༡༡. ཝཱ་ཙྩཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་དི་པ་རི་དཱི་པ་ན་ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ
ཝཱ་ཙྩཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་དི-ཝ་སེ་ན་པི ཨི་ཏོ པ་རཾ;
བྷཱ་སི་སྶཾ པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡོ, བྷཱ་སི་ཏ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ.
ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ལི་ངྒཱ་ནི, གུ་ཎ་ནཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཝཱ ལི་ངྒཱ་ནི. ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནཱིཏི པ་དྷཱ་ན་ལི་ངྒཱ་ནི, གུ་ཎཱི་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཝཱ ལི་ངྒཱ་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སུ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི བྷཱུདྷཱ་ཏུ་མ་ཡཱ་ནི ཙ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སཾ བྷཱུདྷཱ་ཏུ་མ་ཡཱ་ནི ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ་ཡ ཨ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ན་ཡ་ཏོ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ན དཱ་ནི ད་སྶེ་སྶཱ་མ. ཨབྷཱུདྷཱ་ཏུ་མ་ཡཱ་ནི་པི ཀི་ཉྩཱ་པི ན་ཡ་ཏོ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་པི སོ་ཏཱ་རཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་སུ ཀོ་ས་ལླ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཀ་ཐ་ཡཱ་མ, ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལ་ཉྩ ནེ་སཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མ ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་གཾ ཝ་ད་ནྟཱ.
དཱི་གྷོ ར་སྶོ ནཱི་ལོ པཱི་ཏོ,
སུ་ཀྐོ ཀ་ཎྷོ སེ་ཊྛོ པཱ་པོ;
ས་དྡྷོ སུ་དྡྷོ ཨུ་ཙྩོ ནཱི་ཙོ,
ཀ་ཏོ་ཏཱི་ཏོ ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི.
དཱི་གྷཱ ཛཱ་ག་ར་ཏོ ར་ཏྟི, དཱི་གྷཾ ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ;
དཱི་གྷོ བཱ་ལཱ་ན སཾ་སཱ་རོ, ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ.
དཱི་གྷོ, དཱི་གྷཱ. དཱི་གྷཾ, དཱི་གྷེ. དཱི་གྷེ་ན, དཱི་གྷེ་ཧི, དཱི་གྷེ་བྷི. དཱི་གྷ་སྶ, དཱི་གྷཱ་ནཾ. དཱི་གྷཱ, དཱི་གྷ་སྨཱ, དཱི་གྷ་མྷཱ, དཱི་གྷེ་ཧི, དཱི་གྷེ་བྷི. དཱི་གྷ་སྶ, དཱི་གྷཱ་ནཾ. དཱི་གྷེ, དཱི་གྷ་སྨིཾ, དཱི་གྷ་མྷི, དཱི་གྷེ་སུ. བྷོ དཱི་གྷ, བྷ་ཝ་ནྟོ དཱི་གྷཱ. ‘‘དཱི་གྷཱ་ཏི མཾ པ་ཀྐོ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
དཱི་གྷཱ, དཱི་གྷཱ, དཱི་གྷཱ་ཡོ. དཱི་གྷཾ, དཱི་གྷཱ, དཱི་གྷཱ་ཡོ. དཱི་གྷཱ་ཡ. སེ་སཾ ཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཾ.
དཱི་གྷཾ, དཱི་གྷཱ་ནི, དཱི་གྷཱ. དཱི་གྷཾ, དཱི་གྷཱ་ནི, དཱི་གྷེ. དཱི་གྷེ་ན. སེ་སཾ ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཾ. ར་སྶཱདཱི་ནི ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ, ‘‘གུ་ཎ་ནཱ་མཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཀ་ལི་ངྒེ་སུ, ས་ཝི་སེ་སཱ་ནི ཡཱ་ནི ཧི;
ཏེ་སཾ དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ཾ, པ་ད་མཱ་ལཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཧཾ.
ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི, ཡཱ་ནི ས་ཝི་སེ་སཱ་ནི?
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱདི་ཀཾ ལ་ངྐཱ-དཱི་པོ ཨི་ཙྩཱ་དི་ཀཱ་ནི ཙ;
བོ་དྷི ས་ནྡྷཱིཏི ཙཱ་དཱི་ནི, ས་ཝི་སེ་སཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཏུ.
ཨེ་ཏེ་སུ ཧི –
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཔ་དཾ དེ་ཀ-ཝ་ཙོ བ་ཧུ་ཝ་ཙོ ཀྭ་ཙི;
ས་མཱ་སེ ཨ་ས་མཱ་སེ་པི, ས་མྦྷ་ཝོ ཏ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏོ.
ཝི་གྒ་ཧ་ཉྩ པ་ད་ཏྠ་ཉྩ, ཝ་ཏྭཱ པ་ད་སྶི་མ་སྶ མེ;
ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ, པ་ད་མཱ་ལཾ ནི་བོ་དྷ་ཐ.
བྷ་ཝོ ཙ ཨ་བྷ་ཝོ ཙ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝོ ཙ ཨ་བྷ་ཝོ ཙ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ཝི་གྒ་ཧོ. ཏ་ཏྲ བྷ་ཝོཏི ཁུ་དྡ་ཀོ བྷ་ཝོ. ཨ་བྷ་ཝོཏི མ་ཧ་ནྟོ བྷ་ཝོ. ཝུ་དྡྷ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧེ་ཏྠ ཨཀཱ་རོ. ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཝོཏི ཝུ་དྡྷི. ཨ་བྷ་ཝོཏི ཨ་ཝུ་དྡྷི. ཨ་ཡཾ པ་ད་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ –
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་ན, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་སྶ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་སྨཱ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་མྷཱ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་སྶ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་སྨིཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་མྷི, བྷོ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ. ཨི་ཏི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཔ་དཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀཾ བྷ་ཝ་ཏི. དི་སྶ་ཏི ཙ ཏ་སྶེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་པྤེ ཙ་རི་ཏཾ, ཋ་པ་ཡི་ཏྭཱ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ;
ཨི་མ་སྨིཾ ཀ་པྤེ ཙ་རི་ཏཾ, པ་ཝ་ཀྑི་སྶཾ སུ་ཎོ་ཧི མེ’’
ཨི་ཏི ཝཱ,
‘‘ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑཾ, ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ བ་ཧཱུ་ཝི་དྷཾ;
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ, པ་ཏྟོ ས་མྦོ་དྷི་མུ་ཏྟ་མཾ’’
ཨི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ པ་ད་སྶ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི –
‘‘ཨ་ས་མྦུ་དྷཾ བུ་དྡྷ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ ཡཾ,
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི ཛཱི་ཝ་ལོ་ཀོ;
ན་མོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལ-
ཝི་དྡྷཾ་སི་ནོ དྷ་མྨ་ཝ་ར་སྶ ཏ་སྶཱ’’ཏི
ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ.
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནི, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནི, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་ཧི, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་བྷི, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་ཧི, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་བྷི, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་སུ, བྷ་ཝ་ནྟོ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནི. ཨི་ཏི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཔ་དཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་མྤི བྷ་ཝ་ཏི. དི་སྶ་ཏི ཙ ཏ་སྶ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྷོ་ན་སྶ ཧི ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ. པ་ཀ་པྤི་ཀཱ དི་ཊྛི བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་སཱུ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ན་ཡཾ ཝོ་མི་སྶེ་ཏྭཱ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ‘‘བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནི. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཾ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཱ་ནི. བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་ན, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་ཧི, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝེ་བྷི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ན་པུཾ་ས་ཀེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན-བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ ཨི་མཱ;
པ་ད་མཱ་ལཱ ས་མཱ་ས་ཏྟེ, ཀ་ཏཱ་ཏི པ་རི་དཱི་པ་ཡེ.
ས་མཱ་ས་ཀ་པ་ད་ཉྩེ་ཝ, ཨ་ས་མཱ་ས་ཀ་མེ་ཝ ཙ;
བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཔ་དཾ དྭེ་དྷཱ, ཨི་ཏི ཝི་དྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
ན་པུཾ་ས་ཀཾ ས་མཱ་ས་ཏྟེ, པུ་ལླི་ངྒ་མི་ཏ་ར་ཏྟ་ནེ;
ན་པུཾ་ས་ཀཾ ཏུ པཱ་ཡེ་ན, ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀཾ ཝ་དེ.
‘‘བྷ་ཝོ ཙ ཨ་བྷ་ཝོ ཙཱ’’ཏི, ས་མཱ་ས་ཏྠཾ ཝ་དེ བུ་དྷོ;
‘‘བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ’’མི་ཙྩ་ཏྠཾ, ཨ་ས་མཱ་ས་སྶ བྷཱ་ས་ཡེ.
པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟ་མྷི སོ ཉེ་ཡྻོ, ནི་སྶ་ཀྐ་ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏོ;
ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཛ་ཉྙཱ, བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཔ་དཾ ཝི་དཱུ.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཔ་ད་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨཾ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྠོ་པི ནེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝཔ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ལ་ངྐཱ་དཱི་པོ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པཾ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ་ན, ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་སྶ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པཱ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་སྨཱ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་མྷཱ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་སྶ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་སྨིཾ, ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་མྷི, བྷོ ལ་ངྐཱ་དཱི་པ. ཨ་ཡཾ ས་མཱ་ས་ཏྟེ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. ཨ་ས་མཱ་ས་ཏྟེ་པི པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ལ་ངྐཱ དཱི་པོ, ལ་ངྐཾ དཱི་པཾ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པེ་ན, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པ་སྶ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པཱ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པ་སྨཱ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པ་མྷཱ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པ་སྶ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པེ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པ་སྨིཾ, ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པ་མྷི, བྷོ་ཏི ལ་ངྐེ དཱི་པ. ཨ་ཡཾ བྱཱ་སེ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན ལ་བྦྷ་ཏི ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཛ་མྦཱུས་དྡེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ ཨ་ཀ་ཐ་ན་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཀེ་ཝ་ལེ་ན ལ་ངྐཱས་དྡེ་ན ལ་ངྐཱ་དཱི་པོ ཀ་ཐི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན བྱཱ་སེ པ་ད་མཱ་ལཱ་ན་ཡོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ཡཾ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི སཱ་ས་ན་སྶཱ་པི. ཏ་ཐཱ ཧི བྱཱ་ས་ཝ་སེ་ན པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ར་ཙ་ནཱ དི་སྶ་ཏི –
‘‘ཝ་ནྡཱ་མི སེ་ལ་མྷི ས་མ་ནྟ་ཀཱུ་ཊེ,
ལ་ངྐཱ་ཡ དཱི་པ་སྶ སི་ཁཱ་ཡ་མཱ་ནེ;
ཨཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ སུ་མ་ནཱ་མ་ར་སྶ,
བུ་དྡྷ་སྶ ཏཾ པཱ་ད་ཝ་ལ༹་ཉྫ་མ་གྒ’’ནྟི.
སཱ་ས་ནེ་པི བྱཱ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘དི་བྦོ ར་ཐོ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, ཝེ་དེ་ཧ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པཱ་ལི༹ དི་སྶ་ཏི.
ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ‘‘ནཱ་ག་དཱི་པོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་ཝ་ལེ་ན ཛ་མྦཱུས་དྡེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ ཨ་ཀ་ཐ་ན་མི་ཝ ཀེ་ཝ་ལེ་ན ནཱ་གས་དྡཱ་དི་ནཱ ནཱ་ག་དཱི་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ཐ་ན་ཏོ་ཏི. ན་ནུ ཙ བྷོ ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ ཛ་མྦུ་ན་ད་རཾ་སི་ནོ ཏཾ, དཱ་ཋཾ མ་ཡཾ ཛ་མྦུ་ན་རཱ ན་མཱ་མཱ’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ར་ཙ་ནཱ་ཡཾ ཛ་མྦཱུས་དྡེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ན་རཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩཾ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ན་རཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལེ་ན པ་ན ཛ་མྦཱུས་དྡེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏྠཾ ན ཝ་ད་ཏི, ཀི་ནྟུ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ན་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཀྑ་ར་དོ་སཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནྟེ་ན དཱི་པས་དྡ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཛ་མྦུ་ན་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཛ་མྦུས་དྡོ ན་རས་དྡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་མཱ་ས་བ་ལེ་ན ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ན་རཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལོ བྱཱ་ས་ཀཱ་ལེ, ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཛ་མྦཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ན ཉཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཡ་ཏི.
ཀིཾ པ་ན བྷོ ‘‘ཀཱ་ཀོ དཱ་སོ, ཀཱ་ཀཾ དཱ་སཾ, ཀཱ་ཀེ་ན དཱ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ལ་བྦྷ་ཏི, ཀཱ་ཀས་དྡེ་ན ཀཱ་ཀ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ དཱ་ས་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཛ་མྦུ་ནཱ་མ་ཀོ དཱི་པོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཛ་མྦཱུ དཱི་པོ, ཛ་མྦུཾ དཱི་པཾ, ཛ་མྦུ་ཡཱ དཱི་པེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ན ལ་བྦྷ་ཏི ཛ་མྦཱུས་དྡ་སྶ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དཱི་པེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཛ་མྦཱུས་དྡོ ཧི རུ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན དཱི་པེ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཙི་ཏྟཝོ་ཧཱ་རོ ཙི་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀེ ག་ཧ་པ་ཏི་མྷི་པི མ་ནེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ‘‘ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ མཱ་ན་ས’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཡ་ཐཱ ཙ ཀུ་སཝོ་ཧཱ་རོ ཀུ་ས་ནཱ་མ་ཀེ ར་ཉྙེ་པི ཀུ་ས་ཏི་ཎེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི –
‘‘པ་བྷཱ་ཝ་ཏི་ཉྩ ཨཱ་དཱ་ཡ, མ་ཎིཾ ཝེ་རོ་ཙ་ནཾ ཀུ་སོ;
ཀུ་སཱ་ཝ་ཏིཾ ཀུ་ས་རཱ་ཛཱ, ཨ་ག་མཱ་སི མ་ཧ་བྦ་ལོ;
ཀུ་སོ ཡ་ཐཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཧ་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ནུ་ཀ་ནྟ་ཏཱི’’ཏི
ཨཱ་དཱི་སུ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཀས་དྡོ་པི ཝཱ་ཡ་སེ, ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ དཱ་སེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ‘‘ཀཱ་ཀོ ར་ཝ་ཏི, ཀཱ་ཀོ ནཱ་མ དཱ་སོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཛ་མྦཱུས་དྡོ པ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ ཀུ་ས ཀཱ་ཀས་དྡཱ ཝི་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དཱི་པ་སྨིཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ན་ཡོ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.
ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ལ་ངྐཱ་དཱི་པོ’’ཏི ས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན བྱཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ཡོ་ཛི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ‘‘པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་དཱི་པོ, ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ན་དཱི་པོ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་དཱི་པོ, ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ, ཙི་ཏྲ་མཱ་སོ, ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་རཱ་ཛཱ, སེ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ, དི་བྦ་ར་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན བྱཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧཱདི་ས་དྡེ་ཧི པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་དཱི་པཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཐ་ན་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘དི་བྦ་ར་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་ས་ག་ཏ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ནེ ས་ཏི བྱཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བྱཱ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘དི་བྦོ ར་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི གཱ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟི་པཱ་ལ་ན་སུ་ཁུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་གུ་ཎོ བྷ་ཝ་ཏི. སོ ཙ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལོ ཧི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཋ་པི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ཝ་ཙ་ནེ ‘‘དི་བྦོ ར་ཐོ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, ཝེ་དེ་ཧ་སྶ ཡ་ས་སྶི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པཱ་ལི༹་ཡོ བ་ཧཱུ དི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ལ་ངྐཱ་དཱི་པཱདི་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་ཏཱ བྷ་ཝ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ནྡྷིཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
བོ་དྷི ས་ནྡྷི ཝི་བྷ་ཏྟཱ’ཡུ, དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ པ་ཛཱ་པ་ཏི;
དཱ་མཱ དཱ་མཾ ཏ་ཐཱ ས་དྡྷཱ, ས་དྡྷཾ ཏ་ཊཾ ཏ་ཊཱི ཏ་ཊོ.
བྱ་ཉྫ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ནོ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཏྠ་མ་ཀྑ་ར་མ་ཀྑ་རོ;
ཨ་ཛྫ་ཝཾ ཨ་ཛྫ་ཝོ ཙེ་ཝ, ཏ་ཐཱ མ་དྡ་ཝ་གཱ་ར་ཝཱ.
ཝ་ཙོ ཝ་ཙཱི་ཏི ཙཱ་དཱི་ནི, ས་མ་རཱུ་པཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ;
དྭི་ཏྟི་ལི་ངྒཱ་ནི ས་མྦྷོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་མུ་དྡི་སེ.
ཨེ་ཏེ་སུ ཧི བོ་དྷིས་དྡ་སྶ ཏཱ་ཝ ‘‘བོ་དྷི རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ཙ, ‘‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ‘བོ་དྷཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ བོ་དྷི་སྶ ཨ་ངྒོ་ཏི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ‘‘བོ་དྷི, བོ་དྷཱི, བོ་དྷ་ཡོ. བོ་དྷིཾ, བོ་དྷཱི, བོ་དྷ་ཡོ. བོ་དྷི་ནཱ’’ཏི པུ་ལླི་ངྒེ ཨ་གྒིན་ཡེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ བྷ་ཝ་ཏི.
རུ་ཀྑ་མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ན་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ན ‘‘བོ་དྷི, བོ་དྷཱི, བོ་དྷི་ཡོ. བོ་དྷིཾ, བོ་དྷཱི, བོ་དྷི་ཡོ. བོ་དྷི་ཡཱ’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ར་ཏྟིན་ཡེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ བྷ་ཝ་ཏི.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནོ བོ་དྷི་ས་དྡོ པུ་ལླི་ངྒོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨཱ་ག་མེ་ན ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ན་ཏོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨཱ་ག་མེ རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ན་སྶ བོ་དྷིས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་བྷཱ་ཝོ དི་སྶ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་དི ཙ ‘‘སཱ་ལོ དྷ་ཝོ ཁ་དཱི་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ན་སྶ བོ་དྷིས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཛ་མྦཱུ སི་མྦ་ལཱི པཱ་ཊ་ལཱིས་དྡཱ་དཱི་ནཾ རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ན ཏེ་སཾ ཨི་མ་སྶ ཙ རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟེ་པི པུ་ལླི་ངྒ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་དི ཧི རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནོ བོ་དྷིས་དྡོ པུ་ལླི་ངྒོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཙ་ནོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ ཙ བོ་དྷིས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ སི་ཡཱ ‘‘ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏོ.
ཡེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནོ བོ་དྷིས་དྡོ པུ་ལླི་ངྒོ’’ཏི, ཏེ ‘‘བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཏྟོ་ཏི རུ་ཀྑོ་པི བོ་དྷི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཙེ་ཏ་སི ས་ནྣི་དྷཱ་ཡ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བོ་དྷཱི’’ཏི ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀིཾ རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནོ བོ་དྷིས་དྡོ པུ་ལླི་ངྒོ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝ་ད་ནྟི མ་ཉྙེ. ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ, ‘‘བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཏྟོ་ཏི རུ་ཀྑོ་པི བོ་དྷི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ཧི ག་རཱུ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཏྠི ལི་ངྒ་བྷཱུ་ཏཾ བོ་དྷཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ནཱ་མཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ རུ་ཀྑེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑོ ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནི་བྦ་ཙ་ནེ ཨཱ་ད་རོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ན ཧི ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བོ་དྷཱི’’ཏི ནི་བྦ་ཙ་ན་ཀ་ར་ཎཾ རུ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ན་སྶ བོ་དྷིས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ, ཏ་སྨཱ རུ་ཀྑཾ ས་ཡཾ ཨ་བོ་དྷི་མྤི ས་མཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷེ་ན ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟི སཱ་ས་ནི་ཀཱ, བོ་དྷི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཏྟོ་ཏི རུ་ཀྑོ་པི བོ་དྷི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘བོ་དྷཱི’’ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན རུ་ཀྑ་ནཱ་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཝོ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཡཱ མཱུ་ལེ ས་ཧ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ས་ཙྪི་ཀཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཡ་དི་དཾ བུ་དྡྷོ’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘བོ་དྷི་ཡཱ སཱ་ཁཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན མ་ཧཱ་བོ་དྷི, ཀ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷི་ནཱི ཙ སཱ’’ཏི ཙ,
‘‘ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ སཱ, ཨ་སཱི་ཏི་ར་ཏ་ནཾ ན་བྷཾ;
ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ་ན ཏ་དཱ མུ་ཉྩི, ཚ་བྦ་ཎྞཱ ར་སྨི་ཡོ སུ་བྷཱ’’ཏི ཙ
ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ བོ་དྷིས་དྡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ པ་ཡོ་གཱ དི་སྶ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀོ བོ་དྷིས་དྡོ དྭི་ལི་ངྒོ པུ་མི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ཝི་དུ་ནོ བུ་དྡྷ་གྷོ་སཱཙ་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ར་ཙ་ནཱ དི་སྶ་ཏི ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི ཏྭཾ ཏཱ་ཏ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཡྻཾ ས་ངྒྷ་མི་ཏྟ་ཏྠེ་རིཾ ཨཱ་ནེ་ཏུ’’ནྟི ཙ, ‘‘སཱ་པི ཁོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ ནཱ་ཝཱ པ་སྶ་ཏོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡ་ཏ་ལཾ པ་ཀྑ་ནྡཱ’’ཏི ཙ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ བོ་དྷིས་དྡ་སྶ ‘‘བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བོ་དྷཱི’’ཏི ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘བོ་དྷི, བོ་དྷཱི, བོ་དྷ་ཡོ. བོ་དྷིཾ, བོ་དྷཱི, བོ་དྷ་ཡོ. བོ་དྷི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ད་མཱ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ན ཏ་སྶ ཉཱ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ས་ངྐེ་ཏ་སི་དྡྷེ་ན རཱུ་ལ༹ྷ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀེ་ན ‘‘བོ་དྷི, བོ་དྷཱི, བོ་དྷི་ཡོ. བོ་དྷིཾ, བོ་དྷཱི, བོ་དྷི་ཡོ. བོ་དྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ད་མཱ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཙྩེ་ཝཾ –
པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་ཙ་ཀོ བོ་དྷི-ས་དྡོ པུ་ལླི་ངྒི་ཀོ བྷ་ཝེ;
ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏྠི-ལི་ངྒོ་ཡེ་ཝ སི་ཡཱ ས་དཱ.
བོ་དྷི་པཱ་ད་པ་ཝ་ཙ་ནོ, པུ་མི་ཏྠི་ལི་ངྒི་ཀོ བྷ་ཝེ;
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨེ་ཏ་སྶ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏུ;
ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏ་རཾ ཡ་སྨཱ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་རི་ཏཾ.
ས་ནྡྷིས་དྡཱ་དཱི་ན་མྤི ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ས་ནྡྷིས་དྡོ ཧི ས་ར་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀོ པུ་ལླི་ངྒོ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ ‘‘ས་ནྡྷི་ནོ. ས་ནྡྷི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཝི་བྷ་ཏྟིས་དྡོ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ, སྱཱདི་ཝཱ་ཙ་ཀོ པུ་ལླི་ངྒོ ཙེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ ཙ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟི་སྶ. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏོ.
ཨཱ་ཡུས་དྡོ པ་ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ, ‘‘པུ་ན་རཱ་ཡུ ཙ མེ ལ་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཏེ ཨཱ་ཡུ, ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཏོ.
དྷཱ་ཏུས་དྡོ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ, ཀ་ར་པ་ཙཱདི་ཝཱ་ཙ་ཀོ པུ་མི་ཏྠི་ལི་ངྒོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཀ་རོ་ཏི་སྶ དྷཱ་ཏུ་སྶ. དྷཱ་ཏུ་ཡོ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ.
པ་ཛཱ་པ་ཏིས་དྡོ དེ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ པུ་ལླི་ངྒོ, ཀ་ལ་ཏྟ་ཛི་ན་མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ ‘‘པ་ཛཱ་པ་ཏི་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ’’, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཏོ.
དཱ་མཱ དཱ་མཾ ས་དྡཱ མཱ་ལ་ཏཱི་དཱ་མཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨི་ཏྠི་ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མཱ་ལ་ཏཱི་དཱ་མཱ ལོ་ལཱ་ལི༹་ངྒ་ལཱི་ལཱ. མཱ་ལ་ཏཱི་དཱ་མཾ. སི་ངྒྷི་ཏཾ དཱ་མཾ བྷ་མ་རེ་ཧི. ར་ཏ་ན་དཱ་མཱ. ར་ཏ་ན་དཱ་མ’’ནྟི ཙ དྭི་ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཀི་ཀ་པྤ་ཡོ་གཱ དི་སྶ་ནྟི སཱ་ས་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ.
ས་དྡྷཾ ས་དྡྷཱས་དྡཱ པ་ན བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀཱ ཨི་ཏྠི་ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ, ས་དྡྷཱས་དྡོ པ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ, ས་དྡྷཾས་དྡོ མ་ཏ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ ‘‘ས་དྡྷཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ. མ་ཡ་མ་སྶུ་བྷོ གོ་ཏ་མ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ དཱ་ནཱ་ནི དེ་མ ས་དྡྷཱ་ནི ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ‘‘ས་དྡྷོ པུ་རི་སོ, ས་དྡྷཱ ཨི་ཏྠཱི, ས་དྡྷཾ ཀུ་ལ’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒ་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ཊཾ ཏ་ཊཱི ཏ་ཊོཏི་མེ ས་དྡཱ ཏཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ་ཏྠེ ཐཱི་པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ.
བྱ་ཉྫ་ནས་དྡོ ཨུ་པ་སེ་ཙ་ན་ལི་ངྒ་ཝཱ་ཀྱཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ, ཨ་ཀྑ་ར་ཝཱ་ཙ་ཀོ པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ. ཏ་ཏྲུ་པ་སེ་ཙ་ནེ ‘‘སཱུ་པཾ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ལི་ངྒེ ‘‘ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཝཱ་ཀྱེ ‘‘པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ. ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀེ ‘‘ཨ་སཱི་ཏི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ ‘‘ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ ཨ་ནུ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ནཱ་མ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་སི་ཏ་ཧ་སི་ཏ་ཀ་ཐི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ ཨཱ་ཀཱ་རོ. སོ ཨེ་ཝ ‘‘ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཀྑ་རེ ‘‘བྱ་ཉྫ་ནོ. བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཙ པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ.
ཨ་ཏྠས་དྡོ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཙ་ནོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ, ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་དྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཡོ་ཛ་ན་ནི་ཝ་ཏྱཱ་བྷི་ས་ནྡྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་ཙ་ནོ པ་ན པུ་ལླི་ངྒོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏྠ་མྷཱི’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨ་ཏྠས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཨ་ཏྠས་དྡོ དྭི་ལི་ངྒོ.
ཨ་ཀྑ་རས་དྡོ ཙ ‘‘ཡོ པུ་བྦོ ཨ་ཀྑ་རོ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ཀྑ་རས་དྡོ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཙ་ནོ ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནོ ཙ ས་བྦ་དཱ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ བྷ་ཝ་ཏི ‘‘པ་ད་མ་ཙྩུ་ཏ་མ་ཀྑ་རཾ, མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་མྨ་ཏོ་ཏི ཁོ ཝཱ་སེ་ཊྛ ‘མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ. ‘‘ཨ་ཀྑ་རཱ་ཡ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཀྑ་ར་ཀྑ་རཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པུ་ལླི་ངྒོ་ཏི་པི ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ་ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒོ་ཏི པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ‘‘ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཙ་སྨ དྷ་ན་ཉྩ་ཡཱ་ཡ. ཝི་ར་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ མ་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘དྷ་ན་ཉྩ་ཡཱ་ཡ, ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ན ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཛྫ་ཝ མ་དྡ་ཝ གཱ་ར་ཝས་དྡཱ པ་ན པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཱ. ‘‘ཨ་ཛྫ་ཝོ ཙ མ་དྡ་ཝོ ཙ. ཨ་ཛྫ་ཝ་མ་དྡ་ཝཾ. གཱ་ར་ཝོ ཙ ནི་ཝཱ་ཏོ ཙ. ས་ཧ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཐཱུ་པེ, གཱ་ར་ཝཾ ཧོ་ཏི མེ ཏ་དཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏོ.
ཝ་ཙོ་ཝ་ཙཱིས་དྡཱ པ་ན གྷ་ཊོ་གྷ་ཊཱིས་དྡཱ ཝི་ཡ པུ་མི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཙཱིས་དྡ་སྶ ‘‘ཝ་ཙཱི, ཝ་ཙཱི, ཝ་ཙི་ཡོ. ཝ་ཙིཾ, ཝ་ཙཱི, ཝ་ཙི་ཡོ. ཝ་ཙི་ཡཱ’’ཏི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཙི ‘‘དུ་ཙྩ་རི་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་དྡཱ་དཱི་སུ པ་རེ་སུ ཝ་ཙས་དྡ་སྶ་ནྟོ ཨཱིཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི རཱུ་པཱ་ནི དི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཙས་དྡ་ཏོ ཝི་སུཾ ཝ་ཙཱིས་དྡ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་ཏྲི་མཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི. ‘‘ཝ་ཙཱི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ, ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ཝ་ཙཱི, ཝ་ཙི་ཉྩ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རེ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ན ཙེ་ཝ ཝ་ཙཱི, ན ཙ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ. ག་དི་ཏོ ཝ་ཙཱི་བྷི ས་ཏི་མཱ་བྷི་ན་ནྡེ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཏོ ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི. ‘‘ཙོ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝ་ཙཱི ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཝ་ཙི་ཡཱ བྷེ་དོ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ས་རཱུ་པཱ་ས་རཱུ་པ་པ་དཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྭི་ཏི་ལི་ངྒ་ཏཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཀ་ལི་ངྒེ་སུ ས་ཝི་སེ་སཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཏ་དྡྷི་བྷ་ནྟ་ལི་ངྒཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ. ཏ་ཐཱ ཧི –
དྷ་མྨ་བྷོ པུ་གྒ་ལཱ ཙེ་ཝ, དྷ་མྨ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ་པི ཙ;
ཨེ་ཀ་ནྟ་དྷ་མྨ་ཏོ ཙེ་ཝ, ཏ་ཐེ་ཝེ་ཀ་ནྟ་པུ་གྒ་ལཱ.
པ་ད་མཱ་ལཱ སི་ཡུཾ ཏཱ་སུ, པ་ཙྩ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏུ;
པ་དཾ ས་མཾ ཝི་ས་མ་ཉྩ, ཛ་ཉྙཱ ས་བྦ་ས་མ་མྤི ཙ.
ཀ་ཐཾ? ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱི’’ ཨི་ཙྩེ་ཏེ་སཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ཏོ, ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་ཏོ, ‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ. མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ, ‘‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡོ. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཾ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡོ. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ’’ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་དྷ་མྨ་ཏོ, ‘‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཾ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙེ. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙེ་ན’’ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ, ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཀ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ, ‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤི་ནོ. མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤི’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཀ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་ཏོ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཙྩ་ཏྟོ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་དཾ ས་དི་སཾ ཝི་ས་དི་སཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་དི་ས་མྤི ཙ བྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱདཱི་སུ་པི.
ཨ་ཏྲི་མེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་བྷཱ་སི་ཏཱ པ་ཡོ་གཱ – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཝི་དྡ་སུ་ནོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་སྶ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཝི་དྡ་སུ་ནོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཏ་དྡྷི་ཏ་ནྟ་ལི་ངྒཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ས་པྤ་ཡོ་གཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ནེ་ཝཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒ་སྶ བྷ་ཝི་ཏ་བྦས་དྡ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒཱ་ནཾ སོ་ཏྠི སུ་ཝ་ཏྠི ས་དྡཱ་ན་ཉྩ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་བྦྷུ་ཏས་དྡ་སྶ ཙ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏས་དྡ་སྶ་ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ཀ་ཐ་ཡཱ་མ, ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་སྶཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦས་དྡོ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ནྟ་པ་དེ་ཧི ཨེ་ཝཾས་དྡ ནས་དྡཱ་དཱི་ཧི ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཙ ཧོ་ཏི. ནཱ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཏྲི་མེ ཙ པ་ཡོ་གཱ ‘‘ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ནོ ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀེ་ན, ཨི་མི་ནཱ ཙོ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མེ་ཧི ཙོ་རེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མཱ་ཡ ཙོ་རི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མཱ་ཧི ཙོ་རཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མེ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཏྲི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
བྷ་ཝི་ཏ་བྦཔ་དཾ ནི་ཙྩཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཝ་ར་སཱ་ས་ནེ;
པ་ཋ་མེ་ཀ་ཝ་ཙོ བྷཱ་ཝ-ཝཱ་ཙ་ཀ་ཉྩ ན་པུཾ་ས་ཀཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ནྟ་པ་དེཧེ་ཝཾ-ས་དྡཱ་དཱི་ཧི ཙ དྷཱི་མ་ཏཱ;
ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ་ཝ ས་མྦྷོ་ཏི, ཨི་ཏི ཝི་དྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
ཨ་ཡཾ ‘‘བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ད་སྶ ཝི་སེ་སོ.
སོ་ཏྠི བྷ་དྡ་ནྟེ ཧོ་ཏུ ར་ཉྙོ, སོ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནྷཱ་པི་ཏོ. སོ་ཏྠི་ནཱ་མྷི ས་མུ་ཊྛི་ཏོ. སུ་ཝ་ཏྠི, སུ་ཝ་ཏྠིཾ, སུ་ཝ་ཏྠི་ནཱ, ཨ་ཡཾ དྷ་སཱ་ཏྠིས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི དྭི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ. བྷཱུས་དྡ་སྶ བྦྷཱུ, སཾ་ཡོ་ག་པ་རེ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཏྠ་ཝ་ཏི ཨཨི་ཏི་ནི་པཱ་ཏེ ཨུ་པ་པ་དེ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ར་སྶ་ཏྟ་མུ་པ་ཡཱ་ཏི. ཀྭ་ཏྠེ? ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སྭ་ཏྠེ་སུ. ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷེ ཨ་ས་ཉྙོ་ག་པ་རེ ར་སྶ་ཏྟཾ ན ཨུ་པ་ཡཱ་ཏི. ཀྭ་ཏྠེ? ‘‘ཨ་ས་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སྭ་ཏྠེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཏ’’ནྟི པ་ད་སྶ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ’’ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི, ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི པ་ད་སྶ པ་ན ‘‘ཨ་ས་ཙྩ’’ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྲ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ. ཨ་ཙྪེ་རཾ ཝ་ཏ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ལོ་མ་ཧཾ་ས་ནཾ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྠེ པ་ཡོ་གཱ.
‘‘ཏྭཾ མཾ ནཱ་གེ་ན ཨཱ་ལ་མྤ,
ཨ་ཧཾ མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཚཱ་པི་ཡཱ;
ཧོ་ཏུ ནོ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཏ་ཏྠ,
ཨཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱི’’ཏི
ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཡོ་གཱ. ཨེ་ཝཾ ར་སྶ་ཝ་སེ་ན, དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན པ་ན ནི་སྶཾ་ཡོ་གེ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏ་ཙྪཾ. ཨ་ཏ་ཐཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ས་ཙྩ་ཏྠེ པ་ཡོ་གཱ, ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ’’ནྟི ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ པ་ཡོ་གཱ. བྷ་ཝ་ནྟི ཙ་ཏྲ –
‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ བྷཱུ་ཏ’’ནྟི, ཨ་ཏྠ་སྨིཾ ཨ་བྦྷུ་ཏནྟི་དཾ;
པ་དཾ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ར་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛི་ཏཾ.
ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་པི, ཨ་བྦྷུ་ཏནྟི པ་དཾ ཏ་ཐཱ;
ས་ཎྛི་ཏཾ ར་སྶ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨི་ཏི ཝི་དྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ.
ཨ་བྷཱུ་ཏམི་ཏི དཱི་གྷ་ཏྟ-ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ པ་ན;
པ་དཾ ས་མ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ-མ་ས་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ.
ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ་ནི. ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན, ཨ་བྦྷུ་ཏོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ. ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, པུ་རི་སན་ཡེ་ན, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ་ཡོ. ཨ་བྦྷུ་ཏཾ. ཀ་ཉྙཱན་ཡེ་ན ཉེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏས་དྡ་སྶ་པི ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཏི་དྷཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྲ ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཏ’’མི་ཏི པ་དཾ ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒ་མྤི བྷ་ཝ་ཏི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒ་མྤི. ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ’’མི་ཏི པ་དཾ པ་ན ཝཱ་ཙྩ་ལི་ངྒཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ལི་ངྒ་མྤི ཝཱ ས་ཙྩས་དྡོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྠ་ཙི. ཨི་ཏི་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཡ་མྤི ས་པྤ་ཡོ་གཱ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ག་མི་ཀཱ་ནཾ ཀོ་ས་ལླ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ད་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ. བུ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ, བུ་དྡྷེ བྷ་ག་ཝ་ནྟེ. བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ད་མཱ་ལཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཉེ་ཡྻཱ.
དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ. དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ. དེ་ཝེ་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཉེ་ཡྻཱ པ་ད་མཱ་ལཱ.
སོ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ པ་སྶཾ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཛཱ་ན་ནྟཾ པ་སྶ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ཏོ པ་སྶ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཉེ་ཡྻཱ པ་ད་མཱ་ལཱ.
རཱ་ཛཱ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ སུ་དྡྷོ་ད་ནཾ, ར་ཉྙཱ སུ་དྡྷོ་ད་ནེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
རཱ་ཛཱ པ་སྶེ་ན་དཱི ཀོ་ས་ལོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སྶེ་ན་དིཾ ཀོ་ས་ལཾ, ར་ཉྙཱ པ་སྶེ་ན་དི་ནཱ ཀོ་ས་ལེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ, ར་ཉྙཱ མཱ་ག་དྷེ་ན སེ་ནི་ཡེ་ན བི་མྦི་སཱ་རེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ, རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུཾ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟཾ, ར་ཉྙཱ མཱ་ག་དྷེ་ན ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏཱི གོ་ཏ་མཱི, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ གོ་ཏ་མིཾ, མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ གོ་ཏ་མི་ཡཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཾ གོ་ཏ་མི་ཡཾ, བྷོ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི གོ་ཏ་མི.
མ་ཀྑ་ལི གོ་སཱ་ལོ. མ་ཀྑ་ལིཾ གོ་སཱ་ལཾ. མ་ཀྑ་ལི་ནཱ གོ་སཱ་ལེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གེ་ན, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་ག་སྶ. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཱ་པེ་ཏཱ པ་ད་མཱ་ལཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ཧི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཉེ་ཡྻཱ. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
སོ དཱ་རོ, སཱ དཱ་རཱ. སཾ དཱ་རཾ, སེ དཱ་རེ. སེ་ན དཱ་རེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. སཱ ནཱ་རཱི, སཱ ནཱ་རི་ཡོ. སཾ ནཱ་རིཾ, སཱ ནཱ་རི་ཡོ. སཱ་ཡ ནཱ་རི་ཡཱ. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. སཾ ཀ་མྨཾ, སཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི. སེ་ན ཀ་མྨེ་ན. སཾ ཕ་ལཾ, སཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི. སེ་ན ཕ་ལེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ, པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ, པ་ཋ་མེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན, པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠཱི དི་སཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠིཾ དི་སཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཱ དི་སཱ་ཡ.
དྷ་མྨཱི ཀ་ཐཱ, དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ, དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ, དྷ་མྨི་ཡཾ ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ པ་ད་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་ཏོ ཙ ཨ་ནྟ་ཏོ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. པ་ད་ཏོ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཡཱ་དི་སོ, ཡཱ་དི་སཱི, ཡཱ་དི་སཾ. ཏཱ་དི་སོ, ཏཱ་དི་སཱི, ཏཱ་དི་སཾ. ཨེ་ཏཱ་དི་སོ, ཨེ་ཏཱ་དི་སཱི, ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ. ཀཱི་དི་སོ, ཀཱི་དི་སཱི, ཀཱི་དི་སཾ. ཨཱི་དི་སོ, ཨཱི་དི་སཱི, ཨཱི་དི་སཾ. ཨེ་དི་སོ, ཨེ་དི་སཱི, ཨེ་དི་སཾ. ས་དི་སོ, ས་དི་སཱི, ས་དི་སཾ. ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ‘‘ཡཱ་དི་སཱ ཏཱ་དི་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་རཱུ་པཱ་ནི་པི བྷ་ཝ་ནྟི. ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ནེ་སཾ པུ་རི་ས ཨི་ཏྠཱི ཙི་ཏྟན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ས་མཱ་ས་ཏ་དྡྷི་ཏ་པ་ད་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་མས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་མ་མོ, ཨ་མ་མཱ, ཨ་མ་མཾ, ཨ་མ་མེ. ཨ་མ་མེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
མ་ཡ྄ཧ་ཀོ, མ་ཡ྄ཧ་ཀཱ. མ་ཡ྄ཧ་ཀཾ, མ་ཡ྄ཧ་ཀེ. མ་ཡ྄ཧ་ཀེ་ན. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་མཱ, ཨཱ་མཱ, ཨཱ་མཱ་ཡོ. ཨཱ་མཾ, ཨཱ་མཱ, ཨཱ་མཱ་ཡོ. སེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྲ ཨ་མ་མོཏི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ་མ་མ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་མ་མ་ཏྟ་ཉྩ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་མ་མོ, ཀོ སོ, ཨ་ར་ཧཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡེ་ས་ཏ་ཎྷཱ་པི ས་དི་ཊྛཱི་པི ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི མ་མ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་པི ཨ་མ་མཱ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་མ་མཱ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧཱ’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་ས་ན་ཏོ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘ཨ་མ་མོ ནི་ར་ཧ་ངྐཱ་རོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ལོ་ཀ་ཏོ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་མ་མཱ, ཨ་མ་མཱ, ཨ་མ་མཱ་ཡོ’’ཏི པ་ད་མཱ་ལཱ. ན་པུཾ་ས་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་མ་མཾ, ཨ་མ་མཱ་ནཱི’’ཏི པ་ད་མཱ་ལཱ. ཏ་ཏྲ མ་ཡ྄ཧ་ཀོཏི ‘‘ཨི་ད་མྤི མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ད་མྤི མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝི་པྤ་ལ་པ་ཏཱི་ཏི མ་ཡ྄ཧ་ཀོ, ཨེ་ཀོ པ་ཀྑི་ཝི་སེ་སོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ –
‘‘ས་ཀུ་ཎོ མ་ཡ྄ཧ་ཀོ ནཱ་མ, གི་རི་སཱ་ནུ་ད་རཱི་ཙ་རོ;
པ་ཀྐཾ པི་པྥ་ལི་མཱ་རུ་ཡ྄ཧ, ‘མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཡ྄ཧ’ནྟི ཀ་ནྡ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་ཀཱི, མ་ཡ྄ཧ་ཀཱི, མ་ཡ྄ཧ་ཀི་ཡོ’’ཏི པ་ད་མཱ་ལཱ. ཏ་ཏྲ ཨཱ་མཱཏི ‘‘ཨཱ་མ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དཱ་སི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་མཱ. གེ་ཧ་དཱ་སཱི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་ཀེ་སུ ‘‘ཡ་ཏྠ དཱ་སོ ཨཱ་མ་ཛཱ་ཏོ, ཋི་ཏོ ཐུ་ལླཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘ཨཱ་མཱ་ཡ དཱ་སཱ་པི བྷ་ཝ་ནྟི ལོ་ཀེ’’ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་པ་དཱ་ནི.
ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཏི ཀ་ཏི་པ་ཡ ཀ་ཏི་མཱིས་དྡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཙ. ཏ་ཏྲ ཀ་ཏི་མཱིས་དྡ་སྶ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ན ལ་བྦྷ་ཏི ‘‘ཨ་ཛྫ བྷ་ནྟེ ཀ་ཏི་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟ་ཏོ. ཀ་ཏི ཀ་ཏི་པ་ཡས་དྡཱ་ནཾ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, སཱ ཙ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནི་ཀཱ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཏི་པ་ཡས་དྡོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཏི པུ་རི་སཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཀ་ཏི པུ་རི་སེ པ་སྶ་ཏི. ཀ་ཏི ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཀ་ཏི ཀུ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཚི་དྡཱ་ནི ཡ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ. ཀ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཀ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཀ་ཏི་ཧཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཀ་ཏི་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཀ་ཏི་བྷི ར་ཛ་མཱ་ནེ་ཏི, ཀ་ཏི་བྷི པ་རི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ པུ་རི་སཱ, ཀ་ཏི་པ་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཨི་མཱ པ་ན ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ.
ཀ་ཏི. ཀ་ཏི་ཧི, ཀ་ཏི་བྷི. ཀ་ཏི་ནཾ. ཀ་ཏི་སུ.
ཀ་ཏི་པ་ཡཱ. ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ཧི, ཀ་ཏི་པ་ཡེ་བྷི. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནཾ. ཀ་ཏི་པ་ཡེ་སུ. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ཡོ. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ཧི, ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་བྷི. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནཾ. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་སུ. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏི་པ་ཡེ. ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ཧི, ཀ་ཏི་པ་ཡེ་བྷི. ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནཾ. ཀ་ཏི་པ་ཡེ་སཱུ་ཏི. ས་བྦཱ་པེ་ཏཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཉེ་ཡྻཱ, ས་མཱ་ས་ཝི་དྷི་མྷི་པི ཀ་ཏི ཀ་ཏི་པ་ཡས་དྡཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཀ་ཏི་ས་ངྒཱ་ཏི་གོ བྷི་ཀྑུ, ཨོ་གྷ་ཏི་ཎྞོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཛ་ན་ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ‘‘ཀ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཀཱ ས་ངྒཱ ཀ་ཏི་ས་ངྒཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་དཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨི་དཱ་ནི རཱུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡཱ་ནཾ ནཱ་མི་ཀ་པ་ད་མཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨི་དྷ རཱུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡཱ ནཱ་མ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀས་དྡཱ་ད་ཡོ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀོ, ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ. ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀཾ. ཡེ་ཝཱ་པ་ནོ, ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ. ཡེ་ཝཱ་པ་ནཾ. ཡཾ་ཝཱ་པ་ན་ཀཾ, ཡཾ་ཝཱ་པ་ན་ཀཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀོཏི ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཏྠི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ནཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠི རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡཾ་ཝཱ་པ་ནཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཡཾ་ཝཱ་པ་ན་ཀཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡ་སྶ་ཀཾ ཡ་ཏྠ་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ནེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ན་ནུ ཙ བྷོ པ་ནས་དྡོ ནི་པཱ་ཏོ, ནི་པཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྱ་ཡ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཏཱི་སུ ལི་ངྒེ་སུ ས་བྦ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཙ ཝ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སོ ཀ་སྨཱ ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ནོ’’ཏི ཨོཀཱ་ར་ནྟོ ཛཱ་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩཾ པ་ནས་དྡོ ནི་པཱ་ཏོ, སོ ཙ ཁོ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ནི་པཱ་ཏོ, ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཡེ་ཝཱ་པ་ནོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ནི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱི་དི་སེ་སུ པ་ནས་དྡ་ས་ཧི་ཏཱ པ་ཡོ་གཱ རཱུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཛྫེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ནི་བྦ་ཙ་ན་མུ་དཱ་ཧ་ཊ་ནྟི? ཨ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ.