(༨) ༣. ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ས་དྡྷཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༡. ‘‘ས་དྡྷོ ཙ [ས་དྡྷོ (སྱཱ.) ཨེ་ཏྠེ་ཝ. ཨ. ནི. ༩.༤], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ནོ ཙ [ནོ (སྱཱ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི ‘‘ནོ’’ཏྭེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] སཱི་ལ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཙཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ནོ ཙ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ, སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ, ནོ ཙ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ…པེ… དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ, ནོ ཙ པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ…པེ… པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙ, ནོ ཙ ཝི་སཱ་ར་དོ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི…པེ… ཝི་སཱ་ར་དོ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ནོ ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི…པེ… ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ནོ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ, སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ, པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙ, ཝི་སཱ་ར་དོ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཨ་སྶཾ ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’’ནྟི.
‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ, པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙ, ཝི་སཱ་ར་དོ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི, ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རོ ཙཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ས་དྡྷཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༢. ‘‘ས་དྡྷོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ནོ ཙ སཱི་ལ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ སཱི་ལ་ཝཱ ཙཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, ནོ ཙ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ…པེ… བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ, ནོ ཙ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ…པེ… དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ, ནོ ཙ པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ…པེ… པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙ, ནོ ཙ ཝི་སཱ་ར་དོ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི …པེ… ཝི་སཱ་ར་དོ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ནོ ཙ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ནོ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཏཾ ཨ་ངྒཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘ཀི་ནྟཱ་ཧཾ ས་དྡྷོ ཙ ཨ་སྶཾ, སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ, པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙ, ཝི་སཱ་ར་དོ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཾ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’’ནྟི.
‘‘ཡ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷོ ཙ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ཝཱ ཙ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཙ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཙ, པ་རི་སཱ་ཝ་ཙ་རོ ཙ, ཝི་སཱ་ར་དོ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏེ ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པ་རི་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རོ ཙཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཋ་མ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༧༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཏི་ཀེ [ནཱ་དི་ཀེ (སཱི. སྱཱ.), ནཱ་ཊི་ཀེ (པཱི.) ཨ. ནི. ༦.༡༩] ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ. བྷཱ་ཝེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ [བ་ཧུཾ (སཱི. པཱི.)] ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ དི་ཝ་སཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་དི་ཝ་སཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ [ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ [ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་པི ཁོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷཱ་ཝེ་སི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི? ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་སྶ་སཱ་མི, པ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་སྶ་སཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ བྷཱ་ཝེ་མི མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ [ཡོ ཙཱ་ཡཾ (ཀ. སཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡོ པཱ་ཡཾ (ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༡༩ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ དི་ཝ་སཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི; ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡོ པཱ་ཡཾ (ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༡༩ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་དི་ཝ་སཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡོ པཱ་ཡཾ (ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༡༩ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི; ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡོ པཱ་ཡཾ (ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༡༩ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བྷུ་ཉྫཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡོ པཱ་ཡཾ (ཀ.) ཨ. ནི. ༦.༡༩ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ ཨཱ་ལོ་པེ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི – ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘བྷི་ཀྑཱུ པ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ད་ནྡྷཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ’’’.
‘‘ཡོ ཙ ཁྭཱ་ཡཾ [ཡོ ཙཱ་ཡཾ (སྱཱ.), ཡོ ཙ ཁོ ཡཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ [ཡོ པཱ་ཡཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻཾ ཡ་ད་ནྟ་རཾ ཨ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་སྶ་སཱ་མི, པ་སྶ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་སྶ་སཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ, བ་ཧུ ཝ་ཏ མེ ཀ་ཏཾ ཨ་སྶཱ’ཏི – ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏི་ཀྑཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ’’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མ, ཏི་ཀྑཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ བྷཱ་ཝ་ཡི་སྶཱ་མ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༧༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཏི་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི …པེ… མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ.
‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དི་ཝ་སེ ནི་ཀྑ་ནྟེ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཏི་ཧི་ཏཱ་ཡ [པ་ཊི་ཧི་ཏཱ་ཡ (པཱི.), (ཨ. ནི. ༦.༢༠ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ)] ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘བ་ཧུ་ཀཱ ཁོ མེ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ར་ཎ་སྶ – ཨ་ཧི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ཝི་ཙྪི་ཀོ ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ས་ཏ་པ་དཱི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. སོ མ་མ ཨ་སྶ [མ་མ་སྶ (ཨ. ནི. ༦.༢༠)] ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཝཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟཾ ཝཱ མེ བྷུ་ཏྟཾ བྱཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, པི་ཏྟཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, སེ་མྷཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, ས་ཏྠ་ཀཱ ཝཱ མེ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་པྤེ་ཡྻུཾ, མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ མཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻུཾ, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ མཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻུཾ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. སོ མ་མ ཨ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’ཏི. ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཡེ མེ ཨ་སྶུ ར་ཏྟིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཡེ མེ ཨ་སྶུ ར་ཏྟིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟ་ཙེ་ལོ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སོ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཙེ་ལ་སྶ ཝཱ སཱི་ས་སྶ ཝཱ ནི་བྦཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཉྩ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཉྩ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཉྩ ས་ཏི་ཉྩ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.
‘‘ས་ཙེ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ན་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཡེ མེ ཨ་སྶུ ར་ཏྟིཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑི་ནཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ར་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ཡ དི་ཝ་སེ པ་ཏི་ཧི་ཏེ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘བ་ཧུ་ཀཱ ཁོ མེ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ར་ཎ་སྶ – ཨ་ཧི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ཝི་ཙྪི་ཀོ ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ས་ཏ་པ་དཱི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. སོ མ་མ ཨ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཝཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟཾ ཝཱ མེ བྷུ་ཏྟཾ བྱཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, པི་ཏྟཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, སེ་མྷཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, ས་ཏྠ་ཀཱ ཝཱ མེ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་པྤེ་ཡྻུཾ, མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ མཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻུཾ, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ མཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ཡྻུཾ; ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. སོ མ་མ ཨ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’ཏི. ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཡེ མེ ཨ་སྶུ དི་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཡེ མེ ཨ་སྶུ དི་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟ་ཙེ་ལོ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སོ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཝ ཙེ་ལ་སྶ ཝཱ སཱི་ས་སྶ ཝཱ ནི་བྦཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཚ་ནྡ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཉྩ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཉྩ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཉྩ ས་ཏི་ཉྩ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་རེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟོ ཚ་ནྡོ ཙ ཝཱ་ཡཱ་མོ ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷཱི ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཙ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.
‘‘ས་ཙེ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ན་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཡེ མེ ཨ་སྶུ དི་ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི, ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནུ་སི་ཀྑི་ནཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་མ་ཏོ་ག་དྷཱ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཋ་མ་ས་མྤ་དཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༥. ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་དཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཊྛ? [ཨ. ནི. ༨.༥༤] ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་དཱ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་དཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ – ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ས་མྤ་དཱ’’ཏི.
‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ ཀ་མྨ་དྷེ་ཡྻེ་སུ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་དྷཱ་ན་ཝཱ;
ས་མཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཀཾ, ས་མྦྷ་ཏཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཝ་ད་ཉྙཱུ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རོ;
ནི་ཙྩཾ མ་གྒཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི, སོ་ཏྠཱ་ནཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ.
‘‘ཨི་ཙྩེ་ཏེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ ཙ, ས་དྡྷ་སྶ གྷ་ར་མེ་སི་ནོ;
ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ས་ཙྩ་ནཱ་མེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ.
‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙ;
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙཱ་གོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. དུ་ཏི་ཡ་ས་མྤ་དཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༦. ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་དཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཊྛ? ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་དཱ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་དཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀ་པྤེ་ཏི – ཡ་དི ཀ་སི་ཡཱ ཡ་དི ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཡ་དི གོ་ར་ཀྑེ་ན ཡ་དི ཨི་སྶ་ཏྟེ་ན ཡ་དི རཱ་ཛ་པོ་རི་སེ་ན ཡ་དི སི་པྤ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན – ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ལ་སོ, ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ལཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ལཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་དཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ བྷོ་གཱ ཧོ་ནྟི ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ག་ཏཱ བཱ་ཧཱ་བ་ལ་པ་རི་ཙི་ཏཱ སེ་དཱ་ཝ་ཀྑི་ཏྟཱ དྷ་མྨི་ཀཱ དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ཏེ ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན གུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏི – ‘ཀི་ནྟི མེ བྷོ་གེ ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ན ཙོ་རཱ ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ན ཨ་གྒི ཌ་ཧེ་ཡྻ, ན ཨུ་ད་ཀཾ ཝ་ཧེ་ཡྻ, ན ཨ་པྤི་ཡཱ དཱ་ཡཱ་དཱ ཧ་རེ་ཡྻུ’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ས་མྤ་དཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡེ ཏེ ཧོ་ནྟི ག་ཧ་པ་ཏཱི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཱ ཝཱ ད་ཧ་རཱ ཝཱ ཝུ་དྡྷ་སཱི་ལི་ནོ ཝུ་དྡྷཱ ཝཱ ཝུ་དྡྷ་སཱི་ལི་ནོ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི སཱ་ཀ་ཙྪཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏི, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་མཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི ནཱ་ཙྩོ་གཱ་ལ༹ྷཾ ནཱ་ཏི་ཧཱི་ནཾ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨཱ་ཡོ ཝ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ན ཙ མེ ཝ་ཡོ ཨཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་ལཱ་དྷཱ་རོ ཝཱ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝཱ ཏུ་ལཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཨོ་ན་ཏཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ཨུ་ནྣ་ཏ’ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་མཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི ནཱ་ཙྩོ་གཱ་ལ༹ྷཾ ནཱ་ཏི་ཧཱི་ནཾ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨཱ་ཡོ ཝ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ན ཙ མེ ཝ་ཡོ ཨཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ས་ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨ་པྤཱ་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཨུ་ལཱ༹་རཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ ‘ཨུ་དུ་མྦ་ར་ཁཱ་དཱི ཝཱ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ བྷོ་གེ ཁཱ་ད་ཏཱི’ཏི. ས་ཙེ པ་ནཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཡོ ས་མཱ་ནོ ཀ་སི་རཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཨ་ཛེ་ཊྛ་མ་ར་ཎཾ ཝཱ་ཡཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ མ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝ་ཡ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་མཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི ནཱ་ཙྩོ་གཱ་ལ༹ྷཾ ནཱ་ཏི་ཧཱི་ནཾ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨཱ་ཡོ ཝ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏི, ན ཙ མེ ཝ་ཡོ ཨཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི…པེ… ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ས་མྤ་དཱ’’ཏི.
‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱ ཀ་མྨ་དྷེ་ཡྻེ་སུ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཝི་དྷཱ་ན་ཝཱ;
ས་མཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཀཾ, ས་མྦྷ་ཏཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི.
‘‘ས་དྡྷོ སཱི་ལེ་ན ས་མྤ་ནྣོ, ཝ་ད་ཉྙཱུ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རོ;
ནི་ཙྩཾ མ་གྒཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི, སོ་ཏྠཱ་ནཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ.
‘‘ཨི་ཙྩེ་ཏེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ ཙ, ས་དྡྷ་སྶ གྷ་ར་མེ་སི་ནོ;
ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ས་ཙྩ་ནཱ་མེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ.
‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡ་སུ་ཁཱ་ཡ ཙ;
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙཱ་གོ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. ཨི་ཙྪཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༧. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི! ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
[ཨ. ནི. ༨.༦༡] ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, གྷ་ཊ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ, གྷ་ཊ་ཏོ, ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ ལཱ་བྷོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ཨ་ལཱ་བྷེ་ན སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, གྷ་ཊ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཙ ལཱ་བྷཱི, སོ་ཙཱི ཙ པ་རི་དེ་ཝཱི ཙ, ཙུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’’’.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, གྷ་ཊ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ གྷ་ཊ་ཏོ ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན མ་ཛྫ་ཏི པ་མ་ཛྫ་ཏི པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི གྷ་ཊ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷཱི ཙ, མ་དཱི ཙ པ་མཱ་དཱི ཙ, ཙུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’’’.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན གྷ་ཊ་ཏི, ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ, ཨ་གྷ་ཊ་ཏོ, ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ ལཱ་བྷོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ཨ་ལཱ་བྷེ་ན སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན གྷ་ཊ་ཏི, ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཙ ལཱ་བྷཱི, སོ་ཙཱི ཙ པ་རི་དེ་ཝཱི ཙ, ཙུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’’’.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན གྷ་ཊ་ཏི, ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ, ཨ་གྷ་ཊ་ཏོ, ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན མ་ཛྫ་ཏི པ་མ་ཛྫ་ཏི པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི ན གྷ་ཊ་ཏི ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷཱི ཙ, མ་དཱི ཙ པ་མཱ་དཱི ཙ, ཙུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’’’.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, གྷ་ཊ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ, གྷ་ཊ་ཏོ, ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི གྷ་ཊ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཙ ལཱ་བྷཱི, ན ཙ སོ་ཙཱི ན ཙ པ་རི་དེ་ཝཱི, ཨ་ཙྩུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’’’.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, གྷ་ཊ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ, གྷ་ཊ་ཏོ, ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ན མ་ཛྫ་ཏི ན པ་མ་ཛྫ་ཏི ན པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, གྷ་ཊ་ཏི, ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷཱི ཙ, ན ཙ མ་དཱི ན ཙ པ་མཱ་དཱི, ཨ་ཙྩུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’’’.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན གྷ་ཊ་ཏི, ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ, ཨ་གྷ་ཊ་ཏོ, ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི, ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན གྷ་ཊ་ཏི, ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཙ ལཱ་བྷཱི, ན ཙ སོ་ཙཱི ན ཙ པ་རི་དེ་ཝཱི, ཨ་ཙྩུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’’’.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་རཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. སོ ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན གྷ་ཊ་ཏི, ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ཏོ, ཨ་གྷ་ཊ་ཏོ, ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏོ ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ན མ་ཛྫ་ཏི ན པ་མ་ཛྫ་ཏི ན པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ན གྷ་ཊ་ཏི, ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ལཱ་བྷཱ་ཡ, ལཱ་བྷཱི ཙ, ན ཙ མ་དཱི ན ཙ པ་མཱ་དཱི, ཨ་ཙྩུ་ཏོ ཙ ས་དྡྷ་མྨཱ’. ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཊྛ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་ལཾ་སུ་ཏྟཾ
༧༨. [ཨ. ནི. ༨.༦༢] ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ཚ་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཚ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; སུ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; དྷཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི; ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཙ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ, པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ; ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀོ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ.
‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; སུ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; དྷཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི; ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཙ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི…པེ… ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ.
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ནཱ་ལཾ པ་རེ་སཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; སུ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; དྷཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི…པེ… ནོ ཙ ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ནཱ་ལཾ པ་རེ་སཾ.
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ, ནཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; སུ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི; ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཙ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི…པེ… ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ, ནཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ.
‘‘ཏཱི་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ནཱ་ལཾ པ་རེ་སཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; སུ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; དྷཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི…པེ… ནོ ཙ ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ནཱ་ལཾ པ་རེ་སཾ.
‘‘ཏཱི་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ, ནཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; སུ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི; ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཙ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ, ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི…པེ… ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ, ནཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ.
‘‘དྭཱི་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ནཱ་ལཾ པ་རེ་སཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; ནོ ཙ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; དྷཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི…པེ… ནོ ཙ ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, ནཱ་ལཾ པ་རེ་སཾ.
‘‘དྭཱི་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ, ནཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཁོ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ; ནོ ཙ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ནོ ཙ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི; ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཙ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ, པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ; ས་ནྡ་སྶ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ད་པ་ཀོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀོ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ པ་རེ་སཾ, ནཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. པ་རི་ཧཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༧༩. ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མ་ཏཱ, པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ན ཀ་མྨཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ནི་དྡཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཨ་སཾ་ས་གྒཱ་རཱ་མ་ཏཱ, ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ སེ་ཁ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཀུ་སཱི་ཏཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟཾ
༨༠. [དི. ནི. ༣.༣༣༤, ༣༥༨] ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀ་མྨཾ ཁོ མེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀ་མྨཾ ཁོ པ་ན མེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏི. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ. ཀ་མྨཾ ཁོ པ་ན མེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་ནྟོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་གྒོ ག་ནྟ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མ་གྒོ མེ ག་ནྟ་བྦོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་གྒཾ ཁོ པ་ན མེ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏི. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་གྒོ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ མ་གྒཾ ཨ་ག་མཱ་སིཾ. མ་གྒཾ ཁོ པ་ན མེ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་ནྟོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ན ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ནཱ་ལ་ཏྠཾ ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ མེ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་ནྟོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ལ་ཏྠཾ ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ མེ ཀཱ་ཡོ ག་རུ་ཀོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙོ མཱ་སཱ་ཙི་ཏཾ མ་ཉྙེ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཊྛཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི ཀ་པྤོ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་མཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ [ཨ. ནི. ༦.༡༦ སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཧོ་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. ཏ་སྶ མེ ཀཱ་ཡོ དུ་བྦ་ལོ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ནི་པ་ཛྫཱ་མཱི’ཏི. སོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་མཾ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི.
[དཱི. ནི. ༣.༣༣༥, ༣༥༨] ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀ་མྨཾ ཁོ མེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀ་མྨཾ ཁོ མ་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཀ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ. ཀ་མྨཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་ས་ཀྑིཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་གྒོ ག་ནྟ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – མ་གྒོ ཁོ མེ ག་ནྟ་བྦོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་གྒཾ ཁོ པ་ན མེ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་གྒོ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཧཾ ཁོ མ་གྒཾ ཨ་ག་མཱ་སིཾ. མ་གྒཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་ས་ཀྑིཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ན ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཧཾ ཁོ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ནཱ་ལ་ཏྠཾ ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ མེ ཀཱ་ཡོ ལ་ཧུ་ཀོ ཀ་མྨ་ཉྙོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ལ་བྷ་ཏི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ཧཾ ཁོ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨ་ལ་ཏྠཾ ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ. ཏ་སྶ མེ ཀཱ་ཡོ བ་ལ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཉྙོ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཊྛཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ མེ ཨཱ་བཱ་དྷོ པ་ཝ་ཌྜྷེ་ཡྻ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི…པེ… ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་མཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ མེ ཨཱ་བཱ་དྷོ པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་མཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཡ་མ་ཀ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.