༧. བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༡. ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ. ཏཱ་ན་སྶུ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ན ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྶཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫེ་ཡྻུ’ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷ་བྦཱ་ཝ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫི་ཏུཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ན ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ. ཏཱ་ན་སྶུ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྶཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫེ་ཡྻུ’ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་བྦཱ་ཝ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫི་ཏུཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ…པེ… ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་ལ་ག་ཎྜ་སྶ [པ་ལ་ག་ཎྜ་སྶ (?)] ཝཱ ཕ་ལ་ག་ཎྜ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ དི་སྶ་ནྟེ་ཝ [ཁཱི་ཡ་ནྟེ (ཀ.)] ཝཱ་སི་ཛ་ཊེ [དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་པ་དཱ་ནི (སཱི.), ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཾ (ཀ.)] ཨ་ངྒུ་ལི་པ་དཱ་ནི དི་སྶ་ཏི [དི་སྶ་ནྟི (སྱཱ.)] ཨ་ངྒུ་ཊྛ་པ་དཾ [དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་པ་དཱ་ནི (སཱི.), ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཾ (ཀ.)]. ནོ ཙ ཁྭ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ ཨ་ཛྫ ཝཱ་སི་ཛ་ཊ་སྶ ཁཱི་ཎཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧི་ཡྻོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རེ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཁཱི་ཎེ ‘ཁཱི་ཎ’ནྟེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧི་ཡྻོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རེ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཁཱི་ཎེ ‘ཁཱི་ཎ’ནྟེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷཱ་ཡ [ཝེ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱ་ཡ (ཀ.)] ཚ མཱ་སཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ་ན ཐ་ལེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་པ་རེ་ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི པཱ་ཝུ་སྶ་ཀེ་ན མེ་གྷེ་ན ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནི ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི [པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི (སཱི. སྱཱ.)], པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.