༡༤. ཨ་ཏྠ་ཏྟི་ཀ་ཝི་བྷཱ་ག

བྷཱུདྷཱ་ཏུ ཏཱ་ཡ ནི་པྥ་ནྣ-རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ;

ཀ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ན་མ་མྷེ་ཧི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ.

བྷ་ཝ་ཏིསྶ ཝ་སཱ དཱ་ནི, ཝ་ཀྑཱ་མ་ཏྠ་ཏྟི་ཀཾ ཝ་རཾ;

ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ ཏུམ་ནྟ་ཉྩ, ཏྭཱདི་ཡ་ནྟཾ ཏི་ཀཾ ཨི་དྷ.

ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཝ བྷཱུདྷཱ་ཏུ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ བྷཱུ་ཏས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ ནཱི་ཡ་ཏེ –

ཁ་ནྡྷ་ས་ཏྟཱ་མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཾ;

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ རུ་ཀྑཱ་དི་མྷི, བྷཱུ་ཏས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཨུ་པྤཱ་དེ ཙཱ་པི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ, བྷཱུ་ཏས་དྡོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ;

ཝི་པུ་ལེ སོ་པ་ས་གྒོ་ཡཾ, ཧཱི་ལ༹་ནེ ཝི་དྷ་མེ་པི ཙ;

པ་རཱ་ཛ་ཡེ ཝེ་དི་ཡ་ནེ, ནཱ་མེ པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ ཙ.

ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – བྷཱུ་ཏས་དྡོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་མ་ནུ་སྶ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ཏྟ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ནཱི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མ་ནུ་སྶེ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ བྷི་ཀྑུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དྷཱ་ཏཱུ་སུ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. ‘‘ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ. ‘‘ས་བྦེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀེ ས་མུ་སྶ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟེ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ་དཱི་སཱུ་ཏི. མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་དཾ. ཊཱི་ཀཱ་ཡམཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནི ག་ཡ྄ཧ་རེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷཱུ་ཏས་དྡོ ཨུ་པྤཱ་དེ དི་སྶ་ཏི. ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ པ་ན ‘‘པ་བྷཱུ་ཏ་མ་རི་ཡོ པ་ཀ་རོ་ཏི པུ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་པུ་ལེ. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧཱི་ལ༹་ནེ. ‘‘ས་མྦྷཱུ་ཏོ སཱ་ཎ་ཝཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མཱ་རོ ཝི་ཛི་ཏོ ས་ངྒཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་དྷ་མ་ནེ. ‘‘པ་རཱ་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པོ་ཁོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཙེ་ལོ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རཱ་ཛ་ཡེ. ‘‘ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་དི་ཡ་ནེ. ‘‘ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎེ དི་སྶ་ཏི, ཏེ ས་བྦེ ‘‘རུ་ཀྑཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཏུམ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟེ –

བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨུ་བྦྷ་ཝི་ཏུཾ, ས་མུ་བྦྷ་ཝི་ཏུཾ, པ་བྷ་ཝི་ཏུཾ, པ་རཱ་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་ཏི་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ས་མྦྷ་ཝི་ཏུཾ, ཝི་བྷ་ཝི་ཏུཾ, བྷོ་ཏུཾ, ས་མྦྷོ་ཏུཾ, ཝི་བྷོ་ཏུཾ, པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ, པཱ་ཏུ་བྦྷ་ཝི་ཏུཾ ཝཱ, པཱ་ཏུ་བྷོ་ཏུཾ. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ནི ཏུམ་ནྟ་པ་དཱ་ནི.

པ་རི་བྷོ་ཏུཾ པ་རི་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་བྷི་བྷོ་ཏུཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་དྷི་བྷོ་ཏུཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་ཏི་བྷོ་ཏུཾ ཨ་ཏི་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་ནུ་བྷོ་ཏུཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ས་མ་ནུ་བྷོ་ཏུཾ ས་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ, ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་ཏུཾ ཨ་བྷི་ས་མྦྷ་ཝི་ཏུཾ. ཨི་མཱ་ནི ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ནི ཏུམ་ནྟ་པ་དཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟ་རི བྷ་ཝ་ནྟི.

‘‘བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, པ་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟ་རི ཏུམ་ནྟ་པ་དཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི་པི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟ་རི ཏུམ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨུ་དྡེ་སོ་ཡཾ.

ཏ་ཏྲ ས་མཱ་ན་ཏྠ་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ་དི་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ – བྷ་ཝི་ཏུནྟི ཧོ་ཏུཾ ཝི་ཛྫི་ཏུཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏུཾ ས་རཱུ་པཾ ལ་བྷི་ཏུཾ. ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ཏུམ་ནྟཱ་ནཾ ནི་དྡེ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ས་བྦཱ་ནི ཏུམ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ཏྭཾ མ་མ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ནེ་ཏྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏུ་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ. ཡཱ་ཙི་ཏུནྟི ཧི ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ཝི་ཏུནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ‘‘བྷ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷ་ཝ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཝཱ ‘‘བྷ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ད་ཊྛུ’’ནྟི པ་ད་སྶ ‘‘དི་སྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏུམ་ནྟཱ་ནི ཏྭཱས་དྡ་ནྟ་པ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ན་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ ནི་པཱ་ཏ་པ་དེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་པ་རི་ཙྪེ་དེ ‘‘ཏུཾ ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཏུཾ ཨི་ཏི ཨེ་ཏ་ད་ནྟོ ནི་པཱ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.

ཏུམ་ནྟ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

ཨི་དཱ་ནི ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟེ –

བྷ་ཝི་ཏྭཱ, བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ན, བྷ་ཝི་ཏུ་ན, བྷ་ཝི་ཡ, བྷ་ཝི་ཡཱ་ན. ཨུ་བྦྷ་ཝི་ཏྭཱ, ཨུ་བྦྷ་ཝི་ཏྭཱ་ན, ཨུ་བྦྷ་ཝི་ཏུ་ན, ཨུ་བྦྷ་ཝི་ཡ, ཨུ་བྦྷ་ཝི་ཡཱ་ན. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ས་མུ་བྦྷ་ཝི་ཏྭཱ, པ་རཱ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, ས་མྦྷ་ཝི་ཏྭཱ, ཝི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, པཱ་ཏུ་བྦྷ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ནི ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ན་ཏྠཱ་ནི ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་དཱ་ནི.

བྷུ་ཏྭཱ, བྷུ་ཏྭཱ་ན, པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ན, པ་རི་བྷ་ཝི་ཏུ་ན, པ་རི་བྷ་ཝི་ཡ, པ་རི་བྷ་ཝི་ཡཱ་ན, པ་རི་བྷུ་ཡྻ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ན, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུ་ན, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཡ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཡཱ་ན, ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, ཨ་ཏི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘ཏ་མ་ཝོ་ཙ རཱ་ཛཱ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཡཱ་ན ཏ་མྤི, ཨེ་ཡྻཱ་སི ཁི་པྤཾ ཨ་ཧ་མ་པི པཱུ་ཛཾ ཀ་སྶ’’ནྟི. ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྭཱ་ན. ཨ་དྷི་བྷོ་ཏྭཱ, ཨ་དྷི་བྷོ་ཏྭཱ་ན.

‘‘ས་ཊྛི ཀ་པྤ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ར་མི་སྶ་ཏི;

ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་དྷི་བྷོ་ཏྭཱ, ཨི་སྶ་རཾ ཀཱ་ར་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི

ཨི་ད་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་མཱ་ནི ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ནི ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ན་ཏྠཱ་ནི ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་དཱ་ནི. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟ་རི་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི.

‘‘བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ན. པ་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, པ་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ན. ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ན. ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ན. པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ, པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ་ན’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ས་ཀ་མྨ་ཀཱ་ནི ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ན་ཏྠཱ་ནི ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟ་རི་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨུ་དྡེ་སོ་ཡཾ.

ཏ་ཏྲ ས་མཱ་ན་ཏྠ་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ་དི་པ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ – བྷ་ཝི་ཏྭཱཏི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་རཱུ་པཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་དཱ་ནཾ ནི་དྡེ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ བྷུ་ཏྭཱཏི ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྭཱ་ཏི ས་ཀ་མྨ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. བྷུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྭཱཏི ཨི་མེ་ས་ཉྷི ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་དཱུ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཏྲི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘བྷུ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྭཱ་ན’’ཨི་ཙྩེ་ཏེ, ‘‘ཨ་ནུ་བྷུ་ཏྭཱ’’ཏི་མ་སྶ ཧི;

ཨ་ཏྠཾ སཱུ་ཙེ་ནྟི ‘‘ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི, པ་ད་སྶ པ་ན ནེ་ཝ ཏེ.

ཀེ་ཙི ‘‘བྷཱུ་ཏྭཱ’’ཏི དཱི་གྷ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨི་ཙྪ་ནྟི སཱ་ས་ནེ;

དཱི་གྷ་ཏཱ ར་སྶ་ཏཱ ཙེ་ཝ, དྭ་ཡ་མྤེ་ཏཾ པ་དི་སྶ་ཏི.

ས་དྡ་ས་ཏྠེ ཙ ‘‘བྷཱུ་ཏྭཱ’’ཏི, དཱི་གྷ་ཏྟ་ས་ཉྷི་ཏཾ པ་དཾ;

‘‘བྷ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི པ་ད་སྶ་ཏྠཾ, དཱི་པེ་ཏི ན ཏུ སཱ་ས་ནེ.

‘‘ཧུ་ཏྭཱ’’ཨི་ཏི པ་དཾ་ཡེ་ཝ, དཱི་པེ་ཏི ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ;

‘‘བྷ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི པ་ད་སྶ་ཏྠཾ, ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཏཾ པ་དཾ.

ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ས་ཝི་སེ་ས་ནྟུ, ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་ར་ད་སྶི་ནཱ;

སཱ་ས་ནེ ས་དྡ་ས་ཏྠེ ཙ, ཝི་ཉྙུ་ནཱ པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཀཾ.

ཨེ་ཝཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ན་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་དཱ་ནི་པི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ནི་རུ་ཏྟི་པི་ཊ་ཀེ ཧི ནི་པཱ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་དཱུ་ནཾ པ་ན མ་ཏེ པ་ཋ་མཱ་དི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི.

ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཏྭཱདི་ཡ་ནྟཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨི་ད་ཉྩུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – བྷུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, བྷུ་ཏྭཱ ག་ཏོ, བྷུ་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་སི, ཀ་སི་ཏྭཱ ཝ་པ་ཏི. ཨུ་མ་ངྒཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ན, ཝེ་དེ་ཧོ ནཱ་ཝ་མཱ་རུ་ཧི. བྷུ་ཏྭཱ་ན བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑ་སྶུ ཨི་ཙྩཱ་དཱི ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཏྭཱདི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གཱ. ‘‘བྷུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘བྷུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ཀཾ པ་དཾ. ‘‘ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ཀཾ, ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནི ཙེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ ཀྲི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏྠ ཡོ ག་མ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟཱ, སོ ཨེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ་ན, ཨུ་དི་ཏོ་ཡཾ དི་ཝཱ་ཀ་རོ;

ཝ་ཎྞཾ པ་ཉྙཱ་ཝ་བྷཱ་སེ་ཧི, ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ས་མུ་གྒ་ཏོ’’

ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི་པི པ་ན ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཏྭཱདི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ནི་ཧ་ནྟྭཱ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ཀཾ པ་དཾ. ‘‘ཨུ་དི་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ཀཾ པ་ད་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ཀཾ པ་ད་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནེ་ཏ་བྦོ.

ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མུ་ཁཾ བྱཱ་དཱ་ཡ ས་ཡ་ཏི, ཨ་ཀྑིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་པ་རེ ‘‘ནི་ས་ཛྫ ཨ་དྷཱི་ཏེ, ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ བྱཱ་དཱ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལོ བྱཱ་དཱ་ནཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་སྶ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ལ་ཀྑི་ཡ་ཏི. ‘‘ནི་ས་ཛྫ ཨ་དྷཱི་ཏེ, ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི ཙ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཀ་ཐ་ནེ་ཧི པུ་བྦེ་པི ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་ཀྐཱ པུ་བྦུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཡུ་ཏྟཱ་ནི. ཨུ་ད་ཡ་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཧི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི.

‘‘དྭཱ་ར་མཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ཏི’’ཨི་ཙྩཱ་དི ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ ཏྭཱདི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཝི་ས་ན་ཀྲི་ཡཱ པུ་རི་མཱ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཀྲི་ཡཱ པ་ན པ་ཙྪི་མཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ཀཾ པ་ད་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ཀཾ པ་ད་ནྟི. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་རེ ‘‘དྷ’ནྟི ཀ་ཙྩ པ་ཏི་ཏོ ད་ཎྜོ’’ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི. ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱ་ཡོ་གེ པ་ན ཨ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ཛ་ས་དྡ་སྶ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏཱ ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷཱ་པི པུ་རི་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.

‘‘པི་སཱ་ཙཾ དི་སྭཱ ཙ་སྶ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི ཨ་ས་མཱ་ནེ ཀ་ཏྟ་རི པ་ཡོ་གོ. ཨེ་ཏྠ ཧི པི་སཱ་ཙཾ དི་སྭཱ པུ་རི་ས་སྶ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི ད་སྶ་ན་ཀྲི་ཡཱ་ཡ པུ་རི་སེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀྲི་ཡཱ་ཡ ཙ བྷ་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནེ་ཏ་བྦོ.

ཨི་ད་མྤི པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཏྭཱ ན་དིཾ པ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པ་བྦ་ཏཾ ན་དཱི’’ཨི་ཙྩཱ་དི པ་རཱ་པ་ར་ཡོ་གོ. ‘‘སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, གྷ་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ བ་ལཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ, ‘དྷ’ནྟི ཀ་ཏྭཱ ད་ཎྜོ པ་ཏི་ཏོ’’ཨི་ཙྩཱ་དི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པྤ་ཡོ་གོ. ‘‘ནྷ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ, བྷུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པ’’མི་ཙྩཱ་པི བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི་པྤ་ཡོ་གོཏི.

ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཏྭཱདི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ, ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཏྭཱདི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ, ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ ཏྭཱདི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ, ཨ་ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ ཏྭཱདི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ, པ་རཱ་པ་ར་ཡོ་གོ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པྤ་ཡོ་གོ, བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི ས་ཏྟ་དྷཱ ཏྭཱདི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ ‘‘པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཾ ཏུ་ན ཏྭཱ་ན ཏྭཱ ཝཱ’’ཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི? ཡེ་ཏུ་ཡྻེ་ན ཏྭཱདི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལ་ཀྲི་ཡཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨི་ཏི ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན་པི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཏྠོ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷ་ཝི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷཱུདྷཱ་ཏུ་མ་ཡཱ་ནཾ ཏྭཱདི་ས་དྡ་ནྟཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ‘‘པ་ཙི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཡོ་གཾ ‘‘བྷ་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ པ་ཙ་ན་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྲི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

ཧེ་ཏུ་ཏྠེ་པི ཡ་ཏོ ཧོ་ནྟི, ས་དྡཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ན་ཏྠ་ཀཱ;

ཏ་སྨཱ ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ནཱ་པི, ཝ་དེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ.

‘‘ཨི་ཏི ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ས་དྡ་སྶ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཧི;

‘‘ཨི་ཏི ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི, ཨ་ཏྠོ དྷཱི་རེ་ཧི ག་ཡ྄ཧ་ཏི.

‘‘ག་ཙྪཱ་མི དཱ་ནི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི’’;

ཨི་ཏི པཱ་ཋེ་པི ཧེ་ཏུ་ཏྠོ, ག་ཡ྄ཧ་ཏེ པུ་བྦ་ཝི་ཉྙུ་བྷི.

‘‘ཡ་སྨིཾ ནི་བྦཱ་ནེ ག་མ་ན-ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཧི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏེ;

ཧེ་ཏུ་ཏྠེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་ག-མ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ.

ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ ཙ ཏུམ་ནྟ་པ་ད་ཉྩ ཏྭཱདི་ཡ་ནྟ་པ་ད་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏྟི་ཀཾ ཝི་བྷ་ཏྟཾ.

ཡོ ཨི་མ་མ་ཏྠ་ཏི་ཀཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ,

ཀ་ཎྞ་ར་སཱ་ཡ་ན་མཱ་ག་མི་ཀཱ་ནཾ;

དྷཱ་ར་ཡ་ཏེ ས བྷ་ཝེ ག་ཏ་ཀ་ངྑཱ,

པཱ་ཝ་ཙ་ན་མྷི ག་ཏེ སུ་ཁུ་མ་ཏྠེ.

ཨི་ཏི ན་ཝ་ངྒེ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ བྱ་པྤ་ཐ་ག་ཏཱི་སུ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ

ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ས་དྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎེ

ཨ་ཏྠ་ཏྟི་ཀ་ཝི་བྷཱ་གོ ནཱ་མ

ཙུ་དྡ་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.

ཨེ་ཝཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ བྷཱུདྷཱ་ཏུ་རཱུ་པཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི.

པ་ད་མཱ་ལཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.