༤༤. བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀེ སྭ+གྷ་ཎ གྷ ཀཱ

བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཀེ ཙ ཀྲི་ཡ་ཏྠཱ ཨ གྷ་ཎ གྷ ཀཱ ཧོ་ནྟི བ་ཧུ་ལཾ.

ཨ་པ་ཙྩ་ཡོ-པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་གྒ་ཧོ, ཨེ་ཝཾ ནི་གྒ་ཧོ, དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷ་རོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ. ཏ་ཐཱ ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་རོ, དྭི་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཧི་ཏ་ཀ་རོ, དི་ཝ་ས་ཀ་རོ, དི་ན་ཀ་རོ, དི་ཝཱ་ཀ་རོ, ནི་སཱ་ཀ་རོ, དྷ་ནུཾ ག་ཎྷཱི་ཏི དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཝ་ཙ་གྒ་ཧོ. ད་ད=དཱ་ནེ, ས་བྦ་ཀཱ་མཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཀཱ་མ་ད་དོ, ས་བྦ་ད་དོ. ཨཱ་ཏོ ‘‘པ་རོ་ཀྑཱ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི ཙ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དྭི་ཏྟེ ‘‘ར་སྶོ པུ་བྦ་སྶཱ’’ཏི ར་སྶེ ཙ ཨ་ནྣཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྣ་ད་དོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་ན་དོ. སཾ་པུ་བྦོ དྷཱ=དྷཱ་ར་ཎེ, ས་བྦཾ ས་ནྡྷ་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ས་ནྡྷོ. ནཱི=པཱ་པ་ནེ, ཝི་པུ་བྦོ, ཝི་ནེ་སི ཝི་ནེ་ཏི ཝི་ནེ་སྶ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ཝི་ན་ཡོ, ཨེ+ཨ་ཡཱ་དེ་སཱ. ན་ཡ་ནཾ ན་ཡོ. སི=སེ་ཝཱ་ཡཾ, ནི་པུ་བྦོ, ནི་སྶཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶ་ཡོ. སི=ས་ཡེ, ཨ་ནུ་ས་ཡི ཨ་ནུ་སེ་ཏི ཨ་ནུ་སེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡོ. ཨི=ག་ཏི་མྷི, པ་ཏི་པུ་བྦོ, པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལ+མེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ. སཾ+ཨུ་པུ་བྦོ, དཱ་ག་མེ ས་མུ་ད་ཡོ. ཙི=ཙ་ཡེ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏེ+ནེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཾ ཝཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ‘‘ནི་ཏོ ཙི་སྶ ཚོ’’ཏི ཙི་སྶ ཚོ. ཨུ་ཙྩ་ཡ་ནཾ ཨུ་ཙྩ་ཡོ, སཾ་ཙ་ཡོ. ཁི=ཁ་ཡེ, ཁ་ཡ་ནཾ ཁ་ཡོ. ཛི=ཛ་ཡེ, ཝི་ཛ་ཡ་ནཾ ཝི་ཛ་ཡོ, ཛ་ཡོ. ཀཱི=ད་བྦ་ཝི་ནཱི་མ་ཡེ, ཝི་ཀྐ་ཡ་ནཾ ཝི་ཀྐ་ཡོ, ཀ་ཡོ. ལཱི=སི་ལེ་ས་ནེ, ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ལ་ཡོ, ལ་ཡོ. (ཨི་ཝ་ཎྞ་ནྟཱ).

ཨཱ་སུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སྶ་ཝཱ, ཨཱ་སྶ ར་སྶོ. པ་ཊི་སྶ་ཝ་ནཾ པ་ཊི་སྶ་ཝོ. སུ=པ་སྶ་ཝ་ནེ, ཨཱ་བྷ་ཝ་གྒཱ ས་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ. རུ=ས་དྡོ ར་ཝ་ཏཱི་ཏི ར་ཝོ. བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ. པ་བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི པ་བྷ་ཝོ. ལཱུ=ཚེ་ད་ནེ, ལ་ཝ་ནཾ ལ་ཝོ. (ཨུ་ཝ་ཎྞ་ནྟཱ).

ཙ་ར=ཙ་ར་ཎེ, སཾ་ཙ་ར་ཎཾ སཾ་ཙ་རོ. ད་ར=ཝི་དཱ་ར་ཎེ, ཨཱ་ད་ར་ནཾ ཨཱ་ད་རོ. ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཾ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ག་མོ. ས་པྤ=ག་མ་ནེ, ས་པྤ་ཏཱི་ཏི ས་པྤོ. དི་བྦ་ཏཱི་ཏི དེ་ཝོ. པ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པ་ཀྐ་མོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀྐ་མོ. ཙ་ར=ཙ་ར་ཎེ, ཝ་ནཾ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝ་ན་ཙ་རོ. ཀཱ་མོ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ལོ་ཀོ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ པ་ཉྙཱ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཙི་ཏྟཾ. གཱ་ཝོ ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ. པཱ་དེ་ན པི་ཝ་ཏཱི་ཏི པཱ་ད་པོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཙྪ་པོ. སི་ར་སྨིཾ རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི སི་རོ་རུ་ཧོ, མ་ནཱ་དི་ཏྟཱ ཨོ. གུ་ཧཱ་ཡཾ ས་ཡ་ཏཱི་ཏི གུ་ཧཱ་ས་ཡཾ ཙི་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཙྪི་ས་ཡཱ ཝཱ་ཏཱ. པ་བྦ་ཏེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི པ་བྦ་ཏ་ཊྛོ པུ་རི་སོ, པ་བྦ་ཏ་ཊྛཱ ན་དཱི, པ་བྦ་ཏ་ཊྛཾ བྷ་སྨཾ. ཨེ་ཝཾ ཐ་ལ་ཊྛཾ ཛ་ལ་ཊྛཾ.

ཀི་ཙྪ་ཏྠེ དུ་མྷི ཨ་ཀི་ཙྪ་ཏྠེ སུ+ཨཱི་སཾ+སུ་ཁ ཨུ་པ་པ་དེ་སུ-དུ་ཀྑེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ དུ་ཀྐ་རཾ. ཨེ་ཝཾ དུ་སྶ་ཡོ, དུ་ཀྑེ་ན བྷ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་བྦྷ་རོ མ་ཧི་ཙྪོ. ཨེ་ཝཾ དུ་ར་ཀྑཾ ཙི་ཏྟཾ, དུ་དྡ་སོ དྷ་མྨོ, དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ དྷ་མྨོ. ཨཱི་སཾ ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་སཾ་ས་ཡོ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཁ་ས་ཡོ. ཨཱི་སཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་ས་ཀྐ་རཾ ཀ་མྨཾ. སུ་ཁེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཀ་རཾ པཱ་པཾ བཱ་ལེ་ན. ཨེ་ཝཾ སུ་བྷ་རོ ཨ་པྤི་ཙྪོ, སུ་ད་སྶཾ པ་ར་ཝ་ཛྫཾ, སུ་བོ་དྷ+མི་ཙྩཱ་དི. ས་བྦ་ཏྠ པཱ་དི་ཨ་མཱ་དི་ས་མཱ་སཱ.

གྷ་ཎ-བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝོ, ཨོ+ཨཱ་ཝཱ་དེ་སཱ. ཨ་ཡ=ཨི་ཏི ད་ཎྜ་ཀ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཡ་ཏི ཨི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཡོ, ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ. ཨུ་པ་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ‘‘ཧ་ན་སྶ གྷཱ་ཏོ ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ’’ཏི གྷཱ་ཏཱ་དེ་སོ. ར་ཉྫ་ཏཱི་ཏི རཱ་གོ, ‘‘ཀ་གཱ ཙ་ཛཱ་ནཾ གྷཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ’’ཏི ཛ་སྶ གོ. ར་ཉྫ་ནྟི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི རཱ་གོ. ‘‘ཨ་སྶཱ ཎཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ’’ཏི ཨཱ, པ་ཛྫ་ཏེ+ནེ་ནཱ་ཏི པཱ་དོ. ཏུ་ད=བྱ་ཐ་ནེ, པ་ཏུ་ཛྫ་ཏེ+ནེ་ནཱ་ཏི པ་ཏོ་དོ. ཛ་རཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཛཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ དཱ་རོ. བྷ་ཛཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་གོ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་རོ. ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལཱ་བྷོ. ཝི+ཨོ་པུ་བྦོ, ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ. དི་ཡྻ་ཏཱི་ཏི དཱ་ཡོ, ཡུ་ཀ. ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཝི་གྷཱ་ཏོ. ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཧཱ་རོ. ཨཱ་ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི ཨཱ་རཱ་མོ. པ་ཙ་ནཾ ཝཱ པཱ་ཀོ, ཙ་སྶ ཀོ. ཙ་ཛ་ནཾ ཙཱ་གོ. ཡ་ཛ་ནཾ ཡཱ་གོ. ར་ཛ་ནཾ རཱ་གོ.