༢. བྷཱུ་ཀ་ཎྜ
༡. བྷཱུ་མི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ཨི་དྷ བྷཱུ་ཀ་ཎྜེ སཱ་ངྒོ་པཱ་ངྒེ་ཧི བྷཱུ་མྱཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི, པཱ་ཏཱ་ལེ་ན ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི ཀ་མ་ཏོ ཝ་གྒཱ བྷཱུ་མི་ཝ་གྒཱ་དི་ནཱ་མ་ཀཱ ཝ་གྒཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟེ. ས་པྤ་དྷཱ་ནོ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཁཱ་རཱདཱི་ནི, ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་ངྒཱ་ནི ཨ་དྡྷཱདཱི་ནི.
༡༨༡. སཱ་དྡྷ་པ་ཛྫེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཱ ནཱ་མཱ་ནི. ཝ་སཱུ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི དྷཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ. ཁ་མུ ས་ཧ་ནེ, ཁསྶ ཚོ, ཚ་མཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ཚི ཚེ་ད་ནེ, ས་ཏྟཱ་ན་མ་དྷོ་པ་ཏ་ནཾ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཚ་མཱ, མོ, ཨི་ཏྠི་ཡ་མཱ ཙ. བྷ་ཝ་ནྟྱ་སྶཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི བྷཱུ་མི. བྷཱུ ས་ཏྟཱ་ཡཾ, མི. པུ་ཐཨི་ཏི པཱ་ཊི་པ་དི་ཀེ ཋི་ཏེ ན་དཱ་དི, ཨཱི, པུ་ཐསྶ པུ་ཐུཨཱ་དེ་སེ, ཝུ་དྡྷི་མྷི ཙ ཀ་ཏེ པུ་ཐ་ཝཱི. ཨུ་སྶུ་ཝཱ་དེ་སེ པུ་ཐུ་ཝཱི. པ་ཐཱདེ་སེ ཏུ པ་ཐ་ཝཱི, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ཝཱག་མོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཐ་ཝ ག་ཏི་ཡཾ, པ་ཐ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི, ན་དཱ་དི, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ པ་ཐ་ཝཱི, ཐ་ར ས་ནྠ་ར་ཎེ པཔུ་བྦོ, རསྶ ཝོ, ན་དཱ་དི, པུ་ཐ་ཝཱི, ཨ་སྶུ.
‘‘མ་དྷུ་ནོ ཀེ་ཊ་བྷ་སྶཱ་པི, མེ་ད་མཾ་ས་པ་རི་པླུ་ཏཱ;
ཏེ་ནཱ་ཡཾ མེ་དི་ནཱི དེ་ཝཱི, ཝུ་ཙྩ་ཏེ བྲ་ཧྨ་ཝཱ་དི་བྷཱི’’ཏི [ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡༡.༣]. –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ མེ་ད་ཡོ་གཱ མེ་དི་ནཱི, ཨཱི, ཨི་ནཱི ཙ. མི་ད སྣེ་ཧ་ནེ ཝཱ, ཡུ, ན་དཱ་དི, ཨི་སྶེ་ཏྟ་ཉྩ. མ་ཧ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ, ན་དཱ་དི. ཝི་ཏྠི་ཎྞ་ཏྟཱ ཨུ་བྦཱི, ན་དཱ་དི, ཨ་ཝ་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་བྦཱི, ཨ་སྶུ. ཝ་སཱུ་ནི ས་ནྟྱ་སྶཾ ཝ་སུ་མ་ཏཱི. ག་ཙྪ་ནྟི ཡ་སྶཾ ལོ་ཀཱ, སཱ གོ, པུ་མི་ཏྠི་ཡཾ. ཀཱ ས་དྡེ, ཀཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཀཱ་ཡ་ཏི མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཝཱ ཀུ, ཨུ. ཝ་སཱུ་ནི དྷཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་སུ་དྷཱ. ས་བྦཾ ལོ་ཀཾ དྷ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི དྷ་ར་ཎཱི, ཡུ, ན་དཱ་དི. དྷ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་རཱ, ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཨཱ. ག་མུ ག་མ་ནེ, ག་ཙྪ་ནྟྱ་སྶཾ ཛ་ག་ཏཱི, ཨ་ནྟཔ་ཙྩ་ཡོ, གསྶ དྭི་ཏྟཾ, ཛཏྟ་ཉྩ, ནལོ་པོ, ན་དཱ་དི. བྷཱུ ས་ཏྟཱ་ཡཾ, རི, ན་དཱ་དི, ཀྭི་མྷི བྷཱུ. བྷཱུ་ཏེ ས་ཏྟེ དྷ་ར་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏ་རོ. ཨ་ཝ ར་ཀྑ་ཎེ, ཡུ, ན་དཱ་དི, ཨ་ཝ་ནཱི.
༡༨༢. ཁཱ་རཱ ལ་ཝ་ཎ་ར་སཱ མ་ཏྟི་ཀཱ ཨཱུ་སོ་ཏྱུ་ཙྩ་ཏེ. ཁཱ་ད་ཏཱི་ཏི ཁཱ་རཱ, དསྶ རོ. པ་དེ་ས་ཀ་ཏྟཱ མ་ཏྟེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟཱ མ་ཏྟི་ཀཱ. ཨཱུ་ས རུ་ཛཱ་ཡཾ, ཨཱུ་སོ. ཨཱུ་ས་ཡོ་གཱ ཨཱུ་ས་ཝཱ, ཝ་ནྟུ. རཔ་ཙྩ་ཡེ ཨཱུ་ས་རོ. དྭེ་པི ཏཱི་སུ ཝ་ཏྟ་ནྟེ.
ཐ་ལ ཋཱ་ནེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨ. ཀི་ཏྟི་མཾ ཐ་ལཾ, ཨ་ཀི་ཏྟི་མཱ ཐ་ལཱི, ན་དཱ་དི. ཐ་དྡྷ་ལཱུ་ཁ་མྷི བྷཱུ་བྷཱ་གེ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སེ ཛ་ངྒ་ལས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཛྫ་ལ་ཏྟཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ ཐ་དྡྷོ. ཏི་ཀྑ་ས་ཀྑ་རཱ་དི་ཝི་དཱ་ར་ག་ཝཱ་དི་ཁུ་ར་ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཙྩཱ་དི་ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ལཱུ་ཁོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ག་ལ ཙ་ཝ་ནཱ་དྷོ་པ་ཏ་ནཱ་ད་ནེ་སུ. ཛ་ལཾ ག་ལ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཛ་ལེ་ན ཝཱ ག་ལ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛ་ངྒ་ལོ, ནི་ཛྫ་ལོ དེ་སོ, ‘‘ཛ་ངྒ་ལོ ནི་ཛྫ་ལེ དེ་སེ, ཏི་ལི་ངྒོ པི་སི་ཏེ ཐི་ཡ’’ནྟི [ཏི་ཀ་ཎྜ་སེ་ས ༣.༣.༣༩༣] ཧི ཏི་ཀ་ཎྜ་སེ་སོ, ལསྶ ལོ་པོ, ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཱ་ག་མོ ཙ.
༡༨༣. ཝེ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱི་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝེ་དེ་ཧོ. སོ ཨེ་ཝ ཝི་དེ་ཧོ, ཨི་མཾ དཱི་པ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ སི་ནེ་རུ་ནོ པུ་བྦ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་ཏྟཱ པུ་བྦོ ཙ སོ ཝི་དེ་ཧོ ཙེ་ཏི པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧོ. ཨེ་ཝ་མ་པ་རུ་ཏྟ་རེ་སུ. ག་ཝེ་ན ཡ་ནྟྱེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཡཱ་ནོ. ཨ་པ་རོ ཙ སོ གོ་ཡཱ་ནོ ཙེ་ཏི ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ནོ. ཛ་མྦུ་ཡཱ ལ་ཀྑི་ཏོ, ཀ་པྤ་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་དི་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཏ་པྤ་དྷཱ་ནོ་དཱི་པོ་ཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པོ. དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་སྶ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཾ སུ་ཁཾ ཨུ་རུ མ་ཧ་ནྟ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཀུ་རུ, ཀུཾ པཱ་པཾ རུ་ནྡྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ཀུ་རུ, ཀྭི. དཱི་པ དི་ཏྟི་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་སུ, ཛ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ དི་པྤ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པཱ, དི་པྤ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་དྡྷ་མྨཱ་ཏི ཝཱ དཱི་པཱ, པ་མཱ་ཎ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཱ དཱི་པཱ མ་ཧཱ་དཱི་པཱ.
༡༨༤. ཀུ་རུཨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ནྟ་རཱ ཛ་ན་པ་ད་ཝི་སེ་སཱ, ཨཱ་དིནཱ སུ་ར་མ་ཧ་པ་ཙྩུ་གྒ་ཏཱ ཏ་ལ་ཀུ་ཊཱ ཨ་སྨཱ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ པུ་མྦ་ཧུ་ཏྟེ པུ་ལླི་ངྒེ བ་ཧུ་ཏྟེ ཙ སི་ཡུཾ. ཀུ་རུ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རཱུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀུ་རཱུ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྲ. ཀུཾ པཱ་པཾ རུ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ, ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཀུ་རཱུ, པ་ཙྩ་ཡ་ལོ་པ་ཏོ ན ཝུ་དྡྷི, ས་བྦ་ཏྲེ་ཝཾ [པཱ་ཎི་ནི ༡.༢.༥༢ ༤.༢.༨༡ སུ་ཏྟེ་སུ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. ཨ་རི་ཝི་ཛ་ཡ་ལོ་ཀ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ས་ཀྐཱ. ཀོ་སཾ ལ་ནྟི ག་ཎྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཀོ་ས་ལཱ. མ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ དྷཱ་ཝ་ནྟཱི་ཏི མ་ག་དྷཱ, ཀྭི, མཾ་སེ་སུ གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ མ་ག་དྷཱ. གི་དྷ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་ཡཾ. སེ་ཝ་ནྟི ཡེ་ནཱ་ཏི སི་ཝི, སི སེ་ཝཱ་ཡཾ, ཝི. སི་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ སི་ཝཱི, ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ཨི. ཀ་ལ ས་དྡེ, ཨི་ངྒཔ་ཙྩ་ཡོ, ཀ་ལི་ངྒཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཀ་ལི་ངྒཱ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་པ་ཐོ [‘‘ཛ་ག་ནྣཱ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་ཎྷཱ་ཏཱི་ར་ནྟ་རཾ སི་ཝེ ཀ་ལི་ངྒ་དེ་སོ སཾ་ཝུ་ཏྟོ’’ ཨི་ཏྱུ་ཏྟ་དེ་སེ (ཐོ་མ་ནི་དྷི)], ཀ་ལིཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཀ་ལི་ངྒཱ, ཀྭི, ཀ་ལཾ མ་དྷུ་ར་ས་དྡཾ གཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི་ཝཱ ཀ་ལི་ངྒཱ, ཨ་སྶི་ཏྟཾ, ཀེ་ན སུ་ཁེ་ན ལི་ངྒ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཀ་ལི་ངྒཱ, ལི་ངྒ ག་མ་ན་ཏྠོ ད་ཎྜ་ཀོ དྷཱ་ཏུ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི་ཏཾ ལ་ཉྫཾ པ་རཱ་ཛི་ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏེ་པི པུ་ན ན ཝ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝ་ནྟཱི. པ་ཉྩཱ་ལ་སྶ པུ་ཏྟཱ པ་ཉྩཱ་ལཱ. ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་ཛྫཱི, ‘‘ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ ཨི་མེ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཛྫཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ རཱ་ཛཱ་ནོ. ཝ་ཛྫཱི་ར་ཊྛ་སྶ ཝཱ རཱ་ཛཱ་ནོ ཝ་ཛྫཱི. ར་ཊྛ་སྶ ཝཱ པ་ན ཏཾ་ས་མ་ཉྙཱ ཏཾ་ནི་ཝཱ་སི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. གཾ པ་ཐ་ཝིཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ག་ནྡྷཱ་རཱ, ཀི་ཏྟི་ག་ནྡྷེ་ན ཨ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ག་ནྡྷཱ་རཱ. ཙི་ཏ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ནེ, ཙེ་ཏ་ནྟི ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟི ཡུ་དྡྷ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཙེ་ཏ་ཡོ.
༡༨༥. ཝ་ངྒ ག་མ་ན་ཏྠོ ད་ཎྜ་ཀོ དྷཱ་ཏུ. ཝི་སི་ཊྛཱ་ནི དེ་ཧཱ་ནི ཡེ་སཾ ཝི་དེ་ཧཱ, པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་དཱི་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ཝི་དེ་ཧཱ. ཨོ་ཛ དི་ཏྟི་ཡཾ, ཀ་མྦུ་ནཱ ས་མྦུ་ཀེ་ན ཨོ་ཛ་ནྟི ཏ་སྶཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཀ་མྦོ་ཛཱ, ཀ་མྦུ་ཀ་ཛོ ཨོ་ཛོ བ་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝཱ ཀ་མྦོ་ཛཱ. མ་ད མ་དྡ་ནེ, མ་དྡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ མ་དྡཱ, མཾ སི་ཝཾ ད་ད་ནྟཱི་ཏི ཝཱ མ་དྡཱ, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དཱི་ཧི མོ་ད་ནྟཱི་ཏི ཝཱ མ་དྡཱ, མ་ད ཧཱ་སེ. བྷ་ཉྫ ཨ་ཝ་མ་དྡ་ནེ, བྷ་གྒཱ. ཨ་ངྒ ག་མ་ན་ཏྠོ ད་ཎྜ་ཀོ དྷཱ་ཏུ. སཱི་ཧཾ ལ་ནྟཱི་ཏི སཱི་ཧ་ལཱ༹. ཀཱ་ས དི་ཏྟི་ཡཾ, ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ཀ་སྨཱི་རཱ, མཱི་རོ. ཀཱ་ས དི་ཏྟི་ཡཾ, ཨི, ཀཱ་སཱི. པ་ཌི ག་ཏི་ཡཾ, པ་ཎྜུ, ཨུ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀུཾ པཱ་པཾ རུ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀུ་རུ, ཨི་ཏི ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ.
༡༨༦. དྭ་ཡཾ བྷུ་ཝ་ནེ. ལུ་ཛ ཨ་ད་སྶ་ནེ, ལུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀོ, གསྶ ཀོ, ཛསྶ ཝོ. བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷུ་ཝ་ནཾ, ཡུ. ཛ་ག་ཏི, ཝི་ཊྛ་པཱ་དཱི་ནི་པི བྷུ་ཝ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ནི. དྭ་ཡཾ དེ་ས་སཱ་མ་ཉྙེ. དི་ས ཨ་ཏི་ས་ཛྫ་ནེ, ཨ་ཏི་ས་ཛྫ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི དི་ས་ཏི ཨ་པ་དི་ས་ཏཱི་ཏི དེ་སོ. སི སེ་ཝཱ་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཡཾ ཨ, ཝི་ས་ཡོ.
སི་ཊྛཱ་ཙཱ་ར་ར་ཧི་ཏོ མི་ལ་ཀྑ་དེ་སོ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱདི པ་ཙྩ་ནྟོ ནཱ་མ. མི་ལ་ཀྑ ཨ་བྱ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ, མི་ལ་ཀྑ་ནྟི ཨ་བྱ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ནྟཱི་ཏི མི་ལ་ཀྑཱ. སི་ཊྛཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝཱ རཱ་གཱ་དི་མ་ལཾ ཨ་ཀྑི་མྷི ཡེ་ས་ནྟི ཝཱ མི་ལ་ཀྑཱ, ཨ་སྶི་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ མི་ལ་ཀྑ་དེ་སོ. པ་ཙྩ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་ས་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷཱ་གེ ཛཱ་ཏོ པ་ཙྩ་ནྟོ.
བྱ་ཝ་ཏྠཱ ཙ་ཏུ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ, ཡ་སྨིཾ དེ་སེ ན ཝི་ཛྫ་ཏེ;
མི་ལ་ཀྑ་དེ་སོ སོ ཝུ་ཏྟོ, མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱུ་མི ཏ་ཏོ པ་རཾ [ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡༡.༧].
ཨ་རི་ཡཱ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཏྟཱ མ་ཛ྄ཛྷོ ཙ སོ དེ་སོ ཙེ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་དེ་སོ, ན་ཝ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་པ་རི་ཀྑེ་པོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སོ.
༡༨༧. ས་ལི་ལ་པྤཱ་ཡོ བ་ཧཱུ་ད་ཀོ དེ་སོ ཨ་ནཱུ་པོ ནཱ་མ, ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨཱ་པཱ ཨ་ཏྲཱ་ཏི ཨ་ནཱུ་པོ, ཨཱ་པ་སྶ ཨཱ་དི་ནོ ཨུཏྟཾ, པ་ར་ལོ་པོ ཝཱ. ཀ་ཙ བ་ནྡྷ་ནེ, ཚོ, ཀ་ཙྪཾ. ཨ་ནཱུ་པ་དེ་སོ ཙ. ཨ་བྷི་ན་ཝོ་གྒ་མ་ནེ་ན ཏི་ཎེ་ན ལ་ཀྑི་ཏེ ཧ་རི་ཏེ དེ་སེ ས་དྡ་ལོ, ད་ལ དི་ཏྟི་ཡཾ, བྷཱ་ཝེ ཨ. ཝི་ཛྫ་ཏི ད་ལོ ཡ་ཏྠ ས་དྡ་ལོ.
༡༨༨. ན་དི་ཡཱ ཨཱ་བྷ་ཏེ་ན ཨ་མྦུ་ནཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ན་དྱ་མྦུ་ཛཱི་ཝ་ནོ དེ་སོ ན་དཱི མཱ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ན་དཱི་མཱ་ཏི་ཀོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི་མྷི ཀོ. ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ན ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི ས་སྶ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཊྛི་ནི་པྥ་ཛྫ་ས་སྶ་ཀོ དེ་སོ དེ་ཝོ མཱ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ཏི དེ་ཝ་མཱ་ཏི་ཀོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི་མྷི་ཡེ་ཝ ཀོ, དེ་ཝས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཝུ་ཊྛི་མཱ་ཧ.
༡༨༩. ཨ་ནཱུ་པཱད་ཡོ དེ་ཝ་མཱ་ཏི་ཀཱནྟཱ ཏཱི་སུ ལི་ངྒེ་སུ. ཙ་ནྡ་སཱུ་རཱ་དོ ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་མྷི ས་སྶ་ཏིས་དྡོ ཨཱི་རི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏོ. ས་བྦ་དཱ ས་ར་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་སྶ་ཏི་ཡོ, ས་ར ག་ཏི་ཡཾ, ས་རས་དྡ་སྶ སོ,ཏི.
ར་ཋ ག་ཏི་ཡཾ, ར་ཋ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ན་ག་རཱ་ད་ཡོ་ཏི ར་ཊྛཾ, ཏོ. ནཱ་ག་རེ་ཧི ཝི་ཛི་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་ཛི་ཏཾ. ཨཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཡོ སེ་ཏུ, སོ པུ་རི་སེ པུ་ལླི་ངྒེ ཝ་ཏྟ་ཏི. སི བ་ནྡྷ་ནེ, ཏུ. ཨ་ལ བྷཱུ་ས་ནེ, ཨི, ཨཱ་ལི༹, ཏ་སྶཾ ཨཱ་ལི༹་ཡཾ.
ན་ག་ར་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ནོ ཨུ་པཱ་ནྟ་བྷཱུ ས་མཱི་པ་བྷཱུ་མི པ་རི་ས་རོ པ་རི་ཏོ ས་ར་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི, ཎོ.
ཏི་ཀཾ ཝ་ཛེ. གཱ་ཝོ ཏི་ཊྛ་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི གོ་ཊྛཾ. ཀུ་ལ ས་ངྑྱཱ་ནེ, གཱ་ཝོ ཀུ་ལ་ནྟྱེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཀུ་ལཾ, གུ་ནྣཾ ཀུ་ལཾ གྷ་ར་ནྟི ཝཱ གོ་ཀུ་ལཾ. ཝ་ཛ ག་ཏི་ཡཾ, ཝ་ཛ་ནྟི ཡཾ གཱ་ཝོ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཛོ. གོ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ, གོ་ཊྛཱ་ན་ནྟི་པི ཝ་ཛ་སྶ ནཱ་མཱ་ནི.
༡༩༠. སི་ལོ་ཀེ་ན མ་གྒ་སྶ ནཱ་མཱ་ནི. པ་ཐི་ཀེ་ཧི མ་ཛྫ་ཏེ ནི་ཏྟི་ཎཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ་ཏི མ་གྒོ, མ་ཛྫ སུ་དྡྷི་ཡཾ, ཎོ, ཛསྶ གཏྟཾ, པ་ཐི་ཀེ་ཧི མ་གྒཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཝཱ མ་གྒོ, མ་གྒ ཨ་ནྭེ་ས་ནེ, མཾ སི་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ མ་གྒོ, ‘‘མོ སི་ཝེ པ་རི་སཱ་ཡ་ཉྩེ’’ཏི ཧི ནཱ་ན་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧེ, སི་ཝཾ ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏྱ་ཏྠོ, ཀྲི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཏཾ. པ་ཐི ག་ཏི་ཡཾ, ཙུ་རཱ་དི, ནཱག་མོ. པ་ནྠ་ཡ་ནྟི ཡ་ནྟྱ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་ནྠོ, ཨ, ཀཱ་རི་ཏ་ལོ་པོ. པ་ཐ་ཏི ཡཱ་ཏྱ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་ཐོ. ཨ་ད ག་མ་ནེ, ཨ་ད་ཏི ཡ་ཏྠ སཱ ཨ་དྡྷཱ, དྷོ, ཨ་དྡྷཱ མ་གྒོ, ཨ་དྡྷཱས་དྡོ་ཡཾ ཀཱ་ལེ་པི, ས་མ་བྷཱ་ག་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ ཏུ ཨ་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྡྷས་དྡོ པུ་མ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན དྭི་ལི་ངྒོ, རཱ་ཛཱདི་ཏྟེ ཨ་དྡྷཱ, ཨརཱ་ཛཱདི་ཏྟེ ཨ་དྡྷཾ. ཨ་ཉྫ ག་ཏི་ཡཾ, ཨ་སོ. ཝ་ཛ ག་ཏི་ཡཾ, ཨུ་མོ, ཛསྶ ཊོ. པ་ད ག་ཏི་ཡཾ, ཨ, དསྶ ཛོ, དྭི་ཏྟཾ, པ་ཛྫོ. ཨ་ཡ ག་ཏི་ཡཾ, ཡུ, པ་ད ག་ཏི་ཡཾ, ཨ་ཝོ, ན་དཱ་དི. ཝ་ཏྟ ཝ་ཏྟ་ནེ, ཝ་ཏྟ་ནཾ ག་མ་ནཱ་དི, ཨ་ནི, ན་དཱ་དི, ཝ་ཏྟ་ནཱི. ཀ་ནྟ་ན་ད་ཎྜེ པུ་ནྣ་པུཾ་ས་ཀཾ. པ་ཐི་ཀེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཧ་ཉྙ་ཏེ་ཏི པ་དྡྷ་ཏི. པཱ་དས་དྡ་ས་མཱ་ན་ཏྠེ་ན པ་དས་དྡེ་ན ནི་ཡ་ཏ་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཝུ་ཏྟི་ནཱ སི་དྡྷོ, པ་དས་དྡཱུ་པ་པ་དོ ཧ་ནདྷཱ་ཏུ,ཏི, ཧ་ནསྶ དྷོ, ཨལོ་པོ. པ་དྡྷ་ཏིས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཝ་ཏྟ་ནཱི, ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ པ་ད་ཝཱི ཙ ཨི་ཏྠི་ཡཾ.
༡༩༡-༡༩༢. ཏ་བྦྷེ་དཱ ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཝི་སེ་སཱ ཛ་ངྒྷ་མ་གྒཱད་ཡོ ཨ་པ་ཐནྟཱ. ཛ་ངྒྷཱ་ཧི ག་ཏོ མ་གྒོ ཛ་ངྒྷ་མ་གྒོ. ས་ཀ་ཊེ་ཧི ག་ཏོ མ་གྒོ ས་ཀ་ཊ་མ་གྒོ. ཏེ ཛ་ངྒྷ་མ་གྒ་ས་ཀ་ཊ་མ་གྒཱ མ་ཧཱ་མ་གྒེ ཝ་ཏྟ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཐས་དྡོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ‘‘ཏེ ཙཱ’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘མ་ཏཱ་དྡྷ་ནཱི’’ཏི པཱ་ཋེ པ་ན ས་ཏི ‘‘ཏེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཡེ་ཝ, ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀེ ཨ་དྡྷ་ནི མ་གྒེ ཨེ་ཀ་པ་དཱི མ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ག་ཙྪ་ཏཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ པཱ་དོ ཡ་སྶཾ, ན ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ ཡ་མ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཀ་པ་དཱི, ས་མཱ་ས་ནྟེ ནི་ཙྩ་མཱི་པ་ཙྩ་ཡོ, ཀཔ་ཙྩ་ཡེ ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀོ, ཨཱིསྶ ར་སྶ་ཏྟཾ.
ཙོ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དི་དོ་སེ དུ་གྒ་མེ པ་ཐེ ཀ་ནྟཱ་རོ, པུནྣ་པུཾ་ས་ཀེ, ཀེ་ན པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི ཡ་ནྟི ཀ་ནྟཱ་རོ, ཏ་ར ཏ་ར་ཎེ, ཙོ་ར་ཀ་ནྟཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ནཱ་ཡཾ རཱུ་ལ༹ྷི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཏི ཚེ་ད་ནེ, ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏྟཱ ཀ་ནྟ་ཏི ནི་ཙྩ་ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཀ་ནྟཱ་རོ, ཨཱ་རོ, ནཱག་མོ ཙ. དུ་ཀྑེ་ན ག་ཙྪ་ནྟྱེ་ཏྠཱ་ཏི དུ་གྒ་མོ.
༡༩༣. དྭ་ཡཾ པ་ཊི་མ་གྒེ. པ་ཊི ཨ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ག་ནྟ་བྦོ མ་གྒོ, པ་ཐོ ཙ པ་ཊི་མ་གྒོ, པ་ཊི་པ་ཐོ ཙ. དཱི་གྷ་མ་ཉྫ་སཾ ཨ་ཏི་དཱུ་རོ མ་གྒོ ཨ་དྡྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏེ. ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ, ཨ་ཙྩཱ་ཡ་ཏོ མ་གྒོ, ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི, ཡལོ་པོ.
དྭ་ཡཾ པ་ས་ཏྠེ་དྡྷ་ནི. སོ་བྷ་ནོ པ་ཐོ, པ་ནྠོ ཙཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ག་ནྟ་བྦ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པེ་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཐཾ, ཨ་པ་ཐ་ཉྩ, ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝ་ས་མཱ་སོ, ཨས་དྡོ ཨ་ཏྲ ནི་པཱ་ཏོ.
༡༩༤-༡༩༦. པ་ར་མཱ་ཎཱུ་ནཾ ཚ་ཏྟིཾ་ས ཨེ་ཀོ ཨ་ཎུ ནཱ་མ, ཨ་ཎུ་ཏོ་པི ཨ་ཎུ་ཏ་ར་ཏྟཱ པ་ར་མོ ཨ་ཎུ, ཨ་ཎུ་ཏོ ཝཱ པ་ར་མོ་ཏི པ་ར་མཱ་ཎུ, ཨ་ཎ ས་དྡ་ཏྠོ ད་ཎྜ་ཀོ དྷཱ་ཏུ, ཨུ. ཏེ ཨ་ཎ་ཝོ ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཛྫཱ་རཱི ནཱ་མ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡཾ མ་ལཱི་ན་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཛ་རཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཛྫཱ་རཱི, ཛ་ར ཛཱི་ར་ཎེ, ཛ་ར ཝ་ཡོ་ཧཱ་ནི་མྷི ཝཱ, ཨ, ན་དཱ་དི. ཏཱ་པི ཏ་ཛྫཱ་རི་ཡོ ཚ་ཏྟིཾ་ས ར་ཐ་རེ་ཎུ ནཱ་མ, ར་ཐཱ་ནཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ རེ་ཎུ ར་ཐ་རེ་ཎུ. ཏེ ར་ཐ་རེ་ཎ་ཝོ ཚ་ཏྟིཾ་ས ལི་ཀྑཱ ནཱ་མ. ལ་ཀྑ དསྶ་ནེ, པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ལ་ཀྑྱ་ཏེ་ཏི ལི་ཀྑཱ, ཨ་སྶི་ཏྟཾ.
ཏཱ ལི་ཀྑཱ ས་ཏྟ ཨཱུ་ཀཱ ནཱ་མ, ཨཱུ་ཀཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི སི་རོ་ཝ་ཏྟ་ཀི་མི, ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཨཱུ་ཀཱ. ཏཱ ས་ཏྟ ཨཱུ་ཀཱ དྷ་ཉྙ་མཱ་སོ ནཱ་མ, དྷ་ཉྙོ ཝཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་རི་མཱ་ཎི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ མཱ་སོ ཙཱ་ཏི དྷ་ཉྙ་མཱ་སོ, མ་སི པ་རི་མཱ་ཎེ. ཏེ ས་ཏྟ དྷ་ཉྙ་མཱ་སཱ ཨ་ངྒུ་ལཾ ནཱ་མ, ཨ་ངྒ ག་མ་ན་ཏྠོ, ཨུ་ལོ, ཨ་ངྒུ་ལཾ, པ་མཱ་ཎཾ, ཨུ་ལིཔ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ངྒུ་ལི, ཀ་ར་སཱ་ཁཱ. ཨ་མུ་དྭི་ཙྪེཏི ཨ་དུཾ དྭཱ་ད་ས་ངྒུ་ལཾ ཝི་ད་ཏྠི ནཱ་མ, ཀ་ཎི་ཊྛ་ས་ཧི་ཏེ་ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རཱི་ཡ་ཏེ, ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཝཱ ཝི་ད་ཏྠི, ཝིཔུ་བྦོ ཏ་ནུ ཝི་ཏྠཱ་རེ. དྷཱ དྷཱ་ར་ཎེ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱ་པི་ཏི, པུ་བྦ་པ་ཀྑེ ཏ་སྶ ཐོ, ནསྶ ཏོ, ཏསྶ དོ. པ་ཙྪི་མེ དྷསྶ དོ, ཏསྶ ཐོ, ཨ་ས་རཱུ་པ་དྭི་བྷཱ་ཝོ ཙ. ཏཱ དུ་ཝེ ཝི་ད་ཏྠཱི ར་ཏ་ནཾ སི་ཡུཾ, ར་མུ ཀཱི་ལཱ༹་ཡཾ, ཏ་ནོ, མལོ་པོ. ཏཱ་ནི ས་ཏྟེ་ཝ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཡ་ཊྛི ནཱ་མ, ཡ་ཏ པ་ཡ་ཏ་ནེ,ཏི, ཏསྶ ཋོ, ཏསྶ ཊོ. ཏཱ ཝཱི་ས་ཏི ཡ་ཊྛི་ཡོ ཨུ་ས་བྷཾ ནཱ་མ, ཨུ་ས དཱ་ཧེ, ཨ་བྷོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨུ་ས་བྷ་ན་ད་ནྟ་རཾ ཨུ་ས་བྷཾ. ཨུ་ས་བྷཱ་ནཾ ཨ་སཱི་ཏི་པྤ་མཱ་ཎཾ གཱ་ཝུ་ཏཾ ནཱ་མ, ག་ཝཾ, ག་ཝེ་ཧི ཝཱ ཡུ་ཏཾ གཱ་ཝུ་ཏཾ. ཡུ་ཛ ས་མཱ་དྷི་མྷི, གོ་ན་ད་ནྟ་རེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ནྟྱ་ཏྠོ, ཏཾ ཙ་ཏུ་གཱ་ཝུ་ཏཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཡུ་ཛ ས་མཱ་དྷི་མྷི, ཡུ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཙ་ཏུ་གཱ་ཝུ་ཏེ་ཧི ས་མཱ་དྷཱ་ན་ནྟྱ་ཏྠོ.
༡༩༧. ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཱུ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཀོ་སོ ནཱ་མ, ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏཱ་ན་ནྟྱ་པ་རེ. ཀུ་ས ཨ་ཝ྄ཧཱ་ནེ, ཎོ, ཀུ་ས་ནཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ནཾ ཀོ་སོ, ཨི་དྷ པ་ན ཀོ་ས་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཀོ་སོ, དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཀ་ར་པྤ་མཱ་ཎོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན –
‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དྷི་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ, ཨ་ངྒུ་ལེ་ཧི ཀ་རོ བྷ་ཝེ;
ཁྱཱ་ཏ་མ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི, ཀོ་ས་མཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ’’ཏྱུ་ཏྟཾ.
ཙ་ཏུ་ར་མྦ་ཎནྟི ཙ་ཏུ་ར་མྦ་ཎ་ཝཱི་ཧི་བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏ་རོ་པ་ན་ཡོ་གྱོ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ ཀ་རཱི་སཾ ནཱ་མ, ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ས་ན་རོ་པ་ནཱ་དི་ཀ་ནྟི ཀ་རཱི་སཾ, ཨཱི་སོ. ཙ་ཏུ་ར་མྦ་ཎ་བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི རོ་པེ་ནྟྱེ་ཏྠཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ར་མྦ་ཎཾ, ཨ་མྦ་ཎཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དོ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ར་མྦ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཡ་ཊྛི་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་རཱི་སཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཀ་རཱི་ས་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཧ་ཏྠཱ་ན་མ་ཊྛ་ཝཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ནྟོ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཛཱ་ཏཾ, ན བ་ཧི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི ཡོ ཡོ ཋི་ཏོ, ནི་སི་ནྣོ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཋཱ་ནཾ ནཱ་མ. བྷཱུ་མྱཱདི་ཏྟཱ བྷཱུ་མི་ཝ་གྒོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ, པ་དྷཱ་ནེ་ན ཙ བྱ་པྤ་དེ་སོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་མི་ཝ་གྒ་བྱ་པྤ་དེ་སོ.
བྷཱུ་མི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པུ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨. ཚ་ཀྐཾ ན་ག་རེ.
‘‘པ་ཊྚ་ན་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ན་ག་རཾ པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནཾ;
ཐི་ཡོ པཱུ ན་ག་རཱི པཱུ་རི་ཡོ, ཋཱ་ནཱི་ཡཾ ཀ་བྦ་ཊཾ པུ་ཊ’’ནྟི.
ཧི སི་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་སུ ཝོ་པཱ་ལི་ཏོ.
‘‘ཝི་ཙི་ཏྟ་དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, པཱ་སཱ་དཱ་པ་ཎ་མ་ནྡི་རཾ;
ན་ག་རཾ ད་སྶ་ཡེ ཝི་དྭཱ, རཱ་ཛ་མ་གྒོ་པ་སོ་བྷི་ཏ’’ནྟི [ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡.༢.༡]. –
ན་ག་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པུ པཱ་ལ་ནེ, པུ་ར པཱ་ལ་ནེ་ཏི ཙ, པུ་ནཱ་ཏི པུ་རེ་ཏི ཙ ར་ཀྑ་ཏི པ་ར་ཙ་ཀྐཱ དུ་གྒ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པུ་རཾ, རོ, ཨ ཙ, པུ་ར ཨ་གྒ་ག་མ་ནེ་ཏི་པི དྷཱ་ཏྭ་ཏྠོ. ན་གཱ པཱ་སཱ་དཱ་ད་ཡོ ཨ་སྶ ས་ནྟི ན་ག་རཾ, རོ. ཝཱཀཱ་རེ་ན ན་ག་རས་དྡ་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི [ན་ག་རི་ཡོ ཝཱ པ་ཏྟ་ནཾ (ཨ་མ་ར ༡.༢.༡) པ་ཀྑེ པ་ཏྟ་ན་སཱ་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཾ. (ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡.༢.༡)], པུ་རས་དྡ་སྶཱ་པཱི་ཏྱཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡ་ཏྟཱ ཋཱ་ནཱ་ཡ ཧི་ཏཾ ཋཱ་ནཱི་ཡཾ, ཨཱི་ཡོ. པ་ཎི་ཀཱ་ནཾ པུ་ཊཱ བྷི་ཛྫ་ནྟེ ཨ་ཏྲཱ་ཏི པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནཾ.
ནི་ཙྩ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཐི་ཡ’’མི་ཙྩཱ་དི. རཱ་ཛཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི རཱ་ཛ་ཋཱ་ནཱི, ཡུ, ན་དཱ་དི, ནི་ཙྩ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ‘‘ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ན་ག་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་ས་ཝ་ཏཱི་རཱ་ཛ་ཋཱ་ནཱི་པ་མུ་ཁཱ་ནཱི’’ཏྱཱ་དཱི་སུ [དཱི. ནི. ༢.༢༦༣]. དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝ་ར་ནྟི པ་རི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རོ, པ་ཏྠ་ན་ཏྠོ ཝ་རདྷཱ་ཏུ ཨཱཔུ་བྦ་ཏྟཱ པ་རི་ཀྑི་པ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་ཀཾ ན་ག་རེ, ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རོ’’ཏི པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཙི་ར་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ནཱ་མཾ.
༡༩༩. མཱུ་ལ་པུ་རཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མཱུ་ལ་པུ་རཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཡཾ པུ་ར་མ་ཏྠི ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠི་ཎྞ་པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏཾ མཱུ་ལ་པུ་ར་སྶ ཏ་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ སཱ་ཁཱ་ས་དི་ས་ཏྟཱ སཱ་ཁཱ་ན་ག་རཾ ནཱ་མ.
༢༠༠-༢༠༡. སཱ་དྡྷ་པ་ཛྫ་དྭ་ཡེ་ན མཱུ་ལ་པུ་ར་སྶ ནཱ་མཱ་ནི. ཝཱ་ན་ར་སཱི་སཾ, ཏཾ་ས་ཎྛཱ་ནོ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཝཱ་ན་ར་སཱི་ས’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝསྶ བཏྟཾ, ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་རི་ཡ་ཡཾ, དཱི་གྷཾ, ཎཏྟཾ, སསྶ ལོ་པ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བཱ་རཱ་ཎ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨི་སི་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ སཱ་ཝ་ཏྠི, ས་བྦཾ དྷ་ན་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི [མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤], ས་བྦ་སྶ སཱ་ཝོ, དྷ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨ་ཏྠས་དྡོ, ཨི. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་སཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ལཱི, ཨ་སྶ་ཏྠུ་ཏྠེ ཨཱི. མ་ཐི ཧིཾ་སཱ་ཡཾ, ཨི་ལོ, ཨ་སྶི་ཏྟཾ, མི་ཐི་ལཱ. ཨ་ལཾ བྷཱུ་ས་ན་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ལ༹་ཝཱི, ཝཱི, ལ༹ཏྟ་ཉྩ. ཀུ་ས ཨ་ཝ྄ཧཱ་ནེ, ‘‘ཁཱ་ད་ཐ པི་ཝ་ཐཱ’’ཏྱཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཀོ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀོ་ས་མྦཱི, བོ, ན་དཱ་དི, ཀུ་ས་མྦ་རུ་ཀྑ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཀོ་ས་མྦཱི, ཀུ་ས་མྦ་སྶ ཨི་སི་ནོ ཨ་སྶ་མ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ [ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༥; མ. ནི. ཊཱི. ༡.༡༤; ༢.༢༨༤]. ཨུ་གྒཾ རི་པུཾ ཛ་ཡ་ཏི ཡ་ཏྠ, སཱ ཨུ་ཛྫེ་ནཱི, ཡུ, ན་དཱ་དི. ཏ་ཀྐ ཨཱུ་ཧེ, ཨཱུ་ཧོ ཨཱུ་ན་པཱུ་ར་ཎཾ, ཏ་ཀྐ་ནཾ ཏ་ཀྐོ, སོ སཱི་ལཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཏྠ སཱ ཏ་ཀྐ་སཱི་ལཱ, ཡོ ཧི པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན ཨཱུ་ནོ, སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏ་མཱུ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི. ཙ་མ ཨ་ད་ནེ, པོ, ཙ་མྤཱ. སཱ་ནཾ དྷ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀ་རཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་ཀ་རོ, སོ ཨེ་ཝ སཱ་ག་ལཾ. སཾ་སུ་མཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནོ གི་རི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རཾ, སཾ་སུ་མཱ་རོ གཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ མཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཝཱ སཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རཾ, གེ ས་དྡེ, ཨི་རོ. རཱ་ཛཱུ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ. ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཀ་པི་ལ་ནཱ་མ་སྶ ཨི་སི་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ, པུ་མ་ན་པུཾ་ས་ཀེ.
སཱ་ཀོ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཡུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟི ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཱ་ཀེ་ཏཾ, ‘‘སཱ་ཀོ ས་ཏྟི་མྷི བྷཱུ་པཱ་ལེ, དུ་མ་དཱི་པ་ནྟ་རེ་སུ ཙེ’’ཏི ནཱ་ན་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧེ. ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏྠེ ཨི་ཏོ, སཱ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ, དུ་མོ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ ས་ཉྫཱ་ཏོ་ཏི ཝཱ སཱ་ཀེ་ཏཾ. ཨི་ནྡཾ པ་ར་མི་སྶ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨི་ནྡ་པ་ཏྟཾ, ཨི་ནྡོ ཝཱ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, སོ པ་ཏྟོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨི་ནྡ་པ་ཏྟཾ. ཨུ་ཀྐཾ དྷཱ་ར་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ མཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ, ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ. ཡ་སྶ མཱ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ཊ་ལཱི་ནཱ་མ་ཀོ ཨེ་ཀོ ཏ་རུ་ཎ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀཾ, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊ་ལི ནཱ་མ ཨེ་ཀོ གཱ་མ་ཎཱི, ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏྠ ཝ་ས་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ་ཏི པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ཀཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཊྛེ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཙེ་ཏུ་ཏྟ་རཾ, ‘‘ཛེ་ཏུ་ཏྟ་ར’’ནྟི པཱ་ཋེ པ་ན ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ, ཝེ་རི་ཛ་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཛེ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཉྩེ་ཏི ཝཱ ཛེ་ཏུ་ཏྟ་རཾ. ཡ་སྶ མཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ དཱི་པོ དི་པྤ་ཏི, ཏཾ ས་ངྐ་སྶཾ, ཀཱ་ས དི་ཏྟི་ཡཾ, དྭི་ཏྟཾ, ས་མྨཱ ཀ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ས་ངྐ་སྶཾ, ཀ་ས ཝི་ལེ་ཁ་ནེ, ཡ་སྶ མཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལེ ནི་མི་ཏྟ་མོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཀུ་ས་ཧ་ཏྠཾ ན་རཾ པ་སྶི་ཏྭཱ མཱ་པེ་ནྟི, ཏཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཾ. ཨཱ་དིནཱ མ་ཐུ་ར [མ་དྷུ་ར, མཱ་དྷུ་ར (ཀ.)] པཱ་སཱ་ཎ་པུ་ར་སོ་ཎི་ཀཱ་ད་ཡོ་པྱ་ནེ་ཀ་པུ་ར་ཝི་སེ་སཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
༢༠༢. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་གཱ་མ་མ་གྒེ. ར་ཐ་སྶ ཧི་ཏཱ ར་ཙྪཱ, པ་བྦ་ཛྫཱ་དི. ཝི་ས་ཡ་ནྟེ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟེ ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ད་བྦཱ་ནི ཡ་སྶཾ, སཱ ཝི་སི་ཁཱ, ཝིཔུ་བྦོ སི སེ་ཝཱ་ཡཾ, ཁོ, ཝི་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ ཝི་སི་ཁཱ, ཝི་ས པ་ཝེ་ས་ནེ, ཁོ. ར་ཐ་སྶ ཧི་ཏཱ ར་ཐི་ཀཱ, ཨི་ཀོ. ཝཱི ག་མ་ནེ, ཐི, ཝཱི་ཐི.
ཨ་ནི་བྦི་དྡྷཱ ར་ཙྪ་ནྟ་རེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནི་བྦི་དྡྷཱ ར་ཙྪཱ བྱཱུ་ཧོ ནཱ་མ. བྱཱུ་ཧེ་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི ཛ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ནྟུ་མ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི བྱཱུ་ཧོ, ཨཱུ་ཧ ས་མྤི་ཎྜ་ནེ ཝིཔུ་བྦ་ཏྟཱ. ན ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏེ ར་ཙྪ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནི་བྦི་དྡྷོ, ཝི་དྷ ས་མྤ་ཧཱ་རེ, ཨ. ནི་བྦི་དྡྷཱ ར་ཙྪ་ནྟ་རེ་ན ར་ཙྪཱ པ་ཐོ, ཨ་དྡྷཱིཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཐ ག་མ་ནེ, པ་ཐོ. ཨ་ད ག་མ་ནེ,ཏི, ཨ་དྡྷི.
༢༠༣. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཙ་ཙྩ་རེ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཐཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ, ཙ་ར ག་ཏི་བྷ་ཀྑ་ནེ་སུ, ཙ་རོ, རསྶ ཙོ, ཙ་ཙྩ་རཾ, ཨ་ངྒ་ཎ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙཱ་ཡཾ. དྭི་ནྣཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ མ་གྒཱ་ནཾ ས་ནྡྷི མ་གྒ་ས་ནྡྷི. སི་ངྒྷ གྷཱ་ཡ་ནེ, ཨཱ་ཊ་ཀོ.
དྭ་ཡཾ ཝ་པྤ་སྶོ་པ་རི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དི་ར་ཙི་ཏེ ཝེ་ཋ་ནེ. ཝ་པྤཾ ནཱ་མ དུ་གྒ་ན་ག་རེ པ་རི་ཁཱ་མ་ཏྟི་ཀཾ ཀཱུ་ཊཾ [ཀུ་ཊིཾ (ཀ.)] ཀ་ཏྭཱ གོ་ཧི, ཧ་ཏྠཱི་ཧི ཙ ཝི་མ་དྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལཾ, ཏ་ཐཱ ཧ་ཏྠ་ས་ཏཾ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པཾ་སུ་ནཱ ཝ་པྤཾ ཀཱ་ར་ཡེ, ཏ་སྶོ་པ་རི པཱ་ཀཱ་ར་ནྟི, པ་ཀུ་བྦ་ནྟི ཏ་ནྟི པཱ་ཀཱ་རོ, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཝཱ པཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ཀ་ཏྟ་རི ཙ ཀཱ་ར་ཀེ ས་ཉྙཱ་ཡཾ ཎོ, ར་སྶ་སྶ དཱི་གྷ་ཏཱ. ཝུ སཾ་ཝ་ར་ཎེ, ཝུ་ཎོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ར་ཎོ, ཡུ, རཱ་ག་མོ ཙ. ‘‘སཱ་ལོ’’ཏི་པི པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ནཱ་མཾ.
དྭ་ཡཾ རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ. ས་བྦ་གེ་ཧཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་དྡཱ་པོ, དཱི་པ པ་ཀཱ་ས་ནེ, ཨཱི་སྶཱ་ཀཱ་རོ. ས་ངྒ་མྨ ཀ་རོ་ནྟི ཏ་ནྟི ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ, ཎྭུ. ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ཐཱི་ཀ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པ་རེ པུ་བྦོ ཨཀཱ་རོ དཱི་གྷཾ [ཀཱ་ཏ་ནྟ ༢.༢.༦༥], ཨ་ཀཱདེ་སོ་པི ཧི ‘‘ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ‘‘ད་ཏྟོ’’ཏི. ཀཔ་ཙྩ་ཡོ ཝཱ.
༢༠༤. དྭ་ཡཾ གེ་ཧཱ་དི་ནོ མ་ཏྟི་ཀེ་ཊྛ་ཀཱ་དི་མ་ཡ་བྷི་ཏྟི་ཡཾ. ཀུ་ཊ ཚེ་ད་ནེ, ཀུ་ཊ་ཏི ཚི་ནྡ་ཏི མ་གྒ་ནྟི ཀུ་ཊྚཾ. བྷི་དི དྭི་དྷཱ་ཀ་ར་ཎེ,ཏི, བྷི་ཏྟི. གུ་ནྣཾ ཝཱ་ཙཱ་ནཾ པུ་རཾ གོ་པུ་རཾ. དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཀ་ཏོ ཀོ་ཊྛ་ཀོ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ, ཀུ་ས ཨ་ཀྐོ་སེ, ཋ་ཀོ, ཀོ་ཊྛ་ཀོཏི གེ་ཧ་ཝི་སེ་སོ.
དྭ་ཡཾ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ. ཨི་ས ཨི་ཙྪཱ་ཡཾ, ཨེ་ས ག་ཝེ་ས་ནེ ཝཱ, ཨི་ཀོ. ཨི་ནྡ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཁཱི་ལོ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ. དྭ་ཡཾ དྭཱ་ར་པ་སྶོ་པ་སཱ་ལཱ་ཡཾ’ཧ་མྱཱ་དི་པི་ཊྛེ ཙ ཝཱ་ཏ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ. ཨ་ཌྜ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཧིཾ་སཱ་སུ, ཨ. ཨཱ་ལ་ཀཔ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀོ.
༢༠༥. ཨུ་པ་རི མཱ་ལཱ་དི་ཡུ་ཏྟཾ སོ་བྷ་ན་ཐ་མྦྷ་དྭ་ཡ་མུ་བྷ་ཡ་ཏོ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ཡཾ བ་ཧི་དྭཱ་རཾ ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏེ, ཏཾ ཏོ་ར་ཎཾ. ཏུ་ར ཝཱ་ར་ཎེ, ཡུ, ཐ་ཝ་ནྟཱ ཝཱ ར་ཎ་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི ཏོ་ར་ཎཾ, ཏུ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝེ. ར་ཎ ས་དྡ་ཏྠོ, ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ. དྭཱ་ར་སྶ བ་ཧི བ་ཧི་དྭཱ་རཾ. པ་རི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཁ་ཉྙ་ཏེ་ཏི པ་རི་ཁཱ. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟཱ དཱི་གྷི་ཀཱ.
༢༠༦-༢༠༧. ས་དུ་མནྟཾ གེ་ཧེ. མ་ནྡ མོ་ད་ན་ཐུ་ཏི་ཛ་ལ༹་ཏྟེ་སུ, མ་ནྡ་ནྟེ ཡ་ཏྠཱ་ཏི མ་ནྡི་རཾ, ཨི་རོ. སཱི་ད་ནྟི ཏ་ཏྠཱ་ཏི ས་ད་ནཾ, ཡུ. ས་ད ཝི་ས་ར་ཎ་ག་ཏྱཱ་ཝ་སཱ་ནེ་སུ. ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་གཱ, ཐ་མྦྷཱ་ད་ཡོ, ཏེ རཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་གཱ་རཾ. ར་སྶ་སྶ དཱི་གྷ་ཏྟེ ཨཱ་གཱ་རཾ. ཙི ཙ་ཡེ, ནི་ཙཱི་ཡ་ཏེ ཚཱ་དཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ནི་ཀཱ་ཡོ, ཡམྷི ཙིསྶ ཀཱདེ་སོ ནི་པཱ་ཏ་ནཱ. ལཱི སི་ལེ་ས་ནེ, ཎོ, ནི་ལ་ཡོ, ཨཱ་ལ་ཡོ ཙ. ཝ་ས ནི་ཝཱ་སེ, ཨཱ་ཝ་ས་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སོ, ཎོ. བྷཱུ ས་ཏྟཱ་ཡཾ, བྷ་ཝ་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི བྷ་ཝ་ནཾ. ཝི་ས་ནྟི ཏ་ནྟི ཝེ་སྨཾ, མོ. ཀི་ཏ ནི་ཝཱ་སེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཡུ, ནི་ཀེ་ཏ་ནཾ. ནི་ཝི་ས་ནྟི, ནི་ཝ་ས་ནྟི ཝཱ ཡ་ཏྲ, ཏཾ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. གྷ་ར སེ་ཙ་ནེ, གྷ་ར་ཏི ཀི་ལེ་ས་མེ་ཏྠཱ་ཏི གྷ་རཾ, ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ གྷ་རཾ, ཎོ. ག་ཧསྶ གྷ་རཱདེ་སོ. ག་ཎྷཱ་ཏི པུ་རི་སེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏཾ དྷ་ན་ནྟི ག་ཧཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཐོ, ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ. ས་ར ག་ཏི་ཙི་ནྟཱ་ཧིཾ་སཱ་སུ, ས་ར་ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་ཀ་མྨཱ་ནི, ས་ར་ཏི ཝཱ སཱུ་རི་ཡ་ས་ནྟཱ་པཱ་དི་ཀ་ནྟི ས་ར་ཎཾ. སི སེ་ཝཱ་ཡཾ, ཎོ, པ་ཏི་སྶ་ཡོ. ཨུ་ཙ ས་མ་ཝཱ་ཡེ, ཨོ་ཀཾ. ས་ལ ག་མ་ནེ, ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡ་མ་ཏི་ཡ་ཝོ ཝཱ’’ཏི ཨ, སཱ་ལཱ, ས་རདྷཱ་ཏུ་མྷི ས་ཏི ལཏྟ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཙི ཙ་ཡེ, ཀ་མྨ་ནི ཎོ, ཙ་ཡོ. ཀུ་ཊ ཚེ་ད་ནེ, ཨི. ཝ་ས ནི་ཝཱ་སེ,ཏི. ཨུ་པ་དྷ་སྶ ཨེཏྟེ གེ་ཧཾ. ས་དདྷཱ་ཏུ་མྷཱ ཨུ་མོ, ས་དུ་མཾ.
དྭ་ཡཾ མུ་ཁ་ར་ཧི་ཏ་དེ་ཝ་ཀུ་ལ་ས་དི་སེ ཡ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ. ཙི་ཏ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ནི ཨི་ཡོ. ཡ་ཏ ཡ་ཏ་ནེ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནྟི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལ་ཀཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཡཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏ་ནོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཕ་ལ་ཀཱ་ར་ཀ་ནྟྱ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཏུས་དྡོ ས་མཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ག་མ་ན་ཏྠོ. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
༢༠༨. དྭ་ཡཾ དེ་ཝཱ་ནཾ, ན་ར་པ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དི་མ་ཡེ བྷ་ཝ་ནེ. ཨ་ཉྙ་སྶཱ་པི སཱ་དི་སྱཱ. པ་སཱི་ད་ནྟི ན་ཡ་ན་མ་ནཱ་ནྱ་ཏྲཱ་ཏི པཱ་སཱ་དོ. ཡུ མི་སྶ་ནེ, པོ, དཱི་གྷོ ཙ, དཱི་གྷ་ཝི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཨོཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ.
དྭ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ དྷ་ནཱི་ནཾ བྱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཝ་ནེ. མུ་ཎྜོ ཚ་ད་ན་མེ་ཏ་སྶ, ན པཱ་སཱ་ད་སྶ ཝི་ཡཱ་ཏི མུ་ཎྜ་ཙྪ་དོ, དྭི་ཏྟཾ. ཧ་ར ཧ་ར་ཎེ, ཡོ, ཡམྷི མིཨཱ་ག་མོ ཙ.
དུ་གྒ་པུ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་དི་མ་ཡེ ག་ཛ་ཀུ་མྦྷ་མྷི ཡོ ཡཱུ་པོ པཱ་སཱ་དོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, སོ ཧ་ཏྠི་ན་ཁོ ནཱ་མ, ཧ་ཏྠི་སྶེ་ཝ ན་ཁོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཧ་ཏྠི་ན་ཁོ, ན་ཁས་དྡེ་ན ཝཱ ན་ཁ་ས་ཧི་ཏོ པཱ་སཱ་དོ ག་ཡ྄ཧ་ཏེ.
༢༠༩. སུ་པ་ཎྞ་སྶ ག་རུ་ལ༹་སྶ ཝ་ངྐེ་ན པ་ཀྑེ་ན ས་དི་ས་ཚ་ད་ནཾ གེ་ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ངྐ་ཙྪ་ད་ནཾ. ཝ་ངྐ ག་མ་ནེ. ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ཡེ་ཝ ཚ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ.
ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཀཱུ་ཊེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཎོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ མཱ་ལོ༹ ནཱ་མ, ཝ་ཊྚཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་ནྟི ཀེ་ཙི. མཱ མཱ་ནེ, ལོ༹, མཱ་ལོ༹.
ཙ་ཏུ་ར་སྶོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ པཱ་སཱ་དོ ནཱ་མ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ་ཏི ཀེ་ཙི.
༢༡༠. ས་ནྟེ་ཧི བྷཱ་ཏི དི་བྦ་ཏཱི་ཏི ས་བྷཱ་ཡཾ, ས་བྷཱ ཙ, པུ་རི་མེ ཡཔ་ཙྩ་ཡོ, ས་ནྟསྶ སཱདེ་སོ ཏཱུ་བྷ་ཡ་ཏྲ. མ་ཎྜཱ ར་ཝི་རཾ་ས་ཡོ, ཏེ པི་ཝ་ཏི ནཱ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་ཎྜ་པོ, ཝཱས་དྡེ་ན མ་ཎྜ་པཔ་ད་སྶ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི, ཛ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ལ་ཡོ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ལ་ཡོ. ཨཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ སཱ་ལཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཀ་མུ པ་ད་ཝི་ཀྑེ་པེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཡུ.
༢༡༡. ཛི་ན་སྶ ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ནཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ནཱ་མ, དི་བྦ་ག་ནྡྷེ་ཧི པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཀུ་ཊི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི.
ཏི་ཀཾ པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ. ར་སཱ་ནི ས་ནྟྱ་སྶཾ ར་ས་ཝ་ཏཱི, པ་ཙ་ནཾ པཱ་ཀོ, ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཨ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ནྟེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ན་སཾ, ཨ་ས བྷ་ཀྑ་ནེ, ཡུ, ཝ་ཎྞ་ཝི་པ་རི་ཡ་ཡོ.
༢༡༢. སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རཱ་དི་སི་པྤཱི་ནཾ ཀ་མྨ་སཱ་ལཱ ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ. ཨཱ་ཝི་ས་ནྟྱ་སྨིཾ ཨཱ་ཝེ་ས་ནཾ, ཡུ. པཱ་ན་མ་ནྡི་རཾ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་མ་ནྡི་རཾ སོ་ཎྜཱ ནཱ་མ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ར་ཎཱ ས་བྦཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ས་ནོ་ནྟཱི་ཏི སོ་ཎྜཱ, ས་ན དཱ་ནེ, ཏ་ནཱ་དི. ཌོ, ཨ་སྶོ་ཏྟཾ, ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ ཙ, ཏེ་སཾ ཨེ་སཱ ཝ་ས་ཏི སོ་ཎྜཱ. པཱ་ནས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནཱ སུ་རཱ་སོ་ཎྜཱ་ཡེ་ཝི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ. ཝ་ཙྩ་སྶ གཱུ་ཐ་སྶ ཝི་ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ཙྩ་སྶ ཝི་ས་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནཱ ཀུ་ཊི ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི. མུ་ནཱི་ནཾ ཨི་སཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སྶ་མོ ནཱ་མ, ཨཱ ཀོ་དྷཾ ས་མེ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་སྶ་མོ, ཨཱ བྷུ་སོ ས་མེ་ནྟི ཨེ་ཏྠ རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཏི ཝཱ ཨ་སྶ་མོ.
༢༡༣. ཏི་ཀཾ པ་ཎྱ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སཱ་ལཱ་ཡཾ. པ་ཎ བྱ་ཝ་ཧཱ་རེ, པ་ཎི་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་ཎྱཱ, ཝ་ཏྠཱ་ད་ཡོ, ཏེ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནྟཱི་ཏི པ་ཎྱ་ཝི་ཀྐ་ཡོ, ཀཱི ད་བྦ་ཝི་ནི་མ་ཡེ, སོ ཨེ་ཝ སཱ་ལཱ གེ་ཧ་ནྟི པ་ཎྱ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སཱ་ལཱ. ཨཱ་པ་ཎ་ཡ་ནྟེ བྱ་ཝ་ཧ་ར་ནྟེ ཨ་སྨི་ནྟི ཨཱ་པ་ཎོ, ཎོ. པ་ཎྱཱ་ནཾ ཝི་ཀྐ་ཡཱ་ཡ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱི་ཐི པ་ནྠོ པ་ཎྱ་ཝཱི་ཐི་ཀཱ. ཝ་ས ཨ་ཙྪཱ་ད་ནེ, ཏོ, ཨུ་ད་ཀཾ ཝ་སི་ཏཾ ཨ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཀ་ཏ་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨུ་དོ་སི་ཏོ, ཝ་སྶོ་ཏྟཾ, བྷ་ཎྜ་ཊྛ་པ་ན་སྶ སཱ་ལཱ བྷ་ཎྜ་སཱ་ལཱ. ཀ་མུ པ་ད་ཝི་ཀྑེ་པེ, ཙ་ངྐ་མ་ཏྱ་ཏྲཱ་ཏི ཙ་ངྐ་མ་ནཾ, ཙ་ངྐ་མོ ཙ, དྭི་ཏྟཱ་དི.
༢༡༤. ཛ་ལ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛ་ནྟཱ, ཛ་ལ དི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ནྟོ, ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡ་མ་ཏི་ཡ་ཝོ ཝཱ’’ཏི ཨ, ཨཱ, ལལོ་པོ, ཛ་ནེ་ཏྱ་ཏྲ ཨ་གྒི་ནྟི ཝཱ ཛ་ནྟཱ, ཛ་ན ཛ་ན་ནེ, ཨ་ནྟོ, སཱ ཨེ་ཝ གྷ་རཾ ཛ་ནྟཱ་གྷ་རཾ. ཨ་གྒི་ནོ སཱ་ལཱ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ. པཱ པི་ཝ་ནེ, པ་པི་ཝ་ནྟྱ་སྶ་ནྟི པ་པཱ, ཨ. པཱ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ སཱ་ལཱ པཱ་ནཱི་ཡ་སཱ་ལཱ, སཱ ཨེ་ཝ པཱ་ནཱི་ཡ་སཱ་ལི་ཀཱ.
ག་ས ག་མ་ནེ, བྷོ, སསྶ བོ. ཨ་ཝ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཝ་ར་ཀོ, ཨ་རོ, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ, ཨ་སྶོ་ཏྟ་ཉྩ. ཝ་ས་ནཾ ཝཱ་སོ, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨ་གཱ་རཾ ཝཱ་སཱ་གཱ་རཾ. ས་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཡ་ནཱི, ཡུ, ན་དཱ་དི, སཱ ཨེ་ཝ ག་ཧཾ ས་ཡ་ནི་གྒ་ཧཾ.
༢༡༥. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ རཱ་ཛི་ཏྠཱ་གཱ་རེ, ཏ་ད་ཏྠི་ཡ་ཏོ [ཏ་ད་ཊྛི་ཡ་ཏོ (ཀ.)] ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན རཱ་ཛི་ཏྠཱི་སུ་པི. རཱ་ཛི་ཏྠཱི་ན་མ་གཱ་རཾ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་རཾ. ཨ་ཝ་རུ་ནྡྷཱི་ཡ་ནྟེ རཱ་ཛི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨོ་རོ་དྷོ, རུ་དྷ ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ. སུ་དྡྷཱ ཀཱ་མཱ་པ་ག་མ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ར་ཀྑ་ཀཱ ཨ་ནྟེ ས་མཱི་པེ ཡ་སྶཱ་ཏི སུ་དྡྷ་ནྟོ. ཨ་ནྟེ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པུ་རཾ གེ་ཧཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ, པུ་ར་སྶ ཨ་ནྟེ་ཏི ཝཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ. ‘‘ཨ་ནྟོ་པུ་ར’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ.
ར་ཉྙཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ས་བྦ་ཝི་ས་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦེ་ཧྱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘ཀ་ཙྪ་ནྟ་ར’’ནྟི མ་ཏཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཡཾ ‘‘པ་མ་ད་ཝ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་མ་ད་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་ར་ས་ནྣི་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནྟེ་པུ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཡ་ཏྲ ཨ་ནྟེ་པུ་ར་ས་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ རཱ་ཛཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཛ་ན་པྤ་ཝེ་སོ [ཨ་མ་ར ༡༤.༣]. པ་མ་དཱ་ནཾ ཝ་ནཾ པ་མ་ད་ཝ་ནཾ. ནི་པཱ་ཏ་ནཱ ཡཱཀཱ་རཱ་ནཾ [ཨཱི་ཀཱ་ར ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ] ཨི་ཏྠི་ག་ཏཱ་ནཾ ར་སྶོ ཀྭ་ཙཱི་ཏི་ར་སྶོ. ཀ་ཙྪ་སྶ པ་ཀོ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནྟ་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཀ་ཙྪ་ནྟ་རཾ. པ་ཀོ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་དྭཱ་རཾ.
༢༡༦. དྭ་ཡཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དི་ར་ཙི་ཏེ ཨཱ་རོ་ཧ་ནེ. ཨུ་པཱ་ནེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཏི སོ་པཱ་ནོ, སོ་པཱ་ནཾ ཝཱ ན་པུཾ་ས་ཀེ་པི. ཨཱ་རཱུ་ཡ྄ཧ་ཏེ ཡེ་ན ཏཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནཾ, ཡུ, རུ་ཧ ཛ་ན་ནེ.
དྭ་ཡཾ ཀ་ཊྛཱ་དི་ར་ཙི་ཏཱ་ཡཾ. ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ས་ཡ་ནྟི པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཀ་མེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ནི་སྶེ་ཎཱི, སི སེ་ཝཱ་ཡཾ, ཎཱི, ན་དཱ་དི. ཨུ་དྡྷ་མཱ་རོ་ཧ་ཏེ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་རོ་ཧི་ཎཱི, སཱས་དྡོ དྭི་ནྣ་མྤི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཏྟཾ ཛོ་ཏེ་ཏི.
༢༡༧. པ་ཉྩ་ཀཾ ཛཱ་ལ་ཀེ. ཝཱ་ཏཾ པི་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ. ག་ཝཾ ཨ་ཀྑི ག་ཝ་ཀྑོ, ས་མཱ་ས་ནྟ་ཏྟཱ ཨ, ས་ཉྙཱ་ས་དྡ་ཏོ པུ་ལླི་ངྒ་ཏྟཾ, ཨ་ཀྑི ས་དྡེ ཝཱ, ག་ཝཾ ཨ་ཀྑི ག་ཝ་ཀྑཱི་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཛ་ལ དི་ཏྟི་ཡཾ, ཛཱ་ལཾ. སཱི་ཧ་རཱུ་པ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ཉྫ་རཾ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རཾ. ཨཱ་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཏ་པཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷི ཚི་དྡ་ནྟི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི, ཨཱ་ལོ་ཀཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀོ, སོ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི.
དྭ་ཡཾ ལ་ངྒི་ཡཾ. ལ་གི ག་ཏྱ་ཏྠོ, ཨ, ན་དཱ་དི. པ་རི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཧ་ནྟཱི་ཏི པ་ལི་གྷོ, ཎོ. ཀ་པི་རཱུ་པ་མ་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ ཀ་པི་སཱི་སོ. ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀོ [ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཝི་དྷཱ་ར་ཎོ (ཀ.)], ཏ་སྶ ཐ་མྦྷོ ཨ་གྒ་ལ༹་ཏྠ་མྦྷོ, ‘‘ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཏཱི་སུ ཀ་ལློ་ལེ, ད་ཎྜེ ཙཱ་ནྟ་ཀ་ཝཱ་ཊེ་སཱུ’’ཏི ར་བྷ་སོ, ཨི་ཏྠི་ཡ་མ་ཏོ ཨཱཔ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་གྒ་ལཱ༹. ནི་སྶེ་ས་ཏོ ཨ་བྦ་ཏི ཝ་སྶོ་ད་ཀ་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ནི་བྦཾ, ཨ་བྦ ག་ཏི་ཧིཾ་སཱ་སུ. ཚ་དྡ་སྶ ཚ་ད་ན་སྶ ཀོ་ཊི ཧེ་ཊྛི་མཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཚ་དྡ་ཀོ་ཊི, ཏ་སྶཾ.
༢༡༨. ཏི་ཀཾ གེ་ཧ་ཙྪ་ད་ནེ. ཚཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཚ་ད་ནཾ, ཚ་ད སཾ་ཝ་ར་ཎེ, ཙུ་རཱ་དི. པ་ཊག་མ་ནེ, ‘‘པ་ཊྱཱ་དཱི་ཧྱ་ལ’’ནྟི ཨ་ལོ. ཚཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཚ་དྡཾ, དྭི་ཏྟཱ་དི.
ཏི་ཀཾ གེ་ཧ་ངྒ་ཎེ. ཨ་ཛ ག་ཏི་མྷི, ཨི་རོ, ཨ་ཛི་རཾ. ཙ་ར ག་ཏི་བྷ་ཀྑ་ནེ་སུ, ཙ་རོ. ཨ་ངྒ ག་མ་ནེ, ཀ་ར་ཎཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཡུ, ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ, ཎཏྟཾ.
པ་ཉྩ་ཀཾ གེ་ཧ་དྭཱ་ར་ཏོ བ་ཧི་པ་ཀོ་ཊྛ་ཀེ, ཝཱི་ཐི་ཡཾ དྭཱ་ར་པི་ཎྜ་ཀེ ཙ. ཨ་ལི་ནྡོ ཏྭ་ཉྙ་པི་ཎྜ་ཀེ་པི་ཙྪ་ཏེ. པ་ཋ་མཾ ཧ་ན་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་གྷཱ་ཎོ, པ་གྷ་ཎོ ཙ, ཧ་ནསྶ གྷ་ཎཱདེ་སོ. ཨ་ལི ས་ཁཱ ཨི་ནྡོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ལི་ནྡོ, ‘‘གེ་ཧེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ལི་ནྡོ, པ་གྷཱ་ཎོ པ་གྷ་ཎོ་བྷ་ཝེ’’ཏི [ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡༢.༡༢] ཨ་མ་ར་མཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨཱ་ལི་ནྡོ, དཱི་གྷཱ་དི. པ་དྷཱ་ནཾ མུ་ཁཾ པ་མུ་ཁཾ, གེ་ཧ་སྶ ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ མུ་ཁེ་སུ ཏ་དེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ སཱ་དྷུ་ཛ་ནཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་པི ནི་སཱི་ད་ནྟི. དྭཱ་རཾ བ་ནྡྷ་ཏི པི་ད་ཧ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ.
༢༡༩. དྭ་ཡཾ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ཡཾ. པཱི་ཋཱ་ནི ལོ་ཧ་ཝི་ཀ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒྷ་ཊཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པཱི་ཋ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ, པཱི་ཋེ་ཧི ས་ངྒྷ་ཊཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པཱི་ཋ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ, གྷ་ཊ གྷ་ཊ་ནེ. དྭི་བྷཱ་གེ་ན བཱ་ཧཱ་ས་དི་ས་ཏྟཱ བཱ་ཧཱ, དྭཱ་ར་སྶ བཱ་ཧཱ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ. ‘‘ཀ་པཱ་ཊཾ, ཀ་ཝཱ་ཊ’’ནྟི་པི དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་ཡ ནཱ་མཱ་ནི, ཀཾ ཝཱ་ཏཾ པཱ་ཊ་ཡ་ཏི, ཝཱ་ཊ་ཡ་ཏི ཙེ་ཏི ཀ་མྨ་ནི ཎོ, ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཀ་པཱ་ཊཱི.
དྭ་ཡཾ གེ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཀཱུ་ཊེ. ཀུ་ཊ ཚེ་ད་ནེ, ཀ་མྨ་ནི ཎོ. ན་ཡ ག་མ་ན་ཏྠོ, ཀེ སཱི་སེ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཎྞཱི་ཀཱ, ཎྭུ, ཨིཏྟཾ, ཎཏྟ་ཉྩ.
༢༢༠. དྭ་ཡཾ དྭཱ་རེ. དྭེ ཨ་ར་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི དྭཱ་རཾ, དུ་ཛྫ་ནེ ཝཱ་ར་ཡ་ནྟྱ་སྨཱ ར་ཀྑ་ཀཱ་ཏི ཝཱ དྭཱ་རཾ, ཨུལོ་པོ. པ་ཊི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པ་ནེ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨཱ ར་ཀྑ་ཀཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ཧ་རོ, པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཝཱ པ་ཊི་ཧ་རོ, ར་སྶ་སྶ དཱི་གྷ་ཏྟེ པ་ཊི་ཧཱ་རོ.
ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨུ་མྨཱ་རེ, ཡཾ ‘‘དྭཱ་ར་པི་ཎྜི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ར ག་ཏི་མྷི, མཱ་རོ ཀ་ར་ཎེ. དེ་ཧཾ ནེ་ཏི པ་ཝེ་སེ་ནཱ་ཏི དེ་ཧ་ནཱི, ‘‘དེ་ཧ་ལཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, དེ་ཧཾ ལཱ་ཏི པ་ཝེ་སེ་ནཱ་ཏི དེ་ཧ་ལཱི. ཨི་ལ ག་ཏི་མྷི, ཎྭུ. ཨི་ནྡོ ཨེ་ཝ པཱ་དཾ ཁི་པ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ, ཁི་པ པེ་ར་ཎེ. པསྶ ལོ་པོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཨིཾ ག་མ་ནཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡོ, དྭཱ་རཾ, ཏ་ཏྠ ཋ་པི་ཏོ ཁཱི་ལོ ཀ་ཎྚ་ཀོ་ཏི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ, ཝེ་ག་ག་བྷི་གྷཱ་ཏ་ན་ཏོ ཧི སོ ཁཱི་ལོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
ཐ་མྦྷ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ནེ, ཐ་མྦྷོ, དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཐ་མྦྷོ, དྷ་ར དྷ་ར་ཎེ, ར་མྦྷཔ་ཙྩ་ཡོ, ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ ཙ. ཐུ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝེ, ཨུ་ཎོ, ཡུ ཝཱ, དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཐཱུ་ཎོ, ཡུ, ར་ལོ་པོ, ཨ་སྶཱུ.
ཨ་ཌྜྷེ་ནྡུ་པཱ་སཱ་ཎེ ཨ་དྡྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་རེ པཱ་སཱ་ཎེ པ་ཊི་ཀཱས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊ ག་ཏི་ཡཾ, ཎྭུ. ཨི་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པ་རེ ཀེ ཨ་སྶི་ཏྟཾ. ག་ཛི ས་དྡེ, ཎྭུ, ཨ་སྶི་ཏྟཾ, བི་ནྡཱ་ག་མོ ཙ. ཨི་ས ཨི་ཙྪཱ་ཡཾ, ཋ་ཀོ.
༢༢༡. ཝ་ལ་བྷཱིཏི ཙཱུ་ལཱ༹, ‘‘སི་ཁཱ་ཡཾ ཝ་ལ་བྷཱི ཙཱུ་ལེ༹’’ཏི རུ་དྡོ [ར་སྶ་ནྟཱ ཙ, སི་ཁཱ་ཡཾ ཝ་ལ༹་བྷི་ཡཾ ཙཱུ་ལེ༹་ཏི རུ་དྡོ (ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡༢.༡༥)]. ཏ་ཙྪཱ་ད་ནེ དཱ་རུ་མྷི ཀ་ཊྛེ གོ་པཱ་ན་སཱི མ་ཏཱ. ཝ་ངྐེཏི དཱ་རུ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. གཾ ཝ་སྶོ་ད་ཀཾ, སཱུ་རི་ཡཱ་དི་ཀི་ར་ཎ་ཉྩ པི་ཝ་ནྟི ཝི་ནཱ་ས་ཡ་ནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི གོ་པཱ་ནཱ, ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ, ཏཱ་ནི སི་ནོ་ནྟི བ་ནྡྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་པཱ་ན་སཱི.
སོ་དྷཱ་དི་གེ་ཧེ་སུ ཚེ་ཀ་པ་ཀྑཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ ཡོ བ་ཧི ཀ་རི་ཡ ཀ་ཊྛེ་ཀ་དེ་སོ ཋ་པཱི་ཡ་ཏེ, སོ ཝི་ཊ་ངྐོ. ཀ་པོ་ཏེ པཱ་ལ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་པོ་ཏ་པཱ་ལི་ཀཱ, ཀ་མྨ་ནི ཎྭུ. ཊ་ཀི ནི་ཝཱ་ས་ག་ཏཱི་སུ. ཝི་ནོ པ་ཀྑི་ནོ ཊ་ངྐ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཊ་ངྐོ. ཎོ.
༢༢༢. དྭ་ཡཾ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཚི་དྡེ. ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཝ་རཾ ཚི་དྡཾ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཝི་ཝ་རཾ. ཏཱ་ལ༹་སྶ པ་ཝེ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཚི་གྒ་ལོ༹ ཚི་དྡཾ ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་གྒ་ལོ༹.
ཏི་ཀཾ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡཾ. ཀུ་ཉྩ ཀོ་ཊི་ལྱེ, ཎྭུ. ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ལོ. ཨ་ལོ, ཏ་ལ་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཏཱ་ལོ, ཏ་ལ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཾ. ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ, ཝ་ར སཾ་ཝ་ར་ཎེ, ཡུ, ཝསྶ པོ, ཨུ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ དཱི་གྷ་ཏཱ ཙ, ‘‘ཨ་པཱ་རུ་ཏཱ ཏེ་སཾ ཨ་མ་ཏ་སྶ དྭཱ་རཱ’’ཏི [དཱི. ནི. ༢.༧༡; མ. ནི. ༡.༢༨༣] ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་ར, པཱ་ར སཾ་ཝ་ར་ཎེ་ཏི་པི དྷཱ་ཏྭ་ཏྠཾ པ་ཋ་ནྟི. ཨ་ཝཔུ་བྦོ ཝུ སཾ་ཝ་ར་ཎེ་ཏི་པི དྷཱ་ཏྭ་ཏྠེ པ་ན ས་ཏི ཝསྶ ར་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ དཱི་གྷ་ཏཱ ཙ, ‘‘ཨ་པཱ་རུ་ཏཱ, ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ པ་ན པཀཱ་ར་ཝ་ཎྞཱ་ག་མེ་ན སི་དྡྷོ. ཝི་ད ལཱ་བྷེ, ཨིམྷི ཝེ་དི་ཀཱ, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ. ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ཨིཡེ་ཝ.
༢༢༣. ས་ངྒྷཱ་ཊཱད་ཡོ མ་ནྡི་ར་ངྒཱ གེ་ཧ་ངྒ་ཝི་སེ་སཱ. ས་མྨཱ གྷ་ཊེ་ནྟི ཨེ་ཏྠ གོ་པཱ་ན་སྱཱ་ད་ཡོ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊོ, པུ་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རཱ་ཡཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཐ་མྦྷཱ་ན་མུ་པ་རི ཋི་ཏོ ཀ་ཊྛ་ཝི་སེ་སོ, ཏེ པ་ན པུ་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཱ ཏ་ཡོ ཀ་ཊྛཱ, ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་ར་ཡཱ་མཱ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཏ་ཡོ ཀ་ཊྛཱ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ན་ཝཱ་ད་ཡོ་པི. དྭི་ནྣཾ པ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་པ་ཏ་ན་ཏྠཾ བ་ནྡྷ་ན་ཏོ པཱ་སོ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་ཀྑ་པཱ་སོ. ཏུ་ལ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཏུ་ལཱ, ཏ་ལ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཾ, ཨ་སྶུ་ཏྟཾ, པ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ཝཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཏུ་ལ་ཡ་ཏི མི་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཏུ་ལཱ, ཏུ་ལ ཨུ་མྨཱ་ནེ.
ཏི་ཀཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ཡཾ. མུ་ཛི སོ་དྷ་ནེ, ཡུ. མ་ཛྫ སཾ་སུ་དྡྷི་ཡཾ, ཡུ. སུ་དྷ སུ་དྡྷི་ཡཾ, ས་བྦ་ཏྲ ཀ་ར་ཎེ ཡུ.
༢༢༤. ཏི་ཀཾ ས་ངྐཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་པྤ་དེ་སེ. ཀ་ཊ ཚ་ཌྜ་ན་མ་དྡ་ནེ་སུ, ས་ངྐ་ཊ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ངྐ་ཊཱི་རཾ, ཨཱི་རོ, ‘‘ས་ངྐ་ཊོ’’ཏི ཝཱ ས་ངྐཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨཱི་ར་ཡ་ནྟི ཁི་པ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ངྐ་ཊཱི་རཾ, ཨཱི་ར ཁེ་པེ. ས་ངྐཱ་ར་སྶ ཋཱ་ནཾ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ངྐཱ་རཾ ཀ་ཊ་ཏི ཚ་ཌྜེ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ, ཨ་སྶཱུ, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ.
ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ཡཱ ནི་རཱ་ཀ་ཏེ [ནི་ར་སྶ་ཏེ (ཀ.)] ཐུ་སཱ་དི་མྷི. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ ས་ངྐཱ་རེ རཱ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཙ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཙོ, སོ ཨེ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཀ་ཙ་ཝ་རོ, ཝ་ར ཨི་ཙྪཱ་ཡཾ. ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ ཀ་ལཱ་པོ ས་མཱུ་ཧོ ཨུ་ཀླཱ་པོ, ཀསྶཱ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཏི་ཎཱ་དཱི་ཧི ས་ངྐ་རཱི་ཡ་ཏེ མི་སྶཱི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ས་ངྐཱ་རོ, ཎོ. ཨ་ཝ་ཀ་རོ་ཏི་པྱ་ཏྲ. ཨ་ཝ་ཀ་རཱི་ཡ་ཏེ ནི་ར་སྶ་ཏེ་ཏི, ཨ. ‘‘ས་མྨ་ཛྫོ མ་ཛྫ་ནཱི ཙེ་ཝ, ས་ངྐཱ་རོ’ཝ་ཀ་རོ མ་ཏོ’’ཏི ཧ་ལཱ་ཡུ་དྷོ. ཀ་ས ཝི་ལེ་ཁ་ནེ, ཨ་མྦུ.
༢༢༥. གྷ་རཱ་དི་བྷཱུ་མི གྷ་ར་ཁེ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཡོ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ, ཏཾ ན་པུཾ་ས་ཀེ, ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ, ར་ཏྠུ. ག་ས མ་ད་ནེ, ག་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གཱ་མོ, མོ. སཾ་ཝ་ས་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི སཾ་ཝ་ས་ཐོ, ཨ་ཐོ.
པཱ་ཀ་ཊོ ཁྱཱ་ཏོ གཱ་མོ, སོ ནི་ག་མོ ནཱ་མ, ཨ་ཏི་རེ་ཀོ གཱ་མོ ནི་ག་མོ, བྷུ་ས་ཏྠོ ནི, ས་ཉྙཱ་ས་དྡ་ཏྟཱ ར་སྶོ.
ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་བྷོ་ག་མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ཧི ( ) [(ཨི་བྷྱོ) (?)] ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀོ གཱ་མོ ནི་ག་མ་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྷི་བྷཱུ’’ཏི ཨཱི་རི་ཏོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཨ་དྷི་ཀོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་བྷཱུ.
༢༢༦. དྭ་ཡཾ གཱ་མཱ་དི་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་གེ. སི བ་ནྡྷ་ནེ, མོ. པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་དཱི་ཡ་ཏེ་ཏི མ་རི་ཡཱ་དཱ, པསྶ མོ.
དྭ་ཡཾ ཨཱ་བྷཱི་ར་ཀུ་ཊི་ཡཾ [གྷོ་སོ ཨཱ་བྷཱི་ར་པ་ལླཱི སི་ཡཱ (ཨ་མ་ར ༡༢.༢༠)]. གྷུ ས་དྡེ, གྷོ་ས་ནྟྱ་ཏྲཱ་ཏི གྷོ་སོ. གོ་པཱ་ལཱ་ནཾ གཱ་མོ གོ་པཱ་ལ་གཱ་མ་ཀོ, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ.
པུ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ན་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༧-༢༢༨. པོ་རི་སནྟཱ་ནི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནཱ་མཱ་ནི. མ་ནོ ཨུ་སྶ་ནྣ་མ་སྶཱ་ཏི མ་ནུ་སྶོ, ས་ཏི་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཡོ་གྱ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཏ་མཱ་ན་སཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གུ་ཎ་ཙི་ཏྟཱ, ཀེ པ་ན ཏེ? ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀེ མ་ནུ་སྶེ ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷ་ནྟི དེ་ཝེ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི, སཱུ་རཱ ས་ཏི་མ་ནྟོ ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི [ཨ. ནི. ༩.༢༡]. ཏ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ ཨ་ཉྙེ ཙ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ས་ཏྟཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ས་མཱ་ན་རཱུ་པཱ་དི་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཨི་ཏ་ར་མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ་པི མ་ནུ་སྶཱ་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཀེ, ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི, ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ཧི་ཏ་སྶ མ་ན་སྶ ཨུ་སྶ་ད་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ, ཡེ ཧི ས་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ, ཏེ་སུ ཝི་སེ་ས་ཏོ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ, ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཙ ཨུ་སྶ་དཱ, ཏེ ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཨུ་སྶ་ད་ཏཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒཾ, ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཨུ་སྶ་ད་ཏཱ་ཡ སུ་ག་ཏི་མ་གྒཾ, ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་མ་གྒ་ཉྩ པཱུ་རེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི, ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ཧི་ཏ་སྶ མ་ན་སྶ ཨུ་སྶ་ད་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སཱ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ན མ་ནུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, མ་ནུ ནཱ་མ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀོ ལོ་ཀ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏ་ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀོ ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ, ཡོ སཱ་ས་ནེ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ, པ་ར་མྤ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཾ ཋི་ཏཱ ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ཏེ ‘‘མཱ་ན་ཝཱ, མ་ནུ་ཛཱ’’ཏི ཙ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཨུ་སྶཔ་ཙྩ་ཡོ. མ་ནུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩཾ མཱ་ནུ་སོ, ཨུ་སོ. མ་ར པཱ་ཎ་ཙཱ་གེ, ཙོ, མ་ཙྩོ, པ་བྦ་ཛྫཱདི་ནཱ ཝཱ ཏྱ་པ་ཙྩ་ཡོ, དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་སྶ ལོ་པོ ཙ. ཏ་ཏོ ‘‘ཡ་ཝ་ཏ’’མི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཙོ, དྭི་ཏྟཾ. མ་ནུ་ནོ ཨ་པ་ཙྩཾ མཱ་ན་ཝོ. མཱ་ཎ་ཝོཔྱ་ཏྲ, ཎ་ཝོ. མ་ནུ་མྷཱ ཛཱ་ཏོ མ་ནུ་ཛོ. ནཱི ན་ཡེ, ནེ་ཏཱི་ཏི ན་རོ, ཨ་རོ. པུ་ས པོ་ས་ནེ, ཎོ, པུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པོ་སོ. པུ་ར པཱུ་ར་ཎེ, སོ, ཨུ་སྶོ་ཏྟཾ, རལོ་པོ. པུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་མཱ,པུ པ་ཝ་ནེ, མོ, སིསྶཱ. པུ་རེ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་སོ, པོ་རི་སོ ཙ, ཨི་སོ, ར་སྶ་སྶ དཱི་གྷ་ཏཱ་ཡ པཱུ་རི་སོ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ནུ་སྶཱདི་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨི་ཏྠི་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་ཏེ, ན་རཱད་ཡོ ཏུ པུ་མེ་ཡེ་ཝ ཝི་སི་ཊྛ་ལི་ངྒ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲ མ་ནུ་སྶ མཱ་ནུ་ས མ་ནུ་ཛ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི ན་དཱ་དིཏྟཱ ཨཱིཔ་ཙྩ་ཡོ, ཨེཀསཀཱ་ར་ལོ་པོ, མ་ནུ་སཱི, མཱ་ནུ་སཱི, མ་ནུ་ཛཱི, མཱ་ཎ་ཝཱི. མ་ཙྩཱ, ཨི་ཏྠི་ཡ་མ་ཏོ ཨཱཔ་ཙྩ་ཡོ.
ཝི་དྡ་སུཔ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཎྜི་ཏེ. པ་ཎྜཱ བུ་དྡྷི ས་ཉྫཱ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ, ཏ་ར་ཏྱཱ་དི. པ་ཌི ག་ཏི་ཡཾ ཝཱ, ཏོ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བུ་དྷོ. ཝི་ད་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་དྭཱ, ཝི་ད ཉཱ་ཎེ, ཝོ, སིསྶཱ. བྷཱུ ས་ཏྟཱ་ཡཾ, ཨ་ཏྠེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝཱི, ཎཱི. རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་ནྟོ, ཏོ, སུ་ནྡ་རོ ཨ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ན་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ས་ནྟོ. སུ་ནྡ་རཱ པ་ཉྙཱ ཡ་སྶ ས་པྤ་ཉྙོ. ཀི་ནྣཱ་མ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཀོ་ཝི་དོ, ནེ་རུ་ཏྟོ, ཀུཾ པཱ་པཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཀོ་ཝི་དོ. དྷཱི པ་ཉྙཱ ཡ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི སོ དྷཱི་མཱ, སོ་བྷ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་དྷཱི, ཛྷེ ཙི་ནྟཱ་ཡཾ. ཛྷསྶ དྷོ, ཨཱི, སུ་ནྡ་རཱ དྷཱི ཡ་སྶཱ་ཏི ཝཱ སུ་དྷཱི. ཀ་ཝི ཝ་ཎྞེ, ཨི, ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཀ་ཝཱི ཙ, ཀུ ས་དྡེ ཝཱ, ཨི, ཀ་ཝི. བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཏྟོ, ཨ་ཉྫ ག་ཏི་ཡཾ, ཏོ. བྷུ་ཛཱ་དཱི་ན་མ་ནྟོ ནོ དྭི ཙ. ཝི་སི་ཊྛོ ཨ་ཏྟཱ ཡ་སྶཱ་ཏི ཝཱ བྱ་ཏྟོ. ཙ་ཀྑ ད་སྶ་ནེ, ཡུ, ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ, ནེ་རུ་ཏྟོ. ཝི་ག་ཏོ སཱ་ར་དོ ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཝི་སཱ་ར་དོ.
༢༢༩. མེ་དྷཱ དྷཱ་ར་ཎཱ མ་ཏི པ་ཉྙཱ ཡ་སྶཱ་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཝཱི. ཨ་ཏི་ས་ཡ་མ་ཏི་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཏི་མཱ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཡོ་ག་ཏོ པ་ཉྙོ. ཝི་སེ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱུ, རཱུ. ཝི་ད ཉཱ་ཎེ, ཨུ་རོ, ཝི་དུ་རོ [ཝི་དཱུ་རོ (ཀ.)]. རཱུཔ་ཙྩ་ཡེ ཝི་དཱུ. དྷཱི་ཡོ་གཱ དྷཱི་རོ, རོ. ཝི་སི་ཊྛ་ད་སྶ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶཱི, ཎཱི. དོ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི དོ་ས་ཉྙཱུ, རཱུ. བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བུ་དྡྷོ, ཏོ. དུ ག་ཏི་ཡཾ, ཨ, ཨུ་སྶཱ་ཝོ [དུ ག་ཏི་ཡཾ ཨ་བྦོ (སཱུ་ཙི)], ད་བྦོ. ཝི་ད ཉཱ་ཎེ, ད་སུ.
༢༣༠-༢༣༡. མ་ཧི་ལཱནྟཾ ཨི་ཏྠི་སཱ་མ་ཉྙེ. ཨི་སུ ཨི་ཙྪཱ་ཡཾ, ཏོ, ན་དཱ་དི. སཱི་མ་སྶ ཨ་ནྟོ སཱི་མ་ནྟོ, ཀེ་ས་ཝེ་སོ, ཏཾ་ཡོ་གཱ སཱི་མ་ནྟི་ནཱི, ཨི་ནཱི. ན་ར་སྶཱ་ཡཾ ནཱ་རཱི, ཨི་ད་མ་ཏྠེ ཎོ. ཏི་ཊྛ་ཏི ག་བྦྷོ ཡ་སྶཾ, སཱ ཐཱི. དྷཱ དྷཱ་ར་ཎེ ཝཱ, ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རོ, ཨཱི. བ་ནྡྷ བ་ནྡྷ་ནེ, ཨཱུ, བ་ནྡྷསྶ ཝ་དྷཱདེ་སོ ཙ [ཎྭཱ་དི ༣], ཝ་དྷཱུས་དྡོ སུ་ཎི་སཱ་བྷ་རི་ཡཱ་ན་མྤི ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཝ་ན ས་མྦྷ་ཏྟི་ཡཾ, ཏོ, ཨིཀཱ་རཱ་ག་མོ ཙ. ཨ་ངྒ ག་མ་ན་ཏྠོ, ཡུ, ཨ་ངྒ་ནཱ, ཝི་སི་ཊྛ་ནཱ་རི་ཡ་མྤི ཨ་ངྒ་ནཱ, ཏ་དཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ངྒ་ནཱ་རཱི་ལ་ཀྑ་ཎོ་པེ་ཏཾ པ་ས་ཏྠཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཀ་མ་ངྒ་མ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་སྶ་ཏྠྱ་ཏྠེ ཨ་ངྒཱ ཀ་ལྱཱ་ཎེ ནཔ་ཙྩ་ཡོ [མོ་གྒ་ལླཱ་ན ༤.༩༢]. ཝི་རཱུ་པེ་སུ་པི མ་དོ རཱ་ག་མ་དོ ཡ་སྶཱ སཱ པ་མ་དཱ, ཝི་སི་ཊྛ་ནཱ་རི་ཡཾ་པྱ་ཏྲ པ་མ་དཱ, ཏ་དཱ པ་ཀ་ཊྛོ མ་དོ རཱུ་པ་སོ་བྷ་གྒ་ཛ་ནི་ཏོ ཙེ་ཏོ་ཝི་ཀཱ་རོ ཡ་སྶཱ སཱ པ་མ་དཱ. རཱུ་པ་ལཱ་ཝ་ཎྱ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སུ་ནྡ་རཱི, ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ་མྤི. ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ, ཀ་མུ ཀ་ནྟི་ཡཾ, ཏོ. ཀ་ནྟི་ཡོ་གཱ ཝཱ ཀ་ནྟཱ, ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ་མྤི. ར་མ་ཡ་ཏི ཝི་ནོ་ད་ཡ་ཏི ནཱ་ཡ་ཀཾ, སཱ ར་མ་ཎཱི, ན་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཡུ, ན་དཱ་དི, ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ་མྤི. ད་ཡ ར་ཀྑ་ཎེ, ཀ་མྨ་ནི ཏོ. ཨ་པྤཾ བ་ལཾ ཡ་སྶཱ སཱ ཨ་བ་ལཱ, ཨ་པྤ་ཏྠོ་ཡཾ ཨཀཱ་རོ. མཱ་ཏུ་ཡཱ གཱ་མོ ཝི་ཡ གཱ་མོ ཡ་སྶཱ སཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, ག་མུ ག་མ་ནེ, ཎོ, མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ས་ཏཱི་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, ག་ས ཨ་ད་ནེ, མོ, མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ གཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ, གཱ ས་དྡེ, མོ. མ་ཧཱི ཝི་ཡ སུ་ཙིཾ ཨ་སུ་ཙི་མྤི ལཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧི་ལཱ, མ་ཧ་ནྟེ་སུ བ་ཧཱུ་སུ་པི ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨི་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མ་ཧི་ལཱ, ཨི་ལ ག་མ་ནེ, མ་ཧ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ ཝཱ, ཨི་རོ, ལཏྟཾ, ཨཱ, མ་ཧི་ལཱ. མ་ཧེ་ལཱ་པྱ་ཏྲ.
ཏི་ཀཾ ཝི་སི་ཊྛ་ནཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ. ལ་ལ ཝི་ལཱ་སེ, ན་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཡུ. ལ་ལ ཨི་ཙྪཱ་ཡ་ནྟི ཙུ་རཱ་དིག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཡུ. བྷ་ཡ་པ་ཀ་ཏི བྷཱི་རུ, བྷཱི བྷ་ཡེ, རུ, ‘‘བྷཱི་རུ ཨ་ཏྟེ ཛ་ནེ’ཏྠི་ཡ’’ནྟི ར་བྷ་སོ. ཨ་ཏི་ས་ཡི་ཏ་ཀཱ་མཱ ཀཱ་མི་ནཱི, ཀཱ་མོ སི་ངྒཱ་ར་རཱུ་པོ མ་དོ ཡ་སྶཱ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ནཱི, ས་བྦ་ཏྲེ་ཝཾ. ཝཱ་མ་ལོ་ཙ་ནཱ, བྷཱ་ཝི་ནཱི, ནི་ཏ་མྦི་ནཱི, རཱ་མཱ་ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི་པི ཝི་སི་ཊྛ་ནཱ་རཱི་ནཱ་མཱ་ནི.
དྭ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་སི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡཾ.
ཨ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ བྷ་ཝེ གོ་རཱི, ད་ས་ཝ་སྶཱ ཏུ ཀ་ཉྙ་ཀཱ;
ས་མྤ་ཏྟེ དྭཱ་ད་སེ ཝ་སྶེ, ཀུ་མཱ་རཱི་ཏྱ’བྷི་དྷཱི་ཡ་ཏེ [ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡༦.༨].
ཨི་ཧ ཏྭ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཀ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ཀ་ཉྙཱས་དྡོ་ཡཾ པུ་མུ་ནཱ་བྷི་ས་མྦ་ནྡྷ་པུ་བྦ་ཀེ ས་མྤ་ཡོ་གེ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཀུ་མཱ་ར ཀཱི་ལཱ༹་ཡཾ, ཙུ་རཱ་དི, ཀུ་མཱ་ར་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་མཱ་རཱི, ཨ, ན་དཱ་དི, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ, ཎྭུ་ནཱ ཝཱ སི་དྡྷོ. ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཀ་ཉྙཱ, ཀ་ན དི་ཏྟི་ཀ་ནྟི་ག་ཏཱི་སུ, ཡོ, ནྱ་སྶ ཉ་ཏྟཾ, ཨ, ཨཱ.
ཡུ་ཝས་དྡ་ཏོ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་ཏོ་ཏི, ཡུ་ཝ་ཏི. ཝ་རི་ཏྠི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙེ་པི ཡུ་ཝ་ཏིས་དྡོ པ་ཀ་ཏྱ་ནྟ་ར་མ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ར ཏ་ར་ཎེ, ཡུ, ཨུཏྟཾ, ཨཱི ཙ.
༢༣༢. སཱ་བྷི་སེ་ཀཱ ལ་དྡྷཱ་བྷི་སེ་ཀཱ རཱ་ཛི་ཏྠཱི མ་ཧེ་སཱི ནཱ་མ, མ་ཧ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ནི ཨི་སོ, ཨི་སྶེ, ཏ་ཏོ ཨཱི, མ་ཧ་ཏི་ཡོ རཱ་ཛི་ཏྠི་ཡོ ཨཱི་ས་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མ་ཧེ་སཱི, ཨཱི་ས ཨི་སྶ་རི་ཡེ, ཨཱི. མ་ཧེ་སི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ རཱ་ཛ་ནཱ་རི་ཡོ བྷོ་གི་ནི་ཡོ བྷོ་ག་ཡོ་གཱ, ཨཱི, ཨི་ནཱི ཙ. ཡཱ་ནཱ་རཱི པུ་རི་ས་སྶ ས་ངྐེ་ཏཾ ཡཱ་ཏི, སཱ ‘‘དྷ་ཝ་ཏྠི་ནཱི, ཨ་བྷི་སཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ཙོ་ཙྩ་ཏེ. དྷ་ཝཾ པ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་ཡ་ཏི ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི དྷ་ཝ་ཏྠི་ནཱི, ཨ་ཏྠ ཡཱ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་སུ, ཨི་ནཱི, ཨ་ས་ཏཱི་ཝི་སེ་སོ. ས་ར ག་ཏི་ཡཾ, ཨ་བྷི་ས་ར་ཏི ས་ངྐེ་ཏ་ནྟི, ཎྭུ.
༢༣༣. ཚ་ཀྐཾ ཝེ་སི་ཡཾ. ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཀ་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ, སཱི་ལ་རཱུ་པཱ་དི་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙ ག་ཎྱ་ཏེ ཨཱ་དཱི་ཡ་ཏེ ག་ཎི་ཀཱ, ག་ཎ ས་ངྑྱཱ་ནེ, ཎྭུ. ཝེ་སོ ཨཱ་ཀ་པྤོ, ཏེ་ནཱ་ཏི་སོ་བྷ་ཏེ, ཀ་མྨ་ཝེ་སེ་ཧི ཝཱ ཨི་ཙྪཱི་ཡ་ཏེ་ཏི. ཨ་ཏི་སོ་བྷ་ནེ, ཨི་ཙྪ་ཏྠེ ཝཱ ཡཔ་ཙྩ་ཡོ. ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཱ དཱ་སཱི ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི, དཱ་སི་མྤི ཧི ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣཾ ཀེ་ཙི སཱ་མི་ཀཱ དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ག་ཎི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི. ན་ག་རཾ སོ་བྷེ་ཏཱི་ཏི ན་ག་ར་སོ་བྷི་ནཱི. རཱུ་པེ་ན ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནཱི. ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཝེ་ས་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝེ་སཱི.
དྭ་ཡཾ ཨ་ས་ཏཱི་སཱ་མ་ཉྙེ. ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཊ་ཏི ནཱ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལ་ཊཱ. བ་ནྡྷ་མ་ནུ་བ་ནྡྷཾ ཀཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི བ་ནྡྷ་ཀཱི, ན་དཱ་དི.
༢༣༤. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ནཱ་རི་ཡཾ. ཝ་རོ ཨཱ་རོ་ཧོ སོ་ཎི ཡ་སྶཱ སཱ ཝ་རཱ་རོ་ཧཱ. ཨུ་ཏྟ་མ་གུ་ཎ་ཡོ་གཱ ཨུ་ཏྟ་མཱ. སོ་ཎི་གཱ་ར་ཝེ་ན མ་ཏྟ་ག་ཛོ ཝི་ཡ བ་ནྡྷ་ན་གཱ་མི་ནཱི མ་ཏྟ་ཀཱ་སི་ནཱི, ཀ་ས ག་ཏི་ཡཾ. ཝ་ར་ཝ་ཎྞ་ཡོ་གཱ ཝ་ར་ཝ་ཎྞི་ནཱི, ཨི་ནཱི.
‘‘སཱི་ཏེ སུ་ཁོ་ཎྷ་ས་བྦ་ངྒཱི, གི་མྷེ ཡཱ སུ་ཁ་སཱི་ཏ་ལཱ;
བྷ་ཏྟུ བྷ་ཏྟཱ ཙ ཡཱ ནཱ་རཱི, སཱ བྷ་ཝེ ཝ་ར་ཝ་ཎྞི་ནཱི’’ཏི. རུ་དྡོ;
དྭ་ཡཾ ཨ་ཁ་ཎྜི་ཏ་ཙ་རི་ཏྲཱ་ཡཾ. པ་ཏི སཱ་མི་ཀོ་ཝ ཀ་མ་ནཱི་ཡོ ཡ་སྶཱ པ་ཏི་བྦ་ཏཱ, པ་ཏི་མྷི ཝ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཝཱ པ་ཏི་བྦ་ཏཱ. ཨ་ས བྷུ་ཝི, ཨ་ནྟོ, ཨཱི, ཨཱ་དི་ལོ་པོ. ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་ཏཱི, ས་མུ ཨུ་པ་ས་མེ, ཨ་ནྟོ, ཨཱི.
དྭ་ཡཾ ཀཱ་མ་ར་ཏྟ་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ་དི་ནོ ཀུ་ལ་སྶ ནི་ཡ་ཏ་པ་ཏི་ཡཾ. ཀུ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ཨི་ཏྠཱི ཀུ་ལི་ཏྠཱི, ཀུ་ལཾ པཱ་ལེ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལ་པཱ་ལི་ཀཱ, ཎྭུ.
༢༣༥. དྭ་ཡཾ མ་ཏ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཾ. ཝི་ག་ཏོ དྷ་ཝོ བྷ་ཏྟཱ ཡ་སྶཱ ཝི་དྷ་ཝཱ. པ་ཏི སུ་ཉྙོ ན་ཊྛོ ཡ་སྶཱ་ཏི པ་ཏི་སུ་ཉྙཱ.
དྭ་ཡཾ ཨ་ཏྟི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཏྱ་ནྭེ་སི་ནི་ཡཾ ཀ་ཉྙཱ་ཡཾ. པ་ཏིཾ ཝ་ར་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་མྦ་རཱ, དུ་ཏི་ཡཱ་ཡཱ་ལོ་པོ. ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཏིཾ ཝ་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཡ་མྦ་རཱ, པ་ཋ་མཱ་ཡཱ་ལོ་པོ, ཝ་ར པ་ཏྠ་ནཱ་ཡཾ.
ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡཾ. ཝི་ཛ་ནཱི ག་བྦྷ་ཝི་མོ་ཀྑ་ནེ, ཏོ, ཝི་ཛཱ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཛཱ་ཏཱ. སཱུ ཨ་བྷི་ས་ཝེ, ཏོ. ཛཱ་ཏཾ ཨ་པ་ཙྩཾ པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཛཱ་ཏཱ་པ་ཙྩཱ. པ་སཱུ་ཏཱ་ཝ པ་སཱུ་ཏི་ཀཱ, ཀཔ་ཙྩ་ཡོ, ཨིཏྟ་ཉྩ.
༢༣༦. དྭ་ཡཾ དཱུ་ཏི་ཡཾ. ཡཱ པེ་སཱི་ཡ་ཏེ, སཱ དཱུ་ཏཱི, དུ ག་མ་ནེ,ཏི, ཨཱིམྷི དཱུ་ཏཱི. ས་ཉྩཱ་ར་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷི་མ་ཏ་ནྟི, ཎྭུ.
ཏི་ཀཾ དཱ་སི་ཡཾ. དུ ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ས་ཏི བྷ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི དཱ་སཱི, ཨཱི, དཱི་ཡ་ནྟེ ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ དཱ་སཱི, དཱ དཱ་ནེ, སོ, ཨཱི ཙ. ཙི་ཊ པེ་ས་ནེ, ཀ་མྨ་ནི ཎོ, ཨཱི. ཀུ་ཊཾ ཨུ་ད་ཀ་ཀུ་མྦྷཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ཊ་དྷཱ་རི་ཀཱ, ཎྭུ.
དྭ་ཡཾ སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་ནི་རཱུ་པི་ནི་ཡཾ སཾ་ཝ་རི་ཀཱ་དི་མྷི. ཝ་ར ག་ཏི་ཡཾ, ཀ་ཏྟ་རི ཨི་ནཱི. སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་སྶ ཨི་ཀྑ་ཎཾ ནི་རཱུ་པ་ནཾ ཡ་སྶཱ་ཏྠཱི་ཏི, ཨི, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ. ཨི་མེ དྭེ ས་དྡཱ ཏུ་ལྱ་ཏྠཱ.
ཡཱ ས་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷ་རི་ཡཱ, སཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶཱ་པ་ཙྩཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི, ཨཱ་ནོ, ཨཱི. ཎམྷི ཁ་ཏྟི་ཡཱ.
༢༣༧. པ་ཛྫཾ ཨ་གྒི་ས་ཀྑི་པུ་བྦ་ཀ་ཏ་པཱ་ཎི་ག་ཧི་ཏཱ་ཡཾ བྷ་རི་ཡཱ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏཱུ་པ་ཙཱ་རཱ. དཱ་ར་ཡ་ནྟེ ཡེ་ནཱ་ཏི དཱ་རོ, ད་ར ཝི་དཱ་ར་ཎེ, ཨ་ཀ་ཏྟ་རི ཙ ཀཱ་ར་ཀེ ས་ཉྙཱ་ཡཾ ཎོ. ཛཱ་ཡ་ཏི པུ་ཏྟོ ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཛཱ་ཡཱ, ཛ་ན ཛ་ན་ནེ, ཡོ, ཛ་ནིསྶ ཛཱ ཙ, ཨཱ, ཛ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཛཱ་ཡཱ, ཛི ཛ་ཡེ, ཡོ, ཛི་སྶ ཛཱ, ཨཱ, ཛཱ་ཡཱ. ཀ་ལ ས་ངྑྱཱ་ནེ, ཨ་ཏྟོ. གྷ་རཾ ནེ་ཏཱི་ཏི གྷ་ར་ཎཱི, ཎཏྟཾ. བྷ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ བྷ་རི་ཡཱ, བྷ་ར བྷ་ར་ཎེ, ཡོ. པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ པི་ཡཱ,པཱི ཏ་པྤ་ན་ཀ་ནྟཱི་སུ, ཡོ. པ་ཛཾ པུ་ཏྟཾ པཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་པ་ཏི, པཱ པཱ་ལ་ནེ,ཏི, ཨཱཏྟཾ, ར་སྶ་ཏྟ་ཉྩ. དྭི་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎཱི དུ་ཏི་ཡཱ. པ་ཋ་མོ བྷ་ཏྟཱ, བྷ་རི་ཡཱ དུ་ཏི་ཡཱ. སཱ་མི་ཀ་སྶ པཱ་དེ པ་རི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི པཱ་ད་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ, ཎྭུ. པ་ཏི་ནཱི, པཱ་ཎི་ག་ཧི་ཏཱ, ས་ཧ་དྷ་མྨི་ནཱི་ཏི་པི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི.
༢༣༨. ཏི་ཀཾ ས་ཁི་ཡཾ. ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ས་ཧ ཁཱ་ཡ་ཏི པ་ཀཱ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ཁཱི, ས་ཧཔུ་བྦོ ཁཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ཀ་ཐ་ནེ་སུ, ཨཱི. ཨ་ལ བྷཱུ་ས་ནེ ཨཱཔུ་བྦོ, ཨི. ཝ་ཡ་སཱ ཏུ་ལྱཱ ཝ་ཡ་སཱ, ཏུ་ལྱེ ས་ཉྙཱ་ཡཾ སོ [པཱ་ཎི་ནི ༤.༤.༩༡ སུ་ཏྟེ ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ དི་སྶ་ཏི].
ཛ་རོ་ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙོ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཛཱ་རཱི, ཎོ, ཨཱི. སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི, ཨི་ནཱི.
༢༣༩. པུ་མེ ཏཱུཏི ལི་ངྒ་ནྟོ ཏུས་དྡོ ན པུ་བྦཾ བྷ་ཛ་ཏེ. ཨ་ར ག་མ་ནེ, ཏུ, ཨ་རསྶུ་ཏྟཾ. ར་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ར་ཛོ, ཏི་ལོ་པོ. པུ་པྥ ཝི་ཀ་ས་ནེ, པུ་པྥཾ.
ཏི་ཀཾ ར་ཛ་སྶ་ལཱ་ཡཾ. ཨུ་ཏུ་ཡོ་གཱཨུ་ཏུ་ནཱི, ཨི་ནཱི. ར་ཛ་ཡོ་གཱ ར་ཛ་སྶ་ལཱ, ས་ལོ. པུ་པྥ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པུ་པྥ་ཝ་ཏཱི. ཐཱི་དྷ་མྨི་ནཱི, ཨ་ཝཱི, ཨ་ཏྟེ་ཡཱི, མ་ལི་ནཱི, ཨུ་ཏུ་མ་ཏཱི, ཨུ་ད་ཀཱི་ཨི་ཙྩཱ་དཱི་ནི་པི ཏ་སྶཱ ནཱ་མཱ་ནི.
ཏི་ཀཾ ག་བྦྷི་ནི་ཡཾ. ག་རུ ཨ་ལ་ཧུ་ཀོ ག་བྦྷོ ཀུ་ཙྪི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ག་རུ་ག་བྦྷཱ. ཨཱ་པ་ནྣོ པ་ཏྟོ ག་བྦྷ་ཊྛོ ས་ཏྟོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་པ་ནྣ་ས་ཏྟཱ. ག་བྦྷ་ཡོ་གཱ ག་བྦྷི་ནཱི.
ཏི་ཀཾ ཡེ་ན ཝེ་ཋི་ཏོ ག་བྦྷོ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་ས་ཡེ་ཏི ཁྱཱ་ཏེ. ག་བྦྷོ ཨཱ་ས་ཡ་ཏེ ཏི་ཊྛ་ཏྱ་ཏྲཱ་ཏི, ཎོ. ཛ་རཾ ཨེ་ཏཱི་ཏི ཛ་ལཱ་བུ. ཨུ, རསྶ ལོ, ཡསྶ བོ, ཛ་རཱ་པུ་བྦོ ཨི ག་ཏི་ཡཾ. ཀ་ལཾ ཛ་ར་ཏཾ ལཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ལ་ལོ, ཀ་ལ ས་ངྑྱཱ་ནེ ཝཱ, ཨ་ལོ.
༢༤༠-༢༤༡. ས་ཏྟ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་རི. དྷཱུ ཀ་མྤ་ནེ, ས་ནྟཱ་སཾ དྷུ་ནོ་ཏཱི་ཏི དྷ་ཝོ, ཨ. སཾ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི སཱ་མི་ཀོ, ཨཱ་མིཔ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ, ཨིཔ་ཙྩ་ཡོ ཝཱ, ནི་གྒ་ཧཱི་ཏ་སྶ མོ, ཨསྶ ཙ དཱི་གྷོ, སཱ་མི་ཀོ. བྷ་ར བྷ་ར་ཎེ, བྷ་ར་ཏཱི་ཏི བྷ་ཏྟཱ, རི་ཏུ. ཀ་མུ ཨི་ཙྪཱ་ཡཾ, ཏོ, ‘‘པ་ཀྐ་མཱ་དཱི་ཧི ནྟོ ཙཱ’’ཏི ནྟ་ཏྟཾ. པཱ ར་ཀྑ་ཎེ, ཨ་ཏི, པ་ཏི. ཝ་ར ཨི་ཙྪཱ་ཡཾ, ཨ, ཝ་རོ. པཱི ཏ་པྤ་ན་ཀ་ནྟཱི་སུ, ཡོ.
ར་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ཏི་ནོ ཨུ་པ ཨུ་པ་པ་ཏི, ས་མཱ་སེ ཀ་ཏེ ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཏོ པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ པ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏི. ཛ་ར ཝ་ཡོ་ཧཱ་ནི་མྷི, ཛཱི་ཡ་ནྟེ ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཛཱ་རོ, དཱ་རོ ཙ.
ས་ཏྟ་ཀཾ པུ་ཏྟེ. ན་ར་ཀེ ན པ་ཏ་ནྟྱ་ནེ་ན ཛཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པ་ཙྩཾ, པ་ཏ ག་ཏི་ཡཾ, ཡོ, ཏྱསྶ ཙོ, ན པ་ཏ་ཏི ན ཝི་ཙྪི་ནྡ་ཏི ཝཾ་སོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་པ་ཙྩཾ, པུ་ཏྟེ, དྷཱི་ཏ་རི ཙ ནི་ཙྩ་ན་པུཾ་ས་ཀོ་ཡཾ. པཱུ པ་ཝ་ནེ. པུ་ནཱ་ཏི པི་ཏ་རོ ཏེ་ནཱ་ཏི པུ་ཏྟོ. ‘‘ཚ་དཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཏྲ་ཎ’’ཏི ཏོ. པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་ཏོ ཛཱ་ཏོ ཨ་ཏྲ་ཛོ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ཛོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. སུ་ཡ་ཏེ་ཏི སུ་ཏོ. སུ ཨ་བྷི་ས་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ སུ་ཏོ, ཏོ, སུ ས་ཝ་ནེ. ཏ་ནུ་མྷཱ ཛཱ་ཏོ ཏ་ནུ་ཛོ, ཏ་ན་ཡོ ཙ, ཡོ, ཏ་ནོ་ཏི མུ་ད་ནྟི ཝཱ ཏ་ན་ཡོ, ཨ་ཡོ. སཱུ་ཡ་ཏེ་ཏི སཱུ་ནུ, ཀ་མྨ་ནི ནུ, སཱུ པ་ས་ཝེ.
པུ་ཏྟཱད་ཡོ སཱུ་ནུཔ་རི་ཡ་ནྟཱ དྷཱི་ཏ་རི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི. དུ་ཧི་ཏཱ, དྷཱི་ཏཱ ཙ ས་དཱ ནཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ. དུ་ཧ པ་པཱུ་ར་ཎེ, རཱ་ཏུ, ཨོ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨིཀཱ་རཱ་ག་མོ ཙ. དྷཱ དྷཱ་ར་ཎེ, རཱ་ཏུ, ཨཱ་སྶཱི. པུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཙ ཏེ སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཀུ་ཎྜ་གོ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀཱ. ས་ཝ་ཎྞཱ་ཡཾ ཏུ ཨཱུ་ཌྷཱ་ཡཾ ས་ཛཱ་ཏོ ས་ཡཾ ཛ་ནི་ཏོ སུ་ཏོ ཨོ་ར་སོ ནཱ་མ. ས་ཛཱ་ཏས་དྡེ་ན ཀུ་ཎྜ་ཀ་གོ་ལ་ཀ་ཁ་ཏྟཱ་དི་བྱ་ཝ་ཙྪེ་དོ. ཛཱི་ཝ་ཏི བྷ་ཏྟ་རི ཛཱ་ར་ཛོ སུ་ཏོ ཀུ་ཎྜཱཁྱོ. མ་ཏེ བྷ་ཏྟ་རི ཛཱ་ར་ཛོ གོ་ལ་ཀཱཁྱོ. ཨ་རི་ཡཱ་སུ་དྡ་ཛོ སུ་ཏོ ཁ་ཏྟཱ ནཱ་མ [ཁ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡཱ་སུ་དྡཱ་ནཾ (ཨ་མ་ར ༢༠.༣)]. ཨཱ་དིནཱ མཱ་ག་དྷཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཨ་མ་ཏེ ཛཱ་ར་ཛོ ཀུ་ཎྜོ,
མ་ཏེ བྷ་ཏྟ་རི གོ་ལ་ཀོ’’ཏི [ཨ་མ་ར ༡༦.༣༦].
‘‘མཱ་ག་དྷོ སུ་དྡ་ཁ་ཏྟཱ་ཛོ’’ཏི [ཨ་བྷི་དྷཱ་ནུ ༥༠༣ གཱ་ཐཱ] ཙ.
ཨུ་ར་སཱ མ་ན་སཱ ནི་མྨི་ཏོ, ཨུ་རས་དྡཱ ཏ་ཏི་ཡ་ནྟཱ ནི་མྨི་ཏ་ཏྠེ ཎོ, ནི་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ་ན ནི་མྨི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ར་སི བྷ་ཝོ་ཏི ཝཱ ཨོ་ར་སོ.
༢༤༢. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་པ་ཏི་པ་ཏི་ནཱི་ནཾ ཡུ་གེ, ‘‘དཱ་རཱ པུ་མེ བ་ཧུ་ཏྟེ ཙ, དཾ ཀ་ལ་ཏྲེ ན་པུཾ་ས་ཀེ’’ཏི [ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡༦.༣༨] ཨ་མ་ར་མཱ་ལཱ, ཛཾས་དྡོ ཏྭ་བྱ་ཡོ དཱ་ར་ཝ་ཙ་ནོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཛ་མྤ་ཏི, ད་མྤ་ཏཱི’’ཏི་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ན་མ་ཏེ་ནོ་དཱ་ཧ་ཊཱ. ཛཱ་ཡཱ ཙ པ་ཏི ཙ ཛཱ་ཡཱ་པ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཡོ་ག་དྭ་ནྡོ. ཛཱ་ཡཱ ཙ པ་ཏི ཙ ཛཱ་ནི་པ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏིཨཱ་ད་ཡོ, ཛཱ་ཡཱས་དྡ་སྶ པ་ཏི་མྷི པ་རེ ཛཱ་ནི, ཏུ་ད་ཉྩ, ཛཱ་ཡ་ཉྩ ཡ་དཱདི་ནཱ.
ཏི་ཀཾ ན་པུཾ་ས་ཀེ. ཝི་ག་ཏོ རཱ་ག་སྶ་ཝོ ཡ་སྨཱ ཝ་སྶ་ཝ་རོ. སུ ས་ཝ་ནེ, ཨ་རོ. པ་ཎ བྱ་ཝ་ཧཱ་རེ, ཌོ, པ་ཌི ལི་ངྒ་ཝེ་ཀ་ལྱེ ཝཱ, བྷཱུ་ཝཱ་དི. ན ཨི་ཏྠཱི ན པུ་མཱ ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་པུ་མཱ་ནཾ པུཾ་ས་ཀབྷཱ་ཝོ, ནསྶ ཙ པ་ཀ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡཱ་པ་ཀ་ཏི, ས་ཎྜོ, ཀ་ལཱི་བ་ནྟི་པི ཏ་སྶ ནཱ་མཱ་ནི. ཏ་ཏི་ཡཱ པ་ཀ་ཏི ཏ་ཏི་ཡ་པྤ་ཀཱ་རོ, ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྟཾ པ་ཀཱ་ར་སྶ. པ་ཋ་མཱ ཧི པ་ཀ་ཏི ཨི་ཏྠཱི, དུ་ཏི་ཡཱ པ་ཀ་ཏི པུ་རི་སོ, ཨི་ཏ་ར་པ་ཀ་ཏི ཏ་ཏི་ཡཱ པ་ཀ་ཏི.
༢༤༣. ཚ་ཀྐཾ ཉཱ་ཏི་མ་ཏྟེ, བ་ནྡྷུ་ཡེ་ཝ བ་ནྡྷ་ཝོ, ཨ, ཨུ་སྶཱ་ཝོ. བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི བ་ནྡྷུ, ཨུ. ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ནོ ས་ཛ་ནོ. ས་མཱ་ནཾ གོ་ཏྟཾ ཀུ་ལཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་གོ་ཏྟོ, ས་མཱ་ནསྶ སབྷཱ་ཝོ. ཉཱ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ, ཀ་མྨེ་ཏི, ཉཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀོ, ཨཏྟཾ, ས་ཀ་ཏྠེ ཀོ ཙ. སུས་དྡོ་པྱ་ཏྲ [སྭ (ཨ་མ་ར ༡༦.༣༦)].
དྭ་ཡཾ ས་ཏྟ་པུ་རི་སཱ་ཝ་དྷི་ཀེ་སུ ནི་ཀ་ཊ་ཉཱ་ཏཱི་སུ. ལོ་ཧི་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ, ས་མྦ་ནྡྷསྶ སཱདེ་སོ, པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏོ ཙ, ས་མཱ་ནཾ པི་ཎྜ་དཱ་ནཾ ཡ་སྶ ས་པི་ཎྜོ, ས་ནཱ་བྷ་ཡོ་པྱ་ཏྲ [ནཱ་བྷི ས་ཏྟ་པུ་རི་སཱ་ཝ་དྷི་ཀ་ཀུ་ལེ (ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཊཱི་ཀཱ ༡༦.༣༣)]. ཏི་ཀཾ པི་ཏ་རི. ཏཱ པཱ་ལ་ནེ, ཏོ ཀ་ཏྟ་རི. ཛ་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛ་ན་ཀོ, ཎྭུ. པཱ ར་ཀྑ་ཎེ, རི་ཏུ, ཨ་སྶི་ཏྟཾ.
༢༤༤. ཚ་ཀྐཾ མཱ་ཏ་རི. ཨ་མ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ, ཀ་མྨ་ནི མོ, བོ ཙ, ཨ་མྨཱ, ཨ་མྦཱ. ཛ་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛ་ན་ནཱི, ཡུ, ན་དཱ་དི. མཱ་ན པཱུ་ཛཱ་ཡཾ, པུ་ཏྟཾ མཱ་ནེ་ཏཱི་ཏི མཱ་ཏཱ, རཱ་ཏུ, པཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ མཱ་ཏཱ, པཱ་ཏིསྶ མོ. ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཛ་ནེ་ཏྟི,ཏི. ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཛ་ནི་ཀཱ, ཎྭུ, ཨིཏྟཾ.
ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ མཱ་ཏཱ ཨུ་པ་མཱ་ཏཱ, ཀུ་མཱ་རེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷཱ་ཏི. དྷཱ དྷཱ་ར་ཎེ,ཏི. ཛཱ་ཡཱ་ཡ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་ཏི་ཀོ ཀ་ནི་ཊྛོ ཙ ཛེ་ཊྛོ ཙ སཱ་ལོ ནཱ་མ, ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་སཱ སཱ, བྷ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ བྷཱ་ཏཱ སཱ་ལོ, ཛཱ་ཡཱ་ཡ བྷཱ་ཏ་རི ཨ་ལོ. ས་ར ག་ཏི་ཙི་ནྟཱ་ཧིཾ་སཱ་སུ ཝཱ, ཎོ, ལཏྟཾ, སཱ་ལ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝཱ, ཙུ་རཱ་དི.
༢༤༥. སཱ་མི་ནོ བྷ་ཏྟུ བྷ་གི་ནཱི ན་ན་ནྡཱ ནཱ་མ, ན ན་ནྡ་ཏཱི་ཏི ན་ན་ནྡཱ, ཨཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ ནསྶ ཝི་བྷཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ. ན་ནྡ ས་མི་དྡྷི་ཡཾ, བྷཱུ་ཝཱ་དི.
དྭ་ཡཾ ཨ་ཡྻི་ཀཱ་ཡཾ. མཱ་ཏུ་ཡཱ མཱ་ཏཱ མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱི. པི་ཏཱུ་ནཾ པི་ཏ་རི ཙ མཱ་ཏ་རི ཙ ཨཱ་མ་ཧཾ ཡ་དཱདི་ནཱ, ན་དཱ་དི. ཨ་ར་ཧ པཱུ་ཛཱ་ཡཾ, ཎྭུ, ར་ཧསྶ ཡོ, ཨ་ཡ ག་ཏི་མྷི ཝཱ, ཎྭུ, ཨ་ཡྻི་ཀཱ.