༡. མེ་ཏྟཱ་ཝ་གྒོ

༡. མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ

༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

[ཨ. ནི. ༡༡.༡༥] ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི, སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ནཱ་སྶ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་མ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. མེ་ཏྟཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ཨི་མེ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི.

‘‘ཡོ ཙ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ཊི་སྶ་ཏོ [པ་ཏི་སྶ་ཏོ (སཱི.)];

ཏ་ནཱུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟི, པ་སྶ་ཏོ ཨུ་པ་དྷི་ཀྑ་ཡཾ.

‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཙེ པཱ་ཎ་མ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ,

མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏི ཀུ་ས་ལཱི ཏེ་ན ཧོ་ཏི;

ས་བྦེ ཙ པཱ་ཎེ མ་ན་སཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི,

པ་ཧཱུ་ཏ་མ་རི་ཡོ པ་ཀ་རོ་ཏི པུ་ཉྙཾ.

‘‘ཡེ ས་ཏྟ་ས་ཎྜཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ཛེ་ཏྭཱ,

རཱ་ཛི་ས་ཡོ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡ་གཱ;

ཨ་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ,

ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ཝཱ་ཛ་པེ་ཡྻཾ ནི་ར་གྒ་ལ༹ཾ.

‘‘མེ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ,

ཀ་ལ་མྤི ཏེ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ;

ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱ ཏཱ་ར་ག་ཎཱ་ཝ ས་བྦེ,

ཡ་ཐཱ ན ཨ་གྒྷ་ནྟི ཀ་ལ་མྤི སོ་ལ༹་སིཾ [ཨ་ཡཾ པཱ་དོ བ་ཧཱུ་སུ ན དི་སྶ་ཏི].

‘‘ཡོ ན ཧ་ནྟི ན གྷཱ་ཏེ་ཏི, ན ཛི་ནཱ་ཏི ན ཛཱ་པ་ཡེ;

མེ་ཏྟཾ་སོ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, ཝེ་རཾ ཏ་སྶ ན ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;

༢. པ་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཾ

༢. ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏི་བྦཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཧེ་ཏུ པ་ཋ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘སོ ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏི་བྦཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི པེ་མཾ གཱ་ར་ཝོ ཙ, ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི – ‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ; ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ཧེ་ཏུ དུ་ཏི་ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དྭ་ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི – ཀཱ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཧེ་ཏུ ཏ་ཏི་ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཧེ་ཏུ ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ [ས་ཏྠཱ ས་བྱ་ཉྫ་ནཱ (ཀ. སཱི.)] ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ [དྷ་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ཧེ་ཏུ པ་ཉྩ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཊྛོ ཧེ་ཏུ ཚ་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ཁོ པ་ན ཨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀོ. སཱ་མཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི པ་རཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི ཨ་རི་ཡཾ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་མོ ཧེ་ཏུ ས་ཏྟ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘པ་ཉྩ་སུ ཁོ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ…པེ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་མོ ཧེ་ཏུ ཨ་ཊྛ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨེ་ཝཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏི་བྦཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ [པི་ཡ་ཏཱ་ཡ ག་རུ་ཏཱ་ཡ (སྱཱ.)] བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏི་བྦཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི པེ་མ་ཉྩ གཱ་ར་ཝོ ཙ, ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི པ་རི་པ་ཉྷ་ཏི – ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ; ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ་ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ དྭ་ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏི – ཀཱ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ན ཙ. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘‘ས་ངྒྷ་ག་ཏོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀོ. སཱ་མཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ཏི པ་རཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི ཨ་རི་ཡཾ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘‘པ་ཉྩ་སུ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ…པེ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི! ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོ པི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ ག་རུ་ཏྟཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ, པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. པ་ཋ་མ་ཨ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༣. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤི་ཡ་པ་སཾ་སཱི ཙ ཧོ་ཏི, པི་ཡ་ག་ར་ཧཱི ཙ, ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ, ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཙ, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, པཱ་པི་ཙྪོ ཙ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ.

‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཨ་པྤི་ཡ་པ་སཾ་སཱི ཙ ཧོ་ཏི, ན པི་ཡ་ག་ར་ཧཱི ཙ, ན ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ, ན ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ, ཧི་རཱི་མཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཙ, ཨ་པྤི་ཙྪོ ཙ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༤. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ, ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ, ཨ་ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ, ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ, ཨ་སུ་ཙི ཙ, བ་ཧུ་བྷཱ་ཎཱི ཙ, ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀོ ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པྤི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ནཱ་པོ ཙ ཨ་ག་རུ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ.

‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ལཱ་བྷ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ་ར་ཀཱ་མོ ཙ, ན ཨ་ན་ཝ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་མོ ཙ, ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ, སུ་ཙི ཙ, ན བ་ཧུ་བྷཱ་ཎཱི ཙ, ཨ་ན་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀོ ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. པ་ཋ་མ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ

༥. ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ལཱ་བྷོ ཙ, ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ, ཡ་སོ ཙ, ཨ་ཡ་སོ ཙ, ནི་ནྡཱ ཙ, པ་སཾ་སཱ ཙ, སུ་ཁ་ཉྩ, དུ་ཀྑ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ལོ་ཀོ ཙ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ ཡ་སཱ་ཡ་སོ ཙ,

ནི་ནྡཱ པ་སཾ་སཱ ཙ སུ་ཁཾ དུ་ཁ་ཉྩ;

ཨེ་ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ མ་ནུ་ཛེ་སུ དྷ་མྨཱ,

ཨ་ས་སྶ་ཏཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ.

‘‘ཨེ་ཏེ ཙ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏི་མཱ སུ་མེ་དྷོ,

ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ;

ཨི་ཊྛ་སྶ དྷ་མྨཱ ན མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ,

ཨ་ནི་ཊྛ་ཏོ ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་མེ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶཱ་ནུ་རོ་དྷཱ ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་རོ་དྷཱ,

ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ ན ས་ནྟི;

པ་ད་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཛཾ ཨ་སོ་ཀཾ,

ས་མྨ་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི བྷ་ཝ་སྶ པཱ་ར་གཱུ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;

༦. དུ་ཏི་ཡ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ

༦. ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ ཨ་ཊྛ? ལཱ་བྷོ ཙ, ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ, ཡ་སོ ཙ, ཨ་ཡ་སོ ཙ, ནི་ནྡཱ ཙ, པ་སཾ་སཱ ཙ, སུ་ཁ་ཉྩ, དུ་ཀྑ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ལོ་ཀོ ཙ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷོ་པི ཨ་ལཱ་བྷོ་པི ཡ་སོ་པི ཨ་ཡ་སོ་པི ནི་ནྡཱ་པི པ་སཾ་སཱ་པི སུ་ཁ་མྤི དུ་ཀྑ་མྤི. སུ་ཏ་ཝ་ཏོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷོ་པི ཨ་ལཱ་བྷོ་པི ཡ་སོ་པི ཨ་ཡ་སོ་པི ནི་ནྡཱ་པི པ་སཾ་སཱ་པི སུ་ཁ་མྤི དུ་ཀྑ་མྤི. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ ཝི་སེ་སོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ [ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ (སཱི.), ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སོ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨ་དྷི + པ + ཡ་སུ + ཎ = ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ] ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷོ. སོ ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷོ; སོ ཙ ཁོ ཨ་ནི་ཙྩོ དུ་ཀྑོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ལཱ་བྷོ…པེ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཡ་སོ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཡ་སོ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་ནྡཱ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་སཾ་སཱ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དུ་ཀྑཾ. སོ ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཁོ མེ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ; ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.

‘‘ཏ་སྶ ལཱ་བྷོ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ལཱ་བྷོ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་སོ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡ་སོ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་ནྡཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་སཾ་སཱ་པི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, སུ་ཁ་མྤི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, དུ་ཀྑ་མྤི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ལཱ་བྷེ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཡ་སེ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་སཾ་སཾ ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་ནྡཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, དུ་ཀྑེ པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.

‘‘སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ལཱ་བྷོ. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷོ; སོ ཙ ཁོ ཨ་ནི་ཙྩོ དུ་ཀྑོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ལཱ་བྷོ…པེ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཡ་སོ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཡ་སོ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་ནྡཱ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་སཾ་སཱ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དུ་ཀྑཾ. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཁོ མེ ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ; ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.

‘‘ཏ་སྶ ལཱ་བྷོ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ལཱ་བྷོ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་སོ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡ་སོ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་ནྡཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་སཾ་སཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, སུ་ཁ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, དུ་ཀྑ་མྤི ཙི་ཏྟཾ ན པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ནཱ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ལཱ་བྷེ ན་པྤ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ ནཱ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨ་ཡ་སེ ན་པྤ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་སཾ་སཾ ནཱ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་ནྡཱ་ཡ ན་པྤ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཨུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁཾ ནཱ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, དུ་ཀྑེ ན་པྤ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ‘པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི.

‘‘ལཱ་བྷོ ཨ་ལཱ་བྷོ ཙ ཡ་སཱ་ཡ་སོ ཙ,

ནི་ནྡཱ པ་སཾ་སཱ ཙ སུ་ཁཾ དུ་ཁ་ཉྩ;

ཨེ་ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ མ་ནུ་ཛེ་སུ དྷ་མྨཱ,

ཨ་ས་སྶ་ཏཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ.

‘‘ཨེ་ཏེ ཙ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏི་མཱ སུ་མེ་དྷོ,

ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ;

ཨི་ཊྛ་སྶ དྷ་མྨཱ ན མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ,

ཨ་ནི་ཊྛ་ཏོ ནོ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་མེ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶཱ་ནུ་རོ་དྷཱ ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་རོ་དྷཱ,

ཝི་དྷཱུ་པི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏཱ ན ས་ནྟི;

པ་ད་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ར་ཛཾ ཨ་སོ་ཀཾ,

ས་མྨ་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི བྷ་ཝ་སྶ པཱ་ར་གཱུ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;

༧. དེ་ཝ་ད་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ

༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ. ཏ་ཏྲ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ’’.

[ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༨] ‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ལཱ་བྷེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. ཨ་ལཱ་བྷེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཡ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཨ་ཡ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ཀྐཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཨ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ… པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.

‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ … ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.

‘‘ཀི་ཉྩ [ཀ་ཐ་ཉྩ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ?

‘‘ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་ན་བྷི་བྷུ་ཡྻ [ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཡྻ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཡྻ (ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ [ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཡྻ (ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ … ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ

༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ མ་ཧི་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་ཊ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ [དྷ་ཝ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ (སཱི.), ཝ་ཊྚ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ (སྱཱ.)]. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཾ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ མ་ཧི་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་ཊ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ – ‘‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎྞོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ [ས་མྨི་ཉྫེ་ཡྻ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ མ་ཧི་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་ཊ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎྞོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་གྒྷེ མཱ་རི་ས, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི! ཨེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ མ་ཧི་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་ཊ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ཝི་པ་ཏྟིཾ…པེ… ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ… པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ མ་ཧི་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཝ་ཊ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི – ‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ཝི་པ་ཏྟིཾ…པེ… ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ… པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’’ ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ པ་ནི་དཾ [ཀིཾ པ་ན (སྱཱ.)], བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ས་ཀཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ [ས་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ (ཀ.)], ཨུ་དཱ་ཧུ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན’’ནྟི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, གཱ་མ་སྶ ཝཱ ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧཱ་དྷ་ཉྙ་རཱ་སི. ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ དྷ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ – ཀཱ་ཛེ་ཧི་པི པི་ཊ་ཀེ་ཧི་པི ཨུ་ཙྪ་ངྒེ་ཧི་པི ཨ་ཉྫ་ལཱི་ཧི་པི. ཡོ ནུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ – ‘ཀུ་ཏོ ཨི་མཾ དྷ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’ཏི, ཀ་ཐཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ནུ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘‘ཨ་མུ་མྷཱ མ་ཧཱ་དྷ་ཉྙ་རཱ་སི་མྷཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱ’ཏི ཁོ, བྷ་ནྟེ, སོ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡོ ས་མྨཱ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ཏ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ མ་ཡཾ ཙ་ཉྙེ ཙ བྷ་ཎཱ་མཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན – ‘ཡཾ ཀི་ཉྩི སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ཏ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ མ་ཡཾ ཙ་ཉྙེ ཙ བྷ་ཎཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཀ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ ཨུ་ཏྟ་ར, ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ དེ་ཝ་ད་ཏྟེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –

‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ པ་ར་ཝི་པ་ཏྟིཾ…པེ… ཨ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟིཾ… པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི? ལཱ་བྷེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ; ཨ་ལཱ་བྷེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཡ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ … ཨ་ཡ་སེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ཀྐཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཨ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ… པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ ཀ་པྤ་ཊྛོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ.

‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ; ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.

‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ; ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ?

‘‘ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་ན་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཡཾ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ན ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ; ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ … ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཡ་སཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཾ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.

‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, བྷ་ནྟེ ཨུ་ཏྟ་ར, མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ – བྷི་ཀྑཱུ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ. ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏོ [པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ (སཱི. སྱཱ.)]. ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ. དྷཱ་རེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏྟ་རོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི [ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀོ (སཱི. ཀ.)]. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ན་ནྡ་སུ་ཏྟཾ

༩. ‘‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ‘བ་ལ་ཝཱ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ‘པཱ་སཱ་དི་ཀོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ‘ཏི་བྦ་རཱ་གོ’ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཡེ་ཧི [ཡེ་ན (ཀ.)] ན་ནྡོ ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ! ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མེ པུ་ར་ཏྠི་མཾ དི་སཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་ཏྟ་རཱ དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི… ད་ཀྑི་ཎཱ དི་སཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི… ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི… ཨ་དྷོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི… ཨ་ནུ་དི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ན་ནྡོ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ནུ་དི་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི, ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྨིཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡོ དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ར་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཡཱ་མཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པ་སྶེ་ན སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི པཱ་དེ པཱ་དཾ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ཡ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ; ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྨིཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྨིཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ས་ཉྙཱ…པེ… ཝི་དི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ…པེ… ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡ་སྶ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་སྨིཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཡེ་ཧི ན་ནྡོ ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི! ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝ་སུ་ཏྟཾ

༡༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟི. སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཀོ་པ་ཉྩ དོ་ས་ཉྩ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཏུ་ཀ་རོ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ནི་དྡྷ་མ་ཐེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ; ནི་དྡྷ་མ་ཐེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཾ. ཨ་པ་ནེ་ཡྻེ་སོ [ཨ་པ་ནེ་ཡྻོ སོ (སཱི.), ཨ་པ་ནེ་ཡྻོ (སྱཱ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལོ. ཀིཾ ཝོ ཏེ་ན པ་ར་པུ་ཏྟེ་ན ཝི་སོ་དྷི་ཏེ་ན [ཀིཾ ཝོ་པ་ར་པུ་ཏྟོ ཝི་ཧེ་ཋི་ཡ་ཏི (སཱི.), ཀིཾ པ་ར་པུ་ཏྟོ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི (སྱཱ.), ཀིཾ ཝོ པ་ར་པུ་ཏྟཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི (པཱི.), ཀིཾ སོ པ་ར་པུ་ཏྟོ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི (ཀ.)]! ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་དྡ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ – ཡཱ་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན པ་སྶ་ནྟི. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ས་མ་ཎ་དཱུ་སཱི་ཝཱ་ཡཾ [ས་མ་ཎ་རཱུ་པཱི (ཀ.)] ས་མ་ཎ་པ་ལཱ་པོ ས་མ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ’ཏི [ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎྜ་ཝོ་ཏི (ཀ.)]. ཏ་མེ་ནཾ ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་སེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ ཨ་ཉྙེ བྷ་དྡ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་སེ་སཱི’’ཏི!

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་ནྣེ ཡ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ ཡ་ཝ་དཱུ་སཱི [ཡ་ཝ་རཱུ་པཱི (ཀ.)] ཛཱ་ཡེ་ཐ ཡ་ཝ་པ་ལཱ་པོ ཡ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་དྡ་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཝཱ་ནཾ; ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ནཱ་ལ༹ཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་དྡ་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཝཱ་ནཾ; ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་དྡ་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཝཱ་ནཾ – ཡཱ་ཝ་སྶ སཱི་སཾ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭ་སྶ སཱི་སཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ཡ་ཝ་དཱུ་སཱི་ཝཱ་ཡཾ ཡ་ཝ་པ་ལཱ་པོ ཡ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ ས་མཱུ་ལཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཡ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ ཨ་ཉྙེ བྷ་དྡ་ཀེ ཡ་ཝེ དཱུ་སེ་སཱི་ཏི!

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་དྡ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ – ཡཱ་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན པ་སྶ་ནྟི. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ས་མ་ཎ་དཱུ་སཱི་ཝཱ་ཡཾ ས་མ་ཎ་པ་ལཱ་པོ ས་མ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་སེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ ཨ་ཉྙེ བྷ་དྡ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་སེ་སཱི་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧ་ཏོ དྷ་ཉྙ་རཱ་སི་སྶ ཕུ་ཎ་མཱ་ན་སྶ [ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ (སཱི. པཱི.), ཕུ་ས་ཡ་མཱ་ན་སྶ (སྱཱ.), པུ་ན་མཱ་ན་སྶ (?)] ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི དྷ་ཉྙཱ་ནི ད་ལ༹ྷཱ་ནི སཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ པུ་ཉྫཾ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི དྷ་ཉྙཱ་ནི དུ་བྦ་ལཱ་ནི པ་ལཱ་པཱ་ནི ཏཱ་ནི ཝཱ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ཝ་ཧ་ཏི [ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཏི (སཱི.)]. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་མི་ཀཱ ས་མྨ་ཛྫ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་པ་ས་མྨ་ཛྫ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ ཨ་ཉྙེ བྷ་དྡ་ཀེ དྷ་ཉྙེ དཱུ་སེ་སཱི་ཏི! ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་དྡ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ – ཡཱ་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན པ་སྶ་ནྟི. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ས་མ་ཎ་དཱུ་སཱི་ཝཱ་ཡཾ ས་མ་ཎ་པ་ལཱ་པོ ས་མ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་སེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ ཨ་ཉྙེ བྷ་དྡ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་སེ་སཱི་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨུ་ད་པཱ་ན་པ་ནཱ་ལི༹་ཡ་ཏྠི་ཀོ ཏི་ཎྷཾ ཀུ་ཋཱ་རིཾ [ཀུ་དྷཱ་རིཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཝ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. སོ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ རུ་ཀྑཾ ཀུ་ཋཱ་རི་པཱ་སེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཡྻ ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི རུ་ཀྑཱ་ནི ད་ལ༹ྷཱ་ནི སཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀུ་ཋཱ་རི་པཱ་སེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ནི ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ པ་ཊི་ན་ད་ནྟི; ཡཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི རུ་ཀྑཱ་ནི ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏཱི་ནི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ནི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀུ་ཋཱ་རི་པཱ་སེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ནི ད་དྡ་རཾ པ་ཊི་ན་ད་ནྟི. ཏ་མེ་ནཾ མཱུ་ལེ ཚི་ནྡ་ཏི, མཱུ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་གྒེ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི, ཨ་ནྟོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་པཱ་ན་པ་ནཱ་ལི༹ཾ ཡོ་ཛེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཾ ཝི་ལོ་ཀི་ཏཾ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་དྡ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ – ཡཱ་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན པ་སྶ་ནྟི. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི – ‘ས་མ་ཎ་དཱུ་སཱི་ཝཱ་ཡཾ ས་མ་ཎ་པ་ལཱ་པོ ས་མ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝོ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་སེ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ ཨ་ཉྙེ བྷ་དྡ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དཱུ་སེ་སཱི’’ཏི.

‘‘སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཐ, པཱ་པི་ཙྪོ ཀོ་དྷ་ནོ ཨི་ཏི;

མ་ཀྑཱི ཐ་མྦྷཱི པ་ལཱ༹་སཱི ཙ, ཨི་སྶུ་ཀཱི མ་ཙྪ་རཱི ས་ཋོ.

‘‘ས་ནྟ་ཝཱ་ཙོ ཛ་ན་ཝ་ཏི, ས་མ་ཎོ ཝི་ཡ བྷཱ་ས་ཏི;

ར་ཧོ ཀ་རོ་ཏི ཀ་ར་ཎཾ, པཱ་པ་དི་ཊྛི ཨ་ནཱ་ད་རོ.

‘‘སཾ་ས་པྤཱི ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི, ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ;

ས་བྦེ ས་མ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ་ན, ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཛྫ་ཡཱ་ཐ [ཨ་བྷི་ནི་བྦི་ཛྫ་ཡེ་ཐ (ཀ.)] ནཾ.

‘‘ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ [ཀ་ར་ཎྜ་ཝཾ (ཀ.) སུ. ནི. ༢༨༣ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ནི་དྡྷ་མ་ཐ, ཀ་ས་མྦུཾ ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཐ [ཨ་ཝ་ཀ་སྶ་ཐ (ཀ.)];

ཏ་ཏོ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ, ཨ་སྶ་མ་ཎེ ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེ.

‘‘ནི་དྡྷ་མི་ཏྭཱ་ན པཱ་པི་ཙྪེ, པཱ་པ་ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ;

སུ་དྡྷཱ་སུ་དྡྷེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ, ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ;

ཏ་ཏོ ས་མ་གྒཱ ནི་པ་ཀཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ;

མེ་ཏྟཱ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.