ཉྩ་མི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་བྷཱིཏི དྭེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པུ་རི་ས་སྶཱཏི ཚ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སཱ་ནནྟི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་སེ, པུ་རི་ས་སྨིཾ, པུ་རི་ས་མྷཱིཏི ཏཱི་ཎི ས་ཏྟ་མི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. པུ་རི་སེ་སཱུཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷོ པུ་རི་སཱཏི ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷོ པུ་རི་སཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱཏི དྭེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི.
ཀི་ཉྩཱ་པེ་ཏེ་སུ ‘‘པུ་རི་སཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མཱ་པ་ཉྩ་མཱི་ཨ་ཊྛ་མཱི་ནཾ, ‘‘པུ་རི་སེ’’ཏི ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཱ་ས་ཏྟ་མཱི་ནཾ, ‘‘པུ་རི་སེ་ཧི, པུ་རི་སེ་བྷཱི’’ཏི ཏ་ཏི་ཡཱ་པ་ཉྩ་མཱི་ནཾ, ‘‘པུ་རི་སཱ་ན’’ནྟི ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཚ་ཊྛཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ངྐ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? ‘‘པུ་རི་སོ ཏི་ཊྛ་ཏི, པུ་རི་སཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. པུ་རི་སཾ པ་སྶ་ཏི, པུ་རི་སེ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཙ བྷོཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. སོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘བྷོ པུ་རི་སཱ’’ཨི་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གོ་པི ག་ཧི་ཏོ. ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ’’ཏི་དཾ པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་རི་སཱ’’ཏི པུ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏི ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ‘‘བྷོ པུ་རི་ས’’ཨི་ཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་སཱ’’ཨི་ཏི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ནི་པཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏོ བྷོས་དྡོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏྲི་མཱ་ནི ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི – ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ ས་པ་རི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧེ་ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏཱི་ཏི, ནོ ཧི་དཾ བྷོ གོ་ཏ་མ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཧི བྷོ ས་མ་ཎ, བྷོ པ་བྦ་ཛི་ཏ’’ཨི་ཙྩཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ བྷོས་དྡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གེ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷོ མ་མ་པི སུ་ཎཱ་ཐ. ཡ་ཐཱ མ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཧཱ་མ ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ, ནཱ་ཧཾ བྷོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏོ ནཱ་བྦྷ་ནུ་མོ་དཱ་མི, པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨི་མཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ. བྷོ ཡ་ཀྑཱ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཾ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ པ་ན་མྷི, བྷོ དྷུ་ཏྟཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀྲི་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཏེ པུ་རི་སེ ཨཱ་ཧ བྷོ ཏུ་མྷེ མཾ མཱ་རེ་ནྟཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ མཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨི་ཙྩཱ་དི པ་ན པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ བྷོས་དྡ་སྶ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གེ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནཔྤ་ཀ་ར་ཎེ པ་ན ‘‘བྷོ པུ་རི་ས, བྷོ པུ་རི་སཱ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ག་མེ་ཧི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཀེ་ཙི པ་ན ཨ་དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ནེ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས’’ཨི་ཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ནེ པ་ན ‘‘བྷོ པུ་རི་སཱ’’ཨི་ཏི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་ལ་པ་ནེ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ཡ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་ལ་པ་ནེ ཏེ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ‘‘ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པུ་རི་སཱ་ན་མཱ་ལ་པ་ནེ ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཨ་དྡྷཱ ཏེ ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ ཙེ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པུ་རི་སཱ་ན་མཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དཱ ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཡ་དི བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྭེ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པུ་རི་སཱ་ན་མཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས’’ཨི་ཏི ར་སྶ་པ་དེ་ན་པི དཱུ་ར་ཊྛ་སྶ ཙ པུ་རི་ས་སྶཱ་ལ་པ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀི་མ་ཏྠཾ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ནེ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས’’ཨི་ཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཀི་མ་ཏྠ་ཉྩ དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ནེ ‘‘བྷོ པུ་རི་སཱ’’ཨི་ཏི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཐ.
ན་ནུ ‘‘ཏ་གྒྷ བྷ་ག་ཝཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཏ་གྒྷ སུ་ག་ཏ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་ད་བྷཱུ་ཏཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཨི་ཏི དཱི་གྷ་པ་དཾ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི དཱུ་རེ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ་པི བུ་དྡྷ་སྶཱ་ལ་པ་ན་པ་དཾ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་ད་བྷཱུ་ཏཾ ‘‘སུ་ག་ཏ’’ཨི་ཏི ར་སྶ་པ་ད་མྤི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ་སུ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་ད་སྶ ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ར་སྶ་ཏྟཾ དི་སྶ་ཏི, ‘‘སུ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་པ་ད་སྶ ཙ ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི དཱི་གྷ་ཏྟཾ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱི་གྷ་ར་སྶ་མ་ཏྟཱ་བྷེ་དཾ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་རི་ས’’ཨི་ཏི ར་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་པ་དཾ པ་ཀ་ཏི་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ན་པ་དཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏ་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན དཱུ་རེ ཋི་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ན་པ་དཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ, བྷོ ཡ་ཀྑཱ, བྷོ དྷུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པ་དཱ་ནི་པི པ་ཀ་ཏི་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་མཱ་ལ་པ་ན་པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཨཱ་ཡ་ཏ་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན དཱུ་རེ ཋི་ཏ་པུ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་མཱ་ལ་པ་ན་པ་དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི ར་སྶ་ཊྛཱ་ནེ་པི དཱི་གྷ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨཱ་ཡ་ཏེ་ན ས་རེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ་ཏེ་ན ས་རེ་ན ཨ་ཙྩཱ་ཡ་ཏེ་ན ཙ ས་རེ་ན ཝེ་དཾ པ་ཋ་ནྟི ལི་ཁི་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན ཝི་ཡ. ཨི་ཏི ས་བྦ་ཀྑ་རེ་སུ་པི ཨཱ་ཡ་ཏེ་ན ས་རེ་ནུ་ཙྩཱ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ ལི་ཁི་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ས་མྤ་ཐ་མ་ནོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ‘‘བྷོ པུ་རི་ས’’ཨི་ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན དཱུ་ར་ཊྛ་སྶ ཙ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛ་སྶ ཙ པུ་རི་ས་སྶཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏི, ‘‘བྷོ པུ་རི་སཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི་པི དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པུ་རི་སཱ་ན་མཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏི དཱུ་ར་ཊྛ་སྶ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏེ་ན ས་རེ་ན ཨཱ་མ་ནྟ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ན དཱི་གྷ་ར་སྶ་མ་ཏྟཱ་ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷོ ས་ཏྠ, བྷོ རཱ་ཛ, བྷོ ག་ཙྪ, བྷོ མུ་ནི, བྷོ ད་ཎྜི, བྷོ བྷི་ཀྑུ, བྷོ ས་ཡ་མྦྷུ, བྷོ་ཏི ཀ་ཉྙེ, བྷོ་ཏི པ་ཏྟི, བྷོ་ཏི ཨི་ཏྠི, བྷོ་ཏི ཡཱ་གུ, བྷོ་ཏི ཝ་དྷུ, བྷོ ཀུ་ལ, བྷོ ཨ་ཊྛི, བྷོ ཙ་ཀྑུ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ན་ཉྩ དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ན་ཉྩ བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྠཱ, ས་ཏྠཱ་རོ, བྷོ་ཏི་ཡོ ཀ་ཉྙཱ, ཀ་ཉྙཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨ་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ལ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ –
ཏ་སྶ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ, ར་ཉྙོ པུ་ཏྟཾ ཨ་ད་སྶ་ཡུཾ;
པུ་ཏྟོ ཙ པི་ཏ་རཾ དི་སྭཱ, དཱུ་ར་ཏོ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་ས་ཐ.
ཨཱ་ག་ཙྪུ དོ་ཝཱ་རི་ཀཱ ཁ་གྒ་བ་ནྡྷཱ,
ཀཱ་སཱ་ཝི་ཡཱ ཧ་ནྟུ མ་མཾ ཛ་ནི་ནྡ;
ཨ་ཀྑཱ་ཧི མེ པུ་ཙྪི་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ,
ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཀོ ནྭི་དྷ མ་མ་ཛྫ ཨ་ཏྠི.
ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན, ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ན ཝེ;
སུ་དེ་སི་ཏེ སོ་མ་ན་སྶ-ཛཱ་ཏ་ཀེ ས་བྦ་ད་སྶི་ནཱ.
དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ་པི ར་སྶ་ཏྟཾ, ‘‘ཛ་ནི་ནྡ’’ཨི་ཏི དི་སྶ་ཏི;
ན ཀ་ཏྠ་ཙི་པི དཱི་གྷ་ཏྟཾ, ཨི་ཏི ནཱི་ཏི མ་ཡཱ མ་ཏཱ.
ཨི་ད་མྤེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཀུ་ཏོ ནུ བྷོ ཨི་ད་མཱ་ཡཱ་ཏཾ ‘དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ནཾ ཨ་དཱུ་ར་ཊྛ་སྶཱ་ལ་པ་ན་མི’ཏི’’? ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཏོ. ས་དྡ་ས་ཏྠཾ ནཱ་མ ན ས་བྦ་སོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶོ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ན ཧོ་ཏི.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ ‘‘བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝཱ ཝོ་ཧཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཙ ཨི་དཾ སཱ་ས་ནེ ནི་རུ་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རོ, ཨི་ཏ་རཾ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ་ནཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ན་ནུ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཝ་ཙ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི ཨི་དཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི? ཏ་ནྣ, ཡ་དི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘པུ་རི་སོ པུ་རི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་རཾ དྭི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི སི ཡོ ཨཾ ཡོ ནཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
ན་ནུ ཙ བྷོ ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨ་ཛྫ ཨུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ. ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ དྭེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན པཱ་ལཱི༹་སུ བ་ཧ་ཝོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སུ་ག་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ཧི ‘‘དྭི་ནྣཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’ཏི, ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ན་ནུ ཝི་ན་ཡོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་སྨཱ ‘‘བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ཐཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཝི་ན་ཡོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ན ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. ཡ་དི ཧི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ སི་ཡཱ, ཏ་པྤ་ཡོ་གཱ་ནི་པི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཱ་ནི དྭི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ སི་ཡུཾ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི་པི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཱ་ནི ན ས་ནྟི. ན ཧི ཨ་ཀྑ་ར་ས་མ་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ས་མ་ཝེ་ཀྑ་ནྟོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨེ་ཀ་མྤི ཀྲི་ཡཱ་པ་དཾ དྭི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི པ་སྶེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཀྲི་ཡཱ་པ་དེ་སུ དྭི་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་བྷཱ་ཝཱ ནཱ་མི་ཀ་པ་དེ་སུ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠི. ནཱ་མི་ཀ་པ་དེ་སུ ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ་པི ཀྲི་ཡཱ་པ་དེ་སུ ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ དྭཱི་སུ་པི དྭི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ས་ནྟི, མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ པ་ན ན་ཏྠི.
ཨ་པི་ཙ ‘‘པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ཝོ་ཧཱ་རོ་པི ‘‘བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཉྷི ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ དྭི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཝི་སུཾ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏྠེ་ཧི ཝི་སུཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐ་མི་དཾ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ དྭི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཝི་སུཾ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཙེ? ཡ་སྨཱ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ ‘‘པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝོ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཏེ་ཧི ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི དྭི་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝི་སུཾ་བྷཱུ་ཏ་ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩ པ་ན ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་སུཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ནྟི པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཙེ? ཡ་སྨཱ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ དྭེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དྭི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩཱ་དི་ཀེ བ་ཧ་ཝོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, བ་ཧ་ཝོ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན དྭེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ཡཾ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ. མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ པ་ན དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩཱ་དི་ཀེ བ་ཧ་ཝོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏྠེ་ཧི ཝི་སུཾ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ནྟི པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྨཱ་ཏྲ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ, པུ་ཐུ་ནོ ཝཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨ་ཏྠོ ས་མ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘པུ་རི་སོ, པུ་རི་སཱ, པུ་རི་ས’’ནྟི ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
བྷཱུ་ཏོ, བྷཱུ་ཏཱ. བྷཱུ་ཏཾ, བྷཱུ་ཏེ. བྷཱུ་ཏེ་ན, བྷཱུ་ཏེ་ཧི, བྷཱུ་ཏེ་བྷི. བྷཱུ་ཏ་སྶ, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. བྷཱུ་ཏཱ, བྷཱུ་ཏ་སྨཱ, བྷཱུ་ཏ་མྷཱ, བྷཱུ་ཏེ་ཧི, བྷཱུ་ཏེ་བྷི. བྷཱུ་ཏ་སྶ, བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. བྷཱུ་ཏེ, བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ, བྷཱུ་ཏ་མྷི, བྷཱུ་ཏེ་སུ. བྷོ བྷཱུ་ཏ, བྷ་ཝ་ནྟོ བྷཱུ་ཏཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘བྷོ བྷཱུ་ཏཱ’’ཨི་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ. ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷཱུ་ཏཨི་ཙྩེ་ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ པུ་རི་ས་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ་ཉྙཱ་ནི ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནི ནཱ་མ ‘‘བུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ བུ་དྡྷཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནི.
བུ་དྡྷོ དྷ་མྨོ ས་ངྒྷོ མ་གྒོ,
ཁ་ནྡྷོ ཀཱ་ཡོ ཀཱ་མོ ཀ་པྤོ;
མཱ་སོ པ་ཀྑོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ཀྑོ,
ནཱ་གོ མེ་གྷོ བྷོ་གོ ཡཱ་གོ.
རཱ་གོ དོ་སོ མོ་ཧོ མཱ་ནོ,
མ་ཀྑོ ཐ་མྦྷོ ཀོ་དྷོ ལོ་བྷོ;
ཧཱ་སོ ཝེ་རོ དཱ་ཧོ ཏེ་ཛོ,
ཚ་ནྡོ ཀཱ་སོ སཱ་སོ རོ་གོ.
ཨ་སྶོ ས་སྶོ ཨི་སྶོ སི་སྶོ,
སཱི་ཧོ བྱ་གྒྷོ རུ་ཀྑོ སེ་ལོ;
ཨི་ནྡོ ས་ཀྐོ དེ་ཝོ གཱ་མོ,
ཙ་ནྡོ སཱུ་རོ ཨོ་གྷོ དཱི་པོ.
པ་སྶོ ཡ་ཉྙོ ཙཱ་གོ ཝཱ་དོ,
ཧ་ཏྠོ པ་ཏྟོ སོ་སོ གེ་དྷོ;
སོ་མོ ཡོ་དྷོ ག་ཙྪོ ཨ་ཙྪོ,
གེ་ཧོ མཱ་ལོ༹ ཨ་ཊྚོ སཱ་ལོ.
ན་རོ ན་གོ མི་གོ ས་སོ,
སུ་ཎོ བ་ཀོ ཨ་ཛོ དི་ཛོ;
ཧ་ཡོ ག་ཛོ ཁ་རོ ས་རོ,
དུ་མོ ཏ་ལོ པ་ཊོ དྷ་ཛོ.
ཨུ་ར་གོ པ་ཊ་གོ ཝི་ཧ་གོ བྷུ་ཛ་གོ,
ཁ་ར་བྷོ ས་ར་བྷོ པ་ས་དོ ག་ཝ་ཛོ;
མ་ཧི་སོ ཝ་ས་བྷོ ཨ་སུ་རོ ག་རུ་ལོ༹,
ཏ་རུ་ཎོ ཝ་རུ་ཎོ བ་ལི་སོ པ་ལི་གྷོ.
སཱ་ལོ དྷ་ཝོ ཙ ཁ་དི་རོ,
གོ་དྷུ་མོ ས་ཊྛི་ཀོ ཡ་ཝོ;
ཀ་ལཱ༹་ཡོ ཙ ཀུ་ལ་ཏྠོ ཙ,
ཏི་ལོ མུ་གྒོ ཙ ཏ་ཎྜུ་ལོ.
ཁ་ཏྟི་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝེ་སྶོ,
སུ་དྡོ དྷུ་ཏྟོ ཙ པུ་ཀྐུ་སོ;
ཙ་ཎྜཱ་ལོ པ་ཏི་ཀོ པ་ཊྛོ,
མ་ནུ་སྶོ ར་ཐི་ཀོ ར་ཐོ.
པ་བྦ་ཛི་ཏོ ག་ཧ་ཊྛོ ཙ,
གོ་ཎོ ཨོ་ཊྛོ ཙ ག་དྲ་བྷོ;
མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཙ ཨོ་རོ་དྷོ,
ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
ཀེ་ཙེ་ཏྠ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘ན་ནུ བྷོ ‘ཨོ་རོ་དྷཱ ཙ ཀུ་མཱ་རཱ ཙཱ’ཏི པཱ་ཋ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨོ་རོ་དྷས་དྡོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ’’ཏི? ཏ་ནྣ, ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨོ་རོ་དྷཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒ་མེ་ཝ, ནཱ’ཀཱ་ར་ནྟི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ, ཏུ་མྷེ པ་ན ‘‘ཨཱཀཱ་ར་ནྟི་ཏྠི་ལི་ངྒ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཐ, ན པ་ནི་དཾ ཨཱཀཱ་ར་ནྟི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ’’ཏི་པ་དཾ ཝི་ཡ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་མཱ་ཀཱ་ར་ནྟ་པ་ད་ནྟི. ན་ནུ ཙ བྷོ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནིཡཱ་དཱི་སུ ཨོ་རོ་དྷས་དྡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ, ཀ་ཐ་ནྟི ཙེ? ‘‘རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ ཀུ་དྡྷཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ མ་ནཾ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ‘ཨི་ཏོ ཏེ ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ རཱ་ཛཱ མ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི སུ་པི་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཏཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝིཾ་སཱུ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཝ ཨོ་རོ་དྷས་དྡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི? ཏ་ནྣ, ཨ་ཏྠ་སྶ དུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. དུ་གྒ་ཧི་ཏོ ཧི ཨེ་ཏྠ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨོ་རོ་དྷས་དྡེ་ན ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏོ ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཏུ་མྷེ པ་ན ཨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་ར་སཾ་ཝ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀུ་ལེ ཙ ཨ་ནི་ཝུ་ཊྛ་ཏྟཱ ཨེ་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ཏྠ་མ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ མུ་ཁཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཝ་ད་ཐ.
བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཾ, མུ་ཁཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནོ ཝ་དེ;
ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ མུ་ཁཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏོ ན་རོ་ཏི.
ན མ་ཡཾ་བྷོ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ མུ་ཁཱ་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཝ་དཱ་མ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་དཱ་མ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ན མ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་ཧཱ་མཱ་ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་དྡ་ཧ་ཐ ཝཱ མཱ ཝཱ, མཱ ཏུ་མྷེ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་དཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ. ན ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ‘‘ཨོ་རོ་དྷས་དྡོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ, ན ཡུ་ཏྟཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ག་རཱུ་ན་མ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་སྶ ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་མྷེ ཙེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཎ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ན་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཏེ ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཧི ཨཱ་ཧ་ཊ་ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་དི་སཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྠི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀོ་སི་ཡ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ‘‘ས་ཏྠཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སི. སཱ ཀི་རེ་ཀ་སྶ ས་དྡྷ་སྶ པ་ས་ནྣ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཏེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མས་དྡོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ་ཡེ་ཝ སི་ཡཱ, ན པུ་ལླི་ངྒོ, ཀི་མི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ན པ་སྶ་ཐ, ཏ་དེ་ཝ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་སྶ་ཐ, ཀིཾ སཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ན ཏ་ད་ཉྙཱ་ཏི.
ཡ་དི ཏཱས་དྡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨོ་རོ་དྷས་དྡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཐ, ཨེ་ཏྠཱ་པི སཱས་དྡ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མས་དྡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཏེ ནི་རུ་ཏྟ་རཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི མཱ་ཏུ་གཱ་མས་དྡེ་ན ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏོ ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘སཱ ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཧི པ་དྷཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན པུ་ལླི་ངྒེ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ གུ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྟཱ་པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟེ་པི ལི་ངྒ་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝཱ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ དི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཡ་ཐཱ? ‘‘ཨི་དྷ ཝི་སཱ་ཁེ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ཧོ་ཏི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཛ་ནཱ བྷ་ཏྟུ་མ་ནཱ་པཾ ཙ་ར་ཏི, ས་མྦྷ་ཏཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘ཀོ ནུ ཁོ བྷ་ནྟེ ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ དུ་བྦ་ཎྞཱ ཙ ཧོ་ཏི དུ་རཱུ་པཱ སུ་པཱ་པི་ཀཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, ད་ལི་དྡཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་སྶ་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ. ཨི་དྷ མ་ལླི་ཀེ ཨེ་ཀ་ཙྩོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀོ་དྷ་ནཱ ཧོ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་བ་ཧུ་ལཱ, ཨ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ཏི ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་ཏྠི་ར་ཏ་ནཾ ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པུ་བྦུ་ཊྛཱ་ཡི་ནཱི པ་ཙྪཱ་ནི་པཱ་ཏི་ནཱི ཀིཾ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝི་ནཱི’’ཏི ཙ ཨི་མེ པ་ཡོ་གཱ.
ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན པ་དྷཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ གུ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏྟཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟེ་པི ལི་ངྒ་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་རི་ས་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝཱ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པུ་ལླི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ དི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཡ་ཐཱ? ‘‘པ་ཉྩ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཏཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏཾ ཁོ པ་ན ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ར་ཏ་ནཾ ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ’’ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་དྷཱ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ལི་ངྒ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ གུ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་དྡེ་སོ དི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཡ་ཐཱ? སཱ ཨི་ཏྠཱི ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཊྛ་ཧི ཁོ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏེ དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་དྡྷོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ, ས་དྡྷཾ ཀུ་ལཾ, ཙི་ཏྟཾ ད་ནྟཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི.
སེ་ཡྻཨི་ཏི ས་དྡོ པ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ལི་ངྒ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལོ བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ན་ཏོ. ཀ་ཐཾ? སེ་ཡྻོ ཨ་མི་ཏྟོ མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པེ་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཝ པཱུ་ཛ་ནཱ སེ་ཡྻོ, ཨེ་ཀཱ་ཧཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ སེ་ཡྻོ.
‘‘དྷ་མྨེ་ན ཙ ཨ་ལཱ་བྷོ ཡོ,
ཡོ ཙ ལཱ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ;
ཨ་ལཱ་བྷོ དྷ་མྨི་ཀོ སེ་ཡྻོ,
ཡ་ཉྩེ ལཱ་བྷོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ.
ཡ་སོ ཙ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ, ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཨ་ཡ་སོ ཙ ཡོ;
ཨ་ཡ་སོ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ, ན ཡ་སོ ཨ་པྤ་བུ་དྡྷི་ནཾ.
དུ་མྨེ་དྷེ་ཧི པ་སཾ་སཱ ཙ, ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧཱ ཙ ཡཱ;
ག་ར་ཧཱ་ཝ སེ་ཡྻོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ཡ་ཉྩེ བཱ་ལ་པྤ་སཾ་ས་ནཱ.
སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་མ་མ་ཡི་ཀཾ, དུ་ཀྑ་ཉྩ པ་ཝི་ཝེ་ཀི་ཀཾ;
པ་ཝི་ཝེ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཀཱ་མ་མ་ཡཾ སུ་ཁཾ.
ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ ཨ་དྷ་མྨེ་ན, དྷ་མྨེ་ན མ་ར་ཎ་ཉྩ ཡཾ;
མ་ར་ཎཾ དྷ་མྨི་ཀཾ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ ཛཱི་ཝེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ སེ་ཡྻ ཨི་ཏི ས་དྡོ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ལི་ངྒ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལོ བྷ་ཝ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ཨཱཀཱ་ར་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་ནུ་ཀཱུ་ལོ དི་སྶ་ཏི ‘‘ཨི་ཏྠཱི་པི ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཱ, སེ་ཡྻཱ པོ་ས ཛ་ནཱ་དྷི་པཱ’’ཏི. ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟོ པ་ན ཧུ་ཏྭཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ་ནུ་ཀཱུ་ལོ ཨ་པ་སི་དྡྷོ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེ པ་ཡོ་གེ ཀིཾ ཏུ་མྷེ ན པ་སྶ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཙ ཏེ ནི་རུ་ཏྟ་རཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི.
ས་ཙེ་པི ཏེ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཙ ‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ’ཏི ཝཱ ‘མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ནཱ’ཏི ཝཱ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མས་དྡ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ པུ་ལླི་ངྒ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མས་དྡཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘སཱ ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་ཏྠཱིས་དྡེ་ན སཱས་དྡ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ མ་ཡཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མ, ‘ཨོ་རོ་དྷོ’ཏི ཝཱ ‘ཨོ་རོ་དྷེ་ནཱ’ཏི ཝཱ ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པུ་ལླི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏ་སྶ ཨོ་རོ་དྷས་དྡ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ པུ་རི་མ་ཏྠཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ཨི་མཱ་ནི ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པ་དཱ་ནི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ ཨུ་དེ་ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ པ་རི་ཙཱ་རེ་སི ས་དྡྷིཾ ཨོ་རོ་དྷེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ར་ཉྙོ ཨུ་དེ་ན་སྶ ཨོ་རོ་དྷོ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་དེ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘རཱ་མོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཀུ་ཊྛ་རོ་གཱི ཨོ་རོ་དྷེ་ཧི ཙ ནཱ་ཊ་ཀེ་ཧི ཙ ཛི་གུ་ཙྪ་མཱ་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ ག་རུ་ཀུ་ལ་མུ་པ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྠཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི མཱ་ཏུ་གཱ་མས་དྡཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝ་དཱ་མ – མཱ་ཏུ་གཱ་མས་དྡོ ཙ ཨོ་རོ་དྷས་དྡོ ཙ དཱ་རས་དྡོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཨི་ཏྠི་པ་ད་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པུ་ལླི་ངྒཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཏེ་སུ དཱ་རས་དྡ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶཱ་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་ཏྟཾ. མ་ཡཾ པ་ན དཱ་རས་དྡ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་ཏྟཾ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མ, བ་ཝ྄ཧ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི དཱ་རས་དྡོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀོ ཨ་པྤོ. ཏ་ཏྲི་མེ པ་ཡོ་གཱ –
‘‘དཱ་སཱ ཙ དཱ་སྱོ ཨ་ནུ་ཛཱི་ཝི་ནོ ཙ,
པུ་ཏྟཱ ཙ དཱ་རཱ ཙ མ་ཡ་ཉྩ ས་བྦེ;
དྷ་མྨ་ཉྩ་རཱ་མ་པྤ་ར་ལོ་ཀ་ཧེ་ཏུ,
ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་མྷཾ ད་ཧ་རཱ ན མི་ཡྻ་རེ’’ཏི ཙ,
‘‘ཡོ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་ཁཱི་ནཾ ཝཱ, དཱ་རེ་སུ པ་ཊི་དི་སྶ་ཏི;
ས་ཧ་སཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡེ་ན, ཏཾ ཛ་ཉྙཱ་ཝ་ས་ལོ ཨི་ཏཱི’’ཏི ཙ,
‘‘སེ་ཧི དཱ་རེ་ཧི’ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཝེ་སི་ཡཱ་སུ པ་དི་སྶ་ཏི;
དི་སྶ་ཏི པ་ར་དཱ་རེ་སུ, ཏཾ པ་རཱ་བྷ་ཝ་ཏོ མུ་ཁ’’ནྟི ཙ,
‘‘པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི ཙ བྱཱ་སེ, ས་མཱ་སེ པ་ན ‘‘པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ དི་སཱ པ་ཙྪཱ, པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི མ་ཏྟ་ནོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ བ་ཧ་ཝོ བྷ་ཝ་ནྟི.
ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ པ་ན ཨ་པྤཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ? ‘‘ག་རཱུ་ནཾ དཱ་རེ, དྷ་མྨཾ ཙ་རེ ཡོ་པི ས་མུ་ཉྫ་ཀཾ ཙ་རེ, དཱ་ར་ཉྩ པོ་སཾ ད་ད་མ་པྤ་ཀ་སྨི’’ནྟི ཙ,
‘‘ཡེ ག་ཧ་ཊྛཱ པུ་ཉྙ་ཀ་རཱ, སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ;
དྷ་མྨེ་ན དཱ་རཾ པོ་སེ་ནྟི, ཏེ ན་མ་སྶཱ་མི མཱ་ཏ་ལཱི’’ཏི ཙ,
‘‘པ་ར་དཱ་རཾ ན ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, ས་དཱ་ར་པ་སུ་ཏོ སི་ཡ’’ནྟི ཙ,
‘‘ཡོ ཨི་ཙྪེ པུ་རི་སོ ཧོ་ཏུཾ, ཛཱ་ཏིཾ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ;
པ་ར་དཱ་རཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, དྷོ་ཏ་པཱ་དོ་ཝ ཀ་དྡ་མ’’ནྟི ཙ
ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ ཨ་པྤཱ.
ས་མཱ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ས དཱ་རས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནོ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ཏྟ་དཱ་རཾ. པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ས་ངྒ་ཧོ’’ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ལི་ངྒ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘པུ་རི་སོ པུ་རི་སཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ པུ་རི་ས་ས་དྡ་ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ‘‘བྷཱུ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ཀོ བྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷཱུདྷཱ་ཏུ་མ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཉྩོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་སུ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ ཀོ་ས་ལླ་མུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ.
ཀིཾ པ་ན ས་བྦཱ་ནི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཱི་ཏི? ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི. ཀཱ་ནི་ཙི ཧི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ, ཀཱ་ནི་ཙི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ, ཀཱ་ནི་ཙི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝི་ཊྛཱ་ནེ་ཝ. ཏ་ཏྲ ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ? ‘‘ས་རོ ཝ་ཡོ ཙེ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི. ས་རོཨི་ཏི ཧི ཨ་ཡཾ་ས་དྡོ ཨུ་སུ་ས་དྡ་ས་ར་ཝ་ན་ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ས་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙེ, པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛོ. ར་ཧ་ད་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙེ, མ་ནོག་ཎ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛོ. ཝ་ཡོཨི་ཏི ས་དྡོ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙེ, པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛོ. ཨཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙེ, མ་ནོག་ཎ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛོ. ཙེ་ཏོ ཨི་ཏི ས་དྡོ ཡ་དི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀོ, པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛོ. ཡ་དི པ་ན ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, མ་ནོག་ཎ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏྟཱ པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛོ. མ་ནོག་ཎོ ཙ ནཱ་མ –
མ་ནོ ཝ་ཙོ ཝ་ཡོ ཏེ་ཛོ,
ཏ་པོ ཙེ་ཏོ ཏ་མོ ཡ་སོ;
ཨ་ཡོ པ་ཡོ སི་རོ ཚ་ནྡོ,
ས་རོ ཨུ་རོ ར་ཧོ ཨ་ཧོ –
ཨི་མེ སོ་ལ༹་ས.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ནས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཾ ཀ་ཐ་ཡཱ་མ –
མ་ནོ, མ་ནཱ. མ་ནཾ, མ་ནོ, མ་ནེ. མ་ན་སཱ, མ་ནེ་ན, མ་ནེ་ཧི, མ་ནེ་བྷི. མ་ན་སོ, མ་ན་སྶ, མ་ནཱ་ནཾ. མ་ནཱ, མ་ན་སྨཱ, མ་ན་མྷཱ, མ་ནེ་ཧི, མ་ནེ་བྷི. མ་ན་སོ, མ་ན་སྶ, མ་ནཱ་ནཾ. མ་ན་སི, མ་ནེ, མ་ན་སྨིཾ, མ་ན་མྷི, མ་ནེ་སུ. བྷོ མ་ན, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ནཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘བྷོ མ་ནཱ’’ཨི་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཉེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙོ, ཝ་ཙཱ. ཝ་ཙཾ, ཝ་ཙོ, ཝ་ཙེ. ཝ་ཙ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཧས་དྡ་སྶ པ་ན བྷུ་མྨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཧ་སི, ཨ་ཧེ, ཨ་ཧ་སྨིཾ, ཨ་ཧ་མྷི, ཨ་ཧུ, ཨ་ཧ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི རཱུ་པ་ནྟ་ར་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་སྶ མ་ནས་དྡ་སྶ་པི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཾ ཝ་དཱ་མ, ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ.
མ་ནཾ, མ་ནཱ་ནི, མ་ནཱ. མ་ནཾ, མ་ནཱ་ནི, མ་ནེ. མ་ནེ་ན, མ་ནེ་ཧི, མ་ནེ་བྷི. མ་ན་སྶ, མ་ན་སོ, མ་ནཱ་ནཾ. མ་ནཱ, མ་ན་སྨཱ, མ་ན་མྷཱ, མ་ནེ་ཧི, མ་ནེ་བྷི. མ་ན་སྶ, མ་ན་སོ, མ་ནཱ་ནཾ. མ་ནེ, མ་ན་སྨིཾ, མ་ན་མྷི, མ་ནེ་སུ. བྷོ མ་ན, བྷ་ཝ་ནྟོ མ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘བྷོ མ་ནཱ་ནི, བྷོ མ་ནཱ’’ཨེ་ཝ་མྤི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མུ་ཏྟ་ར་ཏྲཱ་པི ན་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་ལླི་ངྒ་སྶ མ་ནས་དྡ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ན་སཱ་མི་བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི མ་ནོ མ་ན་སཱ མ་ན་སོ མ་ན་སཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི སེ་སཱ་ནི, ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་སྶ ཙ མ་ནས་དྡ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ‘‘མ་ནཾ མ་ནཱ་ནཱི’’ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཙ, ཨ་ཊྛ་མྱོ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ‘‘མ་ནཾ མ་ནཱ་ནཱི’’ཏི རཱུ་པ་དྭ་ཡ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ནི སེ་སཱ་ནི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀ་མ་ཏོ ས་མ་ས་མཱ་ནི.
ཀེ་ཙི ཨོཀཱ་ར་ནྟོ མ་ནོཨི་ཏི ས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཡ་དི སོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ་དི་སེ་ཧི ཝ་ཙོ ཝ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ཧི་པི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒེ་ཧེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ‘‘ཏེ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ’’ཏི ག་རཱུ ཝ་ད་ནྟི, ‘‘པུ་ལླི་ངྒཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩོ; མ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀཱ་ཡོ དུ་ཀྑོ, མ་ནོ དུ་ཀྑོ’’ཏི ཙ ‘‘ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ་ཏི ཨ་ནི་ཙྩོ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ པུ་ལླི་ངྒ་པྤ་ཡོ་གཱ བ་ཧ་ཝོ དི་ཊྛཱ. ཏེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི མ་ནོས་དྡོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པུ་ལླི་ངྒོ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ་སི་ཡཱ, ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ དུ་ཀྑོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཏཾ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པ་ད་ས་ཏཱ་ནི་པི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ་ནེ་ཝ སི་ཡུཾ. ན ཧི ཏཱ་ནི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ མ་ནོས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏཱ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཱ་ཏི, ས་ཙེ མ་ནོས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ ན ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ ‘‘མ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་རཱུ་པཾ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ‘‘མ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི མ་ནོག་ཎེ པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏསྶོཀཱ་ར་ནྟ་སྶ མ་ནས་དྡ་སྶ རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧཱི་ཏི ཙེ? ཙི་ཏྟས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ལི་ངྒ་སྶ ས་མཱ་ན་སུ་ཏི་ཏྟེ་པི མ་ནོག་ཎེ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་ནྟ་སྶེ་ཝ མ་ནས་དྡ་སྶ རཱུ་པཾ. མ་ནས་དྡོ ཧི པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི ‘‘མ་ནོ མ་ནཾ’’ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཛྫ་ཝོ་ཨ་ཛྫ་ཝ’’ནྟི. ‘‘མ་ནོ ཙེ ན་པྤ་དུ་སྶ་ཏི. ས་ནྟཾ ཏ་སྶ མ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཧི པཱ་ལི༹. ཡ་དི ཙ སོ མ་ནོས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ ན ཧོ་ཏི.
‘‘ག་རུ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡཱ,
པ་མ་དཱ པ་མ་དཱ པ་མ་དཱ ཝི་མ་དཾ;
ས་མ་ཎཾ སུ་ནི་ས་མྨ ཨ་ཀཱ ཧ་སི་ཏཾ,
པ་ཏི་ཏཾ ཨ་སུ་བྷེ་སུ མུ་ནི་སྶ མ་ནོ’’ཏི
ཨེ་ཏྠ མ་ནོས་དྡེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎོ ‘‘པ་ཏི་ཏ’’ནྟི ས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་སྨཱ ས་ནྣི་ཧི་ཏོ. ཡ་སྨཱ ཙ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྣི་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ནོས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཏ་ནྣ, ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་ད་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ལི་ངྒ་ཝི་སེ་སཱ་ཛོ་ཏ་ན་ཏོ. ཡ་དི ཧི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཾ ས་བྦ་ཏྠ ལི་ངྒ་ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཡྻ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི པ་དཾ ཨི་ནྡྲི་ཡས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ན ཙ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡས་དྡོ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ. ཡ་དི ཏུ་མྷེ ‘‘པ་ཏི་ཏ’’ནྟི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོས་དྡ་སྶ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཐ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ་པི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪ་ཐཱ་ཏི. ན མ་ཡཾ བྷོ ཨི་ནྡྲི་ཡས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪཱ་མ, ཨ་ཐ ཁོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་མ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི པ་དཾ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་མ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཏྠཾ དྷཱ་རེ་མཱ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་ཏི་ཏཾ ཨ་སུ་བྷེ་སུ མུ་ནི་སྶ མ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘པ་ཏི་ཏ’’ནྟི པ་དཾ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏ་ནྟི མ་ནྟྭཱ ‘‘པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ་ཏི. ན དྷཱ་རེ་མ ཨེ་ཏྠ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་སྶ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཡ་དི ཧི མ་ནོས་དྡོ པུ་ལླི་ངྒོ སི་ཡཱ, ཏཾ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཾ ‘‘པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཀི་མཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ཛཱ་ནི, ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ སོ ‘‘པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ནཱ་ཝོ་ཙ, ‘‘པ་ཏི་ཏ’’ནྟི པ་ནཱ་ཝོ་ཙ, ཏེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘མ་ནོས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ’’ཏི. མཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ, ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་དྷཱ་ན་ལི་ངྒ་མ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་ཏྠ་ཙི ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཏཾ ལི་ངྒ་ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་མཱ་ཎཾ. ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, ཨོ་རོ་དྷོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝི་སཱ་ཁ, ཨེ་ཧི ཝི་སཱ་ཁེ, ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་རཱུ་པ་ཝི་སེ་སོ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ལི་ངྒ་ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ སི་ཡཱ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ལི་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ལི་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི པུ་ལླི་ངྒཾ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཏི་ཏཾ ཨ་སུ་བྷེ་སུ མུ་ནི་སྶ མ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘པ་ཏི་ཏ’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཾ ‘‘མ་ནོ’’ཏི པུ་ལླི་ངྒ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ཡ་སྨཱ མ་ནོག་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཱ་ནི ཀ་ཏྠ་ཙི ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་སྨཱ མ་ནོག་ཎེ པ་མུ་ཁ་སྶ མ་ནོས་དྡ་སྶ་པི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཱ་ནི ཀ་ཏྠ་ཙི ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ས་དྡྷ་མྨ་ཏེ་ཛ་ཝི་ཧ་ཏཾ ཝི་ལ་ཡཾ ཁ་ཎེ་ན, ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་ཧ་ད་ཡེ་སུ ཏ་མོ’པ་ཡཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ ཝ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི དུ་བྦ་ཙོ. ཨ་ཝ་ན་ཏཾ སི་རོ ཡ་སྶ སོ་ཡཾ ཨ་ཝཾ་སི་རོ, ཨ་པྤ་ཀཾ རཱ་གཱ་དི ར་ཛོ ཡེ་སཾ པ་ཉྙཱ་མ་ཡེ ཨ་ཀྑི་མྷི ཏེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡ་ར་ཙ་ནཾ ཀུ་བྦིཾ་སུ, ན པ་ན ཏེ་ཧི ཝ་ཙོ སི་རོ ར་ཛོས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨཱི་དི་སཱི ས་དྡ་ར་ཙ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ སི་རོ་མ་ནོས་དྡཱ་ནཾ མ་ནོག་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ལླི་ངྒ་ས་དྡཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨཱི་དི་སཱ་ནི་པི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་རེ་སཾ ཛཱ་ནཱ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཝི་ར་ཙི་ཏཱ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་ཏེ་ན མ་ནོས་དྡ་སྶ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏྟེ ས་ཏི ཝ་ཙོ སི་རོ ཨི་ཙྩཱ་ད་ཡོ་པི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏྟ་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་དཱ་ནཾ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ་ས་མྤི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪ་ཐཱ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ ཏེ ཨི་ད་མྤི སུ་ཏྭཱ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏེ ཨ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘ཡ་དི བྷོ མ་ནོ ས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ་ན ཧོ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ ‘མ་ནོས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི? ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཡ་དི ཏུ་མྷེ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནོས་དྡ་སྶ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏྟཾ རོ་ཙེ་ཐ, ན་ནུ བྷ་ག་ཝཱ་ཡེ་ཝ ལོ་ཀེ ཨ་ས་དི་སོ མ་ཧཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཝི་སཱ་ར་དོ པ་ར་པྤ་ཝཱ་ད་མ་དྡ་ནོ. བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྷི པ་ད་ཀཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ ཨ་མྦ་ཊྛ་མཱ་ཎ་ཝ་པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་སོ་ཎ་ད་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ཙྩ་ཀ་ནི་ག་ཎྛཱ་ད་ཡོ ཙ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝཱ་དེ་ན ན ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ བྷ་ག་ཝཱ་ཡེ་ཝ མ་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཎ་ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཝི་ཡ ཨ་ས་མྦྷཱི་ཏོ ནེ་སཾ ནེ་སཾ ཝཱ་དཾ མ་དྡེ་སི, མ་ཧ་ནྟེ ཙ ནེ ཨ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ན ཡ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀཱ་ཡོ དུ་ཀྑོ, མ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩོ, མ་ནོ དུ་ཀྑོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ནོས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་བྷཱ་ཝ་སཱུ་ཙ་ནི་ཀཱ བ་ཧཱུ པཱ་ལི༹་ཡོ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་ནོས་དྡོ པུ་ལླི་ངྒོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཏེ ནི་རུ་ཏྟ་རཱ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི ས་རས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
ས་རོ, ས་རཱ. ས་རཾ, ས་རེ. ས་རེ་ན, ས་རེ་ཧི, ས་རེ་བྷི. ས་ར་སྶ, ས་རཱ་ནཾ. ས་རཱ, ས་ར་སྨཱ, ས་ར་མྷཱ, ས་རེ་ཧི, ས་རེ་བྷི. ས་ར་སྶ, ས་རཱ་ནཾ. ས་རེ, ས་ར་སྨིཾ, ས་ར་མྷི, ས་རེ་སུ. བྷོ ས་ར, བྷ་ཝ་ནྟོ ས་རཱ.
ཨ་ཡཾ པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨུ་སུས་དྡ་ས་ར་ཝ་ན་ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ས་ར་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ས་རས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛ་སྶ མ་ནོག་ཎ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ར་ཧ་ད་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ས་རས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ –
ས་རོ, ས་རཱ. ས་རཾ, ས་རོ, ས་རེ. ས་ར་སཱ, ས་རེ་ན, ས་རེ་ཧི, ས་རེ་བྷི. ས་ར་སོ, ས་ར་སྶ, ས་རཱ་ནཾ. ས་རཱ, ས་ར་སྨཱ, ས་ར་མྷཱ, ས་རེ་ཧི, ས་རེ་བྷི. ས་ར་སོ, ས་ར་སྶ, ས་རཱ་ནཾ. ས་ར་སི, ས་རེ, ས་ར་སྨིཾ, ས་ར་མྷི, ས་རེ་སུ. བྷོ ས་ར, བྷ་ཝ་ནྟོ ས་རཱ, བྷོ ས་རཱ ཨི་ཏི ཝཱ.
ཝ་ཡོ, ཝ་ཡཱ. ཝ་ཡཾ, ཝ་ཡེ. ཝ་ཡེ་ན, ཝ་ཡེ་ཧི, ཝ་ཡེ་བྷཱི་ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཉེ ཡྻོ. ཨ་ཡཾ པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཝ་ཡས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛ་སྶ མ་ནོག་ཎ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡུ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཝ་ཡས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ – ཝ་ཡོ, ཝ་ཡཱ. ཝ་ཡཾ, ཝ་ཡོ, ཝ་ཡེ. ཝ་ཡ་སཱ, ཝ་ཡེ་ན, ཝ་ཡེ་ཧི, ཝ་ཡེ་བྷཱི་ཏི མ་ནན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻོ. ཏ་སྶ ཙེ་ཏོ པ་ཊི་སྶོ་སི, ཨ་ར་ཉྙེ ལུ་དྡ་གོ་ཙ་རོ. ཙེ་ཏཱ ཧ་ནིཾ་སུ ཝེ་ད་བྦཾ.
ཙེ་ཏོ, ཙེ་ཏཱ. ཙེ་ཏཾ, ཙེ་ཏེ. ཙེ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏེ་ཧི, ཙེ་ཏེ་བྷཱི་ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻོ. ཨ་ཡཾ པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ.
ཨ་ཡཾ པ་ན པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ཙེ་ཏས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ – ཙེ་ཏོ, ཙེ་ཏཱ. ཙེ་ཏཾ, ཙེ་ཏོ, ཙེ་ཏེ. ཙེ་ཏ་སཱ, ཙེ་ཏེ་ན, ཙེ་ཏེ་ཧི, ཙེ་ཏེ་བྷཱི་ཏི མ་ནན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻོ. ཡ་སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ཡ་སཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ, ཡ་སེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ནི་ཙི ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཉྙུ་ནོ ཧི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ རོ་པེ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡོ ཨེ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཝི་བྷཱ་གོ, སོ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩ་མུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཨོ་ཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ? མ་ནོ ཝ་ཙོ ཏེ་ཛོས་དྡཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཨ་ཡྻས་དྡོ ཙ, ཏ་ཏྲ མ་ནས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ.
ཨ་ཡྻས་དྡ་སྶ པ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡྻོ, ཨ་ཡྻཱ. ཨ་ཡྻཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི པུ་རི་སན་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ་པ་ན་ཊྛཱ་ནེ ‘‘བྷོ ཨ་ཡྻ, བྷོ ཨ་ཡྻོ’’ཏི དྭེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ‘‘བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཡྻཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ ཨ་ཡྻོ’’ཏི དྭེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡྻོ ཨི་ཏི ས་དྡོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཝ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྲི་མེ པ་ཡོ་གཱ ‘‘ཨ་ཡྻོ ཀི་ར སཱ་ག་ཏོ ཨ་མྦ་ཏི་ཏྠི་ཀེ་ན ནཱ་གེ་ན ས་ངྒཱ་མེ་སི, པི་ཝ་ཏུ བྷ་ནྟེ ཨ་ཡྻོ སཱ་ག་ཏོ ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཾ པ་ས་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཡྻོས་དྡ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ་ནི, ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སཱ ཨི་ཏྠཱི ཏཾ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘ནཱ་ཡྻོ སོ བྷི་ཀྑུ མཾ ནི་པྤཱ་ཊེ་སི, ཨ་པི་ཙ ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ག་ཙྪཱ་མི, ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ སོ བྷི་ཀྑུ, ག་ཙྪ ཁ་མཱ་པེ་ཧཱི’ཏི’’ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཡྻོས་དྡ་སྶ ཨཱ་ལ་པ་ནེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ་ནི, ‘‘ཨེ་ཐ’ཡྻོ རཱ་ཛ་ཝ་ས་ཏིཾ, ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ སུ་ཎཱ་ཐ མེ. ཨེ་ཐ མ་ཡཾ ཨ་ཡྻོ ས་མ་ཎེ་སུ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨ་ཡྻོས་དྡ་སྶ ཨཱ་ལ་པ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གཱ་ནི. བྷ་ཝ་ཏི ཙ་ཏྲ –
ཨ་ཡྻོ ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ, པ་ཙྩ་ཏྟེ་ཀ་ཝ་ཙོ བྷ་ཝེ;
ཨཱ་ལ་པ་ནེ བ་ཧུ་ཝ་ཙོ, བྷ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙོ་པི ཙ –
ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ནི་ཙི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི ཙ.
ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཨོཀཱ་ར་ནྟ་པ་དཱ་ནི པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝི་ཊྛཱ་ནི? གོས་དྡོ་ཡེ་ཝ. གོས་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ –
གོ, གཱ་ཝོ, ག་ཝོ. གཱ་ཝུཾ, གཱ་ཝཾ, ག་ཝཾ, གཱ་ཝོ, ག་ཝོ. གཱ་ཝེ་ན, ག་ཝེ་ན, གོ་ཧི, གོ་བྷི. གཱ་ཝ་སྶ, ག་ཝ་སྶ, ག་ཝཾ, གུ་ནྣཾ, གོ་ནཾ. གཱ་ཝཱ, གཱ་ཝ་སྨཱ, གཱ་ཝ་མྷཱ, ག་ཝཱ, ག་ཝ་སྨཱ, ག་ཝ་མྷཱ, གོ་ཧི, གོ་བྷི. གཱ་ཝ་སྶ, ག་ཝ་སྶ, ག་ཝཾ, གུ་ནྣཾ, གོ་ནཾ. གཱ་ཝེ, གཱ་ཝ་སྨིཾ, གཱ་ཝ་མྷི, ག་ཝེ, ག་ཝ་སྨིཾ, ག་ཝ་མྷི, གཱ་ཝེ་སུ, ག་ཝེ་སུ, གོ་སུ. བྷོ གོ, བྷ་ཝ་ནྟོ གཱ་ཝོ, ག་ཝོ. ཨ་ཡཾ པུ་རི་སན་ཡེ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝི་ཊྛ་སྶ གོས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ.