༣. ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨུ་གྒ་སུ་ཏྟཾ
༢༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི [ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི (སྱཱ. ཀ.)] ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨུ་གྒ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ་ཧི ཏྭཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནཱ་མི – ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཏི. ཨ་པི ཙ, བྷ་ནྟེ, ཡེ མེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་གྒ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་དཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཋ་མཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་དྡ་སཾ; ས་ཧ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི’’.
‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སིཾ. ཏ་སྶ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ; ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ མེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཏ་ཏྠེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སིཾ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡིཾ. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏ་སྶོ ཀོ་མཱ་རི་ཡོ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཏཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝ་ཙཾ – ‘མ་ཡཱ ཁོ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི [ས་མཱ་དི་ཎྞཱ་ནི (སཱི. ཀ.)]. ཡཱ ཨི་ཙྪ་ཏི སཱ ཨི་དྷེ་ཝ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫ་ཏུ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ཏུ, ས་ཀཱ་ནི ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏུ. ཧོ་ཏི ཝཱ པ་ན པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཀ་སྶ ཝོ ད་མྨཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སཱ, བྷ་ནྟེ, ཛེ་ཊྛཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ མཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, པུ་རི་ས་སྶ དེ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ པུ་རི་སཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན བྷི་ངྒཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨོ་ཎོ་ཛེ་སིཾ. ཀོ་མཱ་རིཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དཱ་རཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལེ བྷོ་གཱ. ཏེ ཙ ཁོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཡཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི; ས་ཀྐ་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི, ནོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སོ ཙེ, བྷ་ནྟེ, མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; ས་ཀྐ་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཎོ་མི, ནོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ. ནོ ཙེ མེ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཧ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ ཚ་ཊྛོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏུ་མྷེ དེ་ཝ་ཏཱ ནོ ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཐ ཁོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་ནྣ་ཏིཾ [ཨུ་ཎྞ་ཏིཾ (ཀ.) དྷ. ས. ༡༡༢༡; ཝི་བྷ. ༨༤༣, ༨༤༥ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] – ‘མཾ ཝཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཝཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ནཱ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ན ཙ ཁོ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙཱ་ཧཾ [ཀ་ཏ་མེ་ཧི་པ་ཧཾ (སཱི.), ཀ་ཏ་མེ་ཧི་པཱ་ཧཾ (པཱི. ཀ.)] ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་གྒ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝེ་སཱ་ལི་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་གྒེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ, ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ, ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀོ མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝེ་སཱ་ལི་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་གྒ་སུ་ཏྟཾ
༢༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཛྫཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཧ་ཏྠི་གཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨུ་གྒ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀོ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཡེ་ཧི ཏྭཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ’’ཏི?
‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནཱ་མི – ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཏི. ཨ་པི ཙ, བྷ་ནྟེ, ཡེ མེ ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་གྒ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་དཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ག་ཝ་ནེ པ་རི་ཙ་ར་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཋ་མཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་དྡ་སཾ; ས་ཧ ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དི, སུ་རཱ་མ་དོ ཙ པ་ཧཱི་ཡི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཋ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སིཾ. ཏ་སྶ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ; ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ མེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཏ་ཏྠེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ཨ་ག་མཱ་སིཾ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡིཾ. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏ་སྶོ ཀོ་མཱ་རི་ཡོ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཏཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝ་ཙཾ – ‘མ་ཡཱ ཁོ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཉྩ་མཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནི. ཡཱ ཨི་ཙྪ་ཏི སཱ ཨི་དྷེ་ཝ བྷོ་གེ ཙ བྷུ་ཉྫ་ཏུ པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཀ་རོ་ཏུ, ས་ཀཱ་ནི ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏུ. ཧོ་ཏི ཝཱ པ་ན པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཀ་སྶ ཝོ ད་མྨཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སཱ, བྷ་ནྟེ, ཛེ་ཊྛཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ མཾ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, པུ་རི་ས་སྶ དེ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ པུ་རི་སཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཛཱ་པ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན བྷི་ངྒཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨོ་ཎོ་ཛེ་སིཾ. ཀོ་མཱ་རིཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དཱ་རཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟོ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལེ བྷོ་གཱ. ཏེ ཙ ཁོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཡཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི; ས་ཀྐ་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ པ་ཡི་རུ་པཱ་སཱ་མི, ནོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ. སོ ཙེ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི; ས་ཀྐ་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཎོ་མི, ནོ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ. ནོ ཙེ མེ སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཧ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷེ ནི་མ་ནྟི་ཏེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི – ‘ཨ་སུ་ཀོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ཨ་སུ་ཀོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ [དི་ཊྛ་པྤ་ཏྟོ (ཀ.)] ཨ་སུ་ཀོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་སུ་ཀོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨ་སུ་ཀོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི ཨ་སུ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ’ཏི. ས་ངྒྷཾ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་ཝི་ས་ནྟོ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ – ‘ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཐོ་ཀཾ དེ་མི ཨི་མ་སྶ ཝཱ བ་ཧུ་ཀ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཙི་ཏྟོ་ཝ དེ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཚ་ཊྛོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་མི – ‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏུ་མྷེ དེ་ཝ་ཏཱ ནོ ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཐ ཁོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་ནྣ་ཏིཾ – ‘མཾ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཝཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པཱ་མཱི’ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ས་ཙེ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཡཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀོ པུ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ ཨ་བྦྷུ་ཏོ དྷ་མྨོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཊྛ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ན ཙ ཁོ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་གྒ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨུ་གྒེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ, ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀོ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ, ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཁོ བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨུ་གྒོ ག་ཧ་པ་ཏི ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀོ མ་ཡཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨུ་གྒཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཧ་ཏྠི་གཱ་མ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. པ་ཋ་མ་ཧ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ས་དྡྷོ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; སཱི་ལ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; ཧི་རཱི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; ཨོ་ཏྟ་པྤཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; ཙཱ་ག་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ – ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཧ་ཏྠ་ཀ་སྶ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ས་ཏྟ་ཧི ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ‘ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; སཱི་ལ་ཝཱ…པེ… ཧི་རི་མཱ… ཨོ་ཏྟ་པྤཱི… བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ… ཙཱ་ག་ཝཱ… པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ’ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, ན ཀོ་ཙི གི་ཧཱི ཨ་ཧོ་སི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ’’ཏི? ‘‘ན ཧེ་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་ཙི གི་ཧཱི ཨ་ཧོ་སི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དེ་ཏྠ ན ཀོ་ཙི གི་ཧཱི ཨ་ཧོ་སི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཧ་ཏྠ་ཀ་སྶ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཧ་ཏྠ་ཀ་སྶ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དིཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝ་ཙཾ – ‘ས་ཏྟ་ཧི ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; སཱི་ལ་ཝཱ…པེ… ཧི་རི་མཱ… ཨོ་ཏྟ་པྤཱི… བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ… ཙཱ་ག་ཝཱ… པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ, བྷ་ནྟེ, ན ཀོ་ཙི གི་ཧཱི ཨ་ཧོ་སི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ’ཏི? ‘ན ཧེ་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀོ་ཙི གི་ཧཱི ཨ་ཧོ་སི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ’ཏི. ‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དེ་ཏྠ ན ཀོ་ཙི གི་ཧཱི ཨ་ཧོ་སི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནོ’’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ! ཨ་པྤི་ཙྪོ སོ, བྷི་ཀྑུ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ. ས་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ན ཨི་ཙྪ་ཏི པ་རེ་ཧི ཉཱ་ཡ་མཱ་ནེ [པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནེ (ཀ.)]. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ཊྛ་མེ་ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ཡ་དི་དཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཧ་ཏྠ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཧ་ཏཱི ཁོ ཏྱཱ་ཡཾ, ཧ་ཏྠ་ཀ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, ཧ་ཏྠ་ཀ, ཨི་མཾ མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཱ་ནི [ཨ. ནི. ༤.༣༢; དཱི. ནི. ༣.༣༡༣] ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཏེ་ཧཱ་ཧཾ [ཏེ་ནཱ་ཧཾ (སཱི.)] ཨི་མཾ མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི. ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཏཾ དཱ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི; ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨ་ཡཾ པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཏཾ པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི; ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི; ཡཾ ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཏཾ ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒ་ཎྷཱ་མི. སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལེ བྷོ་གཱ. ད་ལི་དྡ་སྶ ཁོ ནོ ཏ་ཐཱ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཧ་ཏྠ་ཀ! ཡོ་ནི ཁོ ཏྱཱ་ཡཾ, ཧ་ཏྠ་ཀ, མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, ཧ་ཏྠ་ཀ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཧེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཧེ་སུཾ. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, ཧ་ཏྠ་ཀ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟི. ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, ཧ་ཏྠ་ཀ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི མ་ཧ་ཏིཾ པ་རི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཧ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ས་དྡྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; སཱི་ལ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཧི་རཱི་མཱ… ཨོ་ཏྟ་པྤཱི… བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ… ཙཱ་ག་ཝཱ… པ་ཉྙ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ; ཨ་པྤི་ཙྪོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཀོ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ཙྪ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྦྷུ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི [ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏི (?)]; ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ནེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ས་དྡྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ དྷ་མྨ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ནེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་དྡྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ དྷ་མྨ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཛཱི་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི…པེ… ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་རཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཙཱ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ནེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་དྡྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ དྷ་མྨ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སུ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. པ་ཋ་མ་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༧. ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ? རུ་ཎྞ་བ་ལཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ར་ཀཱ, ཀོ་དྷ་བ་ལཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ, ཨཱ་ཝུ་དྷ་བ་ལཱ ཙོ་རཱ, ཨི་སྶ་རི་ཡ་བ་ལཱ རཱ་ཛཱ་ནོ, ཨུ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཱ བཱ་ལཱ, ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཱ པ་ཎྜི་ཏཱ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ, ཁ་ནྟི་བ་ལཱ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༨. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཱ་ནི, ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཊྛ, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཱ་ནི, ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ? [ཨ. ནི. ༡༠.༩༠; པ་ཊི. མ. ༢.༤༤] ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ད་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ད་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་པོ་ཎཾ ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཾ བྱ་ནྟི་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་པོ་ཎཾ ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཾ བྱ་ནྟི་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཨི་ད་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ, ཨི་ད་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི…པེ… ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ནྟི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ…པེ… ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཨི་ད་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཊྛ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བ་ལཱ་ནི, ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༢༩. ‘‘‘ཁ་ཎ་ཀི་ཙྩོ ལོ་ཀོ, ཁ་ཎ་ཀི་ཙྩོ ལོ་ཀོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ བྷཱ་ས་ཏི, ནོ ཙ ཁོ སོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཁ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ. ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ས་མ་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨོ ཙ དེ་སི་ཡ་ཏི ཨོ་པ་ས་མི་ཀོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནི་ཀོ ས་མྦོ་དྷ་གཱ་མཱི སུ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ; ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཨ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ས་མ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨོ ཙ དེ་སི་ཡ་ཏི ཨོ་པ་ས་མི་ཀོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནི་ཀོ ས་མྦོ་དྷ་གཱ་མཱི སུ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ; ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་རེ་སུ མི་ལ་ཀྑེ་སུ [མི་ལ་ཀྑཱུ་སུ (སྱཱ. ཀ.) དཱི. ནི. ༣.༣༥༨], ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ག་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ…པེ… པ་ཉྩ་མོ ཨ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ས་མ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ན་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་པྤ་ཉྙོ ཛ་ལོ༹ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་ལོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་མོ ཨ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ས་མ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. དྷ་མྨོ ཙ ན དེ་སི་ཡ་ཏི ཨོ་པ་ས་མི་ཀོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནི་ཀོ ས་མྦོ་དྷ་གཱ་མཱི སུ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཛ་ལོ༹ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གོ པ་ཊི་བ་ལོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་མོ ཨ་ཀྑ་ཎོ ཨ་ས་མ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡ. ‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ཨ་ཀྑ་ཎཱ ཨ་ས་མ་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡ’’’.
‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. དྷ་མྨོ ཙ དེ་སི་ཡ་ཏི ཨོ་པ་ས་མི་ཀོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནི་ཀོ ས་མྦོ་དྷ་གཱ་མཱི སུ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྩ པུ་གྒ་ལོ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙ་ཝཱ ཨ་ཛ་ལོ༹ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གོ པ་ཊི་བ་ལོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀོ་ཝ ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘མ་ནུ་སྶ་ལཱ་བྷཾ [མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ (སྱཱ.)] ལ་དྡྷཱ་ན, ས་དྡྷ་མྨེ སུ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ;
ཡེ ཁ་ཎཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟི ཏེ ཁ་ཎཾ.
‘‘བ་ཧཱུ ཧི ཨ་ཀྑ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ, མ་གྒ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ;
ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ལོ་ཀེ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ.
‘‘ཏ་ཡི་དཾ [ཏ་སྶི་དཾ (ཀ.)] ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཾ, ཡཾ ལོ་ཀ་སྨིཾ སུ་དུ་ལླ་བྷཾ;
མ་ནུ་སྶ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཙ དེ་ས་ནཱ;
ཨ་ལཾ ཝཱ་ཡ་མི་ཏུཾ ཏ་ཏྠ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མེ་ན [ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀ.)] ཛ་ནྟུ་ནཱ.
‘‘ཀ་ཐཾ ཝི་ཛ་ཉྙཱ ས་དྡྷ་མྨཾ, ཁ་ཎོ ཝེ [ཝོ (སྱཱ.)] མཱ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ;
ཁ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱ ཧི སོ་ཙ་ནྟི, ནི་ར་ཡ་མྷི ས་མ་པྤི་ཏཱ.
‘‘ཨི་དྷ ཙེ ནཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ནི་ཡཱ་མ་ཏཾ [ནི་ཡཱ་མི་ཏཾ (སྱཱ.)];
ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠོ, ཙི་ར་ཏྟཾ [ཙི་ར་ནྟཾ (ཀ.)] ཨ་ནུ་ཏ་པི་སྶ་ཏི.
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་ཝུ་ཏོ པོ་སོ, ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་པ་རཱ་དྷི་ཀོ;
ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་སཾ་སཱ་རཾ, ཙི་རཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་སྶ་ཏི.
‘‘ཡེ ཙ ལ་དྡྷཱ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ས་དྡྷ་མྨེ སུ་པྤ་ཝེ་དི་ཏེ;
ཨ་ཀཾ་སུ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་རི་སྶ་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི ཝཱ.
‘‘ཁ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝི་དུཾ ལོ་ཀེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ཡེ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ.
‘‘ཡེ སཾ་ཝ་རཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏཱ, དེ་སི་ཏཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;
ཏེ་སུ [ཏེ་སཾ (ཀ.)] གུ་ཏྟོ ས་དཱ ས་ཏོ, ཝི་ཧ་རེ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ.
‘‘ས་བྦེ ཨ་ནུ་ས་ཡེ ཚེ་ཏྭཱ, མཱ་ར་དྷེ་ཡྻ་པ་རཱ་ནུ་གེ;
ཏེ ཝེ པཱ་ར་ངྒ་ཏཱ [པཱ་ར་ག་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ལོ་ཀེ, ཡེ པ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ;
༡༠. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༣༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙེ་ཏཱི་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶ; ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ; པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ; ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶཱ་ཡཾ [ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་སྶཱ་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ [མུ་ཊྛ་ས་ཏི་སྶ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)]; ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ – བྷ་གྒེ་སུ སུཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཙེ་ཏཱི་སུ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ
ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, (ཡཾ ཏཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ) [ས་ཏྟ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ (སཱི. པཱི.) དཱི. ནི. ༣.༣༥༨] ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི – ‘ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶ; ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ; པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ; ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ; ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶཱ’ཏི. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མ་མྤི ཨ་ཊྛ་མཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི – ‘ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶ པ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ’’’ཏི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ [ཡཱ་ཝ་དེ (སཾ. ནི. ༢.༡༥༢)] ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི, ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་སི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་སི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི, པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་རི་སྶ་སི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་སྶ་སི ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་སི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑི་སྶ་སི, སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་སི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཙ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་སི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ར་ཏྟཱ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ དུ་སྶ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ པཱུ་རོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཙ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་སི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ སཱ་ལཱི་ནཾ ཨོ་ད་ནོ ཝི་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀོ ཨ་ནེ་ཀ་སཱུ་པོ ཨ་ནེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏེ པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཙ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་སི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ཏཾ ཕུ་སི་ཏ་གྒ་ལ༹ཾ པི་ཧི་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཙ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་སི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པ་ལླ་ངྐོ གོ་ན་ཀ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་ཀ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊ་ལི་ཀ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎོ [ཀཱ་ད་ལི… པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎོ (སཱི.)] ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནོ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏེ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨི་མེ ཙ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶ་སི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་སི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི, ཏ་ཏོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏེ པཱུ་ཏི་མུ་ཏྟ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཁཱ་ཡི་སྶ་ཏི ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཀ་མྤི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཙེ་ཏཱི་སུ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ – ཙེ་ཏཱི་སུ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ བྷ་གྒེ་སུ སུཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི་ཏི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཊྛ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐེ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ…པེ… ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ? ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶ; ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ; པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ; ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཀུ་སཱི་ཏ་སྶ; ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ; ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ; པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶ; ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶ པ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ’’.
‘‘‘ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤི་ཙྪོ ས་མཱ་ནོ ‘ཨ་པྤི་ཙྪོ་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་ནྟུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ‘པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ས་མཱ་ནོ ‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི ས་མཱ་ནོ ‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏོ ས་མཱ་ནོ ‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ས་མཱ་ནོ ‘པ་ཉྙ་ཝཱ་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ ས་མཱ་ནོ ‘ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མོ་ཏི མཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ‘ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མ་ཧི་ཙྪ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན. ‘ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ བྷ་ཝ་ནྟི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ རཱ་ཛཱ་ནོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ. ཏ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་པོ་ཎེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ [པ་ཝ་ཏྟཱ (ཀ.)] ཧོ་ཏི. ‘པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཀུ་སཱི་ཏ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཀུ་སཱི་ཏ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ. ‘ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ‘ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ‘པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ དུ་པྤ་ཉྙ་སྶཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶ པ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་པ་ཉྩ་ནི་རོ་དྷེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ‘ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ, ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ པ་པ་ཉྩཱ་རཱ་མ་སྶ པ་པ་ཉྩ་ར་ཏི་ནོ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཀ་མྤི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙེ་ཏཱི་སུ པཱ་ཙཱི་ན་ཝཾ་ས་དཱ་ཡེ ཝི་ཧཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
[ཐེ་ར་གཱ. ༩༠༡-༩༠༣] ‘‘མ་མ ས་ངྐ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཏྠཱ ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;
མ་ནོ་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི.
‘‘ཡ་ཐཱ མེ ཨ་ཧུ ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི དེ་ས་ཡི;
ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ར་ཏོ བུ་དྡྷོ, ནི་པྤ་པ་ཉྩཾ ཨ་དེ་ས་ཡི.
‘‘ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཝི་ཧཱ་སིཾ སཱ་ས་ནེ ར་ཏོ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན’’ནྟི. ད་ས་མཾ;
ག་ཧ་པ་ཏི་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.