༡༤. ས་ཏྟ་མྱཱ+དྷཱ་རེ

ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི ཧོ་ཏི. སྨིཾ+སུ་ཨི་ཏི ས་ཏྟ་མཱི. ས་ཏྟ་མྱེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ སྨིཾ, སུ་ག་ཏེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ སུ་ག་ཏ་མྷི སུ་ག་ཏ་སྨིཾ ཝཱ. ས་ཏྟ་མཱི་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ, ‘‘སུ+ཧི་སྭ+སྶེ’’ཏི ཨེ, སུ་ག་ཏེ་སུ.

སུ་ག་ཏོ, སུ་ག་ཏཱ. བྷོ སུ་ག་ཏ, བྷོ སུ་ག་ཏཱ, བྷ་ཝ་ནྟོ སུ་ག་ཏཱ. སུ་ག་ཏཾ, སུ་ག་ཏེ. སུ་ག་ཏེ་ན, སུ་ག་ཏེ་བྷི, སུ་ག་ཏེ་ཧི. ཀ་ར་ཎེ སུ་ག་ཏེ་ན, སུ་ག་ཏེ་བྷི, སུ་ག་ཏེ་ཧི. སུ་ག་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏཱ་ཡ, སུ་ག་ཏཱ་ནཾ. སུ་ག་ཏཱ, སུ་ག་ཏ་མྷཱ, སུ་ག་ཏ་སྨཱ, སུ་ག་ཏེ་བྷི, སུ་ག་ཏེ་ཧི. སུ་ག་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏཱ་ནཾ. སུ་ག་ཏེ, སུ་ག་ཏ་མྷི, སུ་ག་ཏ་སྨིཾ, སུ་ག་ཏེ་སུ.

སུ་ག་ཏོ སུ་ག་ཏོ. སུ་ག་ཏཾ ན་མ་ཏི. སུ་ག་ཏེ་ན ཀ་ཏོ. སུ་ག་ཏེ་ན ཛི་ཏོ. སུ་ག་ཏ་སྶ ད་དེ. སུ་ག་ཏཱ ཝི་ག་ཏོ. སུ་ག་ཏ་སྶ སུ་ཏོ. སུ་ག་ཏེ ར་མ་ཏེ. ཨེ་ཝཾ –

སཱུ་རཱ+སུ་ར+ན་རོ+ར་ག+ནཱ་ག+ཡ་ཀྑཱ,

ག་ནྡྷ་བྦ+ཀི་ནྣ་ར+མ་ནུ་སྶ+པི་སཱ་ཙ+པེ་ཏཱ;

མཱ་ཏ་ངྒ+ཛ་ངྒ་མ+ཏུ་ར་ངྒ+ཝ་རཱ་ཧ+སཱི་ཧཱ,

བྱ་གྒྷ+ཙྪ+ཀ་ཙྪ་པ+ཏ་ར་ཙྪ+མི་ག+སྶ+སོ་ཎཱ.

ཨཱ་ལོ་ཀ+ལོ་ཀ+ནི་ལ་ཡཱ+ནི་ལ+ཙཱ་ག+ཡོ་གཱ,

ཝཱ་ཡཱ་མ+གཱ་མ+ནི་ག་མཱ+ག་མ+དྷ་མྨ+ཀཱ་མཱ;

ས་ངྒྷོ+གྷ+གྷོ་ས+པ་ཊི་གྷཱ+ས་ཝ+ཀོ་དྷ+ལོ་བྷཱ,

སཱ་ར་མྦྷ+ཐ་མྦྷ+མ་ད+མཱ་ན+པ་མཱ་ད+མ་ཀྑཱ.

པུ་ནྣཱ་ག+པཱུ་ག+པ་ན་སཱ+ས་ན+ཙ་མྤ་ཀ+མྦ-

ཧི་ནྟཱ་ལ+ཏཱ་ལ+ཝ་ཀུ་ལ+ཛྫུ་ན+ཀིཾ་སུ་ཀཱ ཙ;

མ་ནྡཱ་ར+ཀུ་ནྡ+པུ་ཙི་མ་ནྡ+ཀ་ར་ཉྫ+རུ་ཀྑཱ,

ཉེ་ཡྻཱ མ་ཡཱུ་ར+ས་ཀུ་ཎ+ཎྜ་ཛ+ཀོ་ཉྩ+ཧཾ་སཱ.

སུ་ག་ཏ་ས་དྡོ་ཝ, ཡ་ཏོ ས་བྦོ ས་དྡོ, ན ས་དྡ་ཏཱ་ལི་ཏ་ཏྠོ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ+ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

སཾ་ཡོ་གཱ ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ ཙ, སཱ་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ+ཝི་རོ་དྷ་ཏོ;

ཨ་ཏྠཱ པ་ཀ་ར་ཎཱ ལི་ངྒཱ, ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་མཱི་པ་ཏོ.

སཱ་མ་ཏྠྱོ+ཙི་ཏྲ+དེ་སེ་ཧི, ཀཱ་ལ+བྱ་ཏྟཱ+ནུ་རཱུ་པ་ཏོ;

ཨུ་པ་ཙཱ་ར+ཀཱ་ཀུ་བྷེ་ད, ས་མྦ་ནྡྷེ་ཧུ+པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ.

ཝ་ཙ་ནཱ ཙ ཏ་ད་ངྒ་ཏྟཱ, པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཧི;

ས་དྡ+ཏྠཱ པ་ཝི་བྷ་ཛྫ་ནྟེ, ན ས་དྡཱ་དེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཏི.

ཨེ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ག་ཏོ ཏཱ་ཝ, ‘‘ས་ཀི་སོ་རཱ དྷེ་ནུ དཱི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི, ཀི་སོ་རོ ཨ་སྶ་པོ་ཏ་ཀོ, ཏཾ་སཾ་ཡོ་ག་ཏོ ཝ་ལ༹་ཝཱ ཨེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ.

ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ – ‘‘ཨ་ཀི་སོ་རཱ ཨཱ་ནཱི་ཡ་ཏཱུ’’ཏི ཏ་པྤ་ཊི་སེ་དྷཱ ཝ་ལ༹་ཝཱ ཨེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ.

ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ – ‘‘རཱ་མ+ལ་ཀྑ་ཎ’’ཨི་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎེ་ན རཱ་མོ་ཏི དཱ་ས་ར་ཐི ཨེ་ཝ རཱ་མོ, ན ཨ་ཉྙཱ་བྷི་དྷཱ་ནོ ཛཱ་མ་ད་ག་ནྱཱ་དི. ལ་ཀྑ་ཎོ་པི སོ་མི་ཏྟི ཨེ་ཝ, ན ཏུ ཡོ ཀོ་ཙི ལ་ཀྑ་ཎོ.

ཝི་རོ་དྷ་ཏོ – ‘‘རཱ་མ+ཛྫུ་ནཱ’’ ཨི་ཏི བྷ་གྒ་ཝོ ས་ཧ་སྶ་བཱ་ཧུ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ཏི ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་ནྟེ, ན དཱ་ས་ར་ཐི ས་བྱ་སཱ་ཙི ཙ.

ཨ་ཏྠ་ཏོ – ‘‘སི་ནྡྷ་ཝ+མཱ་ན་ཡ, པ་ཝི་སཱ་མི ར་ཎ་ངྒ་ཎ’’མི་ཏི ར་ཎ་ངྒ་ཎ་པ་ཝེ་སོ ཝཱ་ཧ་ན་ཝི་སེ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏུ་ར་ངྒ་པ་ཏཱི་ཏི, ན ཏུ ལ་ཝ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ.

པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ-བྷོ་ཛ་ན་ཝི་དྷི་མྷི ཨུ་པ་ས་ངྑ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘སི་ནྡྷ་ཝ+མཱ་ན་ཡེ’’ཏི, ཨ་ཏྲ ཧི ས་དྡ་ནྟ་ར་སྶཱ+བྷཱ་ཝེ་པི བྷོ་ཛ་ནོ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཝཱ་ཡ+མཱ་ལོ་ཀི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལ་ཝ་ཎེ པ་ཊི་པ་ཏྟི, ཏཱ་དི་སོ ཧི པ་ཏྠཱ་ཝོ་ཏི.

ལི་ངྒ་ཏོ – ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ པ་ཋ་མ+མུ་པ་ཝེ་ས་ཡ ས་མཱ་རཱ་དྷི་ཏ་གུ་རུཾ’’ཏི, ཨ་ཏྲ ས་མཱ་རཱ་དྷི་ཏ་གུ་རུ་ཏྟེ་ན ལི་ངྒེ་ན ཏ་སྶ བཱ་ཧུ་སྶ་ཙྩ+མ་ཝ་ག་མྱ་ཏེ, ན ཏུ ཡོ ཀོ་ཙི དེ་ཝ་གུ་ཎོ.

ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ – ‘‘ཨ་ཛྫུ་ནོ ཀ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི’’ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, ནོ ཨ་ཀ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨ་ཛྫུ་ནོ་ཏི.

སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ – ‘‘ཨ་ནུ་ད་རཱ ཀ་ཉྙཱ’’ཏི ཨུ་ད་རེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏ་སྶཱ ཀི་སཱ་ངྒི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་པ་དེ་སོ་ཏི པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ.

ཨོ་ཙི་ཏྲ་ཏོ – ‘‘རཱ་མ་ས་དི་སོ+ཡཾ’’ ཨི་ཏི, ཨ་ཏྲ ཧི རཱ་མོ པ་ཡུ་ཏྟ་དཱ་ས་ར་ཐི་སྨིཾ བྷི་ཡྻོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་རི་ཙ་ཡོ་ཏི དཱ་ས་ར་ཐི ཨེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ, ན བྷ་གྒ་ཝ་རཱ་མོ.

དེ་ས་ཏོ – ‘‘པོ་ཊྛ་པཱ’’ ཨི་ཏི ཀི་སྨི་ཉྩི དེ་སེ པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀི་སྨི་ཉྩི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཀཱ་ལ་ཏོ – ‘‘པ་ཙེ’’ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་པ་ཐེ ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་བྦ་ཎྷེ ཡཱ་གུ་པཱ་ཀེ, སཱ་ཡ་ཎྷེ ཏུ ཨོ་ད་ན་པཱ་ཀེ.

བྱ་ཏྟི་ཏོ – ‘‘གཱ་མ་སྶ ཨ་དྡྷ’’ མི་ཏི ས་མ་བྷཱ་གེ, ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘གཱ་མ་སྶ ཨ་དྡྷོ’’ཏི པུ་མ་ཏྟེ་ན ཏུ ཨ་ས་མ་བྷཱ་གེ.

ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ – ‘‘ན་ར་པ་ཏི སཱ་དྷུ ར་ཀྑ་ཏི གོ་མ་ཎྜ་ལ’’མི་ཏི མ་ཧཱི་མ་ཎྜ་ལ་པཱ་ལ་ནཾ རཱ་ཛི་ནོ+ནུ་རཱུ་པ+མི་ཏི མ་ཧཱི་མ་ཎྜ་ལ་པཱ་ལ་ནེ་ཝ པ་ཏཱི་ཏི, ན ཏུ གོ་ཡཱུ་ཐ་ར་ཀྑ་ནེ.

ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ – ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝེ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་རོ་པ་ན+མུ་པ་ཙཱ་རོ, ས ཙ ཏ་ད་ཊྛོ, ཏ་དྡྷ་མྨོ, ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཡོ, ཏཾ་ས་མཱི་པོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐོ་ས་ནྟི, ཨ་གྒི མཱ་ཎ་ཝོ, ཡ་ཊྛིཾ པ་ཝེ་ས་ཡ, ག་ངྒཱ་ཡཾ ཝ་ཛོ་ཏི.

ཀཱ་ཀུ་ཏོ-ཀཱ་ཀུ་ས་དྡོ ཨི་ཏྠི་ཡཾ, ས ཙ ཝི་ཀཱ་ར+སོ་ཀ+བྷཱི་ཏི+དྷ་ནི་རཱུ་པེ་སུ དི་སྶ་ཏི, ཝ་ཏྟུ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཱ ཀ་ཐ་ཉྩི ཏཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཝཱ་ཨ་པི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཉྙེ་ན ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི ‘‘ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ཀོ་པེ་ན བྷ་མུ་བྷེ་དཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་ཏ་ཝཱ ཨ་མྷཱི’’ཏི ཀ་ཐེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་མུ་བྷེ་ད་ཀྲི་ཡཱ ཨ་ཀྲི་ཡཱ་པ་ཊི་ཉྙཾ སཱུ་ཙ་ཡ་ཏི.

ས་མྦ་ནྡྷ ཏོ – ‘‘མཱ་ཏ་རི ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, པི་ཏ་རི སུ་སྶཱུ་ཡི་ཏ་བྦཾ’’ ཨི་ཏི, ཨ་ཏྲ ཧི ས་མཱ་ཏ་རི ས་པི་ཏ་རཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡཱ་བྷཱ་ཝེ་པི སཱ མཱ་ཏཱ སོ པི་ཏཱ ཙ ཨ་སྶ པུ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ.

ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ – ‘‘ཀཱ་ཀེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ད་དྷཱི’’ཏི ཀཱ་ཀ་ས་དྡོ ས་བྦེ་ས+མུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི སུ་ན་ཁཱ་དི་ས་བྦེ་ཧི་པི ནི་ཝཱ་རཱི་ཡ་ཏེ.

ཝ་ཙ་ན་ཏོ – ‘‘དཱ་རཱ’’ཨི་ཏི དཱ་ར་ས་དྡོ ཀ་ལ་ཏྟེ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནྟོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནོ.

ཏ་ད་ངྒ་ཏྟཱ – ‘‘ས་ཛྫི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ན’’མི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་པྤ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྟཱ ཏ་དུ་པ་ཀ་ར་ཎ ཨཱ་ས་ན, པཱ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤཱ་ད་ན་མྤི པ་ཏཱི་ཡ་ཏེ.

པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ – ‘‘ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི ཨ་ཝ་ནི་ནཱ་ཐོ’’ཏི ར་ཉྙོ ནི་གྒ་མ་ནེ་ན ཏ་དུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ན་མྤི ནི་གྒ་མ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.

ཝུ་ཏྟ་ཉྩ –

ནེ་ཡྻ་ནཱི་ཏ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ་སུ, ཉེ་ཡྻཾ ས་དྡ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཀཾ;

ནེ+ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཨ་ཏྠེ་ན, སུ་ཏྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠ་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཏི.

ཨེ་ཝ+མ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་ནཾ པུ་ལླི་ངྒཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ནཾ རཱུ་པ་ན་ཡོ ཀྲི་ཡཱ+བྷི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཙ. སུ་ག་ཏ་ས་དྡ་ཏོ ཡ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཝ་ཀྑཱ་མ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཚ་ཊྛི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ས་མ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་མཱི་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ཏ་ཏི་ཡཱ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མ་ཏྟཱ ན ཏཱ ད་སྶི་ཡ་ནྟེ.

གུ་མྦ སི, ‘‘ཨ་ཏོ’’ ‘‘སི་སྶཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་ཏེ.