༤༩. ཨི་ཏྠི་ཡ+མ+ཎ+ཀྟི+ཀ+ཡ་ཀ+ཡཱ ཙ

ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཀེ ཙ ཀྲི་ཡ་ཏྠཱ ཨ་ཨཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི ཨ་ནོ ཙ བ་ཧུ་ལཾ.

ཨ-ཛ་ར=ཝ་ཡོ་ཧཱ་ནི་ཡཾ, ཛི་ར་ཏི ཛི་ར་ཎཾ ཝཱ ཛ་རཱ. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡ+མ+ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ. པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ. ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་དཱ, ཨཱ་པ་དཱ. ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ. ཨི་ཀྑ+ཙ་ཀྑ=ད་སྶ་ནེ, ཨུ་པ་ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ. ‘‘ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་ན+མེ་ཨོ ལུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཀཱ་རོ. ཙི་ནྟ་ནཾ ཙི་ནྟཱ. སི་ཀྑ=ཝི་ཛྫོ་པཱ་དཱ་ནེ, སི་ཀྑ་ནཾ སི་ཀྑཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ སི་ཀྑཱ. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱ. ཨི་ཙྪ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ. ‘‘ག་མ་ཡ་མི’’ཙྩཱ་དི་ནཱ ཙྪ་ངཱ་དེ་སོ. པུ་ཙྪ=པུ་ཙྪ་ནེ, པུ་ཙྪ་ནཾ པུ་ཙྪཱ. མི་དྷ+མེ་དྷ=ས་ངྒ་མེ, ཨ་པ་ཋི་ཏ་དྷཱ་ཏུ, མེ་དྷ་ནཾ མེ་དྷཱ. ཨེ་ཝཾ གུ་དྷ=པ་རི་ཝེ་ཋ་ནེ, གོ་དྷ་ནཾ གོ་དྷཱ. ཏི་ཏི་ཀྑ་ནཾ ཏི་ཏི་ཀྑཱ. ཨེ་ཝཾ ཝཱི་མཾ་སཱ, ཛི་གུ་ཙྪཱ, པི་པཱ་སཱ, པུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨཱི་ཧ་ནཾ ཨཱི་ཧཱ.

ཎ-ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་རཱ, ‘‘ཨ་སྶཱ ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ’’ཏི ཨཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ+མུ་པ་རི་པི. ཧ་ར་ཎཾ ཧཱ་རཱ མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལི. ཏ་ར་ཎཾ ཏཱ་རཱ, དྷ་ར་ཎཾ དྷཱ་རཱ. ཨ་ར་ཎཾ ཨཱ་རཱ.

ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི ས་དྡ་མྷི, རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཀྟི-ས་མྦྷུ་ཝ་ནཾ ས་མྦྷུ་ཏི. ‘‘ན ཏེ’’ཙྩཱ་དི་ནཱ ན ཝུ་དྡྷི. ས་ཝ་ནཾ སུ་ཏི. ན་ཡ་ནཾ ན་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ནཱི་ཏི. མ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི མ་ཏི, ‘‘ག་མཱ་དི་རཱ་ནཾ ལོ་པོ་ནྟ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶཱ’’ཏི ག་མཱ་དི་ཏྟཱ ན་ལོ་པོ. ག་མ་ནཾ ག་ནྟ་བྦཱ་ཏི ཝཱ ག་ཏི. ཨུ་པ་ཧ་ན་ནཾ ཨུ་པ་ཧ་ཏི. ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ར་མ་ནཾ ཝཱ ར་ཏི. ཏ་ན་ནཾ ཏ་ཏི. ནི་ཡ་མ་ནཾ ནི་ཡ་ཏི. བྷུ་ཉྫ་ནཾ བྷུ་ཏྟི. ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཡུ་ཏྟི, པ་ར་རཱུ་པཾ. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏེ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི. ས་མྤ་ཏྟི. ཡ་ཛ=དེ་ཝ་པཱུ་ཛཱ་ས་ངྒ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་དཱ་ནེ་སུ, ཡ་ཛ་ནཾ ཨི་ཊྛི, ‘‘ཡ་ཛ་སྶ ཡ་སྶ ཊི་ཡཱི’’ཏི ཊི་ཨཱ་དེ་སོ, ‘‘པུ་ཙྪཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཏ་སྶ ཋོ, པ་ར་རཱུ་པ་པ་ཋ་མ་ཀྑ་རཱ ཙ. སཱ་ས་ནཾ སི་ཊྛི, ‘‘སཱ་ས་སྶ སི་ས ཝཱ’’ཏི སི་ས, སཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཏ་སྶ ཋོ’’ཏི ཋཱ་དེ་སོ. བྷེ་ད་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏེ་ཏི ཝཱ བྷི་ཏྟི. བྷ་ཛ=སེ་ཝཱ་ཡཾ, བྷ་ཛ་ནཾ བྷ་ཏྟི. ཏ་ན=ཝི་ཏྠཱ་རེ, ཏ་ནོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ནྟི, ན་སྶ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ་དི.

ཀ-གུ་ཧ་ནྟཱི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གུ་ཧཱ, ཨོ་ཀཱ་ར་ནི་ཝུ་ཏྟི. རུ་ཛ་ཏཱི་ཏི རུ་ཛཱ. མོ་ད་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི མུ་དཱ ནཱ་མ མུ་དི་ཏཱ.

ཡ་ཀ-ཝི་ད=ཉཱ་ཎེ, ཝི་ད་ནཾ ཝི་ད་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཝི་ཛྫཱ, ད་སྶ ཛེ པུ་བྦ་རཱུ་པཾ. ཡ་ཛ་ནཾ ཨི་ཛྫཱ, ཊི་ཨཱ་དེ་སོ.

ཡ-ས་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ཡྻཱ, དྭི་ཏྟཾ. ཨ་ཛ=ཝ་ཛ=ག་མ་ནེ, ས་མ་ཛ་ནཾ ས་མ་ཛ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ས་མ་ཛྫཱ. པ་པུ་བྦོ, པ་བྦ་ཛ་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཏ་ཝ་གྒ་ཝ་ར་ཎཱ’’དི་མྷི ‘‘ཙ་ཝ་གྒ་བ་ཡ་ཉཱ’’ཏི ཡོ་ག་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝ་སྶ བེ དྭི་ཏྟཾ. ཨཱུ་མྷི པ་རི་ཙ་ར་ཎཾ པ་རི་ཙ་རི་ཡཱ. ཛཱ་ག་ར་ཎཾ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ.

ཨ་ན-པ་ཡོ་ཛ་ཀེ ཀཱ་རི་ཡ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཀ་ཏྟུཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཀཱ་ར་ནི་སེ་དྷོ ན་སྶ ཎོ ཙ. ཨེ་ཝཾ ཧ་རི་ཏུཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ད=ཨ་ནུ་བྷ་ཝེ, ཝི་ཏྟི ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཝ་ནྡ=ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་ཐུ་ཏཱི་སུ, ཝ་ནྡ་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཱ. ཨུ་པཱ་ས་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ནཱ. ཙི་ཏ=སཾ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཾ, ཙེ་ཏ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ. དེ་སི་ཡ་ཏཱི་ཏི དེ་ས་ནཱ. བྷཱ་ཝི་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ.